Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73
अन्यत्र तीर्थ सलिले पतितोद्विजन्मा देवादिभावमयते न तथा तु काश्याम् । चित्रं यदत्र पतितः पुनरुत्थितिं न प्राप्नोति पुल्कसजनोपि किमग्र जन्मा
anyatra tīrtha salile patitodvijanmā devādibhāvamayate na tathā tu kāśyām | citraṃ yadatra patitaḥ punarutthitiṃ na prāpnoti pulkasajanopi kimagra janmā
অন্য তীৰ্থৰ জলে পতিত দ্বিজে কেতিয়াবা দেৱ-ভাবলৈ উঠিব পাৰে; কিন্তু কাশীত তেনে নহয়। আশ্চৰ্য এই যে, ইয়াত পতিত জনে পুনৰ সংসাৰীয় উঠান নাপায়; যদি পুল্কস-জন্মো লোকেও ইয়াত তেনেদৰে মুক্তি পায়, তেন্তে উচ্চ জন্মৰ জনৰ কথা কিমান অধিক!
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)
Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)
Type: kshetra
Listener: null
Scene: A pilgrim at Kāśī’s ghāṭa slips into sacred waters; above, Śiva’s unseen grace is implied, while the city’s luminous aura signifies release from rebirth; figures of diverse communities stand equally within the kṣetra’s sanctity.
FAQs
Kāśī is presented as a place where saṃsāric return is cut off—its liberating power surpasses ordinary tīrtha merits and transcends social birth distinctions.
Kāśī (Vārāṇasī), described as uniquely preventing ‘return’ (punar-utthiti), i.e., rebirth.
Falling/immersion in tīrtha waters is mentioned comparatively; no new prescription is given beyond highlighting Kāśī’s exceptional status.