Adhyaya 14

Verse 1

गणावूचतुः । अलकायाः पुरोभागे पूरैशानीमहोदया । अस्यां वसंति सततं रुद्रभक्तास्तपोधनाः

গণাসকলে ক’লে: ‘অলকাৰ সন্মুখত ঐশানী নামৰ নগৰী আছে, যাৰ উদয় অতি মঙ্গলময়। তাত সদায় ৰুদ্ৰভক্ত তপোধন তপস্বীসকল বাস কৰে।’

Verse 2

शिवस्मरणसंसक्ताः शिवव्रतपरायणाः । शिवसात्कृतकर्माणः शिवपूजारताः सदा

তেওঁলোক শিৱস্মৰণত নিমগ্ন, শিৱব্ৰতত পৰায়ণ। তেওঁলোকৰ কৰ্ম শিৱলৈ অৰ্পিত আৰু শিৱদ্বাৰা পবিত্ৰকৃত; আৰু তেওঁলোক সদায় শিৱপূজাত ৰত থাকে।

Verse 3

साभिलाषास्तपस्यंति स्वर्गभोगोस्त्वितीह नः । तेऽत्र रुद्रपुरे रम्ये रुद्ररूपधरा नराः

তেওঁলোক আকাঙ্ক্ষাসহ তপস্যা কৰে—‘স্বৰ্গীয় ভোগ লাভ হওক’ এই ভাবেই। ইয়াত এই মনোৰম ৰুদ্ৰপুৰীত সেই মানুহসকল ৰুদ্ৰৰূপেই ধাৰণ কৰে।

Verse 4

अजैकपादहिर्बुध्न्य मुख्या एकादशापि वै । रुद्राः परिवृढाश्चात्र त्रिशूलोद्यतपाणयः

অজৈকপাদ আৰু অহিৰ্বুধ্ন্য—তেওঁলোকৰ মাজত মুখ্য—আৰু নিঃসন্দেহে একাদশ ৰুদ্ৰ সকলোৱে ইয়াত উপস্থিত। তেওঁলোক বলবান, মহিমান্বিত, ত্ৰিশূল উঁচাই ধৰা হাতে।

Verse 5

पुर्यष्टकं च दुष्टेभ्यो देवध्रुग्भ्यो ह्यवंति ते । प्रयच्छंति वरान्नित्यं शिवभक्तजने वराः

তেওঁলোকে দেৱদ্ৰোহী দুষ্টসকলৰ পৰা অষ্টাঙ্গী নগৰীখন ৰক্ষা কৰে। আৰু সেই উত্তমজনসকলে সদায় শিৱভক্তসকলক বৰ দান কৰে।

Verse 6

एतैरपि तपस्तप्तं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । ईशानेशं महालिंगं परिस्थाप्य शुभप्रदम्

ইয়াৰ দ্বাৰাও তপস্যা সম্পন্ন হৈছিল; আৰু বাৰাণসী নগৰীত উপস্থিত হৈ, শুভফলদায়ক মহালিঙ্গ ‘ঈশানেশ’ স্থাপন কৰিলে।

Verse 7

ईशानेश प्रसादेन दिश्यैश्यां हि दिगीश्वराः । एकादशाप्येकचरा जटामुकुटमंडिताः

ঈশানেশৰ কৃপাৰে সেই উত্তৰ-পূৰ্ব দিশাত দিগীশ্বৰসকল অৱস্থিত। একাদশজনো একে ৰূপে বিচৰণ কৰে, জটা-মুকুটে অলংকৃত।

Verse 8

भालनेत्रा नीलगलाः शुद्धांगा वृषभध्वजाः । असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा अधिभूतलम्

তেওঁলোকৰ কপালত তৃতীয় নয়ন, নীল কণ্ঠ, শুদ্ধ দেহ, আৰু বৃষভ-ধ্বজ আছে। ভূতলত ৰুদ্ৰসকলৰ অগণিত সহস্ৰ সমাবেশ আছে।

Verse 9

तेऽस्यां पुरि वसंत्यैश्यां सर्वभोगसमृद्धयः । ईशानेशं समभ्यर्च्य काश्यां देशांतरेष्वपि

তেওঁলোকে এই নগৰীৰ ঐশান কোণত বাস কৰে, সকলো ভোগ আৰু সমৃদ্ধিত পৰিপূৰ্ণ। কাশীত ঈশানেশক বিধিমতে আৰাধনা কৰি, তেওঁলোকে অন্য দেশান্তৰতো কৰ্ম কৰে।

Verse 10

विपन्नास्तेन पुण्येन जायंते ऽत्रपुरोहिताः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामीशानेशं यजंति ये

