Adhyaya 24

Verse 1

गणावूचतुः । शिवशर्मन्नुदर्कं ते कथयावो निशामय । त्वमत्र वैष्णवे लोके भुक्त्वा भोगान्सुपुष्कलान्

গণসকলে ক’লে: “হে শিৱশৰ্মন, শুনা—আমি তোমাৰ আগন্তুক গতি কওঁ। ইয়াত বৈষ্ণৱ লোকত তুমি অতি প্ৰচুৰ ভোগ-বিলাস উপভোগ কৰিবা।”

Verse 2

ब्रह्मणो वत्सरं पूर्णं रममाणोऽप्सरोगणैः । सुतीर्थमरणोपात्त पुण्यशेषेण वै पुनः

ব্ৰহ্মাৰ এটা সম্পূৰ্ণ বছৰৰ পৰ্যন্ত, অপ্সৰাগণৰ দলে দলে সৈতে ক্ৰীড়া-ৰমণ কৰি; তাৰ পিছত পবিত্ৰ তীৰ্থত মৃত্যুৰে লাভ কৰা অৱশিষ্ট পুণ্যবলেৰে পুনৰ (ফিৰি আহিবা)।

Verse 3

भविष्यसि महीपालो नगरे नंदिवर्धने । राज्यं प्राप्यासपत्नं च समृद्धबलवाहनम्

তুমি নন্দিবৰ্ধন নামৰ নগৰত মহীপাল (ৰাজা) হ’বা। তুমি প্ৰতিদ্বন্দ্বীহীন ৰাজ্য লাভ কৰিবা, যি সৈন্যবল আৰু বাহনেৰে সমৃদ্ধ হ’ব।

Verse 4

कृष्टिभिर्हृष्टपुष्टैश्च रम्यहाटकभूषणैः । संजुष्टमिष्टापूर्तानां धर्माणां नित्यकर्तृभिः

(তোমাৰ ৰাজ্য) আনন্দিত আৰু সুপুষ্ট জনতাৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ব, মনোমোহা সোণালী অলংকাৰৰে অলংকৃত; আৰু ইষ্ট- পুৰ্ত ধৰ্ম—যজ্ঞ-উপাসনা আৰু লোককল্যাণ দান—নিত্য পালন কৰা ধৰ্মিষ্ঠ লোকসকলৰে সঞ্জাত।

Verse 5

सदासंपन्नसस्यं च सूर्वरक्षेत्रसंकुलम् । सुदेशं सुप्रजं सुस्थं सुतृणं बहुगोधनम्

(সেই দেশ) সদায় শস্যে সমৃদ্ধ থাকিব, উৎকৃষ্ট ক্ষেত্ৰে পৰিপূৰ্ণ; সুদেশ, সুপ্ৰজা, সুস্থ আৰু নিৰাপদ—ঘাঁহ-চাৰা আৰু গোধনৰ প্ৰাচুৰ্যৰে ভৰপূৰ।

Verse 6

देवतायतनानां च राजिभिः परिराजितम् । सुयूपा यत्र वै ग्रामाः सुवित्तर्द्धि विराजिताः

(সেই দেশ) দেবালয়সমূহৰ শাৰী-শাৰীৰে দীপ্তিমান হ’ব; আৰু তাত গাঁওসমূহ—সুন্দর যূপ (যজ্ঞস্তম্ভ)ৰে চিহ্নিত—উৎকৃষ্ট ধন-সম্পদ আৰু সমৃদ্ধিৰে উজ্জ্বল হ’ব।

Verse 7

सुपुष्प कृत्रिमोद्यानाः ससदाफलपादपाः । सपद्मिनीककासारा यत्र राजंति भूमयः

তাত ভূমিসমূহ সুপুষ্পিত, কৌশলে নিৰ্মিত উদ্যানৰে শোভিত হ’ব; সৰ্বঋতুতে ফল ধৰা বৃক্ষসমূহেৰে, আৰু পদ্মসৰোবৰ তথা জলাশয়েৰে দীপ্তিমান হ’ব।

Verse 8

सदंभा निम्नगाराजिर्न यत्र जनता क्वचित् । कुलान्येव कुलीनानि न चान्यायधनानि च

তাত ক’তো জনতা অহংকাৰী নহ’ব; নদীনালাৰ ধাৰাসমূহ সুন্দৰ আৰু সুশৃঙ্খল হ’ব। কুলসমূহ সত্যই কুলীন হ’ব, আৰু অন্যায়ে অৰ্জিত ধনো নাথাকিব।

Verse 9

विभ्रमो यत्र नारीषु नविद्वत्सु च कर्हिचित् । नद्यः कुटिलगामिन्यो न यत्र विषये प्रजाः

সেই দেশ কলুষিত বুলি জানিবা—য’ত নাৰীৰ মাজত মোহ-ভ্ৰম প্ৰবল, আৰু বিদ্বানসকল কেতিয়াও সন্মান নাপায়; য’ত নদীসমূহ বেঁকা-বেঁকা পথে বয়, আৰু প্ৰজা নিজৰ ধৰ্ম-সীমাত স্থিৰ নাথাকে।

Verse 10

तमोयुक्ताः क्षपा यत्र बहुलेषु न मानवाः । रजोयुजः स्त्रियो यत्र न धर्मबहुला नराः

য’ত ৰাতিবোৰ ঘোৰ তমসাৰে আচ্ছন্ন, আৰু বহুজনৰ মাজতো সত্য মানৱতা দুৰ্লভ; য’ত নাৰীসকল ৰজোগুণীয় চঞ্চলতাত বাঁধা, আৰু পুৰুষসকল ধৰ্মত সমৃদ্ধ নহয়—সেই অঞ্চল পতিত বুলি বুজা যায়।

