Adhyaya 27

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणसीति प्रथितं यथा चानंदकाननम् । तथा च कथयामीह देवदेवेनभाषितम्

স্কন্দে ক’লে: যিদৰে ই ‘ৱাৰাণসী’ আৰু ‘আনন্দকানন’ নামে প্ৰথিত, তেনেদৰেই মই ইয়াত বৰ্ণনা কৰিম—দেৱদেৱে যি কথা কৈছিল, সেই অনুসাৰে।

Verse 2

ईश्वर उवाच । निशामय महाबाहो विष्णो त्रैलोक्यसुंदर । प्राप्तं वाराणसीत्याख्यामविमुक्तं यथा तथा

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে মহাবাহু বিষ্ণু, ত্ৰিলোক-সুন্দৰ! এই ধাম কেনেকৈ ‘ৱাৰাণসী’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল আৰু কেনেকৈ ‘অবিমুক্ত’ বুলি কোৱা হয়, সেয়া ক’ম।

Verse 3

निर्दग्धान्सागराञ्छ्रुत्वा कपिलक्रोधवह्निना । अश्वमेधाश्वसंयुक्तान्पूर्वजान्स्वान्भगीरथः

কপিলৰ ক্ৰোধ-অগ্নিয়ে দগ্ধ হোৱা, অশ্বমেধৰ অশ্বৰ সৈতে যুক্ত নিজৰ পূৰ্বপুৰুষ সাগৰসকলৰ কথা শুনি, ভগীৰথে তেওঁলোকৰ উদ্ধাৰৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 4

सूर्यवंशे महातेजा राजा परमधार्मिकः । आरिराधयिषुर्गंगां तपसे कृतनिश्चयः

সূৰ্যবংশত এক মহাতেজস্বী, পৰম ধৰ্মিক ৰজা আছিল; গঙ্গাক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ তপস্যা কৰিবলৈ তেওঁ দৃঢ় সংকল্প কৰিলে।

Verse 5

हिमवंतं नगश्रेष्ठममात्य न्यस्तराज्यधूः । जगाम यशसां राशिरुद्दिधीर्षुः पितामहान्

ৰাজ্যৰ ভাৰ মন্ত্ৰীলৈ সঁপাই দি, যশৰ ভঁৰাল সেই ভগীৰথে পিতামহসকলক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি, পৰ্বতৰ শ্ৰেষ্ঠ হিমৱানলৈ গ’ল।

Verse 6

ब्रह्मशापाग्निनिर्दग्धान्महादुर्गतिगानपि । विना त्रिमार्गगां विष्णो को जंतूंस्त्रिदिवं नयेत्

হে বিষ্ণু! ব্ৰহ্মাৰ শাপ-অগ্নিয়ে দগ্ধ হোৱা, ভয়ংকৰ গতিত পতিত জীৱসকলকো—ত্ৰিমাৰ্গগা গঙ্গা নাথাকিলে—কোনে স্বৰ্গলৈ নিবলৈ সক্ষম?

Verse 7

ममैव सा परामूर्तिस्तोयरूपा शिवात्मिका । ब्रह्मांडानामनेकानामाधारः प्रकृतिः परा

সেই (গঙ্গা) মোৰেই পৰম প্ৰকাশ—জল-ৰূপা, শিৱ-আত্মিকা। অসংখ্য ব্ৰহ্মাণ্ডৰ আধাৰ, পৰা প্ৰকৃতি।

Verse 8

शुद्धविद्यास्वरूपा च त्रिशक्तिः करुणात्मिका । आनंदामृतरूपा च शुद्धधर्मस्वरूपिणी

সেই শুদ্ধ বিদ্যাৰ স্বৰূপা; ত্ৰিশক্তি, কৰুণাময়ী। আনন্দ-অমৃতৰূপা আৰু নিৰ্মল ধৰ্মৰ মূৰ্তি।

Verse 9

यामेतां जगतां धात्रीं धारयामि स्वलीलया । विश्वस्य रक्षणार्थाय परब्रह्मस्वरूपिणीम्

এই জগতসমূহৰ ধাত্ৰী, পালনকাৰিণীক মই মোৰ দিৱ্য লীলাৰে ধাৰণ কৰোঁ—বিশ্বৰ ৰক্ষাৰ্থে—যি পৰব্ৰহ্ম-স্বৰূপিণী।

Verse 10

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि पुण्यक्षेत्राणि यानि च । सर्वत्र सर्वे ये धर्माः सर्वयज्ञाः सदक्षिणाः

ত্ৰিলোকত যিমান তীৰ্থ আছে, আৰু যিমান পুণ্যক্ষেত্ৰ আছে—সৰ্বত্ৰ থকা সকলো ধৰ্ম-পুণ্য, আৰু দাক্ষিণাসহ সকলো যজ্ঞ—

Verse 11

तपांसि विष्णो सर्वाणि श्रुतिः सांगा चतुर्विधा । अहं च त्वं च कश्चापि देवतानां गणाश्च ये

হে বিষ্ণু! সকলো তপস্যা, চাৰিবিধ শ্ৰুতি (বেদ) সাঙ্গসহ; মই আৰু তুমি, আৰু আন যি কোনো; আৰু দেৱতাসকলৰ সকলো গণ—

Verse 12

पुरुषार्थाश्च सर्वे वै शक्तयो विविधाश्च याः । गंगायां सर्व एवैते सूक्ष्मरूपेण संस्थिताः

মানৱজীৱনৰ সকলো পুৰুষাৰ্থ আৰু নানা প্ৰকাৰৰ আধ্যাত্মিক শক্তি—এই সকলো গঙ্গাত সূক্ষ্ম ৰূপে স্থিত হৈ আছে।

Verse 13

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वक्रतुषु दीक्षितः । चीर्णसर्वव्रतः सोपि यस्तु गंगां निषेवते

যি ভক্তিভাৱে গঙ্গাক আশ্ৰয় কৰে, সি যেন সকলো তীৰ্থত স্নান কৰা, সকলো যজ্ঞত দীক্ষিত হোৱা, আৰু সকলো ব্ৰত পালন কৰা সমান।

Verse 14

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

যি ভক্তিভাৱে গঙ্গাক আশ্ৰয় কৰে, তাৰ তপস্যা যেন সম্পূৰ্ণ হয়; সি সকলো দানৰ দাতা হয় আৰু যোগৰ নিয়ম-শৃঙ্খলা লাভ কৰে।

