Adhyaya 13

Verse 1

गणावूचतुः । इमां गंधवतीं पुण्यां पुरीं वायोर्विलोकय । वारुण्या उत्तरे भागे महाभाग्यनिधे द्विज

গণসকলে ক’লে: “হে দ্বিজ, মহাভাগ্যৰ নিধি! বায়ুৰ এই সুগন্ধিময় পুণ্য নগৰী চাওক। বাৰুণীৰ উত্তৰ ভাগত (ইয়াক) দেখা যায়।”

Verse 2

अस्यां प्रभंजनो नाम जगत्प्राणोदिगीश्वरः । आराध्य श्रीमहादेवं दिक्पालत्वमवाप्तवान्

ইয়াত প্ৰভঞ্জন নামৰ বায়ু—জগতৰ প্ৰাণশ্বাস আৰু দিশাসকলৰ অধীশ্বৰ—শ্ৰী মহাদেৱক আৰাধনা কৰি দিক্‌পালত্বৰ পদ লাভ কৰিলে।

Verse 3

पुरा कश्यपदायादः पूतात्मेति च विश्रुतः । धूर्जटे राजधान्यां स चचार विपुलं तपः

পূৰ্বতে কশ্যপৰ বংশধৰ, ‘পূতাত্মা’ (শুদ্ধ আত্মা) বুলি খ্যাত, ধূর্জটি (শিৱ)ৰ ৰাজধানীত বিপুল তপস্যা আচৰণ কৰিছিল।

Verse 4

वाराणस्यां महाभागो वर्षाणामयुतं शतम् । स्थापयित्वा महालिंगं पावनं पवनेश्वरम्

ৱাৰাণসীত সেই মহাভাগ্যৱানে দহ হাজাৰ আৰু এশ বছৰৰ অন্তত মহালিঙ্গ স্থাপন কৰিলে—পাৱনকাৰী পৱনেশ্বৰ।

Verse 5

यस्य दर्शनमात्रेण पूतात्मा जायते नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य स वसेत्पावने पुरे

যাৰ কেৱল দৰ্শনমাত্ৰে মানুহৰ আত্মা শুদ্ধ হয়। পাপৰ আৱৰণ ত্যাগ কৰি, তেওঁ পাৱন (পৱিত্ৰকৰ) নগৰত বাস কৰক।

Verse 6

पलायमानो निहतः क्षणात्पंचत्वमागतः । अभक्षयच्च नैवेद्यं भाविपुण्यबलान्न सः

পলাই থাকোঁতে সি আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ ক্ষণতে মৃত্যুলৈ গ’ল। তথাপি ভবিষ্যতে উদয় হ’বলগীয়া পুণ্যবলৰ প্ৰভাৱে সি নৈবেদ্য (অৰ্পিত ভোগ) নাখালে।

Verse 7

उवाच च प्रसन्नात्मा करुणामृतसागरः । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ पूतात्मन्वरं वरय सुव्रत

তেতিয়া প্ৰভু—চিত্তে প্ৰসন্ন, কৰুণাৰ অমৃত-সাগৰ—ক’লে: “উঠা, উঠা, হে পূতাত্মা! হে সুব্ৰত, বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 8

अनेन तपसोग्रेण लिंगस्याराधनेन च । तवादेयं न पूतात्मंस्त्रैलोक्ये सचराचरे

“এই তীব্ৰ তপস্যা আৰু লিঙ্গ-আৰাধনাৰ বলত, হে পূতাত্মা, ত্ৰিলোকত—চৰাচৰসহ—তোমাৰ বাবে অদেয় একোৱেই নাথাকে।”

Verse 9

पूतात्मोवाच । देवदेवमहादेव देवानामभयप्रद । ब्रह्मनारायणेंद्रादि सर्वदेवपदप्रद

পূতাত্মাই ক’লে: “হে দেবদেৱ মহাদেৱ, দেৱতাসকলক অভয় দান কৰোঁতা; ব্ৰহ্মা, নাৰায়ণ, ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱৰ পদ দান কৰোঁতা।”