Verse 11

धनैरनंधो यत्रास्ति मनो नैव च भोजनम् । अनयः स्यंदनं यत्र न च वै राजपूरुषः

য’ত ধনেই ‘অন্ধতা’ দূৰ কৰে বুলি ধৰা হয়—অর্থাৎ সকলো কথা টকাৰেই মাপা হয়; য’ত আহাৰতেও মন সত্য সন্তোষ নাপায়; য’ত অন্যায়েই জীৱনৰ ৰথসাৰথি হয় আৰু ধৰ্মিষ্ঠ ৰাজপুৰুষ নাথাকে—সেই দেশ অধাৰ্মিক বুলি চিনা যায়।

Verse 12

दंडः परशुकुद्दाल वालव्य जनराजिषु । आतपत्रेषु नान्यत्र क्वचित्क्रोधापराधजः

য’ত জনসমূহৰ ভিৰত ‘দণ্ড’ বুলিলে কেৱল কুঠাৰ, কুদাল আদি ৰূঢ় সঁজুলিহে দেখা যায়; আৰু মৰ্যাদাৰ ছাতিৰ বাহিৰে আন একো নেদেখি, ক্ৰোধ আৰু অপৰাধৰ পৰা জন্মা শাস্তিয়েই সৰ্বত্ৰ—তাত ধৰ্ম শুকাই যায়।

Verse 13

अन्यत्राक्षिकवृंदेभ्यः क्वचिन्न परिदेवनम् । आक्षिका एव दृश्यंते यत्र पाशकपाणयः

য’ত জুৱাৰীৰ দলসমূহৰ বাহিৰে আন ক’তো বিলাপ শুনা নাযায়; আৰু য’ত হাতত পাশা লৈ কেৱল জুৱাৰীসকলেই দেখা যায়—সেই ঠাই অশুভতাৰে শূন্য বুলি জানিবা।

Verse 14

जाड्यवार्ता जलेष्वेव स्त्रीमध्या एव दुर्बलाः । कठोरहृदया यत्र सीमंतिन्यो न मानवाः

য’ত জডতা কেৱল পানীতহে থাকে, মানুহৰ বুদ্ধিত নহয়; য’ত নাৰীসকলৰ মাজতহে দুৰ্বলতা দেখা যায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ হৃদয় কঠোৰ নহয়।

Verse 15

औषधेष्वेव यत्रास्ति कुष्ठयोगो न मानवे । वेधोप्यंतःसुरत्नेषु शूलं मूर्तिकरेषु वै

য’ত কুষ্ঠ কেৱল ঔষধৰ নামতহে থাকে, মানুহৰ শৰীৰত নহয়; য’ত বিন্ধা কেৱল ৰত্নৰ বাবেহে হয়, মানুহৰ বাবে শূলৰ যন্ত্ৰণা নাই।

Verse 16

कंपःसात्त्विकभावोत्थो न भयात्क्वापि कस्यचित् । संज्वरः कामजो यत्र दारिद्र्यं कलुषस्य च

য’ত কঁপুনি কেৱল ভক্তিভাৱৰ পৰাহে আহে, ভয়ৰ পৰা নহয়; য’ত দৰিদ্ৰতা কেৱল পাপৰহে থাকে, মানুহৰ নহয়।

Verse 17

दुर्लभत्वं सदा कस्य सुकृतेन च वस्तुनः । इभा एव प्रमत्ता वै युद्धं वीच्योर्जलाशये

য’ত মত্ততা কেৱল হাতীৰ মাজতহে দেখা যায়, আৰু যুদ্ধ বা সংঘাত কেৱল পানীৰ ঢৌৰ মাজতহে হয়।

Verse 18

दानहानिर्गजेष्वेव द्रुमेष्वेव हि कंटकाः । जनेष्वेव विहारा हि न कस्यचिदुरःस्थली

য’ত দানৰ হানি (মদৰ স্ৰাৱ) কেৱল হাতীৰ ক্ষেত্ৰতহে হয়; আৰু কাইট কেৱল গছতহে থাকে, মানুহৰ ব্যৱহাৰত নহয়।

Verse 19

बाणेषु गुणविश्लेषो बंधोक्तिः पुस्तके दृढा । स्नेहत्यागः सदैवास्ति यत्र पाशुपते जने

সেই দেশত বাণসমূহৰো গুণ-বিশ্লেষণ কৰা হয়; চুক্তি-সংকল্পসমূহ পুথিত দৃঢ়ভাৱে লিপিবদ্ধ থাকে; আৰু পাশুপত ভক্তসকলৰ মাজত সদায় আসক্তি-ত্যাগৰ অচল নৈষ্ঠিকতা বিদ্যমান।

Verse 20

दंडवार्ता सदा यत्र कृतसंन्यासकर्मणाम् । मार्गणाश्चापकेष्वेव भिक्षुका ब्रह्मचारिणः

সেখানে সংন್ಯಾಸ-কর্ম গ্ৰহণ কৰা লোকসকলৰ মাজত দণ্ড-বিষয়ক আলোচনা সদায় থাকে; আৰু ভিক্ষা-জীৱী ব্ৰহ্মচাৰীসকল কেৱল শৃঙ্খলাবদ্ধ সাধক—নিজ নিজ যথাযথ পথৰ অনুসন্ধানী।