Verse 15

सर्ववर्णाश्रमेभ्यश्च वेदविद्भ्यश्च वै तथा । शास्त्रार्थपारगेभ्यश्च गंगास्नायी विशिष्यते

গঙ্গাত স্নান কৰা ব্যক্তি বিশেষ মৰ্যাদাসম্পন্ন—সকলো বৰ্ণ-আশ্ৰমৰ লোকতকৈও, বেদবিদসকলতকৈও, আৰু শাস্ত্ৰাৰ্থত পাৰদৰ্শীসকলতকৈও শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য।

Verse 16

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्दुष्टो बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः

মন, বাক্য আৰু দেহৰ পৰা জন্মা নানা দোষেৰে দুষিত হলেও, কেৱল গঙ্গাৰ দৰ্শন কৰিলেই মানুহ পবিত্ৰ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 17

कृते सर्वत्र तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगैव केवलम्

কৃতযুগত সৰ্বত্ৰ তীৰ্থ বিদ্যমান; ত্ৰেতাযুগত পুষ্কৰ সৰ্বোত্তম। দ্বাপৰত কুৰুক্ষেত্ৰ অগ্ৰগণ্য; কিন্তু কলিযুগত কেৱল গঙ্গাই পৰম তীৰ্থ, একমাত্ৰ আশ্ৰয়।

Verse 18

पूर्वजन्मांतराभ्यास वासनावशतो हरे । गंगातीरे निवासः स्यान्मदनुग्रहतः परात्

হে হৰি! পূৰ্বজন্মান্তৰৰ অভ্যাসে গঢ়া বাসনাৰ বলত, আৰু মোৰ পৰম অনুগ্ৰহত, গঙ্গাৰ তীৰত নিবাস লাভ হয়।

Verse 19

ध्यानं कृते मोक्षहेतुस्त्रेतायां तच्च वै तपः । द्वापरे तद्द्वयं यज्ञाः कलौ गंगैव केवलम्

কৃতযুগত ধ্যানেই মোক্ষৰ হেতু; ত্ৰেতাযুগত সেই লক্ষ্য তপস্যাৰে সিদ্ধ হয়। দ্বাপৰত দুয়ো একেলগে যজ্ঞৰূপে; কিন্তু কলিযুগত কেৱল গঙ্গাই একমাত্ৰ উপায়।

Verse 20

यो देहपतनाद्यावद्गंगातीरं न मुंचति । स हि वेदांतविद्योगी ब्रह्मचर्यव्रती सदा

যি দেহপতন পৰ্যন্ত গঙ্গাৰ তীৰ নাছাৰে, সেয়াই সত্যই বেদান্তবিদ যোগী, আৰু সদা ব্ৰহ্মচৰ্য-ব্ৰতত স্থিত।

Verse 21

कलौ कलुषचित्तानां परद्रव्यरतात्मनाम् । विधिहीनक्रियाणां च गतिर्गंगा विना नहि

কলিযুগত যিসকলৰ চিত্ত কলুষিত, যিসকলৰ মন পৰদ্ৰব্যত আসক্ত, আৰু যিসকলৰ ক্ৰিয়া বিধিহীন—তেওঁলোকৰ গতি গঙ্গা বিনা নাই।

Verse 22

अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् । गंगागंगेति जपनात्तानि नोपविशंति हि

অলক্ষ্মী, কালকৰ্ণী, দুঃস্বপ্ন আৰু অশুভ চিন্তা—‘গঙ্গা, গঙ্গা’ বুলি জপ কৰিলে সিহঁত একেবাৰে আঁকোৱালি নধৰে।

Verse 23

गंगा हि सर्वभूतानामिहामुत्र फलप्रदा । भावानुरूपतो विष्णो सदा सर्वजगद्धिता

গঙ্গাই নিশ্চয় সকলো জীৱৰ বাবে ইহলোক আৰু পৰলোকত ফলদায়িনী। হে বিষ্ণু, ভাৱ-অনুৰূপে সি ফল দান কৰে, সদায় সমগ্ৰ জগতৰ হিত সাধে।

Verse 24

यज्ञ दान तपो योग जपाः सनियमा यमाः । गंगासेवासहस्रांशं न लभंते कलौ हरे

যজ্ঞ, দান, তপ, যোগ, জপ, নিয়ম আৰু যম—হে হৰি, কলিযুগত এইবোৰে গঙ্গাসেৱাৰ পৰা হোৱা পুণ্যৰ হাজাৰ ভাগৰ এক ভাগো নাপায়।

Verse 25

किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां ब्रह्मज्ञानस्य कारणम्

অষ্টাঙ্গ যোগে কি প্ৰয়োজন, তপস্যাৰে কি, আৰু বৃহৎ যজ্ঞে কি? গঙ্গাৰ তীৰত কেৱল বাস কৰাই ব্ৰহ্মজ্ঞানৰ কাৰণ হয়।

Verse 26

अपि दूरस्थितस्यापि गंगामाहात्म्यवेदिनः । अयोग्यस्यापि गोविंदभक्त्या गंगा प्रसीदति

দূৰত থকা লোকেও, যদি গঙ্গাৰ মাহাত্ম্য জানে—অযোগ্য হলেও—গোবিন্দভক্তিৰ দ্বাৰা গঙ্গা প্ৰসন্ন হয়।

Verse 27

श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं परं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धया सा प्रसीदति

শ্ৰদ্ধাই পৰম আৰু সূক্ষ্ম ধৰ্ম; শ্ৰদ্ধাই সৰ্বোচ্চ জ্ঞান আৰু সৰ্বোচ্চ তপস্যা। শ্ৰদ্ধাই স্বৰ্গ আৰু মোক্ষো; শ্ৰদ্ধাৰ দ্বাৰাই সেই পবিত্ৰ শক্তি প্ৰসন্ন হৈ অনুগ্ৰহ দান কৰে।

Verse 28

अज्ञानरागलोभाद्यैः पुंसां संमूढचेतसाम् । श्रद्धा न जायते धर्मे गंगायां च विशेषतः

অজ্ঞান, ৰাগ, লোভ আদি দ্বাৰা যিসকলৰ চিত্ত মোহিত, তেনেকুৱা লোকৰ ধৰ্মত শ্ৰদ্ধা জন্মে নাহে—বিশেষকৈ গঙ্গাৰ প্ৰতি তো একেবাৰে নহয়।