Verse 10

वेदास्त्वां न च विंदंति किमात्मक इति प्रभो । प्राप्ताः शतपथत्वं च नेतिनेतीतिवादिनः

“হে প্ৰভু, বেদসমূহেও তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে নাপায়—তোমাৰ স্বৰূপ কি, সেয়া। ‘নেতি নেতি’ বুলি ক’তে ক’তে সিহঁতে শতপথে আগবাঢ়িছে।”

Verse 11

ब्रह्मविष्ण्वोपि गिरां गोचरो न च वाक्पतेः । प्रमथेशं कथं स्तोतुं मादृशः प्रभवेत्प्रभो

“ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুও বাক্যৰ গম্য নহয়, আৰু বাক্পতি বৃহস্পতিও নহয়। হে প্ৰভু, প্ৰমথেশ, মোৰ দৰে জনে তোমাক কেনেকৈ স্তৱ কৰিব পাৰে?”

Verse 12

प्रसह्य प्रमिमीतेश भक्तिर्मांस्तुतिकर्मणि । करोमि किं जगन्नाथ न वश्यानींद्रियाणि मे

হে জগন্নাথ! ভক্তিয়ে জোৰকৈ মোক স্তৱ-কৰ্মত ঠেলি নিয়ে যায়; কিন্তু মই কি কৰোঁ? মোৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহ মোৰ বশত নাই।

Verse 13

विश्वं त्वं नास्ति वै भेदस्त्वमेकः सर्वगो यतः । स्तुत्यं स्तोता स्तुतिस्त्वं च सगुणो निर्गुणो भवान्

তুমিয়েই বিশ্ব; সত্যই তোমাৰ পৰা কোনো ভেদ নাই, কিয়নো তুমি এক আৰু সৰ্বব্যাপী। তুমি স্তৱনীয়, স্তোতা আৰু স্তৱ নিজেই; তুমি সগুণো আৰু নিৰ্গুণো।

Verse 14

सर्गात्पुरा भवानेको रूपनाम विवर्जितः । योगिनोपि न ते तत्त्वं विंदंति परमार्थतः

সৃষ্টিৰ আগতে তুমি একাই আছিলা, ৰূপ-নামৰ পৰা বিমুক্ত। যোগীসকলেও পৰমাৰ্থত তোমাৰ তত্ত্ব সত্যকৈ নাজানে।

Verse 15

यदैकलो न शक्नोषि रंतुं स्वैरचर प्रभो । तदिच्छा तवयोत्पन्ना सेव्या शक्तिरभूत्तव

হে প্ৰভু, স্বেচ্ছাচাৰী! যেতিয়া তুমি একাই ৰমণ কৰিব নোৱাৰিলা, তেতিয়া তোমাৰ ইচ্ছাৰ পৰা তোমাৰ সেৱ্য শক্তি—তোমাৰ শক্তি—উৎপন্ন হ’ল।

Verse 16

त्वमेको द्वित्वमापन्नः शिवशक्तिप्रभेदतः । त्वं ज्ञानरूपो भगवान्स्वेच्छा शक्तिस्वरूपिणी

তুমি এক হৈও শিৱ-শক্তিৰ ভেদত দ্বিত্ব ৰূপে প্ৰকাশ পাওঁ। হে ভগৱান, তুমি জ্ঞান-স্বরূপ; আৰু তোমাৰ শক্তি তোমাৰ নিজ স্বেচ্ছাৰ স্বৰূপিণী।

Verse 17

उभाभ्यां शिवशक्तिभ्या युवाभ्यां निजलीलया । उत्पादिता क्रियाशक्तिस्ततः सर्वमिदं जगत्

তোমালোক দুয়ো—শিৱ আৰু শক্তি—নিজ দিৱ্য লীলাৰে ক্ৰিয়া-শক্তি প্ৰকাশ কৰিলে; তাৰ পৰাই এই সমগ্ৰ জগত উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 18