সেই পুণ্যৰ বলতেই, দুৰ্দশাত পতিত লোকসকলেও ইয়াত পুৰোহিত ৰূপে জন্ম লাভ কৰে। যিসকলে অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশীত ঈশানেশক পূজা কৰে, তেওঁলোকে এই মঙ্গলময় ফল পায়।

Verse 11

त एव रुद्रा विज्ञेया इहामुत्राप्यसंशयम् । कृत्वा जागरणं रात्रावीशानेश्वर संनिधौ

নিঃসন্দেহে, ইয়াতো আৰু পৰলোকতো তেওঁলোকক ৰুদ্ৰ বুলিয়েই জানিব লাগে—যিসকলে ঈশানেশ্বৰ সন্নিধিত ৰাতিভৰ জাগৰণ কৰে।

Verse 12

उपोष्यभूतांयांकांचिन्न नरो गर्भभाक्पुनः । स्वर्गमार्गे कथामित्थं शृण्वन्विष्णुगणोदिताम्

এনে কোনো পবিত্ৰ উপলক্ষে উপবাস পালন কৰিলে মানুহে পুনৰ গৰ্ভধাৰণ নকৰে। এইদৰে স্বৰ্গমাৰ্গে আগবাঢ়োঁতে, বিষ্ণুৰ গণসকলে উচ্চাৰিত এই কাহিনী তেওঁ শুনে।

Verse 13

शिवशर्मा दिवाप्युच्चैरपश्यच्चंद्रचंद्रिकाम् । आह्लादयंतीं बहुशः समं सर्वेंद्रियैर्मनः

শিৱশৰ্মাই দিনৰ মাজতো চন্দ্ৰৰ শীতল জ্যোতি উজ্জ্বলকৈ দেখা পালে—যি বাৰে বাৰে মনক, সকলো ইন্দ্ৰিয়সহ, আনন্দিত কৰি তুলিছিল।

Verse 14

चमत्कृत्य चमत्कृत्य कोयं लोको हरेर्गणौ । पप्रच्छ शिवशर्मा तौ प्रोचतुस्तं च तौ द्विजम्

বাৰে বাৰে বিস্মিত হৈ শিৱশৰ্মাই হৰিৰ সেই দুজন গণক সুধিলে, “এইটো কেনে লোক?” তেতিয়া সেই দুয়োজনে সেই দ্বিজক উত্তৰ ক’লে।

Verse 15

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग लोक एष कलानिधेः । पीयूषवर्षिभिर्यस्य करैराप्याय्यते जगत्

গণসকলে ক’লে: “হে মহাভাগ শিৱশৰ্মা, এই ক’লানিধি চন্দ্ৰদেৱৰ লোক। যাৰ অমৃত-বৃষ্টি কৰা কিৰণে সমগ্ৰ জগত পুষ্ট আৰু সজীৱ হয়।”

Verse 16

पिता सोमस्य भो विप्र जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसात्पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः

হে বিপ্ৰ! সোমৰ পিতা ভগৱান ঋষি অত্রি; ব্ৰহ্মাই যেতিয়া প্ৰজাসৃষ্টি আৰম্ভ কৰিব খুজিছিল, তেতিয়া তেওঁ ব্ৰহ্মাৰ মানসৰ পৰা আগতেই জন্ম লৈছিল।

Verse 17

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत्पुरा । त्रीणिवर्षसहस्राणि दिव्यानीतीह नौ श्रुतम्

পূৰ্বে তেওঁ ‘অনুত্তৰ’ নামৰ তপস্যা কৰিছিল। তিনিহাজাৰ দিব্য বছৰৰ বাবে সেই তপ তেওঁ পালন কৰিছিল—এয়াই আমি ইয়াত শুনিছোঁ।

Verse 18

ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य रेतः सोमत्वमीयिवत् । नेत्राभ्यां तच्च सुस्राव दशधा द्योतयद्दिशः

তেওঁৰ ৰেত উৰ্ধ্বলৈ উঠি সোমত্ব লাভ কৰিলে। আৰু সেয়া চকুৰ পৰা দশধাৰা হৈ বোৱাই ওলাই, দিশসমূহ উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।

Verse 19

तं गर्भं विधिना दिष्टा दश देव्यो दधुस्ततः । समेत्य धारयामासुर्नैव ताः समशक्नुवन्

তাৰ পাছত বিধিৰ আদেশমতে দশ দেৱীয়ে সেই গৰ্ভ গ্ৰহণ কৰিলে। একেলগে মিলি ধাৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, কিন্তু তেওঁলোকে তাক ধৰি ৰাখিব নোৱাৰিলে।