Verse 29

बहिः स्थितं जलंयद्वन्नारिकेलांतरे स्थितम् । तथा ब्रह्मांडबाह्यस्थं परब्रह्मांबु जाह्नवी

যেনেকৈ পানী বাহিৰত থকা যেন লাগে, কিন্তু নাৰিকলৰ ভিতৰতেই সঞ্চিত থাকে, তেনেকৈ জাহ্নৱী গঙ্গা পৰব্ৰহ্মৰ অমৃতজল—ব্ৰহ্মাণ্ডৰ বাহিৰতো অৱস্থিত, আৰু ইয়াতো উপস্থিত।

Verse 30

गंगालाभात्परो लाभः क्वचिदन्यो न विद्यते । तस्माद्गंगामुपासीत गंगैव परमः पुमान्

গঙ্গালাভতকৈ ডাঙৰ লাভ ক’তো নাই। সেয়ে গঙ্গাৰ উপাসনা কৰা উচিত; গঙ্গাই পৰম পুৰুষ, সৰ্বোচ্চ আশ্ৰয়।

Verse 31

शक्तस्य पंडितस्यापि गुणिनो दानशीलिनः । गंगास्नानविहीनस्य हरे जन्म निरर्थकम्

হে হৰি! সক্ষম, পণ্ডিত, গুণী আৰু দানশীল হলেও, যদি গঙ্গাস্নানবিহীন হয়, তেন্তে তাৰ মানৱজন্ম এই পবিত্ৰ বিচাৰত নিৰৰ্থক হয়।

Verse 32

वृथा कुल वृथा विद्या वृथा यज्ञा वृथातपः । वृथा दानानि तस्येह कलौ गंगां न यो भजेत्

কলিযুগত যি গঙ্গা মাতাক ভজনা-সেৱা নকৰে, তাৰ বাবে কুল, বিদ্যা, যজ্ঞ, তপস্যা আৰু দান—সকলোই নিষ্ফল।

Verse 33

गुणवत्पात्रपूजायां न स्याद्वै तादृशं फलम् । यथा गंगाजलस्नान पूजने विधिना फलम्

গুণৱান পাত্ৰৰ পূজাতো তেনে ফল নাহে; যি ফল বিধি অনুসাৰে গঙ্গাজলত স্নান কৰি আৰু সেই জলেৰে পূজা কৰিলে লাভ হয়।

Verse 34

ममतेजोग्निगर्भेयं ममवीर्यातिसंवृता । दाहिका सर्वदोषाणां सर्वपापविनाशिनी

এই (গঙ্গা) মোৰ তেজৰ অগ্নিগৰ্ভৰ পৰা উদ্ভৱ, মোৰ পৰম বীৰ্য্যেৰে পৰিপূৰ্ণ; ই সকলো দোষ দাহ কৰে আৰু সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 35

स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् । शतधा भेदमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा

কেৱল গঙ্গাৰ স্মৰণতেই পাপসমূহৰ পিঞ্জৰাসদৃশ গুচ্ছ শতধা ভাঙি যায়, যেন বজ্ৰাহত পৰ্বত চিৰি যায়।

Verse 36

गंगां गच्छति यस्त्वेको यस्तु भक्त्यानुमोदयेत् । तयोस्तुल्यफलं प्राहुर्भक्तिरेवात्र कारणम्

এজন গঙ্গালৈ যায়, আনজন যাব নোৱাৰিলেও ভক্তিৰে আনন্দিত হৈ অনুমোদন কৰে—দুয়োৰে ফল সমান বুলি কোৱা হয়; ইয়াত কাৰণ কেৱল ভক্তিয়েই।

Verse 37

गच्छंस्तिष्ठञ्जपन्ध्यान्भुंजञ्जाग्रत्स्वपन्वदन् । यः स्मरेत्सततं गंगां स हि मुच्येत बंधनात्

চলোঁতে বা থিয় হৈ, জপ কৰোঁতে বা ধ্যানত, ভোজন কৰোঁতে, জাগি বা শুই, কথা ক’লোঁতে—যি সদায় গঙ্গা মাতাৰ স্মৰণ কৰে, সি নিশ্চয় বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 38

पितॄनुद्दिश्य योभक्त्या पायसं मधुसंयुतम् । गुडसर्पिस्तिलैःसार्धं गंगांभसि विनिक्षिपेत्

যি ভক্তিৰে পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি মধু-মিশ্ৰিত পায়স, লগতে গুড়, ঘি আৰু তিলসহ গঙ্গাৰ জলে অৰ্পণ কৰে, সি পিতৃ-তর্পণৰ মহাশক্তিশালী দান সম্পন্ন কৰে।

Verse 39

तृप्ता भवंति पितरस्तस्य वर्षशतं हरे । यच्छंति विविधान्कामान्परितुष्टाः पितामहाः

হে হৰি! তাৰ পিতৃসকল শতবৰ্ষ পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকে; আৰু পৰিতুষ্ট পিতামহসকলে তাক নানাবিধ কামনা-বৰ দান কৰে।

Verse 40

लिंगे संपूजिते सर्वमर्चितं स्याज्जगद्यथा । गंगास्नानेन लभते सर्वतीर्थफलं तथा

যেনেকৈ লিঙ্গ সম্পূৰ্ণৰূপে পূজিত হ’লে জগতখন পূজিত হোৱাৰ সমান হয়; তেনেকৈ গঙ্গাস্নানে সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়।

Verse 41

गंगायां तु नरः स्नात्वा यो लिंगं नित्यमर्चति । एकेन जन्मना मुक्तिं परां प्राप्नोति स ध्रुवम्

কিন্তু যি নৰে গঙ্গাত স্নান কৰি নিত্যে লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰে, সি একে জন্মতেই নিশ্চয় পৰম মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 42

अग्निहोत्रं च यज्ञाश्च व्रतदानतपांसि च । गंगायां लिंगपूजायाः कोट्यंशेनापि नो समाः

অগ্নিহোত্ৰ, যজ্ঞ, ব্ৰত, দান আৰু তপস্যা—এই সকলো গঙ্গাত লিঙ্গ-পূজাৰ কোটিঅংশৰো সমান নহয়।

Verse 43

गंगां गंतुं विनिश्चित्य कृत्वा श्राद्धादिकं गृहे । स्थितस्य सम्यक्संकल्पात्तस्य नंदंति पूर्वजाः

