Adhyaya 26

Verse 1

अगस्तिरुवाच । प्रसन्नोसि यदि स्कंद मयि प्रीतिरनुत्तमा । तत्समाचक्ष्व भगवंश्चिरं यन्मे हृदिस्थितम्

অগস্তিয়ে ক’লে: হে স্কন্দ, যদি তুমি মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন আৰু মোৰ প্ৰতি তোমাৰ প্ৰেম অনুপম হয়, তেন্তে হে ভগৱান, যি বহুদিন ধৰি মোৰ হৃদয়ত স্থিত, সেয়া মোক কোৱা।

Verse 2

अविमुक्तमिदं क्षेत्रं कदारभ्य भुवस्तले । परां प्रथितिमापन्नं मोक्षदं चाभवत्कथम्

ভূমিৰ পৃষ্ঠত ‘অবিমুক্ত’ নামে এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ কেতিয়াৰ পৰা পৰম খ্যাতি লাভ কৰিলে, আৰু ই মোক্ষ দানকাৰী কেনেকৈ হ’ল?

Verse 3

कथमेषा त्रिलोकीड्या गीयते मणिकर्णिका । तत्रासीत्किं पुरास्वामिन्यदा नामरनिम्नगा

মণিকৰ্ণিকা ত্ৰিলোকত খ্যাত হৈ কেনেকৈ গীত হয়? আৰু হে প্ৰভু, প্ৰাচীন কালত—যেতিয়া সেই নদী নামৰে পৰিচিত হ’ল—তাত কি আছিল?

Verse 4

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति प्रभो । अवाप नामधेयानि कथमेतानि सा पुरी । आनंदकाननं रम्यमविमुक्तमनंतरम्

হে প্ৰভো, সেই পুৰীয়ে ‘বাৰাণসী’, ‘কাশী’ আৰু ‘ৰুদ্ৰাৱাস’ এই নামসমূহ কেনেকৈ পালে? আৰু ই কেনেকৈ মনোহৰ ‘আনন্দকানন’ আৰু তদুপৰি ‘অবিমুক্ত’ বুলিও কোৱা হয়?

Verse 5

महाश्मशान इति च कथं ख्यातं शिखिध्वज । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संदेहं मेऽपनोदय

হে শিখিধ্বজ, ই ‘মহাশ্মশান’ বুলি কেনেকৈ খ্যাত হ’ল? মই এই কথা শুনিব বিচাৰোঁ—মোৰ সন্দেহ দূৰ কৰা।

Verse 6

स्कंद उवाच । प्रश्नभारोयमतुलस्त्वया यः समुदाहृतः । कुंभयोनेऽमुमेवार्थमप्राक्षीदंबिका हरम्

স্কন্দে ক’লে: হে কুম্ভযোনি, তুমি যি প্ৰশ্নসমূহ উত্থাপন কৰিলা, তাৰ ভাৰ সঁচাকৈ অতুলনীয়। এই একে বিষয়েই অম্বিকাই একদা হৰক সুধিছিল।

Verse 7

यथा च देवदेवेन सर्वज्ञेन निवेदितम् । जगन्मातुः पुरस्ताच्च तथैव कथयामि ते

যেনেদৰে দেৱদেৱ, সৰ্বজ্ঞ প্ৰভুৱে জগত-মাতৃৰ সন্মুখত এই কথা নিবেদন কৰিছিল, তেনেদৰেই মইও তোমাক ক’ম।

Verse 8

महाप्रलय काले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

মহাপ্ৰলয়ৰ সময়ত, স্থাৱৰ-জংগম সকলো সৃষ্টিৰ বিনাশ হ’লে, সকলোতে কেৱল ঘোৰ অন্ধকাৰ আছিল—সূৰ্য, গ্ৰহ বা তৰা একো নাছিল।

Verse 9

अचंद्रमनहोरात्रमनग्न्यनिलभूतलम् । अप्रधानं वियच्छून्यमन्यतेजोविवर्धितम्

চন্দ্ৰ নাছিল, দিন-ৰাতিও নাছিল; অগ্নি, বায়ু, পৃথিৱীও নাছিল—প্ৰকাশিত প্ৰধান তত্ত্ব নাছিল; আকাশ শূন্য আছিল, আৰু কেৱল অবিভক্ত তেজেই ব্যাপ্ত আছিল।

Verse 10

द्रष्टृत्वादि विहीनं च शब्दस्पर्शसमुज्झितम् । व्यपेतगंधरूपं च रसत्यक्तमदिङ्मुखम्

সেয়া দ্ৰষ্টৃত্ব আদি অৱস্থাৰ পৰা বঞ্চিত আছিল; শব্দ আৰু স্পৰ্শ নাছিল; গন্ধ আৰু ৰূপ অপসৃত; ৰস ত্যক্ত—কোনো দিশা বা অভিমুখ নাছিল।

Verse 11

इत्थं सत्यंधतमसि सूचीभेद्ये निरंतरे । तत्सद्ब्रह्मेति यच्छ्रुत्या सदैकं प्रतिपाद्यते

এইদৰে সেই সত্য ঘোৰ অন্ধকাৰত—যি নিৰন্তৰ আৰু সূচীৰে ভেদ্য যেন অতি অভেদ্য—শ্ৰুতি এক চিৰস্থায়ী এক তত্ত্ব প্ৰতিপাদন কৰে: ‘সেয়াই সৎ, সেয়াই ব্ৰহ্ম।’

Verse 12

अमनोगोचरोवाचां विषयं न कथंचन । अनामरूपवर्णं च न स्थूलं न च यत्कृशम्

সেয়া মনৰ গম্যতাৰ বাহিৰ, আৰু বাক্যৰ বিষয় কেতিয়াও নহয়। তাৰ নাম নাই, ৰূপ নাই, বৰ্ণ নাই—ন স্থূল, ন সূক্ষ্ম।

Verse 13

अह्रस्वदीर्घमलघुगुरुत्वपरिवर्जितम् । न यत्रोपचयः कश्चित्तथा चापचयोपि च

সেয়া ন খাটো ন দীঘল, ন লঘু ন গুৰুভাৰযুক্ত। তাত কোনো বৃদ্ধি নাই, তেনেদৰে কোনো ক্ষয়ো নাই।

