Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 3›Shloka 95
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

Devanagari script

श्रद्धाबीजो विप्रपादांबुसिक्तः शाखाविद्यास्ताश्चतस्रो दशापि । पुष्पाण्यर्था द्वे फले स्थूलसूक्ष्मे मोक्षःकामो धर्मवृक्षोयमीड्यः

Transliteration

śraddhābījo viprapādāṃbusiktaḥ śākhāvidyāstāścatasro daśāpi | puṣpāṇyarthā dve phale sthūlasūkṣme mokṣaḥkāmo dharmavṛkṣoyamīḍyaḥ

Translation

এই ধৰ্মবৃক্ষ অতি পূজনীয়: ইয়াৰ বীজ শ্ৰদ্ধা, আৰু ব্ৰাহ্মণৰ পদপ্ৰক্ষালনৰ জল ইয়াক সিঞ্চন কৰে। ইয়াৰ শাখা বিদ্যাৰ শাস্ত্ৰসমূহ—চাৰি আৰু দহো। ইয়াৰ পুষ্প অৰ্থ-পুৰুষাৰ্থ, আৰু ইয়াৰ দুটা ফল—স্থূল আৰু সূক্ষ্ম: ভোগ আৰু মোক্ষ। এই ধৰ্মবৃক্ষ প্ৰশংসনীয়।

Word by Word
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
बीजःseed
बीजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
विप्रof Brahmins
विप्र:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural) — समासाङ्ग (compound member)
पादfeet
पाद:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Masculine, Genitive, Plural) — समासाङ्ग
अम्बुwater
अम्बु:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular) — समासाङ्ग
सिक्तःsprinkled/watered
सिक्तः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसिच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Past passive participle; Masculine, Nominative, Singular)
शाखाbranches
शाखा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural) — समासाङ्ग
विद्याःknowledges/branches of learning
विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
ताःthose
ताः:
Anuvṛtti/Pronominal reference
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
चतस्रःfour
चतस्रः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nominative, Plural)
दशten
दश:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (indeclinable-like numeral) — प्रथमा बहुवचनार्थे
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nominative, Plural)
अर्थाःwealth/meanings (here: artha)
अर्थाः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)
द्वेtwo
द्वे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
फलेfruits
फले:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
स्थूलेgross
स्थूले:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
सूक्ष्मेsubtle
सूक्ष्मे:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन (Neuter, Nom/Acc, Dual)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
कामःdesire (kāma)
कामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
धर्मof dharma
धर्म:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular) — समासाङ्ग
वृक्षःtree
वृक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
अयम्this
अयम्:
Anuvṛtti/Deictic
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
ईड्यःpraiseworthy/adorable
ईड्यः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootईड् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formकर्तव्य/योग्य अर्थे यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Gerundive-like; Masculine, Nominative, Singular)
Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: An allegorical ‘Dharma-tree’ growing in Kāśī: seed of faith, watered by foot-washing water of venerable teachers; branches labeled with vidyās; blossoms as artha; two fruits—bhoga and mokṣa—glowing distinctly.

Characters & Entities
K
Kāśī
D
Dharma
B
Brāhmaṇas (vipra)
M
Mokṣa
K
Kāma
A
Artha

FAQs

Faith and righteous living, nourished by holy association, culminate in both worldly well-being and the highest fruit—mokṣa.

Kāśī (Vārāṇasī) is implied as the sacred field where dharma and liberation-bearing merit flourish.

Reverence for brāhmaṇas and sanctifying contact with their pādāmbu (foot-washing water) is praised as spiritually nourishing.

←Previous Verse
Next Verse→