গঙ্গালৈ যাম বুলি দৃঢ় সংকল্প কৰি, ঘৰত শ্ৰাদ্ধ আদি কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে—কেৱল সেই শুদ্ধ সংকল্পতেই পিতৃলোক আনন্দিত হয়।

Verse 44

पापानि च रुदंत्याशु हा क्व यास्याम इत्यलम् । लोभमोहादिभिः सार्धं मंत्रयंति पुनःपुनः

আৰু পাপসমূহ তৎক্ষণাৎ কন্দিবলৈ ধৰে—‘হায়, এতিয়া আমি ক’লৈ যাম?’; লোভ-মোহ আদি সৈতে মিলি সিহঁতে বাৰে বাৰে ষড়যন্ত্ৰ কৰে।

Verse 45

यथा न गंगां यात्येष तथा विघ्नं प्रकुर्महे । गंगां गतो यथा चैष न उच्छित्तिं विधास्यति

‘যেন এইজন গঙ্গালৈ নাযায়, তেনেকৈ আমি বিঘ্ন ঘটাওঁ; আৰু যদি গঙ্গালৈ গৈয়ো পায়, তেন্তে যেন আমাৰ সম্পূৰ্ণ বিনাশ নকৰে’—এইদৰে সিহঁতে পৰিকল্পনা কৰে।

Verse 46

गृहाद्गंगावगाहार्थं गच्छतस्तु पदेपदे । निराशानि व्रजंत्येव पापान्यस्य शरीरतः

ঘৰৰ পৰা গঙ্গাত অৱগাহন কৰিবলৈ যেতিয়া তেওঁ আগবাঢ়ে, তেতিয়া পদে পদে তেওঁৰ দেহৰ পৰা পাপসমূহ নিৰাশ হৈ আঁতৰি যায়।

Verse 47

पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैस्त्यक्त्वा लोभादिकं हरे । व्युदस्य सर्वविघ्नौघान्गंगां प्राप्नोति पुण्यवान्

পূৰ্বজন্মত কৃত পুণ্যৰ বলত পুণ্যৱান জনে লোভ আদি ত্যাগ কৰে; সকলো বিঘ্নৰ ঢৌ দূৰ কৰি পবিত্ৰ গঙ্গাক লাভ কৰে।

Verse 48

अनुषंगेण मौल्येन वाणिज्येनापि सेवया । कामासक्तोपि वा मर्त्यो गंगास्नातो दिवं व्रजेत्

যদিও মর্ত্যজন কামনাত আসক্ত, তথাপি গঙ্গাত স্নান কৰিলে—অনুষঙ্গত স্পৰ্শে, মূল্য দি, বাণিজ্যৰ দ্বাৰা বা সেৱাৰ দ্বাৰা—সেও স্বৰ্গলৈ যাব পাৰে।

Verse 49

अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहनो हि यथा दहेत् । अनिच्छयापि संस्नाता गंगा पापं तथा दहेत्

যেনেকৈ অনিচ্ছাতো অগ্নি স্পৰ্শ কৰিলে দহে, তেনেকৈ অনিচ্ছাতো গঙ্গাত স্নান কৰিলে গঙ্গাই পাপ দহে।

Verse 50

तावद्धमति संसारे यावद्गंगां न सेवते । संसेव्य गंगां नो जंतुर्भवक्लेशं प्रपश्यति

যিমান দিন গঙ্গাৰ সেৱা নকৰে, সিমান দিন সংসাৰত খাটে; কিন্তু গঙ্গাক সেৱা কৰি ল’লে জীৱে পুনৰ ভৱ-ক্লেশ নেদেখে।

Verse 51

यो गंगांभसि निस्नातो भक्त्या संत्यक्तसंशयः । मनुष्यचर्मणा नद्धः स देवो नात्र संशयः

যি ভক্তিৰে গঙ্গাজলত স্নান কৰে আৰু সন্দেহ ত্যাগ কৰে—মানৱচৰ্মেৰে আৱৃত হলেও—সেইজন নিশ্চয়েই দেৱ; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 52

गंगास्नानार्थमुद्युक्तो मध्येमार्गं मृतो यदि । गंगास्नानफलं सोपि तदाप्नोति न संशयः

যদি কোনো ব্যক্তি গঙ্গাস্নান কৰিবলৈ উদ্‌যত হৈ যাত্ৰাৰ মাজপথতে মৃত্যুবৰণ কৰে, তেন্তে সিও গঙ্গাস্নানৰ ফল নিশ্চয় লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 53

माहात्म्यं ये च गंगायाः शृण्वंति च पठंति च । तेप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः

যিসকলে গঙ্গাৰ মাহাত্ম্য শুনে আৰু যিসকলে পাঠ কৰে, তেওঁলোকো সকলো মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 54

दुर्बुद्धयो दुराचारा हैतुका बहुसंशयाः । पश्यंति मोहिता विष्णो गंगामन्य नदीमिव

হে বিষ্ণু! যিসকলৰ বুদ্ধি দীন, আচাৰ দুষিত, তৰ্কপ্ৰিয় আৰু বহু সন্দেহে ভৰা, মোহগ্ৰস্ত হৈ তেওঁলোকে গঙ্গাক অন্য নদীৰ দৰে দেখে।

Verse 55

जन्मांतरकृतैर्दानैस्तपोभिर्नियमैर्व्रतैः । इह जन्मनि गंगायां नृणां भक्तिः प्रजायते

পূৰ্বজন্মত কৰা দান, তপস্যা, নিয়ম আৰু ব্ৰতৰ ফলত এই জন্মত মানুহৰ অন্তৰত গঙ্গাৰ প্ৰতি ভক্তি জন্মে।

Verse 56

गंगाभक्तिमतामर्थे महेंद्रादि पुरेषु च । हर्म्याणि रम्यभोगानि निर्मितानि स्वयंभुवा

গঙ্গাভক্তসকলৰ কল্যাণৰ বাবে মহেন্দ্ৰ আদি দেৱতাৰ নগৰসমূহত স্বয়ম্ভূ (ব্ৰহ্মা) নিজে মনোৰম প্ৰাসাদ আৰু সুখদায়ক ভোগ-বিলাস নিৰ্মাণ কৰিছে।