Verse 21

यत्र क्षपणका एव दृश्यंते मलधारिणः । प्रायो मधुव्रता एव यत्र चंचलवृत्तयः

সেখানে কেৱল সত্য ক্ষপণকসকলেই দেখা যায়—যিসকলে তপস্যাৰ চিহ্ন বহন কৰে; আৰু যিসকল আচৰণত চঞ্চল, সিহঁত প্ৰায়ে কেৱল ‘মধুব্ৰত’—মৌমাখিৰ দৰে গুঞ্জৰি ফুৰা, স্বভাৱতে অস্থিৰ।

Verse 22

इत्यादि गुणवद्देशे त्वयिराज्यं प्रशासति । धर्मेण राजधर्मज्ञ शौंडीर्यगुणशालिनि

এইদৰে গুণে ভৰপূৰ দেশত তুমি ধৰ্মৰ দ্বাৰাই ৰাজ্য শাসন কৰিছা—হে ৰাজধৰ্মজ্ঞ, হে শৌৰ্য আৰু মহৎ গুণে বিভূষিত।

Verse 23

सौभाग्यभाजि रूपाढ्ये शौर्यौदार्यगुणान्विते । सीमंतिनीनां रम्याणां लावण्यवर्जित सुश्रियाम्

সৌভাগ্যসম্পন্ন, ৰূপে সমৃদ্ধ, শৌৰ্য আৰু ঔদাৰ্যগুণে যুক্ত—এই ৰাজ্যত মনোহৰ, সুসজ্জিত কুলবধূসকলেও কেৱল ৰূপ-লাবণ্যৰ অহংকাৰবিহীন, গম্ভীৰ শ্ৰীৰে দীপ্তিময় দেখা যায়।

Verse 24

राज्ञीनामयुतंभावि कुमाराणां शतत्रयम् । वृद्धकाल इति ख्यात उग्रः परपुरंजयः

তেওঁৰ দহ হাজাৰ ৰাণী আৰু তিনিশ কুমাৰ হ’ব বুলি কোৱা হৈছিল; আৰু তেওঁ—উগ্ৰ, শত্রুনগৰ-বিজয়ী—‘বৃদ্ধকাল’ নামে খ্যাত হৈছিল।

Verse 25

विजितानेकसमरः श्रीसंतर्पितमार्गणः । अनेकगुणसंपूर्णः पूर्णचंद्रनिभद्युतिः

বহু যুদ্ধত বিজয়ী হৈ, তেওঁ নিজৰ ধনুৰ্ধৰসকলক সন্তুষ্ট কৰি পুৰস্কৃত কৰিছিল; বহু গুণে পৰিপূৰ্ণ হৈ, পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰৰ দৰে জ্যোতিৰে দীপ্ত হৈছিল।

Verse 26

संततावभृथक्लिन्न मूर्धजः क्षितिषर्षभः । प्रजापालनसंपन्नः कोशप्रीणितभूसुरः

ৰাজাসকলৰ মাজত তেওঁ বৃষভসদৃশ; যাৰ কেশ সদায় অভিষেক-স্নানৰ জলে সিক্ত থাকিছিল; প্ৰজা-পালনত নিপুণ, আৰু ৰাজকোষেৰে ব্ৰাহ্মণসকলক তৃপ্ত ৰাখিছিল।

Verse 27

पदारविंदं गौविंदं हृदि ध्यायन्नतंद्रितः । वासुदेवकथालापपरिक्षिप्त दिनक्षपः

গোবিন্দৰ পদাৰবিন্দ হৃদয়ত অক্লান্তে ধ্যান কৰি থাকিছিল; আৰু বাসুদেৱৰ কথাৰ আলাপ-আলোচনাত নিমগ্ন হৈ দিন-ৰাতি অতিবাহিত কৰিছিল।

Verse 28

कदाचिदुपविष्टःसन्मध्ये राजसभं द्विज । दूरात्कार्पटिकैर्दृष्टो वाराणस्याः समागतैः

এবাৰ, হে দ্বিজ, তেওঁ ৰাজসভাৰ মাজত বহি থাকোঁতে, বাৰাণসীৰ পৰা অহা ভ্ৰমণশীল ভিক্ষুক-তপস্বীসকলে দূৰৰ পৰা তেওঁক দেখিলে।

Verse 29

तत्कर्मभाविसदृशैस्तदात्वमभिनंदितः । तैः सर्वै राजशार्दूलस्याशीर्वादैरनेकशः

সেই কৰ্ম আৰু তাৰ আগন্তুক ফলৰ অনুৰূপভাৱে, সেই সময়ত তোমাক প্ৰশংসা কৰা হ’ল; আৰু তেওঁলোকে সকলোৱে ৰাজশাৰ্দূলক বাৰে বাৰে বহু আশীৰ্বাদ দান কৰিলে।

Verse 30

श्रीमद्विश्वेश्वरो देवो विश्वेषां जगतां गुरुः । काशीनाथस्तुते कुर्यात्कुमतेरपवर्जनम्

শ্ৰীমৎ বিশ্বেশ্বৰ দেৱ—সকলো জগতৰ গুৰু—কাশীনাথ, যেতিয়া স্তৱ কৰা হয়, তেতিয়া কুমতি দূৰ কৰক।

Verse 31

नैःश्रेयसीं च संपत्तिं यो देयात्स्मरणादपि । काशीनाथः स ते दिश्याज्ज्ञानं मलविवर्जितम्