Verse 14

अभिधत्ते स चकितं यदस्तीति श्रुतिः पुनः । सत्यं ज्ञानमनंतं च यदानंदं परं महः

শ্ৰুতি যেন বিস্ময়ে কেৱল এই কথাই ঘোষণা কৰে—‘সেয়া আছে’। সেই পৰম জ্যোতি সত্য, জ্ঞান, অনন্ততা—আৰু আনন্দ।

Verse 15

अप्रमेयमनाधारमविकारमनाकृति । निर्गुणं योगिगम्यं च सर्वव्याप्येककारणम्

সেয়া অপ্ৰমেয়, নিৰাধাৰ, অবিকাৰ, নিৰাকাৰ; নিৰ্গুণ, যোগীৰ গম্য—সৰ্বব্যাপী, সকলোৰে এক কাৰণ।

Verse 16

निर्विकल्पं निरारंभं निर्मायं निरुपद्रवम् । यस्येत्थं संविकल्प्यंते संज्ञाः संज्ञोदितस्य वै

সেয়া নিৰ্বিকল্প, নিৰাৰম্ভ, নিৰ্মায়া, নিৰুপদ্ৰৱ। তথাপি নামৰ অতীত সেই সত্তাৰ—যাৰ পৰা নাম-সঞ্জ্ঞা উদিত হয়—এনে সঞ্জ্ঞাসমূহ কল্পনাৰে আৰোপ কৰা হয়।

Verse 17

तस्यैकलस्य चरतो द्वितीयेच्छा भवत्किल । अमूर्तेन स्वमूर्तिश्च तेनाकल्पि स्वलीलया

সেই একাকী সত্তাই চলি আছিল; কোৱা হয়, তেতিয়া তেওঁৰ ভিতৰত ‘দ্বিতীয়’ৰ ইচ্ছা জাগিল। নিজৰ লীলাৰে অমূর্ত সত্তাই নিজৰ মূৰ্তি গঢ়িলে।

Verse 18

सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा । सर्वगा सर्वरूपा च सर्वदृक्सर्वकारिणी

সকলো ঐশ্বৰ্য আৰু গুণেৰে সমৃদ্ধ, সকলো জ্ঞানময়ী, শুভা—তাই সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত, সৰ্বৰূপধাৰিণী, সৰ্বদৰ্শিনী আৰু সৰ্বকাৰিণী।

Verse 19

सर्वैकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंकृतिः । परिकल्प्येति तां मूर्तिमीश्वरीं शुद्धरूपिणीम्

তাই সৰ্বৰ একমাত্ৰ বন্দনীয়া, সৰ্বাদ্যা, সৰ্বদা বিদ্যমান, আৰু সৰ্বসংস্কৃতি—সাৰ্বজনীন বিধানশক্তি। এইদৰে তেওঁলোকে সেই শুদ্ধৰূপিণী ঈশ্বৰী-মূৰ্তিক কল্পনা কৰে।

Verse 20

अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्मसर्वंगमव्ययम्

তেতিয়া ‘পৰ’ নামেৰে খ্যাত, সৰ্বব্যাপী আৰু অব্যয় ব্ৰহ্ম অন্তৰ্ধান হ’ল—অপ্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 21

अमूर्तं यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिरहं प्रिये । अर्वाचीनपराचीना ईश्वरं मां जगुर्बुधाः

‘প্ৰিয়ে, “পৰ” নামেৰে জনা সেই অমূর্ত তত্ত্বৰ মূৰ্তি মই। নিকটও দূৰও—দুয়ো ৰূপে—বুধসকলে মোকেই ঈশ্বৰ বুলি গায়।’

Verse 22

ततस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरतामया । स्वविग्रहात्स्वयं सृष्टा स्वशरीरानपायिनी

তাৰ পাছত, মই তাত একেলাই স্বেচ্ছাই বিচৰণ কৰোঁতে, তেওঁ—মোৰেই দিৱ্য স্বৰূপৰ পৰা স্বয়ং-প্ৰকট—নিজে নিজে প্ৰকাশ পালে, নিজৰ দেহৰ পৰা কেতিয়াও ন আঁতৰি থকা (সদা স্বয়ংস্থিত)।

Verse 23

प्रधानं प्रकृतिं त्वां च मायां गुणवतीं पराम् । बुद्धि तत्त्वस्य जननीमाहुर्विकृतिवर्जिताम्

লোকসকলে তোমাক প্ৰধান, প্ৰকৃতি আৰু গুণসম্পন্ন পৰম মায়া বুলি কয়; আৰু তোমাক বুদ্ধি-তত্ত্বৰ জননী, কোনো বিকাৰ নথকা, বুলিও ঘোষণা কৰে।

Verse 24

युगपच्च त्वया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । मयाऽद्य पुरुषेणैतत्क्षेत्रं चापि विनिर्मितम्

হে শক্তি! তোমাৰ সৈতে, আৰু যিজনৰ স্বৰূপেই কাল, তেওঁৰ সৈতে একেলগে, মই—আজি পুৰুষৰূপে—এই পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰ (ক্ষেত্ৰ)ো গঢ়ি তুলিলোঁ।

Verse 25

सा शक्तिः प्रकृतिः प्रोक्ता स पुमानीश्वरः परः । ताभ्यां च रममाणाभ्यां तस्मिन्क्षेत्रे घटोद्भव

সেই শক্তিক প্ৰকৃতি বুলি কোৱা হয়; সেই পুমান (পুৰুষ-তত্ত্ব) পৰম ঈশ্বৰ। আৰু যেতিয়া সেই দুয়ো তাত পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত ৰমণ কৰে, হে ঘটোদ্ভৱ (অগস্ত্য) …

Verse 26

परमानंदरूपाभ्यां परमानंदरूपिणी । पंचक्रोशपरीमाणे स्वपादतलनिर्मिते

সেই পৰমানন্দ-স্বৰূপিণী দেৱী, আৰু পৰমানন্দ-স্বৰূপ দুয়োৰ সৈতে, পাঁচ ক্ৰোশ পৰিমিত—নিজ পাদতলৰে নিৰ্মিত—এই ক্ষেত্ৰত নিবাস কৰে।

Verse 27

मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं हि शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः

হে মুনি! প্ৰলয়কালতো সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ কেতিয়াও পৰিত্যক্ত নহয়; কিয়নো শিৱ আৰু শিৱাই যাক কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে, সেয়ে জ্ঞানীসকলে তাক ‘অবিমুক্ত’—কেতিয়াও নাছাড়া—বুলি জানে।

Verse 28

न यदा भूमिवलयं न यदाऽपां समुद्भवः । तदा विहर्तुमीशेन क्षेत्रमेतद्विनि र्मितम्

যেতিয়া পৃথিৱীৰ বেষ্টনী নাছিল আৰু পানীৰো উদ্ভৱ হোৱা নাছিল, তেতিয়া ঈশ্বৰে ক্ৰীড়া কৰিবলৈ এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 29

इदं रहस्यं क्षेत्रस्य वेद कोपि न कुंभज । नास्तिकाय न वक्तव्यं कदाचिच्चर्मचक्षुषे

হে কুম্ভজ! এই ক্ষেত্ৰৰ এই গূঢ় ৰহস্য অতি কম লোকেই জানে। নাস্তিকক কেতিয়াও ক’ব নালাগে, আৰু যিজনে কেৱল ‘চৰ্মচক্ষু’—বাহ্য দৃষ্টিৰে—দেখে তাকো ক’ব নালাগে।

Verse 30

श्रद्धालवे विनीताय त्रिकालज्ञानचक्षुषे । शिवभक्ताय शांताय वक्तव्यं च मुमुक्षवे

কিন্তু এই উপদেশ শ্ৰদ্ধাৱান আৰু বিনীতজনক ক’ব লাগে; যাৰ দৃষ্টি ত্ৰিকাল-জ্ঞানৰে দীপ্ত; যি শিৱভক্ত, স্বভাৱে শান্ত, আৰু মুক্তিৰ আকাঙ্ক্ষী।

Verse 31

अविमुक्तं तदरभ्य क्षेत्रमेतदुदीर्यते । पर्यंक भूतं शिवयोर्निरंतरसुखास्पदम्

সেই বিন্দুৰ পৰাই এই ক্ষেত্ৰ ‘অবিমুক্ত’ নামে ঘোষিত হয়—এই পবিত্ৰ অঞ্চল শিৱ-শিৱাৰ পৰ্য্যঙ্ক, আৰু অবিচ্ছিন্ন আনন্দৰ নিৰন্তৰ আশ্ৰয়।

Verse 32

अभावः कल्प्यते मूढैर्यदा च शिवयोस्तयोः । क्षेत्रस्यास्य तदाभावः कल्प्यो निर्वाणकारिणः

যেতিয়া মূঢ়লোকে ইয়াত শিৱ আৰু তেখেতৰ শক্তিৰ ‘অভাৱ’ কল্পনা কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে মুক্তিদায়ক এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰো অভাৱ কল্পনা কৰিব লাগিব; কিয়নো ইয়াৰ স্বভাৱেই নিৰ্বাণ দান কৰা।

Verse 33

अनाराध्य महेशानमनवाप्य च काशिकाम् । योगाद्युपायविज्ञोपि न निर्वाणमवाप्नुयात्

মহেশানক আৰাধনা নকৰাকৈ আৰু কাশিকা (কাশী) লাভ নকৰাকৈ, যোগ আদি উপায়ত নিপুণ হলেও কোনোবাই চূড়ান্ত মুক্তি নাপায়।

Verse 34

अस्यानंदवनं नाम पुरा कारि पिनाकिना । क्षेत्रस्यानंदहेतुत्वादविमुक्तमंनतरम्

প্ৰাচীন কালত পিনাকীন (শিৱ) এই স্থানক ‘আনন্দবন’ নামে প্ৰসিদ্ধ কৰিলে। আৰু যিহেতু এই ক্ষেত্ৰ আনন্দৰ সোজা কাৰণ, সেয়েহে ই তৎক্ষণাৎ ‘অবিমুক্ত’—কেতিয়াও নত্যাগিত—বুলি খ্যাত হ’ল।

Verse 35

आनंदकंदबीजानामंकुराणि यतस्ततः । ज्ञेयानि सर्वलिंगानि तस्मिन्नानंदकानने

সেই আনন্দ-কাননত সকলো লিঙ্গক এইদৰে বুজিব লাগে—দিব্য আনন্দৰ কন্দ-বীজৰ পৰা চাৰিওফালে গজি উঠা অঙ্কুৰ যেন।

Verse 36

अविमुक्तमिति ख्यातमासीदित्थं घटोद्भव । तथा चाख्याम्यथ मुने यथासीन्मणिकर्णिका

এইদৰে, হে ঘটোদ্ভৱ (অগস্ত্য), ই ‘অবিমুক্ত’ নামে খ্যাত হ’ল। আৰু এতিয়া, হে মুনি, মই মণিকৰ্ণিকা কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল সেয়াও বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 37

प्रागानंदवने तत्र शिवयो रममाणयोः । इच्छेत्यभूत्कलशज सृज्यः कोप्यपरः किल

পূৰ্বে আনন্দবনত, শিৱ আৰু শক্তি আনন্দে ৰমণ কৰি থাকোঁতে, হে কলশজ অগস্ত্য! কেৱল এটা ইচ্ছা জাগিল—‘আৰু কিবা এটা সৃষ্টি হোৱাঁক’।

Verse 38

यस्मिन्न्यस्ते महाभारे आवां स्वः स्वैरचारिणौ । निर्वाणश्राणनं कुर्वः केवलं काशिशायिनाम्

যেতিয়া সেই মহাভাৰ আঁতৰাই থোৱা হ’ল, তেতিয়া আমি দুয়ো নিজৰ স্বৰ্গত স্বেচ্ছাচাৰী হৈ বিচৰণ কৰিলোঁ, আৰু কেৱল কাশীত বাস কৰা লোকসকলকেই মোক্ষদান কৰিলোঁ।

Verse 39

स एव सर्वं कुरुते स एव परिपाति च । स एव संवृणोत्यंते सर्वैश्वर्यनिधिः स च

সেইজনেই সকলো কৰে; সেইজনেই ৰক্ষা কৰে। আৰু অন্তত সেইজনেই সকলোকে পুনৰ একত্ৰ কৰে—সেইজনেই সকলো ঐশ্বৰ্যৰ ভঁৰাল।