Verse 57

सिद्धयः सिद्धिलिंगानि स्पर्शलिंगान्यनेकशः । प्रासादा रत्नरचिताश्चिंतामणिगणा अपि

ইয়াত বহু সিদ্ধি আছে; সিদ্ধি দান কৰা বহু লিঙ্গ আছে, আৰু বহু ‘স্পৰ্শ-লিঙ্গ’ আছে যাৰ স্পৰ্শে পুণ্য লাভ হয়। ৰত্নেৰে নিৰ্মিত প্ৰাসাদ আছে, আৰু ইচ্ছা-পূৰণকাৰী চিন্তামণিৰো অসংখ্য সমূহ আছে।

Verse 58

गंगाजलांतस्तिष्ठंति कलिकल्मषभीतितः । अतएव हि संसेव्या कलौ गंगेष्टसिद्धिदा

কলিযুগৰ পাপৰ ভয়ত (দিব্য শক্তিসমূহ) গঙ্গাৰ জলৰ ভিতৰত অৱস্থান কৰে। সেয়ে কলিত গঙ্গাক নিষ্ঠাৰে সেৱা কৰা উচিত, কিয়নো তাই ইচ্ছিত সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 59

सूर्योदये तमांसीव वज्रपातभयान्नगाः । तार्क्ष्येक्षणाद्यथासर्पा मेघा वाताहता इव

যেনেকৈ সূৰ্যোদয়ত অন্ধকাৰ লয় পায়; যেনেকৈ বজ্ৰপাতৰ ভয়ত পৰ্বত কঁপা যেন লাগে; যেনেকৈ তাৰ্ক্ষ্য (গৰুড়)ৰ দৃষ্টিত সাপ পলাই যায়; আৰু যেনেকৈ বতাহত মেঘ ছিটকি যায়—

Verse 60

तत्त्वज्ञानाद्यथा मोहः सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः । तथा सर्वाणि पापानि यांति गंगेक्षणात्क्षयम्

যেনেকৈ তত্ত্বজ্ঞানত মোহ নাশ হয়, আৰু যেনেকৈ সিংহ দেখিলে হৰিণ ছিটকি যায়—তেনেকৈ গঙ্গাৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই সকলো পাপ ক্ষয়লৈ যায়।

Verse 61

दिव्यौषधैर्यथा रोगा लोभेन च यथा गुणाः । यथा ग्रीष्मोष्मसंपत्तिरगाधह्रद मज्जनात्

যেনেকৈ দিব্য ঔষধিত ৰোগ নিৰাময় হয়, আৰু যেনেকৈ লোভে গুণ নষ্ট কৰে; আৰু যেনেকৈ গভীৰ হ্ৰদত ডুব দিলে গ্ৰীষ্মৰ দাহ শান্ত হয়—

Verse 62

तूलशैलः स्फुलिंगेन यथा नश्यति तत्क्षणात् । तथा दोषाः प्रणश्यंति गंगांभः स्पर्शनाद्ध्रुवम्

যেনেকৈ তুলাৰ পাহাৰ এটা সৰু স্ফুলিঙে তৎক্ষণাৎ দগ্ধ হৈ নাশ হয়, তেনেকৈ গঙ্গাজল স্পৰ্শ কৰিলেই দোষ আৰু অশুচিতা নিশ্চিতভাৱে বিনাশ পায়।

Verse 63

क्रोधेन च तपो यद्वत्कामेन च यथा मतिः । अनयेन यथा लक्ष्मीर्विद्या मानेन वै यथा

যেনেকৈ ক্ৰোধে তপস্যা নষ্ট কৰে, যেনেকৈ কামনাই বোধ-বুদ্ধি ভ্ৰষ্ট কৰে; যেনেকৈ অন্যায়ে লক্ষ্মী ধ্বংস কৰে, আৰু যেনেকৈ অহংকাৰে বিদ্যা নাশ কৰে—

Verse 64

दंभ कौटिल्य मायाभिर्यथाधर्मो विनश्यति । तथा नश्यंति पापानि गंगाया दर्शनेन तु

যেনেকৈ দম্ভ, কুটিলতা আৰু মায়াৰে ধৰ্ম বিনষ্ট হয়, তেনেকৈ গঙ্গাৰ দৰ্শন মাত্ৰতেই পাপ নিশ্চিতভাৱে নাশ পায়।

Verse 65

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्संपातचंचलम् । गंगां यः सेवते सोत्र बुद्धेः पारं परं गतः

এই মানৱজন্ম—অতি দুৰ্লভ আৰু বিজুলীৰ চমকৰ দৰে চঞ্চল—লাভ কৰি যি ইয়াত গঙ্গাৰ সেৱা কৰে, সি সাধাৰণ বুদ্ধিৰ দূৰ তীৰো পাৰ হৈ পৰম তীৰত উপনীত হয়।

Verse 66

विधूतपापा ये मर्त्याः परं ज्योतिःस्वरूपिणीम् । सहस्रसूर्यप्रतिमां गंगां पश्यंति ते भुवि

যিসকল মর্ত্যৰ পাপ ধুই-ঝাৰি দূৰ হৈছে, তেওঁলোকে পৃথিৱীত গঙ্গাক দৰ্শন কৰে—যি পৰম জ্যোতি-স্বরূপা, সহস্ৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 67

साधारणांभसा पूर्णां साधारण नदीमिव । पश्यंति नास्तिका गंगां पापोपहतलोचनाः

পাপত আঘাতপ্ৰাপ্ত দৃষ্টিৰ নাস্তিকসকলে গঙ্গা মাতাকো সাধাৰণ পানীৰে পূৰ্ণ এক সাধাৰণ নদী যেন দেখি থাকে।

Verse 68

संसारमोचकश्चाहं जनानामनुकंपया । गंगातरंगरूपेण सोपानं निर्ममे दिवः

জীৱসকলৰ প্ৰতি অনুকম্পাৰে মই সংসাৰ-মোচক হৈ গঙ্গাৰ তৰংগ-ৰূপে স্বৰ্গলৈ উঠা সোপান ৰচনা কৰিলোঁ।

Verse 69

सर्व एव शुभः कालः सर्वो देशस्तथा शुभः । सर्वो जनो दानपात्रं श्रीमती जाह्नवी तटे

শ্ৰীমতী জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ পুণ্যময় তীৰত প্ৰতিটো সময় শুভ, প্ৰতিটো স্থান শুভ, আৰু প্ৰতিজনেই দান গ্ৰহণৰ যোগ্য পাত্ৰ হয়।