Verse 20

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः । ततस्ताभिः सजूः सोमो निपपात वसुंधराम्

যেতিয়া দিশাসমূহে সেই গৰ্ভ ধাৰণ কৰিবলৈ অক্ষম হ’ল, তেতিয়া সিহঁতৰ সৈতে সোমদেৱ (চন্দ্ৰ) পৃথিৱীত পতিত হ’ল।

Verse 21

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लो कपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

সোম পতিত হোৱা দেখি, লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই সকলো প্ৰাণীৰ মঙ্গল কামনাৰে তেওঁক ৰথত আৰোহণ কৰালে।

Verse 22

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वो द्रुहिणश्चकारामुं प्रदक्षिणम्

সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰথেৰে দ্ৰুহিণ (ব্ৰহ্মা) সাগৰে সীমাবদ্ধ এই পৃথিৱীক একুশবাৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 23

तस्य यत्प्लवितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । तथौषध्यः समुद्भूता याभिः संधार्यते जगत्

সোমৰ যি প্লাৱিত তেজ পৃথিৱীত বিস্তাৰিত হ’ল, তাৰ পৰাই ঔষধিসমূহ উদ্ভৱ হ’ল, যাৰ দ্বাৰা এই জগত ধাৰিত হয়।

Verse 24

सलब्धतेजा भगवान्ब्रह्मणा वर्धितः स्वयम् । तपस्तेपे महाभाग पद्मानां दशतीर्दश

পুনৰায় তেজ লাভ কৰি, আৰু স্বয়ং ব্ৰহ্মাৰ দ্বাৰা বর্ধিত হৈ, সেই ভগৱান সোম—হে মহাভাগ—দশ দশ পদ্ম-চক্ৰ পৰ্যন্ত তপস্যা কৰিলে।

Verse 25

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रं परमपावनम् । संस्थाप्य लिंगममृतं चंद्रेशाख्यं स्वनामतः

অৱিমুক্ত নাম পৰম পাৱন ক্ষেত্ৰত উপস্থিত হৈ, তেওঁ নিজৰ নাম অনুসাৰে ‘চন্দ্ৰেশ’ নামে অমৃত লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 26

बीजौषधीनां तोयानां राजाभूदग्रजन्मनाम् । प्रसादाद्देवदेवस्य विश्वेशस्य पिनाकिनः

দেৱদেৱ বিশ্বেশ, পিনাকধাৰী মহাদেৱৰ কৃপাৰে সোম বীজ, ঔষধি আৰু জলসমূহৰ মাজত অগ্ৰজন্মসকলৰ ৰজা হ’ল।

Verse 27

तत्र कूपं विधायैकममृतोदमिति स्मृतम् । यस्यांबुपानस्नानाभ्यां नरोऽज्ञातात्प्रमुच्यते

তাত তেওঁ ‘অমৃতোদক’ নামে খ্যাত এক কূপ খনন কৰিলে; তাৰ জল পান কৰি আৰু তাত স্নান কৰিলে মানুহ অজ্ঞাত পাপৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 28

तुष्टेनदेवदेवेन स्वमौलौ यो धृतः स्वयम् । आदाय तां कलामेकां जगत्संजविनीं पराम्

দেৱদেৱ শিৱ সন্তুষ্ট হৈ নিজ মুকুটত তেওঁক নিজে স্থাপন কৰিলে; আৰু সেই পৰম, জগত-সঞ্জীৱনী কলাৰ পৰা এক কলা গ্ৰহণ কৰি…

Verse 29

पश्चाद्दक्षेण शप्तोपि मासोने क्षयमाप्य च । आप्याय्यतेसौ कलया पुनरेव तया शशी

পিছত দক্ষে শাপ দিয়া মাসে মাসে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হ’লেও, সেই একে কলাৰ দ্বাৰাই শশী পুনৰ পুষ্ট হয় আৰু পুনৰ পূৰ্ণতা লাভ কৰে।

Verse 30

स तत्प्राप्य महाराज्यं सोमः सोमवतां वरः । राजसूयं समाजह्रे सहस्रशतदक्षिणम्

এইদৰে মহাৰাজ্য লাভ কৰি, সোম—সোম-প্ৰভাৰ অধিকাৰীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—এ ৰাজসূয় যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে আৰু দক্ষিণা স্বৰূপে লক্ষ পৰিমাণ দান কৰিলে।

Verse 31

दक्षिणामददत्सोमस्त्रींल्लोकानिति नौ श्रुतम् । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च भो द्विज