Verse 40

चेतःसमुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोलदोलितम् । सत्त्वरत्नं तमोग्राहं रजोविद्रुमवल्लितम्

চিন্তাৰ ঢৌৱে দোলাই থকা মন-সমুদ্ৰক সংযমে সংকুচিত কৰি বশ কৰাঁ; তাত সত্ত্ব ৰত্ন সদৃশ, তমস কুমিৰ সদৃশ, আৰু ৰজস জড়াই ধৰা প্ৰবাল সদৃশ।

Verse 41

यस्य प्रसादात्तिष्ठावः सुखमानंदकानने । परिक्षिप्त मनोवृत्तौ क्व हि चिंतातुरे सुखम्

যাঁৰ প্ৰসাদে আমি আনন্দকাননত সুখে স্থিত আছোঁ। মনৰ বৃত্তি যেতিয়া ছিটিকি পৰে, তেতিয়া চিন্তাতুৰ জনৰ সুখ ক’ত?

Verse 42

संप्रधार्येति स विभुः सर्वतश्चित्स्वरूपया । तया सह जगद्धात्र्या जगद्धाताऽथ धूर्जटिः

এইদৰে সংকল্প কৰি, সর্বব্যাপী প্ৰভু ধূর্জটি (শিৱ)—জগতৰ ধাৰক—সৰ্বতোভাবে শুদ্ধ চৈতন্য-স্বৰূপিণী জগদম্বাৰ সৈতে সৃষ্টিৰ বিধান স্থাপন কৰিবলৈ প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 43

सव्ये व्यापारयांचक्रे दृशमंगे सुधामुचम् । ततः पुमानाविरासीदेकस्त्रैलोक्यसुंदरः

তেওঁ বাওঁফালে অমৃত ঝৰোৱা এক দৃষ্টি প্ৰবাহিত কৰিলে; তাৰ পৰা ত্ৰিলোক-সুন্দৰ একমাত্ৰ পুৰুষ প্ৰকাশ পালে।

Verse 44

शांतः सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य जितसागरः । तथा च क्षमया युक्तो मुनेऽलब्धोपमोऽभवत्

তেওঁ শান্ত, সত্ত্বগুণে উজ্জ্বল; গাম্ভীৰ্যতাত সাগৰকো জয় কৰা; আৰু ক্ষমাৰে সংযুক্ত—হে মুনি—তেওঁ অতুলনীয় হ’ল।

Verse 45

इंद्रनीलद्युतिःश्रीमान्पुंडरीकोत्तमेक्षणः । सुवर्णाकृति सुच्छाय दुकूलयुगलावृतः

তেওঁ ইন্দ্ৰনীল-মণিৰ দীপ্তিৰে উজ্জ্বল, শ্ৰীসমৃদ্ধ, পুণ্ডৰীক সদৃশ উত্তম নয়নধাৰী; স্বৰ্ণময় আকাৰ আৰু শুভ কান্তিযুক্ত, সূক্ষ্ম দুকূল বস্ত্ৰযুগলে আৱৃত আছিল।

Verse 46

लसत्प्रचंडदोर्दंड युगलद्वयराजितः । उल्लसत्परमामोदनाभीह्रदकुशेशयः

তেওঁৰ দুটা জোড়া দীপ্ত, প্ৰচণ্ড বাহুদণ্ডে শোভিত আছিল; আৰু নাভি যেন সৰোবৰ, তাৰ ভিতৰত পৰম সুগন্ধি আৰু আনন্দে উল্লসিত পদ্ম উজলি উঠিছিল।

Verse 47

एकः सर्वगुणावासस्त्वेकः सर्वकलानिधिः । एकः सर्वोत्तमो यस्मात्ततो यः पुरुषोत्तमः

তেওঁ একাই সকলো গুণৰ নিবাস; তেওঁ একাই সকলো কলা আৰু শক্তিৰ ভঁৰাল। যিহেতু তেওঁ সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ পৰম, সেয়েহে তেওঁ ‘পুৰুষোত্তম’—সৰ্বোত্তম পুৰুষ—বুলি খ্যাত।

Verse 48

ततो महांतं तं वीक्ष्य महामहिमभूषणम् । महादेव उवाचेदं महाविष्णुर्भवाच्युत

তাৰ পাছত সেই মহানজনক অপাৰ মহিমাৰ অলংকাৰৰে ভূষিত দেখি মহাদেৱে ক’লে: “হে অচ্যুত! মহাবিষ্ণু হওঁক।”

Verse 49

तव निःश्वसितं वेदास्तेभ्यः सर्वमवैष्यसि । वेददृष्टेन मार्गेण कुरु सर्वं यथोचितम्

“বেদ তোমাৰেই নিশ্বাস; সিহঁতৰ পৰা তুমি সকলো জানিবা। বেদে দেখুওৱা পথ অনুসৰি, যি উচিত সেয়া সকলো কৰ।”

Verse 50

इत्युक्त्वा तं महेशानो बुद्धितत्त्वस्वरूपिणम् । शिवया सहितो रुद्रो विवेशानंदकाननम्

এইদৰে কৈ, বুদ্ধি-তত্ত্বৰ স্বৰূপ সেইজনক সম্বোধন কৰি, মহেশান ৰুদ্ৰ শিৱাৰ সৈতে আনন্দ-কাননত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 51

ततः स भगवान्विष्णुर्मौलावाज्ञां निधाय च । क्षणं ध्यानपरो भूत्वा तपस्येव मनो दधौ

তাৰ পাছত ভগৱান বিষ্ণুৱে আজ্ঞা মূৰত ধৰি শ্ৰদ্ধাৰে নত হ’ল; ক্ষণেক ধ্যানত নিমগ্ন হৈ, তপস্যাৰ দৰে মন স্থাপন কৰিলে।

Verse 52

खनित्वा तत्र चक्रेण रम्यां पुष्करिणीं हरिः । निजांगस्वेदसंदोह सलिलैस्तामपूरयत्

তাত হৰিয়ে নিজৰ সুদৰ্শন চক্ৰেৰে এক মনোৰম পুণ্য পুষ্কৰিণী খনন কৰিলে; আৰু নিজৰ দেহৰ পৰা ওলোৱা ঘামৰ ধাৰাৰ জলৰে তাক পূৰ্ণ কৰি দিলে।