Verse 70

यथाश्वमेधो यज्ञानां नगानां हिमवान्यथा । व्रतानां च यथा सत्यं दानानामभयं यथा

যেনেকৈ যজ্ঞসমূহৰ মাজত অশ্বমেধ শ্ৰেষ্ঠ আৰু পৰ্বতমালাৰ মাজত হিমৱান; যেনেকৈ ব্ৰতসমূহৰ মাজত সত্য আৰু দানসমূহৰ মাজত অভয় শ্ৰেষ্ঠ—তেনেকৈ এই প্ৰশংসিত তীৰ্থোত্তম।

Verse 71

प्राणायामश्च तपसां मंत्राणां प्रणवो यथा । धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा

যেনেকৈ তপস্যাসমূহৰ মাজত প্ৰাণায়াম শ্ৰেষ্ঠ আৰু মন্ত্ৰসমূহৰ মাজত প্ৰণৱ ‘ওঁ’ শ্ৰেষ্ঠ; যেনেকৈ ধৰ্মসমূহৰ মাজত অহিংসা শ্ৰেষ্ঠ আৰু কাম্য বৰসমূহৰ মাজত শ্ৰী সৰ্বোত্তম—তেনেকৈ এই প্ৰশংসিত তীৰ্থই শ্ৰেষ্ঠত্ব লাভ কৰে।

Verse 72

यथात्मविद्या विद्यानां स्त्रीणां गौरी यथोत्तमा । सर्वर्दवेगणानां च यथा त्वं पुरुषोत्तम

যেনেকৈ বিদ্যাবোৰৰ মাজত আত্মবিদ্যা সৰ্বোচ্চ, আৰু নাৰীৰ মাজত গৌৰী সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; আৰু যেনেকৈ হে পুৰুষোত্তম, তুমি সকলো দেৱগণৰ মাজত পৰম—তেনেকৈ এই পবিত্ৰ তত্ত্বো সৰ্বোত্তম।

Verse 73

सर्वषामेव पात्राणां शिवभक्तो यथा वरः । तथा सर्वेषु तीर्थेषु गंगातीर्थं विशिष्यते

যেনেকৈ সকলো পাত্ৰৰ মাজত শিৱভক্ত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, তেনেকৈ সকলো তীৰ্থৰ মাজত গঙ্গাতীৰ্থ বিশেষভাৱে সৰ্বোত্তম।

Verse 74

हरेयश्चावयोर्भेदं न करोति महामतिः । शिवभक्तः स विज्ञेयो महापाशुपतश्च सः

যি মহামতি হৰি আৰু আমাৰ মাজত ভেদ নকৰে, তাক শিৱভক্ত বুলি জানিবা; সেয়াই নিশ্চয় মহাপাশুপত।

Verse 75

पापपांसुमहावात्या पापद्रुमकुठारिका । पापेंधनदवाग्निश्च गंगेयं पुण्यवाहिनी

পুণ্য বহনকাৰিণী এই গঙ্গা পাপৰ ধূলি উৰুৱাই দিয়া মহাবতাহ; পাপ-দ্ৰুম কাটি পেলোৱা কুঠাৰ; আৰু পাপ-ইন্ধন দগ্ধ কৰা দাৱাগ্নি।

Verse 76

नानारूपाश्च पितरो गाथा गायंति सर्वदा । अपि कश्चित्कुलेस्माकं गंगास्नायी भविष्यति

পিতৃসকলে নানা ৰূপ ধৰি সদায় এই গাথা গায়: ‘আমাৰ বংশত অন্ততঃ কোনো এজন গঙ্গাস্নানী হ’ব নে?’

Verse 77

देवर्षीन्परिसंतर्प्य दीनानाथांश्च दुःखितान् । श्रद्धया विधिना स्नात्वा दास्यते सलिलांजलिम्

দেৱর্ষিসকলক সন্তৰ্পণ কৰি, আৰু দীন-অনাথ তথা দুখিতসকলকো তৃপ্ত কৰি, শ্ৰদ্ধাৰে বিধি অনুসাৰে স্নান কৰি তাৰ পাছত পৱিত্ৰ জলাঞ্জলি অৰ্পণ কৰিব।

Verse 78

अपि नः स कुले भूयाच्छिवे विष्णौ च साम्यदृक् । तदालयकरो भक्त्या तस्य संमार्जनादिकृत्

আমাৰ কুলত তেনে এজন পুনৰ জন্ম লওক—যি শিৱ আৰু বিষ্ণুক সমান শ্ৰদ্ধাৰে চায়, ভক্তিৰে তেওঁলোকৰ আলয় নিৰ্মাণ কৰে, আৰু তাৰ ঝাড়ু-মাৰ্জন আদি সেৱা সম্পাদন কৰে।

Verse 79

अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोपि वा । गंगायां यो मृतो मर्त्यो नरकं स न पश्यति

নিষ্কাম হওক বা কামনাসক্ত হওক—তিৰ্যক যোনিত (পশু জন্মত) পৰিলেও—যি মর্ত্য গঙ্গাত মৃত্যুবৰণ কৰে, সি নৰক নেদেখে।

Verse 80

तीर्थमन्यत्प्रशंसंति गंगातीरे स्थिताश्च ये । गंगां न बहु मन्यंते ते स्युर्निरयगामिनः

গঙ্গাতীৰত বাস কৰিও যিসকলে আন তীৰ্থৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু গঙ্গাক মহান বুলি নেমানে, তেনেসকল নৰকগামী হয়।

Verse 81

मां च त्वां चैव यो द्वेष्टि गंगां च पुरुषाधमः । स्वकीयैः पुरुषैः सार्धं स घोरं नरकं व्रजेत्

যি নৰাধমে মোক, তোমাক আৰু গঙ্গাকো ঘৃণা কৰে, সি নিজৰ লোকসকলৰ সৈতে ভয়ংকৰ নৰকলৈ যায়।

Verse 82

षष्टिर्गणसहस्राणि गंगां रक्षंति सर्वदा । अभक्तानां च पापानां वासे विघ्नं प्रकुर्वते

ষাঠি হাজাৰ গণ-সহস্ৰ সদায় গংগাক ৰক্ষা কৰে; আৰু পাপী তথা অভক্ত লোকৰ বাসত বিঘ্ন ঘটায়।