আমি শুনিছোঁ যে সোমে তিনিওঁ লোকৰ সমান দক্ষিণা দান কৰিছিল—সেই দান তেওঁ ব্ৰহ্মর্ষিসকলৰ মাজত অগ্ৰগণ্যসকলক আৰু যজ্ঞসভাৰ সদস্য ঋত্বিজসকলক, হে দ্বিজ, প্ৰদান কৰিলে।

Verse 32

हिरण्यगर्भो ब्रह्माऽत्रिर्भृगुर्यत्रर्त्विजोभवन् । सदस्योभूद्धरिस्तत्र मुनिभिर्बहुभिर्युतः

তাত হিৰণ্যগৰ্ভ ব্ৰহ্মা, অত্রি আৰু ভৃগু ঋত্বিজ ৰূপে নিযুক্ত হৈছিল; আৰু হৰি নিজে বহু মুনিৰ সৈতে তাত সদস্য (সদস্য) হৈছিল।

Verse 33

तंसिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभावसुः । कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नवदेव्यः सिषेविरे

তংসিনী আৰু কুহূ, দ্যুতি আৰু পুষ্টি, প্ৰভাৱসু, কীৰ্তি, ধৃতি আৰু লক্ষ্মী—এই নৱদেৱীয়ে তেওঁৰ সেবাত নিয়োজিত হৈছিল।

Verse 34

उमया सहितं रुद्रं संतर्प्याध्वरकर्मणा । प्राप सोम इति ख्यातिं दत्तां सोमेन शंभुना

যজ্ঞকর্মৰ দ্বাৰা উমাসহ ৰুদ্ৰক সন্তুষ্ট কৰি, তেওঁ ‘সোম’ নামৰ খ্যাতি লাভ কৰিলে—এই কীৰ্তি শম্ভুৱে সোম-অৰ্পণৰ ফলস্বৰূপে দান কৰিছিল।

Verse 35

तत्रैव तप्तवान्सोमस्तपः परमदुष्करम् । तत्रैव राजसूयं च चक्रे चंद्रेश्वराग्रतः

তাতেই সোমে অতি দুৰ্লভ পৰম তপস্যা কৰিলে; আৰু তাতেই চন্দ্ৰেশ্বৰ (চন্দ্ৰৰ প্ৰভু)ৰ সন্মুখত ৰাজসূয় যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 36

तत्रैव ब्राह्मणैः प्रीतैरित्युक्तोसौ कलानिधिः । सोमोस्माकं ब्राह्मणानां राजा त्रैलोक्यदक्षिणः

তাতেই প্ৰসন্ন ব্ৰাহ্মণসকলে আনন্দেৰে সেই কলানিধি সোমক ক’লে: ‘সোম আমাৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ ৰজা—যাৰ দক্ষিণা ত্ৰিলোকৰ সমান।’

Verse 37

तत्रैव देवदेवस्य विलोचनपदं गतः । देवेन प्रीतमनसा त्रैलोक्याह्लादहेतवे

তাতেই তেওঁ দেৱদেৱৰ ‘দৰ্শন-পদ’ লাভ কৰিলে; আৰু সেই দেৱে প্ৰসন্নচিত্তে তেওঁক ত্ৰিলোকৰ আনন্দৰ কাৰণ কৰি তুলিলে।

Verse 38

त्वं ममास्य परामूर्तिरित्युक्तस्तत्तपोबलात् । जगत्तवोदयं प्राप्य भविष्यति सुखोदयम्

‘তুমি মোৰেই পৰম মূৰ্তি’—এইদৰে কোৱা হ’ল; সেই তপোবলে জগত তোমাৰ উদয় লাভ কৰি সুখৰ উদয় পাব।

Verse 39

त्वत्पीयूषमयैर्हस्तैः स्पृष्टमेतच्चराचरम् । भानुतापपरीतं च परा ग्लानिं विहास्यति

তোমাৰ অমৃতময় হাতে স্পৰ্শিত এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত—সূৰ্যৰ তাপে দগ্ধ হ’লেও—তাৰ পৰম ক্লান্তি আৰু গ্লানি ত্যাগ কৰিব।

Verse 40

एतदुक्त्वा महेशानो वरानन्यानदान्मुदा । द्विजराजतपस्तप्तं यदत्युग्रं त्वयात्र वै

এই কথা কৈ মহেশান (শিৱ) আনন্দিত হৈ আন আন বৰো দান কৰিলে; হে দ্বিজৰাজ, ইয়াত তুমি কৰা অতি উগ্ৰ তপস্যা তেওঁ চিনিলে।

Verse 41

यच्च क्रतु क्रियोत्सर्गस्त्वया मह्यं निवेदितः । स्थापितं यत्त्विदं लिंगं मम चंद्रेश्वराभिधम्