কেৱল স্মৰণ কৰিলেও যি পৰম কল্যাণ আৰু সত্য সমৃদ্ধি দান কৰে—সেই কাশীনাথ তোমাক মলবিহীন জ্ঞান দান কৰক।

Verse 32

येन पुण्येन ते प्राप्तं राज्यं प्राज्यमकंटकम् । तत्पुण्यशेषतोभूयाद्विश्वनाथे मतिस्तव

যি পুণ্যৰ বলত তুমি কণ্টক (বিঘ্ন) ৰহিত বিস্তৃত ৰাজ্য লাভ কৰিলা, সেই পুণ্যৰ অৱশিষ্ট অংশৰ দ্বাৰা বিশ্বনাথত তোমাৰ ভক্তি আৰু দৃঢ় সংকল্প সদায় বৃদ্ধি পাওক।

Verse 33

यस्य प्रसादात्सुलभमायुः पुत्रांबरागनाः । समृद्धयः स्वर्गमोक्षौ स विश्वेशः प्रसीदतु

যাঁৰ প্ৰসাদত দীঘল আয়ু, পুত্ৰ, বস্ত্ৰ আৰু পত্নী সহজে লাভ হয়—আৰু সমৃদ্ধি, স্বৰ্গ আৰু মোক্ষো—সেই বিশ্বেশ প্ৰভু প্ৰসন্ন হওক।

Verse 34

नामश्रवणमात्रेण यस्य विश्वेशितुर्विभोः । महापातकविच्छेदः स विश्वेशोऽस्तु ते हृदि

সেই সর্বশক্তিমান বিশ্বেশিতৃ প্ৰভুৰ নাম মাত্ৰ শ্ৰৱণ কৰিলেই মহাপাপ ছিন্ন হয়—সেই বিশ্বেশ তোমাৰ হৃদয়ত নিবাস কৰক।

Verse 35

त्वं वृद्धकालो भूपालः श्रुत्वेत्याशीः परंपराम् । स्मरिष्यसीदं वृत्तांतं पुलकांकवपुस्तदा

হে ভূপাল, তুমি যেতিয়া বৃদ্ধ বয়সত উপনীত হ’বা, এই আশীৰ্বাদৰ পৰম্পৰা শুনি তুমি এই বৃত্তান্ত স্মৰণ কৰিবা; তেতিয়া ভক্তিৰ ৰোমাঞ্চে তোমাৰ দেহ কঁপিব।

Verse 36

आकारगोपनं कृत्वा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । सुमुहूर्तमनुप्राप्य सुते राज्यं विधाय च

নিজ উদ্দেশ্য গোপন কৰি, তেওঁলোকক বহুধন দান কৰি, আৰু শুভ মুহূর্ত লাভ কৰি, তুমি পুত্ৰৰ হাতত ৰাজ্য স্থাপন কৰি দিবা।

Verse 37

अनंगलेखया राज्ञ्या ततः काशीं गमिष्यसि । दत्त्वा दानानि भूरीणि प्रीणयित्वाऽर्थिनो जनान्

তাৰ পাছত ৰাণী অনঙ্গলেখাৰ সৈতে তুমি কাশীলৈ যাবা—বহু দান দি আৰু অৰ্থী লোকসকলক সন্তুষ্ট কৰি।

Verse 38

स्वनाम्ना तत्र संस्थाप्य लिंगं निर्वाणकारणम् । प्रासादं तत्र कृत्वोच्चैस्तदग्रे कूपमुत्तमम्

তাত তোমাৰ নিজৰ নামত মোক্ষৰ কাৰণ লিঙ্গ স্থাপন কৰি, তুমি তাত উচ্চ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিবা, আৰু তাৰ সন্মুখত এক উত্তম কূপো খনন কৰিবা।

Verse 39

विधाय विधिवत्तत्र कलशारोपणादिकम् । मणिमाणिक्य चांपेय दुकूलेभाश्वगोधनम्

তাত বিধি-মতে কলশাৰোপণ আদি সকলো বিধান সম্পন্ন কৰি তেওঁ দান কৰিলে—মণি-মাণিক্য, ৰত্ন, উৎকৃষ্ট মদিৰা, মূল্যবান দুকূল বস্ত্ৰ, হাতী-ঘোঁৰা আৰু গৰুৰ পাল।

Verse 40

महाध्वजपताकाश्च च्छत्रचामरदर्पणम् । देवोपकरणं भूरि विश्राण्य श्रमवर्जितः

তেওঁ অধিক পৰিমাণে মহাধ্বজ-পতাকা, ছত্ৰ, চামৰ আৰু দৰ্পণ—দেৱতাৰ পূজাৰ বহু উপকৰণ—ক্লান্তি বা অনিচ্ছা নোহোৱাকৈ দান কৰি দিলে।

Verse 41

व्रतोपवासनियमैः परिक्षीणकलेवरः । मध्याह्ने निर्जने तत्र द्रक्ष्यस्येकं तपोधनम्

ব্ৰত, উপবাস আৰু নিয়মে দেহ ক্ষীণ হৈ পৰিছিল; মধ্যাহ্নত সেই নিৰ্জন স্থানত তুমি এজন একাকী তপোধনক দেখিবা—যাৰ সত্য ধন তপস্যা।