Verse 83

कामक्रोधमहामोहलोभादि निशितैः शरैः । घ्नंति तेषां मनस्तत्र स्थितिं चापनयंति च

কাম, ক্ৰোধ, মহামোহ, লোভ আদি তীক্ষ্ণ শৰৰে তেওঁলোকে সিহঁতৰ মনক আঘাত কৰে, আৰু তাত স্থিৰ হৈ থাকিব পৰা শক্তিও অপসাৰণ কৰে।

Verse 84

गंगां समाश्रयेद्यस्तु स मुनिः स च पंडितः । कृतकृत्यः स विज्ञेयः पुरुषार्थचतुष्टये

কিন্তু যিজনে গংগাক আশ্ৰয় লয়, সেয়াই মুনি, সেয়াই পণ্ডিত; চাৰি পুৰুষাৰ্থত কৃতকৃত্য হোৱা বুলি তাকেই জানিব লাগে।

Verse 85

गंगायां च सकृत्स्नातो हयमेधफलं लभेत् । तर्पयंश्च पितॄंस्तत्र तारयेन्नरकार्णवात्

গংগাত একবাৰ স্নান কৰিলেই অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়; আৰু তাত পিতৃসকলক তৰ্পণ দিলে নৰকৰ সাগৰৰ পৰা তেওঁলোকক উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 86

नैरंतर्येण गंगायां मासं यः स्नाति पुण्यवान् । शक्रलोके स वसति यावच्छक्रः सपूर्वजः

যি পুণ্যৱানে গংগাত নিৰন্তৰে এক মাহ স্নান কৰে, সি নিজৰ পূৰ্বজসহ শক্ৰলোকত তেনেদৰে বাস কৰে যিমান দিন শক্ৰ নিজে তাত থাকে।

Verse 87

अब्दं यः स्नाति गंगायां नैरंतर्येण पुण्यभाक् । विष्णोर्लोकं समासाद्य स सुखं संवसेन्नरः

যি জনে গঙ্গাত নিৰন্তৰভাৱে এটা সম্পূৰ্ণ বছৰ স্নান কৰে, সি মহাপুণ্যৰ ভাগী হয়; বিষ্ণুৰ লোক লাভ কৰি সি তাত সুখে বাস কৰে।

Verse 88

गंगायां स्नाति यो मर्त्यो यावज्जीवं दिनेदिने । जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो देहांते मुक्त एव सः

যি মর্ত্যজনে জীৱনভৰ দিনেদিনে গঙ্গাত স্নান কৰে, তাক জীৱন্মুক্ত বুলি জানিব লাগে; দেহান্তত সি নিশ্চয়েই মুক্ত হয়।

Verse 89

तिथिनक्षत्रपर्वादि नापेक्ष्यं जाह्नवी जले । स्नानमात्रेण गंगायां संचिताघं विनश्यति

জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ জলে তিথি-নক্ষত্র-পৰ্ব আদি অপেক্ষা কৰিব নালাগে; গঙ্গাত কেৱল স্নান কৰিলেই সঞ্চিত পাপ বিনাশ হয়।

Verse 90

पंडितोपि स मूर्खः स्याच्छक्तियुक्तोप्यशक्तिकः । यस्तु भागीरथीतीरं सुखसेव्यं न संश्रयेत्

যদি কোনোবাই সুখে সেৱনীয় ভাগীৰথী (গঙ্গা)ৰ তীৰ আশ্ৰয় নলয়, তেন্তে পণ্ডিত হ’লেও সি মূৰ্খ যেন হয়; শক্তিযুক্ত হ’লেও অশক্ত যেন হয়।

Verse 91

किंवायुपाप्यरोगेण विकासिन्याथ किं श्रिया । किं वा बुद्ध्या विमलया यदि गंगां न सेवते

ৰোগে নাছোঁৱা স্বাস্থ্য বা ফুলি উঠা জীৱনীশক্তিৰে কি লাভ? শ্ৰীৰে কি লাভ? নিৰ্মল আৰু প্ৰসন্ন বুদ্ধিৰে কি লাভ—যদি গঙ্গাক সেৱা নকৰে?

Verse 92

यः कारयेदायतनं गंगाप्रतिकृतेर्नरः । भुक्त्वा स भोगान्प्रेत्यापि याति गंगा सलोकताम्

যি নৰে গংগাৰ প্ৰতিমা বা প্ৰতীক স্থাপনাৰ বাবে আয়তন/আলয় নিৰ্মাণ কৰায়, সি এই লোকত ভোগ উপভোগ কৰে আৰু মৃত্যুৰ পাছতো গংগাৰ সলোকতা লাভ কৰে।

Verse 93

शृण्वंति महिमानं ये गंगाया नित्यमादरात् । गंगास्नानफलं तेषां वाचकप्रीणनाद्धनैः

যিসকলে আদৰে নিত্যে গংগাৰ মহিমা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকে গংগাস্নানৰ ফল লাভ কৰে—বিশেষকৈ পাঠক/বক্তাক ধন-দানে সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 94

पितॄनुद्दिश्य यो लिंगं स्नपयेद्गांग वारिणा । तृप्ताः स्युस्तस्य पितरो महानिरयगा अपि

যি কোনোবাই পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি গংগাজলেৰে শিৱলিঙ্গ স্নান কৰায়, তাৰ পিতৃসকল তৃপ্ত হয়—যদিও তেওঁলোকে মহা নৰকলৈ গৈ থাকক।

Verse 95

अष्टकृत्वो मंत्रजप्तैर्वस्त्रपूतैः सुगंधिभिः । प्रोचुर्गांगजलैः स्नानं घृतस्नानाधिकं बुधाः

বুধসকলে ঘোষণা কৰিছে যে গংগাজলেৰে স্নান—আঠবাৰ, মন্ত্রজপে পবিত্ৰ কৰা, বস্ত্ৰে ছাঁকা আৰু সুগন্ধিযুক্ত—ঘৃতস্নানতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 96

अष्टद्रव्यविमिश्रेण गंगातोयेन यः सकृत् । मागधप्रस्थमात्रेण ताम्रपात्रस्थितेन च

যি কোনোবাই একবাৰো অষ্টদ্ৰব্য মিশ্ৰিত গংগাতোয়—মাগধ প্ৰস্থ পৰিমাণে, আৰু তাম্ৰপাত্ৰত সংৰক্ষিত—দ্বাৰা স্নান/ব্যৱহাৰ কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 97