ज्ञानशक्तिर्भवानीश इच्छाशक्तिरुमा स्मृता । क्रियाशक्तिरिदं विश्वमस्य त्वं कारणं ततः

হে ভৱানী-নাথ! ভৱানীক জ্ঞান-শক্তি আৰু উমাক ইচ্ছা-শক্তি বুলি স্মৰণ কৰা হয়; এই বিশ্ব ক্ৰিয়া-শক্তি—সেয়ে তুমি ইয়াৰ পৰম কাৰণ।

Verse 19

दक्षिणांगं तव विधिर्वामांगं तव चाच्युतः । चंद्रसूर्याग्निनेत्रस्त्वं त्वन्निःश्वासः श्रुतित्रयम्

ব্ৰহ্মা তোমাৰ দক্ষিণ অঙ্গ, আৰু অচ্যুত (বিষ্ণু) তোমাৰ বাম অঙ্গ। চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু অগ্নি তোমাৰ নেত্ৰ; আৰু ত্ৰিবেদ তোমাৰেই নিশ্বাস।

Verse 20

त्वत्स्वेदादंबुनिधयस्तव श्रोत्रं समीरणः । बाहवस्ते दशदिशो मुखं ते ब्राह्मणाः स्मृताः

তোমাৰ ঘামৰ পৰা সাগৰসমূহ উদ্ভৱ হ’ল। বায়ু তোমাৰ কৰ্ণ; দশ দিশা তোমাৰ বাহু; আৰু ব্ৰাহ্মণসকল তোমাৰ মুখ বুলি স্মৃত।

Verse 21

राजन्यवर्यास्ते बाहु वैश्या ऊरुसमुद्भवाः । पद्भ्यां शूद्रस्तवेशान केशास्ते जलदाः प्रभो

হে ঈশান! ৰাজন্যশ্ৰেষ্ঠ ক্ষত্ৰিয়সকল তোমাৰ বাহু; বৈশ্যসকল তোমাৰ উৰুৰ পৰা উদ্ভৱ; শূদ্ৰ তোমাৰ পদযুগলৰ পৰা; আৰু হে প্ৰভো, তোমাৰ কেশ মেঘপুঞ্জ।

Verse 22

त्वं पुं प्रकृतिरूपेण ब्रह्मांडमसृजः पुरा । मध्ये ब्रह्मांडमखिलं विश्वमेतच्चराचरम्

হে প্ৰভু! তুমি পুৰুষ আৰু প্ৰকৃতিৰ ৰূপে আদিতে ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ড সৃষ্টি কৰিলা; আৰু সেই ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভিতৰতে এই সমগ্ৰ চৰাচৰ বিশ্ব নিহিত।

Verse 23

अतस्त्वत्तो न मन्येऽहं किंचिद्भिन्नं जगन्मय । त्वयि सर्वाणि भूतानि सर्वभूतमयो भवान्

সেয়ে, হে জগতব্যাপী! মই একো বস্তু তোমাৰ পৰা পৃথক বুলি নমানো। তোমাৰ ভিতৰত সকলো ভূত আছে, আৰু তুমি নিজেই সকলো ভূতৰ ময়।

Verse 24

नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुऽभ्यं नमोनमः । अयमेव वरो नाथ त्वयि मेऽस्तु स्थिरा मतिः

তোমাক নমস্কাৰ, তোমাক নমস্কাৰ, তোমাক নমস্কাৰ—পুনঃ পুনঃ নমো নমঃ। হে নাথ, এইয়েই বৰ: মোৰ বুদ্ধি তোমাত স্থিৰ হৈ থাকক।

Verse 25

इत्युक्तवति देवेश स्तस्मिन्पूतात्मनि प्रभुः । स्वमूर्तित्वं समारोप्य दिक्पालपदमादधे