আৰু তুমি যি যজ্ঞ-ক্ৰিয়া আৰু কৰ্মফল-ত্যাগ মোৰ ওচৰত নিবেদন কৰিলা, আৰু ইয়াত মোৰ নাম ‘চন্দ্ৰেশ্বৰ’ ধৰি এই লিঙ্গ স্থাপন কৰিলা—এই কৰ্মসমূহ মোৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 42

ततोत्र लिंगे त्वन्नाम्नि सोमसोमार्धरूपधृक् । प्रतिमासं पंचदश्यां शुक्लायां सर्वगोप्यहम्

সেয়ে, তোমাৰ নামধাৰী এই লিঙ্গত, মই—সোমৰূপ, অৰ্ধচন্দ্ৰধাৰী—প্ৰতি মাহে শুক্লপক্ষৰ পঞ্চদশীত ইয়াত সম্পূৰ্ণ গোপনে অৱস্থিত থাকিম।

Verse 43

अहोरात्रं वसिष्यामि त्रैलोक्यैश्वर्यसंयुतः । ततोत्र पूर्णिमायां तु कृता स्वल्पापि सत्क्रिया

মই দিন-ৰাতি ইয়াত বাস কৰিম, ত্ৰিলোকৰ ঐশ্বৰ্যসহ। সেয়ে ইয়াত পূৰ্ণিমাত কৰা অলপো সৎক্ৰিয়াও মহাফলদায়ক হয়।

Verse 44

जपहोमार्चनध्यानदानब्राह्मणभोजनम् । महापूजा च सा नूनं मम प्रीत्यै भविष्यति

জপ, হোম, অৰ্চনা, ধ্যান, দান আৰু ব্ৰাহ্মণভোজন—এনে মহাপূজা নিশ্চয়েই মোৰ প্ৰীতিৰ কাৰণ হ’ব।

Verse 45

जीर्णोद्धारादिकरणं नृत्यवाद्यादिकार्पणम् । ध्वजारोपणकर्मादि तपस्वियतितपर्णम्

জীৰ্ণোদ্ধাৰ আদি মেরামতি-প্ৰতিষ্ঠা কৰা, নৃত্য-বাদ্য আদি অৰ্পণ কৰা, ধ্বজাৰোপণ আদি কৰ্ম সম্পাদন কৰা আৰু তপস্বী সন্ন্যাসী-যতিসকলক তৃপ্ত কৰা—এই সকলো মহাপূজাৰ অঙ্গ।

Verse 46

चंद्रेश्वरे कृतं सर्वं तदानंत्याय जायते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणु गुह्यं कलानिधे

চন্দ্ৰেশ্বৰৰ নিমিত্তে কৰা সকলো কৰ্ম অনন্ত পুণ্যৰ কাৰণ হয়। আৰু মই তোমাক আৰু কিছুমান ক’ম—শুনা এই গুহ্য কথা, হে কলানিধি সোম।

Verse 47

अभक्ताय च नाख्येयं नास्तिकाय श्रुतिद्रुहे । अमावास्या यदा सोम जायते सोमवासरे

ভক্তিহীনক এই কথা ক’ব নালাগে, নাস্তিক আৰু বেদদ্ৰোহীকো নহয়। হে সোম, যেতিয়া অমাৱস্যা সোমবাৰে পৰে—

Verse 48

तदोपवासः कर्तव्यो भूतायां सद्भिरादरात् । कृतनित्यक्रियः सोम त्रयोदश्यां निशामय

তেতিয়া তাৰ আগৰ ভূতা-তিথিত সদ্ভক্তসকলে আদৰে উপবাস কৰিব। নিত্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰি, হে সোম, ত্ৰয়োদশীত ৰাত্ৰি জাগৰণ কৰা।

Verse 49

शनिप्रदोषे संपूज्य लिंगं चंद्रेश्वराह्वयम् । नक्तं कृत्वा त्रयोदश्यां नियमं परिगृह्य च

শনি-প্ৰদোষত চন্দ্ৰেশ্বৰ নামে লিঙ্গক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, ত্ৰয়োদশীত নক্ত-ব্ৰত পালন কৰি আৰু নিৰ্ধাৰিত নিয়ম গ্ৰহণ কৰি ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 50

उपोष्य च चतुर्दश्यां कृत्वा जागरणं निशि । प्रातः सोमकुहूयोगे स्नात्वा चंद्रोदवारिभिः

চতুৰ্দশী তিথিত উপবাস কৰি আৰু নিশা জাগৰণ পালন কৰি, প্ৰভাতে সোম-কুহূ যোগ উপস্থিত থাকোঁতে চন্দ্ৰোদাৰ পবিত্ৰ জলেৰে স্নান কৰিব।