भानवेऽर्घं प्रदद्याच्च स्वकीय पितृभिः सह । सोतितेजो विमानेन सूर्यलोके महीयते

নিজ পিতৃসকলৰ সৈতে ভানৱে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰা উচিত। তেনে ভক্ত তেজোময় দীপ্তিমান বিমানত আৰূঢ় হৈ সূৰ্যলোকত গৌৰৱেৰে পূজিত হয়।

Verse 98

आपः क्षीरं कुशाग्राणि घृतं मधुगवांदधि । रक्तानि करवीराणि रक्तचंदनमित्यपि

জল, ক্ষীৰ, কুশাঘাসৰ আগ, ঘৃত, মধু, গৰুৰ দধি, ৰক্ত কৰবীৰ ফুল আৰু ৰক্ত চন্দন—এইবোৰো পবিত্ৰ দ্ৰব্য হিচাপে বিধেয়।

Verse 99

अष्टांगार्घो यमुद्दिष्टस्त्वतीव रवितोषणः । गांगैर्वार्भिः कोटिगुणो ज्ञेयो विष्णोऽन्यवारितः

উপদেশিত এই অষ্টাঙ্গ অৰ্ঘ্য সূৰ্যদেৱক অতিশয় সন্তুষ্ট কৰে। গঙ্গাজলে অৰ্পণ কৰিলে ইয়াৰ পুণ্য কোটিগুণ হয়—এয়া বিষ্ণুৰ অবিৰোধ ঘোষণা।

Verse 100

गंगातीरे स्वशक्त्या यः कुर्याद्देवालयं सुधीः । अन्यतीर्थप्रतिष्ठातो भवेत्कोटिगुणं फलं

গঙ্গাতীৰত যি বুদ্ধিমান ব্যক্তি নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দেৱালয় নিৰ্মাণ কৰে, সি অন্য যিকোনো তীৰ্থত প্ৰতিষ্ঠা কৰাতকৈ কোটিগুণ ফল লাভ কৰে।

Verse 110

गोभूहिरण्यदानेन भक्त्या गंगातटे शुभे । नरो न जायते भूयः संसारे दुःखकंटके

শুভ গঙ্গাতটে ভক্তিভাৱে গৰু, ভূমি আৰু সোণ দান কৰিলে নৰ পুনৰ এই সংসাৰ—দুঃখ-কণ্টকৰ জংঘলত—জন্ম নলয়।

Verse 120

तद्भूमित्रसरेणूनां संख्यया युगमानया । महेंद्र चंद्रलोकेषु भुक्त्वा भोगान्मनःप्रियान्

সেই পবিত্ৰ ভূমিৰ ধূলিকণাৰ সংখ্যাৰে মাপা যুগসমূহ পৰ্যন্ত, মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) আৰু চন্দ্ৰলোকত মনোহৰ ভোগসমূহ ভোগ কৰা হয়।

Verse 130

चंद्रसूर्यग्रहे लक्षं व्यतीपातेत्वनंतकम् । अयुतं विषुवे चैव नियुतं त्वयनद्वये

চন্দ্ৰ বা সূৰ্য গ্ৰহণত পুণ্য লক্ষগুণ হয়; ব্যতীপাতে ই অনন্ত। বিষুৱত দহ হাজাৰগুণ, আৰু দুয়োটা অয়নত এক নিযুত (দশ লক্ষ) গুণ হয়।

Verse 140

स्वाहांतः प्रणावादिश्च भवेद्विंशाक्षरो मनुः । पूजादानं जपो होमो ऽनेनैव मनुना स्मृतः

প্ৰণৱে আৰম্ভ হৈ ‘স্বাহা’ত শেষ হোৱা এই বিশ-অক্ষৰীয়া মন্ত্র। পূজা, দান, জপ আৰু হোম—এই সকলো এই মন্ত্রেই কৰণীয় বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 150

यथाशक्ति स्वर्णरूप्य ताम्रपृष्ठविनिर्मितान् । अभ्यर्च्य गंधकुसुमैर्गंगायां प्रक्षिपेद्व्रती

ব্ৰতী নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে সোণ, ৰূপা বা তামাৰে নিৰ্মিত অৰ্পণবস্তু সাজি, গন্ধ আৰু ফুলেৰে পূজা কৰি, তাৰ পাছত গঙ্গাত নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 160

संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोस्तु ते । तापत्रितय संहंत्र्यै प्राणेश्यै ते नमोनमः

হে সংসাৰৰ বিষ নাশিনী, জীৱনদায়িনী! তোমাক নমস্কাৰ। হে প্ৰাণেশ্বৰী, ত্ৰিতাপ সংহাৰিণী! তোমাক পুনঃপুনঃ নমো নমঃ।

Verse 170

प्रणतार्ति प्रभंजिन्यै जगन्मात्रे नमोस्तुते । सर्वापत्प्रतिपक्षायै मंगलायै नमोनमः

হে জগত-মাতা, যি তোমাক প্ৰণাম কৰা ভক্তৰ দুখ-দুৰ্দশা ভাঙি পেলায়, তোমাক নমস্কাৰ। সকলো আপদাৰ প্ৰতিপক্ষ, মঙ্গলময়ী দেবীক পুনঃ পুনঃ নমো নমঃ।

Verse 180

तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गंगाजले स्थितः । यः पठेद्दशकृत्वस्तु दरिद्रो वापि चाक्षमः

সেই দশমী তিথিত, গঙ্গাজলত থিয় হৈ যি এই স্তোত্ৰ দহবাৰ পাঠ কৰে—দৰিদ্ৰ হওক বা বিধিবৎ কৰ্ম কৰিবলৈ অক্ষম হওক—সেই কীৰ্তিত পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 205

ब्रह्मांडांतरसंस्थेषु भुंजन्भोगान्मनोरमान् । सर्वैः संपूजितो विष्णो यावदाभूतसंप्लवम्

ব্ৰহ্মাণ্ডসমূহৰ অন্তৰ্গত লোকত অৱস্থিত হৈ মনোহৰ ভোগ উপভোগ কৰি, আৰু সকলোৰে দ্বাৰা পূজিত হৈ—হে বিষ্ণু—এই অৱস্থা মহাপ্ৰলয়লৈকে থাকে।