Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 32›Shloka 110
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

चंद्रकांतशिलासुप्तकृष्णैणहरितोडुपम् । तरुप्रकीर्णकुसुम जितस्वर्लोकतारकम् । दर्शयन्नित्थमाक्रीडं देव्यै देवोविशद्वनम्

Transliteration

caṃdrakāṃtaśilāsuptakṛṣṇaiṇaharitoḍupam | taruprakīrṇakusuma jitasvarlokatārakam | darśayannitthamākrīḍaṃ devyai devoviśadvanam

Translation

এইদৰে দেৱে দেৱীক সেই ক্ৰীড়া-উপবন দেখুৱালে—চন্দ্ৰকান্ত শিলাৰ ওপৰত সেউজীয়া তৰাৰ দৰে দীপ্তি, যেন ক’লা হৰিণ তাত শুই আছে; গছৰ ফুল চাৰিওফালে ছিটিকি পৰি স্বৰ্গলোকৰ তৰাবোৰকো জয় কৰা জ্যোতিৰে—সেই নিৰ্মল, পবিত্ৰ বন উজ্জ্বল আছিল।

Word by Word
चन्द्रकान्तmoonstone
चन्द्रकान्त:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + कान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (masc nom/acc sg; ‘moon-beloved’ = moonstone)
शिलाrock, slab
शिला:
Adhikaraṇa (Locative sense in compound/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (fem nom/acc sg)
सुप्तsleeping, lying
सुप्त:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुप्त (√स्वप् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; slept/lying)
कृष्णblack
कृष्ण:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
एणantelope/deer
एण:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
हरितgreenish
हरित:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
उडुपम्star/planet (luminary)
उडुपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउडुप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
तरुtree
तरु:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masc nom/acc sg)
प्रकीर्णscattered
प्रकीर्ण:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रकीर्ण (√कॄ/कीर् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; scattered)
कुसुमflower
कुसुम:
Viśeṣya (Qualified noun/विशेष्य)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
जितsurpassing, having outshone
जित:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (neuter nom/acc sg; conquered/surpassing)
स्वर्लोकheavenly world
स्वर्लोक:
Sambandha (Genitive sense in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (masc nom/acc sg; ‘heaven-world’)
तारकम्star, luminary
तारकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
दर्शयन्showing
दर्शयन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootदर्शयत् (√दृश् धातु, णिच्; शतृ-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-वर्तमानकृदन्त (masc nom sg; ‘showing’)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (indeclinable adverb: ‘thus/in this manner’)
आक्रीडम्playground, pleasure-grove
आक्रीडम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआक्रीड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter accusative singular)
देव्यैto the goddess
देव्यै:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन (fem dative singular)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nominative singular)
विशदclear, bright
विशद:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
वनम्forest
वनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter accusative singular)
Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Deva) leads Devī into a clear radiant forest: moonstone slabs gleam like greenish star-points; they resemble dark antelopes asleep; blossoms carpet the ground; the grove’s light seems to outshine the stars of heaven.

Characters & Entities
K
Kāśī
D
Deva (Śiva)
D
Devī (Pārvatī)
C
caṃdrakānta-śilā (moonstone)
K
kṛṣṇaiṇa (black antelope)

FAQs

Kāśī’s sanctity is so great that it is depicted as surpassing heaven itself; devotion is strengthened by contemplating the divine presence pervading the land.

A luminous ‘ākrīḍa’ (divine pleasure-grove) within the sacred sphere of Kāśī, presented in a Śiva–Devī context.

No direct ritual is specified; the verse is a climactic glorification of the sacred forest’s radiance and divinity.

←Previous Verse
Next Verse→