Verse 53

समाः सहस्रं पंचाशत्तप उग्रं चचार सः । चक्रपुष्कीरणी तीरे तत्र स्थाणुसमाकृतिः

চক্ৰ-পুষ্কৰিণীৰ তীৰত, স্তম্ভৰ দৰে অচল হৈ থিয় দি, তেওঁ এক হাজাৰ পঞ্চাশ বছৰ ধৰি উগ্ৰ তপস্যা আচৰণ কৰিলে।

Verse 54

ततः स भगवानीशो मृडान्या सहितो मृडः । दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा निश्चलं मीलितेक्षणम्

তাৰ পাছত ভগৱান ঈশ—কৃপাময় শিৱ—মৃডাণীৰ সৈতে আহি, তপস্যাৰ তেজে জ্বলি উঠা, অচল, চকু মুদা ধ্যানমগ্ন অৱস্থাত তেওঁক দেখিলে।

Verse 55

तमुवाच हृषीकेशं मौलिमांदोलयन्मुहुः । अहो महत्त्वं तपसस्त्वहो धैर्यं च चेतसः

তেওঁ হৃষীকেশক ক’লে, বাৰে বাৰে মূৰ নোৱাই: “আহা! তপস্যাৰ মহিমা কিমান মহান! আহা! মনৰ ধৈৰ্য কিমান অটল!”

Verse 56

अहो अनिंधनो वह्निर्ज्वलत्येष निरंतरम् । अलं तप्त्वा महाविष्णो वरं वरय सत्तम

“আশ্চৰ্য! ইন্ধন নোহোৱাকৈও এই অগ্নি নিৰন্তৰ জ্বলি আছে। যথেষ্ট তপস্যা হ’ল, হে মহাবিষ্ণু—হে সত্তম, এটা বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 57

मृडस्याम्रोडितमिदं प्रत्यभिज्ञाय भाषितम् । उन्मीलित दृगंभोजः समुत्तस्थौ चतुर्भुजः

মৃড় (শিৱ)ৰ কোৱা বাক্য চিনাক্ত কৰি, চতুৰ্ভুজ প্ৰভুৱে পদ্ম-সদৃশ নয়ন মেলি উঠি দাঁড়াল।

Verse 58

श्रीविष्णुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश देवदेव महेश्वर । भवान्या सहितं त्वां तु द्रष्टुमिच्छामि सर्वदा

শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: “যদি আপুনি প্ৰসন্ন, হে দেবেশ, দেবদেৱ মহেশ্বৰ—তেন্তে মই ভৱানীৰ সৈতে আপোনাক সদায় দৰ্শন কৰিব বিচাৰোঁ।”

Verse 59

सर्वकर्मसु सर्वत्र त्वामेव शशिशेखर । पुरश्चरं तं पश्यामि यथा तन्मे वरस्तथा

“হে শশিশেখৰ! সকলো কৰ্মত, সকলো ঠাইত, মই কেৱল আপোনাকেই দৰ্শন কৰোঁ; আপুনি সদায় মোৰ আগত আগত থাকক—এইয়েই মোৰ বৰ হওক।”

Verse 60

त्वदीय चरणांभोज मकरंदमधूत्सुकः । मच्चेतो भ्रमरो भ्रांतिं विहायास्तु सुनिश्चलः

“আপোনাৰ চৰণ-পদ্মৰ পৰাগ-মকৰন্দৰ মধুৰ ৰসলৈ উত্সুক, মোৰ চিত্ত-ভ্ৰমৰ ভ্ৰমণ ত্যাগ কৰি সম্পূৰ্ণ স্থিৰ হওক।”

Verse 61

श्रीशिव उवाच । एवमस्तु हृषीकेश यत्त्वयोक्तं जनार्दन । अन्यं वरं प्रयच्छामि तमाकर्णय सुव्रत

শ্ৰী শিৱ ক’লে: “এৱমস্তু, হে হৃষীকেশ; তুমি যি কৈছা, হে জনাৰ্দন, তেনেকুৱাই হওক। মই তোমাক আন এটা বৰো দিছোঁ—সেইটো শুনা, হে সুব্ৰত।”

Verse 62

त्वदीयस्यास्य तपसो महोपचय दर्शनात् । यन्मयांदोलितो मौलिरहिश्रवणभूषणः

তোমাৰ এই তপস্যাৰ মহাপুণ্য-সঞ্চয় দেখা পাই মই অভিভূত হ’লোঁ; সেয়েহে সৰ্প-ৰূপ কাণ-অলংকাৰৰে ভূষিত মোৰ মূৰ দোল খাই উঠিল।

Verse 63

तदांदोलनतः कर्णात्पपात मणिकर्णिका । मणिभिः खचिता रम्या ततोऽस्तु मणिकर्णिका

সেই দোলনতে কাণৰ পৰা মণিকৰ্ণিকা খসিল। মণিৰে খচিত আৰু মনোমোহা; সেয়েহে ই ‘মণিকৰ্ণিকা’ নামে পৰিচিত হওক।

Verse 64

चक्रपुष्करिणी तीर्थं पुराख्यातमिदं शुभम् । त्वया चक्रेण खननाच्छंखचक्रगदाधर

এই শুভ তীৰ্থ প্ৰাচীন কালৰ পৰা ‘চক্ৰপুষ্কৰিণী’ নামে খ্যাত; হে শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী, তোমাৰ চক্ৰে খনন কৰাতেই ই উদ্ভৱ হৈছিল।

Verse 65

मम कर्णात्पपातेयं यदा च मणिकर्णिका । तदाप्रभृति लोकेऽत्र ख्यातास्तु मणिकर्णिका

যেতিয়া মোৰ কাণৰ পৰা এই মণিকৰ্ণিকা খসিল, তেতিয়াৰ পৰাই এই লোকত ই ‘মণিকৰ্ণিকা’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 66

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्ताकुंडलपातेन तवाद्रितनयाप्रिय । तीर्थानां परमं तीर्थं मुक्तिक्षेत्रमिहास्तु वै

শ্ৰী বিষ্ণুৱে ক’লে: হে গিৰিৰাজ-নন্দিনীৰ প্ৰিয়, তোমাৰ মুক্তা-কুণ্ডল খসাৰ ফলত এই স্থান নিশ্চয়েই তীৰ্থসমূহৰ পৰম তীৰ্থ, মুক্তিক্ষেত্ৰ হওক।