Verse 42

अतीवजीर्णवपुषं परिपिंगजटान्वितम् । मूर्तिमंतंमिव प्रांशुं धर्मं जनमनोहरम्

তেওঁৰ দেহ অতি জীৰ্ণ, মূৰৰ চাৰিওফালে পিঙ্গল জটা জড়োৱা; তেওঁ উচ্চকায় আৰু জনমনৰ মনোহৰ, যেন ধৰ্মই নিজেই মূৰ্তি ধৰি প্ৰকাশ পাইছে।

Verse 43

भारं शरीरयष्टेश्च दृढयष्ट्यां समर्प्य च । गर्भागाराद्विनिष्क्रम्याभ्यायांतंरंगमंडपे

দুৰ্বল দেহৰ ভাৰ দৃঢ় দণ্ডত সঁপিয়াই তেওঁ গৰ্ভগৃহৰ পৰা ওলাই আহিল আৰু আঙণৰ মণ্ডপৰ দিশে আগবাঢ়ি ৰঙ্গমণ্ডপলৈ আহি পালে।

Verse 44

उपविश्य समीपे ते प्रक्ष्यत्येवमनुक्रमात् । कोसि त्वं किमिहासि त्वं द्वितीय इव कस्त्वयम्

তোমাৰ ওচৰত বহি তেওঁ ক্ৰমে ক্ৰমে সুধিব: “তুমি কোন? ইয়ালৈ কিয় আহিলা? আৰু তোমাৰ কাষত এই আনজন কোন, যেন তোমাৰেই দ্বিতীয় স্বৰূপ?”

Verse 45

प्रासादः कारितः केन जानास्येष ततो वद । अस्य लिंगस्य किं नाम प्रायो जाने न वार्धकात्

“এই প্ৰাসাদ কোনে নিৰ্মাণ কৰাইছিল? যদি জানো তেন্তে কোৱা। আৰু এই লিঙ্গৰ নাম কি? সত্যই ক’বলৈ গ’লে বৃদ্ধাৱস্থাই মোৰ স্মৃতি ক্ষীণ কৰিছে।”

Verse 46

पृष्टस्त्वमिति ते नाथ तदा वृद्ध तपस्विना । कथयिष्यस्यहं राजा वृद्धकाल इति श्रुतः

হে নাথ, সেই বৃদ্ধ তপস্বীয়ে এইদৰে সুধিলে তুমি উত্তৰ দিবা: “মই এজন ৰজা; ‘বৃদ্ধকাল’ নামেৰে খ্যাত।”

Verse 47

दाक्षिणात्य इह प्राप्तस्त्वेतया सह कांतया । ध्यायामि लिंगमेतच्च प्रार्थयामि न किंचन

“মই দক্ষিণ দেশৰ পৰা এই প্ৰিয় কান্তাৰ সৈতে ইয়ালৈ আহিছোঁ। মই এই লিঙ্গৰ ধ্যান কৰোঁ, আৰু একো নাযাচোঁ।”

Verse 48

प्रासादस्यास्य जटिल स्वयंकारयिता शिवः । विशेषतोऽस्यलिंगस्य नाम नो वेद्मि निश्चितम्

“হে জটাধাৰী, এই প্ৰাসাদৰ স্বয়ং কৰ্তা শিৱ নিজেই—তেওঁ স্বয়ম্ভূ ৰূপে ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছে। কিন্তু এই লিঙ্গৰ বিশেষ নাম কি, সেয়া মই নিশ্চিতকৈ নাজানো।”

Verse 49

इति श्रुत्वा नरपतेर्वाक्यंप्राह जटाधरः । सत्यमुक्तं त्वयैकं हि लिंगनाम न वेत्सि यत्

ৰাজাৰ বাক্য শুনি জটাধাৰী তপস্বীয়ে ক’লে: “এটা কথা তুমি নিশ্চয় সত্য কৈছা; কিন্তু লিঙ্গৰ নাম তুমি নাজানা।”

Verse 50

पश्येयं त्वामहं नित्यमुपविष्टं सुनिश्चलम् । श्रुतो भविष्यति तव प्रासादो येन कारितः

“মই তোমাক সদায় দেখোঁ—তুমি সুদৃঢ় নिश्चলভাৱে উপবিষ্ট। আৰু তোমাৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত প্ৰাসাদ খ্যাতিলাভ কৰিব।”

Verse 51

ममाग्रे तत्समाचक्ष्व यदि जानासि तत्त्वतः । आकर्ण्येति वचस्तस्य पुनः प्राह भवानिति

“যদি তুমি তত্ত্বৰূপে জানো, তেন্তে মোৰ আগত স্পষ্টকৈ কোৱা।” তাৰ কথা শুনি আনজনে পুনৰ ক’লে, “ভাল—শুনা।”

Verse 52

कर्ता कारयिता शंभुः किमतथ्यं ब्रवीम्यहम् । अथवा चिंतया किं मे तपस्विन्ननया विभो

“কৰ্তা আৰু কাৰয়িতা শম্ভুৱেই; মই মিছা কেনেকৈ ক’ম? তথাপি, হে বিভু তপস্বী, এই চিন্তাই বা মোৰ কি লাভ?”