Verse 51

उपास्य संध्यां विधिवत्कृतसर्वोदक क्रियः । उपचंद्रोदतीर्थेषु श्राद्धं विधिवदाचरेत्

বিধি অনুসাৰে সন্ধ্যা-উপাসনা কৰি আৰু নিৰ্দিষ্ট জল-ক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰি, তাৰ পাছত উপ-চন্দ্ৰোদা তীৰ্থসমূহত নিয়মমতে শ্রাদ্ধ আচৰণ কৰিব।

Verse 52

आवाहनार्घ्यरहितं पिंडान्दद्यात्प्रयत्नतः । वसुरुद्रादितिसुतस्वरूपपुरुषत्रयम्

যত্নসহকাৰে আহ্বান আৰু অৰ্ঘ্যবিহীন পিণ্ড দান কৰিব; তিন পুৰুষ-ৰূপে—বসু, ৰুদ্ৰ আৰু আদিত্যসকলৰ স্বৰূপস্বৰূপে।

Verse 53

मातामहांस्तथोद्दिश्य तथान्यानपि गोत्रजान् । गुरुश्वशुरबंधूनां नामान्युच्चार्य पिंडदः

মাতামহসকলকো উদ্দেশ্য কৰি আৰু তদ্ৰূপে নিজ গোত্ৰৰ আন আত্মীয়সকলকো, পিণ্ডদাতা গুৰুআদি, শ্বশুৰ আৰু বান্ধৱসকলৰ নাম উচ্চাৰণ কৰি পিণ্ড দান কৰিব।

Verse 54

कुर्वञ्छ्राद्धं च तीर्थेस्मिञ्छ्रद्धयोद्धरतेखिलान् । गयायां पिंडदानेन यथा तुप्यंति पूर्वजाः

এই তীৰ্থত শ্ৰদ্ধাৰে শ্রাদ্ধ কৰিলে সি সকলোকে উদ্ধাৰ কৰে; যেনেকৈ গয়াত পিণ্ডদানৰ দ্বাৰা পূৰ্বজসকল তৃপ্ত হয়।

Verse 55

तथा चंद्रोदकुंडेऽत्र श्राद्धैस्तृप्यंति पूर्वजाः । गयायां च यथा मुच्येत्सर्वर्णात्पितृजान्नरः

তথাই ইয়াত চন্দ্ৰোদ কুণ্ডত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে পিতৃ-পুৰুষসকল তৃপ্ত হয়; আৰু গয়াত যেনেকৈ মানুহ পিতৃঋণ আদি সকলো বংশগত ঋণৰ পৰা মুক্ত হয়, তেনেকৈ ইয়াতো মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 56

तथा प्रमुच्यते चर्णाच्चंद्रोदे पिण्डदानतः । यदा चंद्रेश्वरं द्रष्टुं यायात्कोपि नरोत्तमः

তথাই চন্দ্ৰোদত পিণ্ডদান কৰিলে ঋণৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়; আৰু যেতিয়া কোনো উত্তম নৰ চন্দ্ৰেশ্বৰক দৰ্শন কৰিবলৈ যাত্ৰা কৰে,

Verse 57

तदा नृत्यंति मुदितास्तत्पूर्वप्रपितामहाः । अयं चंद्रोदतीर्थेस्मिंस्तर्पणं नः करिष्यति

তেতিয়া তেওঁৰ বংশৰ পূৰ্বতন পৰপিতামহসকল আনন্দিত হৈ নৃত্য কৰে— ‘এই ব্যক্তি চন্দ্ৰোদা তীৰ্থত আমাৰ তৰ্পণ কৰিব।’

Verse 58

अस्माकं मंदभाग्यत्वाद्यदि नैव करिष्यति । तदातत्तीर्थ संस्पर्शादस्मत्तृप्तिर्भविष्यति

‘কিন্তু আমাৰ মন্দভাগ্যৰ বাবে যদি তেওঁ একেবাৰে নকৰে, তেন্তে সেই তীৰ্থ স্পৰ্শ কৰিলেই আমাৰ তৃপ্তি হ’ব।’

Verse 59

स्पृशेन्नापि यदा मंदस्तदा द्रक्ष्यति तृप्तये । एवं श्राद्धं विधायाथ स्पृष्ट्वा चंद्रेश्वरं व्रती । संतर्प्य विप्रांश्च यतीन्कुर्याद्वै पारणं ततः