এইদৰে ক’লে, হে দেবেশ! সেই পুতাত্মা জনক প্ৰভুৱে নিজৰ মূৰ্তিতেই তেনেকৈ লীন কৰাই, দিক্‌পাল পদ প্ৰদান কৰিলে।

Verse 26

सर्वगो मम रूपेण सर्वतत्त्वावबोधकः । सर्वेषामायुषोरूपं भवानेव भविष्यति

মোৰ ৰূপে সৰ্বব্যাপী হৈ, তুমি সকলো তত্ত্বৰ বোধ জাগ্ৰত কৰোঁতা হ’বা; আৰু সকলো প্ৰাণীৰ আয়ুৰ সাকাৰ ৰূপো তুমি একাই হ’বা।

Verse 27

तव लिंगमिदं दिव्यं ये द्रक्ष्यंतीह मानवाः । सर्वभोगसमृद्धास्ते त्वल्लोकसुखभागिनः

যিসকল মানুহে ইয়াত তোমাৰ এই দিব্য লিঙ্গ দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকে সকলো ভোগ আৰু সমৃদ্ধিত সমন্বিত হয় আৰু তোমাৰ নিজ লোকৰ সুখৰ অংশীদাৰ হয়।

Verse 28

पवमानेश्वरं लिंगं मध्ये जन्मसकृन्नरः । यथोक्तविधिना पूज्य सुगंधस्नपनादिभिः

মানুহে জীৱনৰ মাজত যদিও এবাৰ, পৱমানেশ্বৰ লিঙ্গক শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে পূজা কৰা উচিত—সুগন্ধি স্নান আদি উপচাৰে।

Verse 29

सुगंधचंदनैः पुष्पैर्मम लोके महीयते । ज्येष्ठेशात्पश्चिमेभागे वायुकुंडोत्तरेण तु

সুগন্ধি চন্দন আৰু পুষ্পেৰে সি মোৰ লোকত মহিমান্বিত হয়। (এই পৱমানেশ্বৰ) জ্যেষ্ঠেশ্বৰ পশ্চিম ভাগত আৰু বায়ু-কুণ্ডৰ উত্তৰে অৱস্থিত।

Verse 30

पावमानं समाराध्य पूतो भवति तत्क्षणात् । इति दत्त्वा वरान्देवस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ

পাৱমানক যথাবিধি আৰাধনা কৰিলে মানুহ তৎক্ষণাৎ পৱিত্ৰ হয়। এইদৰে বৰ দান কৰি দেৱতা সেই লিঙ্গতেই লয়প্ৰাপ্ত হ’ল।

Verse 31

गणावूचतुः । इति गंधवती पुर्याः स्वरूपं ते निरूपितम् । तस्याः प्राच्यां कुबेरस्य श्रीमत्येषालकापुरी

গণাসকলে ক’লে: ‘এইদৰে সুগন্ধৱতী নগৰীৰ স্বৰূপ তোমাক বৰ্ণনা কৰা হ’ল। তাৰ পূব দিশত কুবেৰদেৱৰ শ্ৰীময় নগৰী—অলকাপুৰী—অৱস্থিত।’

Verse 32

शंभोः सखित्वमापेदे नाथोस्या भक्तियोगतः । निधीनां पद्ममुख्यानां दाता भोक्ता हरार्चनात्

ভক্তিযোগৰ বলত তেঁওৰ নাথ শম্ভুৰ সৈতে সখিত্ব লাভ কৰিলে; আৰু হৰাৰ্চনাৰ ফলত নিধিসকলৰ দাতা আৰু ভোক্তা হ’ল—সেইসকলৰ মাজত প্ৰধান পদ্ম নিধি।

Verse 33

शिवशर्मोवाच । कोसौ कस्य पुनः कीदृग्भक्तिरस्य सदाशिवे । यया सखित्वमापन्नो देवदेवस्यधूर्जटेः

শিৱশৰ্মাই ক’লে: ‘সেইজন কোন, আৰু কাৰ নাথ? সদাশিৱৰ প্ৰতি তাৰ ভক্তি কেনেকুৱা—যাৰ দ্বাৰা সি দেবদেৱ ধূর্জটীৰ সৈতে সখিত্ব লাভ কৰিলে?’