Verse 53

इति त्वयि स्थिते जोषं स पुनर्वृद्धतापसः । पिपासुरस्मि पानीयमानीयाशु प्रयच्छ मे

তুমি নীৰৱে থিয় হৈ থাকোঁতে সেই বৃদ্ধ তপস্বীয়ে পুনৰ ক’লে: “মই পিয়াহ লাগিছে—শীঘ্ৰে পানী আনি মোক দিয়া।”

Verse 54

इति तेन च नुन्नस्त्वं वार्यानीय च कूपतः । पाययिष्यसि तं वृद्धं तापसं तत्क्षणाच्च सः

তেওঁৰ প্ৰেৰণা পাই তুমি কুঁৱাৰ পৰা পানী তুলি সেই বৃদ্ধ তপস্বীক পান কৰাবা; আৰু সেই ক্ষণতেই তেওঁ…

Verse 55

तदंबुपानतो भूयात्सुपार्वण शशिप्रभः । तरुणो रूपसंपन्नः कोशोन्मुक्तोरगो यथा

সেই জল পান কৰি তেওঁ চন্দ্ৰমাৰ দৰে দীপ্তিমান হ’ল, যুৱক আৰু ৰূপৱান হ’ল—যেন খোলস এৰি সদ্য মুক্ত সাপ।

Verse 56

जाताश्चर्येण भवता पुनरेवाभ्यभाषि सः । कः प्रभावो हि भगवन्नेष येन भवान्पुनः

তোমাৰ এই আশ্চৰ্য কৰ্ম দেখি তেওঁ পুনৰ ক’লে: “হে ভগৱন! কোন প্ৰভাৱত আপুনি পুনৰ…”

Verse 57

परित्यज्यात्र जरसं न वो भ्राजसि सांप्रतम् । अस्ति चेदवकाशस्ते ततो ब्रूहि तपोधन

“ইয়াত জৰাসা ত্যাগ কৰি আপুনি এতিয়া দীপ্তিমান। যদি আপোনাৰ অৱকাশ থাকে, তেন্তে কওক, হে তপোধন!”

Verse 58

तपोधन उवाच । वृद्धकालक्षितिपते जाने त्वां सुमहामते । इमामपि च जानेऽहं तव पत्नीं पतिव्रताम्

তপোধনে ক’লে: “হে বহুদিন ধৰি জৰাৰ ভাৰ বহন কৰা ৰাজা, হে সুমহামতি! মই তোমাক জানো। আৰু তোমাৰ এই পতিব্ৰতা পত্নীকো মই জানো।”

Verse 59

जन्मनोऽस्मादियं राजन्नासीद्विप्रस्य कन्यका । तुर्वसोर्वेदवपुषः शुभाचारा शुभानना

হে ৰাজন! ইহাৰ পূৰ্বজন্মত ই এক ব্ৰাহ্মণৰ কন্যা আছিল—তুৰ্বসু নামে, বেদময় দীপ্তিত উজ্জ্বল, শুভ আচৰণশীলা আৰু সুন্দৰ মুখমণ্ডলধাৰী।

Verse 60

तेन दत्ता विवाहार्थं नैध्रुवाय महात्मने । स च कालवशं प्राप्तो नैध्रुवोऽप्राप्तयौवनः

তেওঁ তাইক বিবাহাৰ্থে মহাত্মা নৈধ্ৰুৱক দান কৰিলে; কিন্তু নৈধ্ৰুৱে, এতিয়াও যৌৱন নাপাই, কালৰ অধীন হৈ পৰিল (মৃত্যু বরণ কৰিলে)।

Verse 61

वैधव्यं पालयंत्येषा मृताऽवंत्यां शुभव्रता । तेन पुण्येन संजाता पांड्यस्य नृपतेः सुता

বৈধব্যধৰ্ম নিষ্ঠাৰে পালন কৰি এই শুভব্ৰতা অৱন্তীত দেহ ত্যাগ কৰিলে; সেই পুণ্যফলত ই পাণ্ড্য নৃপতিৰ কন্যা হৈ পুনৰ জন্ম ল’লে।

Verse 62

परिणीता त्वया राजन्पतिव्रतरता सदा । त्वया सहेह संप्राप्ता मुक्तिं प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

হে ৰাজন! তোমাৰ সৈতে বিবাহিতা হৈ, সদায় পতিব্ৰতা-মাৰ্গত ৰতা, আৰু তোমাৰ সঙ্গেই ইয়ালৈ আহি পোৱা এই নাৰী অনুত্তম মুক্তি লাভ কৰিব।

Verse 63

अयोध्यायामथावंत्यां मथुरायामथापि वा । द्वारवत्यां च कांच्यां वा मायापुर्यामथो नृप

হে নৃপ! অযোধ্যাত হওক, অথবা অৱন্তীত, অথবা মথুৰাত; অথবা দ্বাৰৱতীত, অথবা কাঞ্চীত, অথবা মায়াপুৰীত—

Verse 64

अपि पातकिनो ये च कालेन निधनं गताः । ते हि स्वर्गादिहागत्य काश्यां मोक्षमवाप्नुयुः

যিসকল পাপীও কালক্রমে মৃত্যু লাভ কৰে, তেওঁলোকে স্বৰ্গৰ পৰা পুনৰ ইয়ালৈ আহি কাশীত মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 65

अवैमि त्वामपि नृपद्विजोऽभूः पूर्वजन्मनि । माथुरः शिवशर्माख्यो मायापुर्यां भवान्मृतः

হে ৰাজন, মই তোমাকো চিনি: পূৰ্বজন্মত তুমি মথুৰাৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিলা, শিৱশৰ্মা নামে, আৰু মায়াপুৰীত তোমাৰ মৃত্যু হৈছিল।

Verse 66

तत्पुण्यात्प्राप्य वैकुंठं भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । तत्पुण्यशेषात्क्षितिपो जातस्त्वं नंदिवर्धने