Verse 67

काशतेऽत्र यतो ज्योतिस्तदनाख्येयमीश्वरः । अतो नामापरं चास्तु काशीति प्रथितं विभो

হে প্ৰভু! ইয়াত অনাখ্যেয় দিৱ্য জ্যোতি প্ৰকাশ পায়; সেয়ে, হে বিভো, আন এটা নাম স্থাপিত হওক—‘কাশী’ বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 68

अन्यं वरं वरे देव देयः सोप्यविचारितम् । स ते परोपकारार्थं जगद्रक्षामणे शिव

হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! বিনা দ্বিধাই আন এটা বৰ দান কৰা—যি পৰোপকাৰৰ বাবে, হে শিৱ, জগতৰ ৰক্ষক।

Verse 69

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं यत्किंचिज्जंतुसंज्ञितम् । चतुर्षु भूतग्रामेषु काश्यां तन्मुक्तिमाप्स्यतु

ব্ৰহ্মাৰ পৰা ঘাঁহৰ তৃণলৈকে—যি কিছুকেই ‘জীৱ’ বুলি কোৱা হয়, চাৰি ভূতগোষ্ঠীৰ মাজত—সেয়া কাশীত মুক্তি লাভ কৰিব।

Verse 70

अस्मिंस्तीर्थवरे शंभो मणिश्रव णभूषणे । संध्यां स्नानं जपं होमं वेदाध्ययनमुत्तमम् । तर्पण पिंडदानं च देवतानां च पूजनम्

হে শম্ভু! এই শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থত, মণিশ্ৰৱণ-ভূষণ নাম স্থানত—সন্ধ্যা-ক্ৰিয়া, স্নান, জপ, হোম, উত্তম বেদাধ্যয়ন, তৰ্পণ, পিণ্ডদান আৰু দেৱতাসকলৰ পূজা কৰা।

Verse 71

गोभूतिलहिरण्याश्वदीपान्नांबरभूषणम् । कन्यादानं प्रयत्नेन सप्ततंतूननेकशः

গাই, ভূমি, তিল, সোণ, ঘোঁৰা, দীপ, অন্ন, বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ দান কৰা; আৰু যত্নেৰে কন্যাদান কৰা, লগতে সাত-তন্তুৰ বোৱা বস্ত্ৰ আদি নানাবিধ দানো কৰা।

Verse 72

व्रतोत्सर्गं वृषोत्सर्गं लिंगादि स्थापनं तथा । करोति यो महाप्राज्ञो ज्ञात्वायुःक्षणगत्वरम्

আয়ু ক্ষণমাত্ৰতে দ্ৰুত গতিৰে পাৰ হৈ যায় বুলি জানি, যি মহাপ্ৰাজ্ঞে ইয়াত পবিত্ৰ কৰ্ম কৰে—ব্ৰতৰ উৎসৰ্গ, বৃষোৎসৰ্গ (বৃষ দান), আৰু শিৱলিঙ্গ আদি পবিত্ৰ চিহ্নৰ প্ৰতিষ্ঠা—সেইজনেই সত্য বুদ্ধিমান।

Verse 73

विपत्तिं विपुलां चापि संपत्तिमतिभंगुराम् । अक्षया मुक्तिरेकास्तु विपाकस्तस्य कर्मणः

বিপুল বিপদ আহিলেও, বা সম্পত্তি দেখা দিলেও—যি অতি ভঙ্গুৰ—এনে পবিত্ৰ কৰ্মৰ একমাত্ৰ স্থায়ী ফল হ’ল অক্ষয় মুক্তি।

Verse 74

अन्यच्चापि शुभं कर्म यदत्र श्रद्धयायुतम् । विनात्मघातमीशान त्यक्त्वा प्रायोपवेशनम्

আৰু ইয়াত শ্ৰদ্ধাসহ কৰা যিকোনো অন্য শুভ কৰ্মো—আত্মঘাত নকৰাকৈ, হে ঈশান—প্ৰায়োপৱেশন (মৃত্যুপৰ্যন্ত উপবাস) ত্যাগ কৰি, আধ্যাত্মিক ফলদায়ক হয়।

Verse 75

नैःश्रेयस्याः श्रियो हेतुस्तदस्तु जगदीश्वर । नानुशोचति नाख्याति कृत्वा कालांतरेपि यत्

হে জগদীশ্বৰ, সেয়াই নৈঃশ্ৰেয়স আৰু সত্য শ্ৰীৰ হেতু হওক—যি কৰ্ম কৰি, বহু কাল পৰেও মানুহে ন অনুশোচনা কৰে, ন তাৰ ঢাক পিটায়।

Verse 76

तदिहाक्षयतामेतु तस्येश त्वदनुग्रहात् । तव प्रसादात्तस्येश सर्वमक्षयमस्तु तत्

সেয়ে হে প্ৰভু, তোমাৰ অনুগ্ৰহত ইয়াত সেই পুণ্য অক্ষয়তা লাভ কৰক। হে প্ৰভু, তোমাৰ প্ৰসাদত তাৰ সকলোখিনি অক্ষয় হওক।

Verse 77

यदस्ति यद्भविष्यच्च यद्भूतं च सदाशिव । तस्मादेतच्च सर्वस्मात्क्षेत्रमस्तु शुभोदयम्

হে সদাশিৱ! যি আছে, যি হ’ব, আৰু যি হৈ গৈছে—সেই সকলোতকৈ এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ শ্ৰেষ্ঠ হওক, আৰু শুভ উদয়ৰ উৎস হওক।

Verse 78

यथा सदाशिव त्वत्तो न किंचिदधिकं शिवम् । तथानंदवनादस्मात्किंचिन्मास्त्वधिकं क्वचित्

যেনেকৈ, হে সদাশিৱ, হে শিৱ, তোমাৰ ওপৰত একোৱেই উচ্চ নহয়—তেনেকৈ এই আনন্দবনৰ ওপৰত ক’তো একোৱেই উচ্চ নহওক।

Verse 79

विना सांख्येन योगेन विना स्वात्मावलोकनम् । विना व्रत तपो दानैः श्रेयोऽस्तु प्राणिनामिह