যদি মন্দবুদ্ধি মানুহে স্পৰ্শও নকৰে, তেন্তে অন্তত তৃপ্তিৰ বাবে দৰ্শন কৰিব। এইদৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত চন্দ্ৰেশ্বৰক স্পৰ্শ কৰি, ব্ৰতীজনে—ব্ৰাহ্মণ আৰু যতিসকলক সন্তৰ্পণ কৰি—তাৰ পাছত বিধিমতে পাৰণ কৰিব।

Verse 60

एवं व्रते कृते काश्यां सदर्शे सोमवासरे । भवेदृणत्रयान्मुक्तो मृगांकमदनुग्रहात्

এইদৰে কাশীত শুক্ল পক্ষৰ সোমবাৰে এই ব্ৰত পালন কৰিলে, মৃগাঙ্ক চন্দ্ৰদেৱৰ অনুগ্ৰহে মানুহ ত্ৰিবিধ ঋণৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 61

अत्र यात्रा महाचैत्र्यां कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । तारकज्ञानलाभाय क्षेत्रविघ्ननिवर्तिनी

ইয়াত মহাচৈত্ৰী উৎসৱৰ সময়ত ক্ষেত্ৰ-নিবাসীসকলে যাত্ৰা-প্ৰদক্ষিণা কৰা উচিত; ই তাৰক-জ্ঞান লাভ কৰায় আৰু পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰৰ বিঘ্ন নাশ কৰে।

Verse 62

चंद्रेश्वरं समभ्यर्च्य यद्यन्यत्रापि संस्थितः । अघौघपटलीं भित्त्वा सोमलोकमवाप्स्यति

যদিও কোনোবাই আন ঠাইত বাস কৰে, তথাপি চন্দ্ৰেশ্বৰক বিধিমতে পূজা কৰিলে, পাপৰ ঘন সমষ্টি ভেদ কৰি সোমলোক লাভ কৰে।

Verse 63

कलौ चंद्रेशमहिमा नाभाग्यैरवगम्यते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि परं गुह्यं निशापते

কলিযুগত অভাগ্যবানসকলে চন্দ্ৰেশৰ মহিমা বুজি নাপায়। তথাপি, হে নিশাপতে (চন্দ্ৰদেৱ), মই তোমাক আৰু এটা পৰম গোপন কথা ক’ম।

Verse 64

सिद्धयोगीश्वरं पीठमेतत्साधकसिद्धिदम् । सुरासुरेषु गंधर्व नागविद्याधरेष्वपि

এইটো সিদ্ধ যোগীশ্বৰাৰ পীঠ, যি সাধকক সিদ্ধি-সাফল্য দান কৰে; ইয়াৰ খ্যাতি দেৱ-অসুৰ, গন্ধৰ্ব, নাগ আৰু বিদ্যাধৰসকলৰ মাজতো প্ৰসিদ্ধ।

Verse 65

रक्षोगुह्यकयक्षेषु किंनरेषु नरेषु च । सप्तकोट्यस्तु सिद्धानामत्र सिद्धा ममाग्रतः

ৰাক্ষস, গুহ্যক, যক্ষ, কিন্নৰ আৰু মানুহৰ মাজতো—সিদ্ধসকলৰ সাত কোটি আছে; ইয়াত মোৰ সন্মুখতেই তেওঁলোক সিদ্ধি লাভ কৰি পৰিপূৰ্ণ হৈছে।

Verse 66

षण्मासं नियताहारो ध्यायन्विश्वेश्वरीमिह । चंद्रेश्वरार्चनायातान्सिद्धान्पश्यति सोऽग्रगान्

ছয় মাহ নিয়ত আহাৰে থাকি, ইয়াত বিশ্বেশ্বৰীক ধ্যান কৰি, তেওঁ চন্দ্ৰেশ্বৰ আৰ্চনাৰ বাবে অহা অগ্ৰগণ্য সিদ্ধসকলক দৰ্শন কৰে।

Verse 67

सिद्धयोगीश्वरी साक्षाद्वरदा तस्य जायते । तवापि महती सिद्धिः सिद्धयोगीश्वरीक्षणात्

সিদ্ধযোগীশ্বৰী স্বয়ং সাক্ষাৎ হৈ তেঁওক বৰদান কৰে; তোমাৰ বাবেও সিদ্ধযোগীশ্বৰীৰ কেৱল দৰ্শনতেই মহৎ সিদ্ধি উদ্ভৱ হয়।

Verse 68

संति पाठान्यनेकानि क्षितौ साधकसिद्धये । परं योगीश्वरी पीठाद्भूपृष्ठेनाशु सिद्धिदम्