সেই পুণ্যবলে তুমি বৈকুণ্ঠ লাভ কৰি মনোহৰ ভোগ উপভোগ কৰিলা; আৰু সেই পুণ্যৰ অৱশিষ্ট ফলত তুমি নন্দিবৰ্ধনত ৰজা হৈ জন্মিলা।

Verse 67

वृद्धकालावनीपाल तेनैव सुकृतेन च । मोक्षक्षेत्रमिदं प्राप्तो मुक्तिं प्राप्स्यस्यनुत्तमाम्

হে বৃদ্ধ ধৰ্মপাল নৃপতি, সেই একে সুকৃতিৰ বলতেই তুমি এই মোক্ষক্ষেত্ৰত আহি পাইছা; তুমি অনুত্তম মুক্তি লাভ কৰিবা।

Verse 68

अन्यच्च शृणु राजेंद्र त्वया यत्समुदीरितम् । कर्ता कारयिता शंभुः प्रासादस्येति तत्स्फुटम्

আৰু অধিক শুনা, হে ৰাজেন্দ্ৰ: তুমি যি কৈছা সেয়া স্পষ্ট—এই প্ৰাসাদ-মন্দিৰৰ কৰ্তাো শম্ভু, আৰু কৰোৱাইতাও তেওঁয়েই।

Verse 69

सुकृतं नैव सततमाख्यातव्यं कदाचन । कृतं मयेति कथनात्पुण्यं क्षयति तत्क्षणात्

সুকৃত কেতিয়াও বাৰে বাৰে সদায় ঘোষণা কৰিব নালাগে। “মই কৰিলোঁ” বুলি ক’লে সেই মুহূৰ্ততে পুণ্য ক্ষয় হয়।

Verse 70

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गोपनीयं निधानवत् । सुकृतं कीर्तनाद्व्यर्थं भवेद्भस्महुतं तथा

সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে পুণ্যক নিধানৰ দৰে গোপন কৰি ৰাখিব লাগে। তাৰ কীৰ্তনে সুকৃত ব্যৰ্থ হয়—যেন ছাইত হোম দিয়া।

Verse 71

निश्चितं विश्वनाथेन प्रेरितेन त्वयाऽनघ । कृतं हि कृतकृत्येन प्रासादादिह वेद्म्यहम्

হে অনঘ, নিশ্চিত যে বিশ্বনাথে প্ৰেৰিত হৈ তুমি—কৃতকৃত্য—এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰিলা। এই প্ৰাসাদ আদি লক্ষণৰ পৰা মই ইয়াতেই জানো।

Verse 72

वृद्धकालेश्वरं नाम लिंगमेतन्महीपते । जानीह्यनादिसंसिद्धं निमित्तं किंतु वै भवान्

হে মহীপতে, এই লিঙ্গৰ নাম বৃদ্ধকালেশ্বৰ। ইয়াক অনাদি আৰু চিৰসিদ্ধ বুলি জানিবা; তুমি কেৱল ইয়াৰ প্ৰকাশৰ নিমিত্ত-মাত্ৰ।

Verse 73

दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य पूजनाच्छ्रवणान्नतेः । वृद्धकालेशलिंगस्य सर्वं प्राप्नोति वांछितम्

বৃদ্ধকালেশ লিঙ্গৰ দৰ্শন, স্পৰ্শ, পূজা, তাৰ কথা শ্ৰৱণ আৰু নতি কৰিলে মানুহে সকলো ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে।

Verse 74

कूपः कालोदको नाम जराव्याधिविघातकृत् । यदीय जलपानेन मातुःस्तन्यमपानवान्

ইয়াত ‘কালোদক’ নামৰ এটা কূপ আছে, যি জৰা আৰু ব্যাধি বিনাশ কৰে। ইয়াৰ জল পান কৰিলে মানুহে যেন পুনৰ মাতৃস্তন্য পান কৰিলে, তেনে আদ্য-প্ৰাণশক্তি লাভ কৰে।

Verse 75

कृतकूपोदकस्नानः कृतैतल्लिंगपूजनः । वर्षेण सिद्धिमाप्नोति मनोभिलषितां नरः

যি নৰে কূপজলে স্নান কৰি এই লিঙ্গৰ পূজা কৰে, সি এক বছৰৰ ভিতৰতে হৃদয়ত কামনা কৰা সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 76

न कुष्ठं न च विस्फोटा नरंघा न विचर्चिका । पीतात्स्पृष्टात्प्रतिष्ठंति कफः कालतमोदकात्

কুষ্ঠ নহয়, বিস্ফোট নহয়, খাজ নহয়, বিচৰ্চিকা নহয়—এবোৰ একো নাথাকে। ‘কালতমোদক’ এই জলে পান কৰিলে বা স্পৰ্শ কৰিলেই ৰোগবোৰ উপশম হয়।

Verse 77

नाग्निमांद्यं नैव शूलं न मेहो न प्रवाहिका । न मूत्रकृच्छ्रं ना पामा पानायस्यास्य सेवनात्

এই জল পানৰূপে সেৱন কৰিলে অগ্নিমান্দ্য নহয়, শূলবেদনা নহয়, মেহৰোগ নহয়, প্ৰবাহিকা নহয়; মূত্ৰকৃচ্ছ্ৰও নহয়, পামাও নহয়।

Verse 78

भूतज्वराश्च ये केचिद्ये केचिद्विषमज्वराः । ते क्षिप्रमुपशाम्यंति ह्येतत्कूपोदसेवनात्