ইয়াত প্ৰাণীয়ে সাঙ্খ্য নোহোৱাকৈ, যোগ নোহোৱাকৈ, অন্তৰাত্মা-দৰ্শন নোহোৱাকৈ, আৰু ব্ৰত-তপ-দান নোহোৱাকৈও পৰম শ্ৰেয় লাভ কৰক।

Verse 80

शशका मशका कीटाः पतं गास्तुरगोरगाः । पंचक्रोश्यां मृताः काश्यां संतु निर्वाणदीक्षिताः

কাশীৰ পঞ্চক্ৰোশী পৰিক্ৰমাত যিসকলে মৰে—খৰগোশ, মশা, কীট, পক্ষী, ঘোঁৰা আৰু সাপ—সকলোকে যেন নিৰ্বাণ-দীক্ষা লাভ কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 81

नामापि गृह्णतां काश्याः सदैवास्त्वेनसः क्षयः

যিসকলে কেৱল কাশীৰ নামটোও উচ্চাৰণ বা স্মৰণ কৰে, তেওঁলোকৰ পাপক্ষয় সদায় হওক।

Verse 82

सदा कृतयुगं चास्तु सदाचास्तूत्तरायणम् । सदा महोदयश्चास्तु काश्यां निवसतां सताम्

কাশীত বাস কৰা সৎলোকসকলৰ বাবে সদায় কৃতযুগ যেন হয়; সদায় শুভ উত্তৰায়ণ যেন থাকে; আৰু তেওঁলোকৰ বাবে সদায় মহোদয় নামৰ মহাপুণ্য-সংযোগ যেন বিদ্যমান থাকে।

Verse 83

यानि कानि पवित्राणि श्रुत्युक्तानि सदाशिव । तेभ्योऽधिकतरं चास्तु क्षेत्रमेतत्त्रिलोचन

হে সদাশিৱ! বেদত যি যি পবিত্ৰকাৰী বস্তু শ্ৰুতিত কোৱা হৈছে, হে ত্ৰিলোচন! এই ক্ষেত্ৰ যেন সেই সকলোতকৈও অধিক পবিত্ৰকাৰী হয়।

Verse 84

चतुर्णामपि वेदानां पुण्यमध्ययनाच्च यत् । तत्पुण्यं जायतां काश्यां गायत्रीलक्ष जाप्यतः

চাৰিওটা বেদৰ পুণ্য অধ্যয়নৰ পৰা যি পুণ্য জন্মে, কাশীত গায়ত্ৰীৰ এক লক্ষ জপ কৰিলেই সেই একে পুণ্য যেন জন্মে।

Verse 85

अष्टांगयोगाभ्यासेन यत्पुण्यमपि जायतेः । तत्पुण्यं साधिकं भूयाच्छ्रद्धाकाशीनिषेवणात्

অষ্টাঙ্গ যোগৰ অভ্যাসে যি পুণ্য লাভ হয়, শ্ৰদ্ধাৰে কাশীসেৱা আৰু কাশীত নিবাস কৰাত সেই পুণ্য যেন অধিকতর বৃদ্ধি পায়।

Verse 86

कृच्छ्रचांद्रायणाद्यैश्च यच्छ्रेयः समुपार्ज्यते । तदेकेनोपवासेन भवत्वानंदकानने

কৃচ্ছ্ৰ, চান্দ্ৰায়ণ আদি কঠোৰ ব্ৰতৰে যি আধ্যাত্মিক শ্ৰেয় উপাৰ্জিত হয়, আনন্দকাননত একেটা উপবাসেৰে সেই শ্ৰেয় যেন লাভ হয়।

Verse 87

अन्यत्र यत्तपस्तप्त्वा श्रेयः स्याच्छरदां शतम् । तदस्तु काश्यां वर्षेण भूमिशय्या व्रतेन हि

অন্য ঠাইত শত শৰৎকাল তপস্যা কৰি যি শ্ৰেয় লাভ হয়, সেয়া কাশীত ভূমিশয্যা-ব্ৰতে এক বছৰতেই লাভ হওক।

Verse 88

आजन्म मौनव्रततो यदन्यत्रफलं स्मृतम् । तदस्तु काश्यां पक्षाहः सत्यवाक्परिभाषणात्

অন্য ঠাইত আজন্ম মৌনব্ৰতৰ যি ফল স্মৃত, সেয়া কাশীত সত্যবাক্য কোৱাতেই পখৱাৰতে লাভ হওক।

Verse 89

अन्यत्र दत्त्वा सर्वस्वं सुकृतं यत्समीरितम् । सहस्रभोजनात्काश्यां तद्भूयादयुताधिकम्

অন্য ঠাইত সৰ্বস্ব দান কৰি যি সুকৃত কোৱা হয়, কাশীত সহস্ৰজনক ভোজন কৰাই সেয়া অযুতাধিক গুণে বৃদ্ধি হওক।

Verse 90

मुक्तिक्षेत्राणि सर्वाणि यत्संसेव्योदितं फलम् । पंचरात्रात्तदत्रास्तु निषेव्य मणिकर्णिकाम्

সকলো মুক্তিক্ষেত্ৰ সেৱা কৰিলে যি ফল কোৱা হয়, সেয়া ইয়াত মণিকৰ্ণিকাক ভক্তিভাৱে সেৱা কৰি পাঁচ ৰাতিতেই লাভ হওক।

Verse 91

प्रयागस्नानपुण्येन यत्पुण्यं स्याच्छिवप्रदम् । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्त्विह

প্ৰয়াগস্নানৰ পুণ্যৰে যি পুণ্য শিৱপ্ৰদ হয়, সেয়া ইয়াত শ্ৰদ্ধাৰে কেৱল কাশী দর্শনমাত্ৰে লাভ হওক।

Verse 92

यत्पुण्यमश्वमेधेन यत्पुण्यं राजसूयतः । काश्यां तत्पुण्यमाप्नोतु त्रिरात्रशयनाद्यमी

অশ্বমেধ যজ্ঞে যি পুণ্য লাভ হয় আৰু ৰাজসূয়ত যি পুণ্য হয়—সেই একে পুণ্য এই নিয়মপালকজনে কাশীত তিনিৰাতি শয়ন-ব্ৰতে লাভ কৰে।

Verse 93

तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं सम्यगाप्यते । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्तु वै

