Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 74
Devanagari script
अशास्त्रवर्तिनो भूपाल्लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम् । ब्राह्मणः सान्वयो याति नरकानेकविंशतिम्
Transliteration
aśāstravartino bhūpāllubdhātkṛtvā pratigraham | brāhmaṇaḥ sānvayo yāti narakānekaviṃśatim
Translation
যদি কোনো ব্ৰাহ্মণে শাস্ত্ৰবিৰোধী আচৰণ কৰা লোভী ৰজাৰ পৰা দান-প্ৰতিগ্ৰহ গ্ৰহণ কৰে, তেন্তে তেওঁ বংশসহ একুশটা নৰকলৈ গমন কৰে।
Word by Word
अशास्त्रवर्तिनःof one who does not follow scripture
अशास्त्रवर्तिनः:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शास्त्र (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; नञ्-तत्पुरुषः (शास्त्रे न वर्तते इति)
भूपालात्from a king
भूपालात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभूपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
लुब्धात्greedy
लुब्धात्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of source/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलुब्ध (प्रातिपदिक; √लुभ् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषणम् (भूपालात्)
कृत्वाhaving done/taken
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having done)
प्रतिग्रहम्acceptance (of a gift)
प्रतिग्रहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रति-ग्रह (प्रातिपदिक; √ग्रह् + घञ्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सान्वयःtogether with his lineage/family
सान्वयः:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + अन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (अन्वयेन सह)
यातिgoes
याति:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नरकान्hells
नरकान्:
Karma (Goal/object of motion/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
एकविंशतिम्twenty-one
एकविंशतिम्:
Viśeṣaṇa (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (एकं च विंशतिः) संख्यावाचक-विशेषणम् (नरकान्)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A moral tableau: a greedy king offers a heavy gift; a brāhmaṇa hesitates; behind them, a shadowy vision of narakas as a cautionary backdrop.
Characters & Entities
K
Kāśī (implied by Kāśīkhaṇḍa context)K
King (bhūpāla)N
NarakaFAQs
Charity and patronage must be ethically sourced; unrighteous wealth harms both recipient and lineage.
The verse belongs to Kāśī Khaṇḍa’s conduct-teachings; it is not a localized tīrtha praise.
Avoid accepting gifts (pratigraha) from greedy rulers who do not follow śāstra.