ভূতজনিত যিকোনো জ্বৰ আৰু যিকোনো বিষম (অন্তৰালিক) জ্বৰ—এই কূপৰ জল সেৱন কৰিলে সিহঁত সোনকালে উপশম হয়।

Verse 79

तवाग्रतो मम जरा पलितं च यथाविधि । एतत्कूपोदपानेन क्षणान्नष्टं नवोऽभवम्

তোমাৰ চকুৰ আগতেই মোৰ জৰা আৰু পকা চুলি—যেনেকৈ দেখা দিছিল—এই কূপৰ জল পান কৰাত ক্ষণতে নষ্ট হ’ল; মই পুনৰ যৌৱন লাভ কৰিলোঁ।

Verse 80

वृद्धकालेश्वरे लिंगे सेवितेन दरिद्रता । नोपसर्गा न वा रोगा न पापं नाघजं फलम्

বৃদ্ধকালেশ্বৰ লিঙ্গৰ সেৱা-পূজাৰে দৰিদ্ৰতা দূৰ হয়; ন উপসৰ্গ, ন ৰোগ, ন পাপ, ন অধৰ্মজনিত ফল থাকে।

Verse 81

उत्तरे कृत्तिवासस्य वाराणस्यां प्रयत्नतः । वृद्धकालेश्वरं लिंगं द्रष्टव्यं सिद्धिकामुकैः

ৱাৰাণসীত কৃত্তিবাসৰ উত্তৰে, বৃদ্ধকালেশ্বৰ লিঙ্গ আছে; সিদ্ধি কামনা কৰা লোকসকলে যত্ন কৰি তাৰ দৰ্শন কৰিব লাগে।

Verse 82

इत्युक्त्वा तं महीपालं हस्ते धृत्वा तपोधनः । सानंगलेखा राज्ञीकं तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

এইদৰে কৈ, তপস্যাধনে সমৃদ্ধ সেই তপোধনে সেই মহীপাল ৰজাৰ হাত ধৰি; ৰাণী অনঙ্গলেখাসহ সেই লিঙ্গতেই লয় প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 83

महाकाल महाकाल महाकालेति कीर्तनात् । शतधा मुच्यते पापैर्नात्र कार्या विचारणा

“মহাকাল, মহাকাল, মহাকাল” বুলি কীৰ্তন কৰিলেই মানুহ শতগুণ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; ইয়াত সন্দেহ বা বিতৰ্কৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 84

इत्थं भवित्री ते मुक्तिः कैटभारातिदर्शनात् । भोगान्भुक्त्वा बहुविधान्वैकुंठ नगरे शुभे

এইদৰে কৈটভাৰাৰ দৰ্শন লাভ কৰিলেই তোমাৰ মুক্তি হ’ব। শুভ বৈকুণ্ঠ নগৰত নানা বিধ ভোগ-সুখ ভোগ কৰি তাৰ পাছত তোমাৰ মঙ্গলময় গতি উদ্ভাসিত হ’ব।

Verse 85

इति संहृष्टतनूरुहः स विप्रो भगवत्तद्गणवक्त्रतो निशम्य । स्वमुदर्कमथार्ककोटिरम्यं हरिलोकं परिलोकयांचकार

ভগৱানৰ পৰিচাৰকৰ মুখৰ পৰা এই কথা শুনি সেই ব্ৰাহ্মণ আনন্দত ৰোমাঞ্চিত হ’ল। তাৰ পাছত সি নিজৰ ভবিষ্যৎ ফল দেখিলে—দশ কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত হৰিলোক।

Verse 86

मैत्रावरुणिरुवाच । लोपामुद्रे स विप्रेंद्रो भोगान्भुक्त्वा मनोरमान् । मायापुर्यां कृतप्राणत्याग पुण्यबलेन च

মৈত্ৰাৱৰুণিয়ে ক’লে: হে লোপামুদ্ৰে, সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ মনোৰম ভোগ-সুখ ভোগ কৰি, মায়াপুৰীত প্ৰাণত্যাগ কৰাৰ পৰা লাভ কৰা পুণ্যবলেৰে পৰৱৰ্তী ধন্য গতি লাভ কৰিলে।

Verse 87

वैकुंठलोकादागत्य पत्तने नंदिवर्धने । भौमानि भुक्त्वा सौख्यानि पुत्रानुत्पाद्य सुंदरान्

বৈকুণ্ঠলোকৰ পৰা উভতি আহি সি নন্দিবৰ্ধন পত্তনত জন্ম ল’লে। ভূ-লোকীয় সুখ ভোগ কৰি সি সুন্দৰ পুত্ৰসন্তান উৎপন্ন কৰিলে।

Verse 88

तेषु राज्यं विनिक्षिप्य प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । विश्वेश्वरं समाराध्य निर्वाणपदमीयिवान्

তেওঁলোকৰ হাতত ৰাজ্য সঁপাই সি বাৰাণসী নগৰীত আহিল। বিশ্বেশ্বৰক আৰাধনা কৰি সি নিৰ্বাণপদ লাভ কৰিলে।

Verse 89

एतत्पुण्यतमाख्यानं विप्रस्य शिवशर्मणः । श्रुत्वा पापविनिर्मुक्तो ज्ञानं परममृच्छति

ব্ৰাহ্মণ শিৱশৰ্মণৰ এই অতি পুণ্যময় আখ্যান শুনিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু পৰম আত্মজ্ঞান লাভ কৰে।