তুলাপুৰুষ দানে যি পুণ্য যথাযথভাৱে লাভ হয়, সেই একে পুণ্য কেবল কাশীৰ দৰ্শনমাত্ৰে—শ্ৰদ্ধাৰে দৰ্শন কৰিলে—নিশ্চয় লাভ হয়।

Verse 94

इति विष्णोर्वरं श्रुत्वा देवदेवो जगत्पतिः । उवाच च प्रसन्नात्मा तथाऽस्तु मधुसूदन

এইদৰে বিষ্ণুৰ বৰদানৰ বচন শুনি, দেৱদেৱ জগত্পতি প্ৰসন্নচিত্তে ক’লে—“তথাস্তु, হে মধুসূদন।”

Verse 95

श्रीमहादेव उवाच । शृणु विष्णो महाबाहो जगतः प्रभवाप्यय । विधेहि सृष्टिं विविधां यथावत्त्वं श्रुतीरिताम्

শ্ৰী মহাদেৱ ক’লে—“শুনা, হে বিষ্ণু, মহাবাহু, জগতৰ উৎপত্তি-লয়ৰ কাৰণ! বেদে যিদৰে কোৱা হৈছে, তেনেদৰে যথাযথভাৱে বহুবিধ সৃষ্টিৰ ব্যৱস্থা কৰা।”

Verse 96

पितेव सर्वभूतानां धर्मतः पालको भव । विध्वंसनीया विविधा धर्मध्वंसविधायिनः

ধৰ্মৰ পথেদি পিতাৰ দৰে সকলো প্ৰাণীৰ পালনকৰ্তা হোৱা; আৰু যিসকলে ধৰ্মধ্বংস ঘটায়, তেনে নানাবিধ ধৰ্মধ্বংসকাৰীক বিনাশ কৰা।

Verse 97

धर्मेतरपथस्थानामुपसंहृतये हरे । हेतुमात्रं भवान्यस्मात्स्वकर्मनिहता हि ते

হে হৰি! ধৰ্ম-বহিৰ্ভূত পথত অৱস্থিত লোকসকলৰ উপসংহাৰ (বিনাশ)ৰ বাবে তুমি কেৱল নিমিত্ত-মাত্ৰ কাৰণ; কিয়নো তেওঁলোক সত্যই নিজৰ কৰ্মফলতেই নিধনপ্ৰাপ্ত হয়।

Verse 98

यथा परिणतं सस्यं पतेत्प्रसवबंधनात् । ते परीणतपाप्मानः पतिष्यंति तथा स्वयम्

যেনেকৈ পক্ক শস্য শীষৰ বন্ধনৰ পৰা খসী পৰে, তেনেকৈ যিসকলৰ পাপ পৰিণত হৈছে, তেওঁলোকো তেনেদৰে নিজে নিজেই পতিত হয়।

Verse 99

ये च त्वामवमन्यंते दर्पिताः स्वतपोबलैः । तेषां चैवोपसंहृत्यै प्रभविष्याम्यहं हरे

আৰু যিসকলে নিজৰ তপোবলত দৰ্পিত হৈ তোমাক অৱমাননা কৰে—হে হৰি! তেওঁলোকৰো উপসংহাৰৰ বাবে মই প্ৰকাশিত হ’ম।

Verse 100

उपपातकिनो ये च महापातकिनश्च ये । तेपि काशीं समासाद्य भविष्यंति गतैनसः

উপপাতক (সৰু পাপ)ৰ দোষী আৰু মহাপাতক (ডাঙৰ পাপ)ৰ দোষী যিসকল—তেওঁলোকেও কাশীলৈ আহি পাপমুক্ত হয়।

Verse 110

विष्णोऽविमुक्ते संवासः कर्मनिर्मूलनक्षमः । द्वित्राणां हि पवित्राणां निर्वाणा येह जायते

হে বিষ্ণু! অৱিমুক্তত বাস কৰাটো কৰ্মৰ মূল উচ্ছেদ কৰিবলৈ সক্ষম। নিশ্চয়েই পবিত্ৰসকলৰ বাবে ইয়াত দু-তিন দিন/ৰাতিৰ ভিতৰতে নিৰ্বাণ (মোক্ষ) উদয় হয়।

Verse 120

अश्रद्धयापि यः स्नातो मणिकर्ण्यां विधानतः । सोपि पुण्यमवाप्नोति स्वर्गप्राप्तिकरं परम्

যি জনে বিধি অনুসাৰে মণিকৰ্ণিকাত স্নান কৰে, শ্ৰদ্ধা নাথাকিলেও, সিও পুণ্য লাভ কৰে—সেই পৰম পুণ্য যি স্বৰ্গপ্ৰাপ্তিৰ সোজা কাৰণ হয়।

Verse 130

योसौ विश्वेश्वरो देवः काशीपुर्यामुमे स्थितः । लिंगरूपधरः साक्षान्मम श्रेयास्पदं हि तत्

হে উমা! কাশীপুৰীত অৱস্থিত সেই বিশ্বেশ্বৰ দেৱ, যি লিঙ্গৰূপ ধৰি সাক্ষাতে প্ৰকাশিত—সেইটোৱেই মোৰ কল্যাণৰ আসন, মোৰ পৰম শ্ৰেয়।

Verse 140

बहूपसर्गो योगोयं कृच्छ्रसाध्यं तपो हि यत् । योगाद्भ्रष्टस्तपोभ्रष्टो गर्भक्लेशसहःपुनः

এই যোগসাধনা বহু উপসৰ্গেৰে আৱৃত; তপস্যাও কষ্টেৰে হে সিদ্ধ হয়। যি যোগৰ পৰা পতিত হয় বা তপৰ পৰা ভ্ৰষ্ট হয়, সি পুনৰ গৰ্ভযন্ত্রণাৰ কষ্ট সহিব লাগে।

Verse 150

व्यास उवाच । अगस्त्यस्य पुरः सूत कथयित्वा कथामिमाम् । सर्वपापप्रशमनीं पुनः स्कंद उवाच ह

ব্যাসে ক’লে: হে সূত! অগস্ত্যৰ সন্মুখত এই কাহিনী—যি সকলো পাপ শান্ত কৰে—কথন কৰি, পুনৰ স্কন্দে বচন ক’লে।