পৃথিৱীত সাধকৰ সিদ্ধিৰ বাবে বহু পাঠ-স্থান আৰু তীৰ্থ আছে; কিন্তু যোগীশ্বৰী পীঠ সৰ্বোত্তম—ভূমিৰ ওপৰত থাকিয়েই ই শীঘ্ৰ সিদ্ধি দান কৰে।

Verse 69

यत्र चंद्रेश्वरं लिंगं त्वयेदं स्थापितं शशिन् । इदमेव हि तत्पीठमदृश्यमकृतात्मभिः

হে শশিন (চন্দ্ৰ), য’ত তুমি চন্দ্ৰেশ্বৰ লিঙ্গ স্থাপন কৰিলা—এইটোৱেই নিশ্চয় সেই পীঠ, যি অকৃতাত্মা লোকৰ দৃষ্টিৰ পৰা অদৃশ্য থাকে।

Verse 70

जितकामा जितक्रोधा जितलोभस्पृहास्मिताः । योगीश्वरीं प्रपश्यंति मम शक्तिपरां हिताम्

যিসকলে কাম, ক্ৰোধ, লোভ, স্পৃহা আৰু অহংকাৰ জয় কৰিছে, তেওঁলোকে মোৰ পৰম হিতকাৰিণী শক্তি যোগীশ্বৰীৰ দৰ্শন লাভ কৰে।

Verse 71

ये तु प्रत्यष्टमि जनास्तथा प्रति चतुर्दशि । सिद्धयोगीश्वरीपीठे पूजयिष्यंति भाविताः

কিন্তু যিসকল লোক ভাৱনাৰে শুদ্ধ হৈ প্ৰতিটো অষ্টমী আৰু প্ৰতিটো চতুৰ্দশীত সিদ্ধযোগীশ্বৰীৰ পীঠত পূজা কৰে,

Verse 72

अदृष्टरूपां सुभगां पिंगलां सर्वसिद्धिदाम् । धूपनैवेद्यदीपाद्यैस्तेषामाविर्भविष्यति

তেওঁলোকৰ বাবে সাধাৰণতে অদৃশ্য ৰূপধাৰিণী, সৌভাগ্যৱতী পিঙ্গলা—সকল সিদ্ধি দানকাৰিণী—ধূপ, নৈবেদ্য, দীপ আদি অৰ্পণ কৰিলে প্ৰকাশ পাব।

Verse 73

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तस्मै चंद्रमसे द्विज । अंतर्हितो महेशानस्तत्र वैश्वेश्वरे पुरे

এইদৰে চন্দ্ৰক বৰত দান কৰি, হে দ্বিজ, শম্ভু—মহেশান—সেই বৈশ্বেশ্বৰ নগৰত (কাশী) অন্তৰ্হিত হ’ল।

Verse 74

तदारभ्य च लोकेऽस्मिन्द्विजराजोधिपोभवत् । दिशोवितिमिराः कुर्वन्निजैः प्रसृमरैः करैः

সেই সময়ৰ পৰা এই জগতত চন্দ্ৰ দ্বিজসকলৰ অধিপতি হ’ল; আৰু নিজৰ দূৰলৈ বিস্তৃত কিৰণৰে দিশসমূহক অন্ধকাৰমুক্ত কৰিলে।

Verse 75

सोमवारव्रतकृतः सोमपानरता नराः । सोमप्रभेणयानेन सोमलोकं व्रजंति हि

যিসকল নৰে সোমবাৰৰ ব্ৰত পালন কৰে আৰু সোমপান (অমৃতসম)ত আনন্দ পায়, তেওঁলোকে চন্দ্ৰসম জ্যোতিৰে দীপ্ত বিমানেৰে নিশ্চয় সোমলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 76

चंद्रेश्वरसमुत्पत्तिं तथा चांद्रमसं तपः । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या चंद्रलोके स इज्यते

যি নৰে ভক্তিভাৱে চন্দ্ৰেশ্বৰৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰমাৰ তপস্যাৰ কথা শোনে, সি চন্দ্ৰলোকত সন্মানিত আৰু পূজিত হয়।

Verse 77

अगस्तिरुवाच । शिवशर्मणि शर्मकारिणीं प थि दिव्ये श्रमहारिणीं गणौ । कथयंतौ तु कथामिमां शुभामुडुलोकं परिजग्मतुस्ततः

অগস্ত্য ক’লে: তেতিয়া সেই দুজন গণ, যিসকলে শিৱশৰ্মণক সুখ দিছিল আৰু দিব্য পথৰ ক্লান্তি দূৰ কৰিছিল, এই শুভ কাহিনী ক’বলৈ ক’বলৈ তাৰ পাছত উডুলোক—তাৰালোকলৈ গ’ল।