Verse 34

इति श्रोतुं मम मनः श्रुतिगोचरतां गतम् । युवयोर्वाक्सुधास्वाद मेदुरोदरमंथरम्

এইদৰে শুনিবলৈ মোৰ মন সম্পূৰ্ণকৈ আগ্ৰহী হৈ উঠিল। তোমালোকৰ বাক্য-সুধাৰ আস্বাদে গধুৰ আৰু মন্থৰ মনকো জাগ্ৰত কৰি চলাই তোলে।

Verse 35

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाप्राज्ञ परिशुद्धेंद्रियेश्वर । सुतीर्थक्षालिताशेषजन्मजातमहामल

গণাসকলে ক’লে: ‘হে শিৱশৰ্মা, মহাপ্ৰাজ্ঞ, পৰিশুদ্ধ ইন্দ্ৰিয়ৰ অধিপতি! উত্তম তীৰ্থসমূহে তোমাৰ অসংখ্য জন্মজাত মহামল সম্পূৰ্ণকৈ ধুই পেলাইছে।’

Verse 36

सुहृदि प्रेमसंपन्ने त्वय्यनुद्यं न किंचन । साधुभिः सह संवादः सर्वश्रेयोऽभिवृद्धये

তুমি স্নেহে পূৰ্ণ সুহৃদ বন্ধু; তোমাত কোনো দোষ একেবাৰে নাই। সাধুসকলৰ সৈতে সংলাপ সকলো শ্ৰেষ্ঠ কল্যাণ বৃদ্ধিৰ বাবে হয়।

Verse 37

आसीत्कांपिल्यनगरे सोमयाजिकुलोद्भवः । दीक्षितो यज्ञदत्ताख्यो यज्ञविद्याविशारदः

কাম্পিল্য নগৰত সোমযাগী কুলত জন্ম লোৱা, দীক্ষিত ব্ৰাহ্মণ যজ্ঞদত্ত নামে এজন আছিল; তেওঁ যজ্ঞবিদ্যাত অতি বিশাৰদ আছিল।

Verse 38

वेदवेदांगवेदार्थान्वेदोक्ताचारचंचुरः । राजमान्यो बहुधनो वदान्यः कीर्तिभाजनम्

তেওঁ বেদ, বেদাঙ্গ আৰু বেদবাণীৰ অৰ্থ জানিছিল; বেদোক্ত আচাৰত সদা তৎপৰ আছিল; ৰজাসকলৰ সন্মানিত, বহুধনৱান, দানশীল আৰু সুখ্যাতিৰ পাত্ৰ আছিল।

Verse 39

अग्निशुश्रूषणरतो वेदाध्ययनतत्परः । तस्य पुत्रो गुणनिधिश्चंद्रबिंबसमाकृतिः

তেওঁ অগ্নিসেৱাত ৰত আৰু বেদ অধ্যয়নত সদা তৎপৰ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গুণনিধি, যাৰ মুখ চন্দ্ৰবিম্বৰ দৰে আছিল।

Verse 40

कृतोपनयनः सोथ विद्यां जग्राह भूरिशः । अथ पित्रानभिज्ञातो द्यूतकर्मरतोऽभवत्

উপনয়ন সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰি তেওঁ বহু বিদ্যা গ্ৰহণ কৰিলে; কিন্তু পাছত পিতৃৰ অজ্ঞাতে তেওঁ দ্যূতকর্মত আসক্ত হৈ পৰিল।

Verse 41

आदायादाय बहुशो धनं मातुः सकाशतः । ददाति द्यूतकारेभ्यो मैत्री तैश्च चकार सः

সেইয়ে বাৰে বাৰে মাতৃৰ ওচৰৰ পৰা ধন লৈ জুৱাড়িসকলক দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ সৈতে মিত্ৰতা গঢ়ি তুলিছিল।

Verse 42

संत्यक्त ब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः । निंदको वेदशास्त्राणां देवब्राह्मणनिंदकः

সেইজন ব্রাহ্মণোচিত আচাৰ ত্যাগ কৰিলে, সন্ধ্যা-বন্দনা আৰু স্নান-কৰ্মৰ পৰা মুখ ঘূৰালে; বেদ-শাস্ত্ৰ নিন্দা কৰা আৰু দেৱ-ব্ৰাহ্মণক অপবাদ দিয়া নিন্দুক হৈ উঠিল।

Verse 43

स्मृत्याचारविहीनस्तु गीतवाद्यविनोदभाक् । नटपाखंडिभंडैश्च बद्धप्रेमपरंपरः

স্মৃতি-উপদেশিত আচাৰহীন হৈ সি গীত-বাদ্যৰ বিনোদনত আসক্ত হ’ল; আৰু নট, পাখণ্ডী ঠগ আৰু ভাঁড়সকলৰ প্ৰতি মোহৰ শৃংখলাত বান্ধ খাই পৰিল।

Verse 44

प्रेरितोपि जनन्या स न याति पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्यग्रो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

মাতৃয়ে প্ৰেৰণা দিলেও সি পিতাৰ ওচৰলৈ নগ’ল। ঘৰৰ আন কামত ব্যস্ত হৈ, দীক্ষিতা গৃহিণীক সি সদায় কষ্ট দিছিল।

Verse 45

यदा यदैव तां पृच्छेदयेगुणनिधिः सुतः । न दृश्यते मया गेहे क्व याति विदधाति किम्

যেতিয়াই পুত্ৰ গুণনিধিয়ে তাক সুধিছিল—“মই ঘৰত তেওঁক নেদেখোঁ; তেওঁ ক’লৈ যায় আৰু কি কৰে?”

Verse 46

तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः । स्नात्वा समर्च्य वै देवानेतावंतमनेहसम्

তেতিয়াই তাই সি ক’লে—“এতিয়াই সি বাহিৰলৈ গৈছে; স্নান কৰি আৰু দেৱতাসকলক বিধিমতে পূজা কৰি। ইমানেই, ইয়াতকৈ বেছি একো নহয়।”

Verse 47

अधीत्याध्ययनार्थं स द्वित्रैर्मित्रैः समं ययौ । एकपुत्रेति तन्माता प्रतारयति दीक्षितम्

পূৰ্বৰ অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰি সি অধিক বিদ্যাৰ্থে দু-তিনিজন মিত্ৰৰ সৈতে গ’ল। কিন্তু “এই মোৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ” বুলি ভাবি মাতৃয়ে দীক্ষিতক সান্ত্বনা দি, প্ৰলোভন দেখুৱাই ঢাকি ৰাখিলে।

Verse 48

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । स च केशांतकर्मास्य कृत्वा वर्षेऽथ षोडशे

দীক্ষিত সেই কৰ্ম আৰু সেই দুষ্কৃত্যৰ বিষয়ে একেবাৰে একো নাজানিলে। আৰু তাৰ ষোড়শ বছৰত, তাৰ বাবে কেশান্ত-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰাই দিলে…

Verse 49

गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयत् । प्रत्यहं तस्य जननी सुतं गुणनिधिं मृदु

গৃহ্যসূত্ৰে কোৱা বিধান অনুসাৰে তাই তাৰ পাণিগ্ৰাহ (বিবাহ) সম্পন্ন কৰালে। প্ৰতিদিনে তাৰ জননী মৃদুভাৱে পুত্ৰক ক’লে, “হে গুণ-নিধি…”

Verse 50

शास्ति स्नेहार्द्रहृदया क्रोधनस्ते पितेत्यलम् । यदि ज्ञास्यति ते वृत्तं त्वां च मां ताडयिष्यति

স্নেহে সিক্ত হৃদয়ে তাই তাক উপদেশ দিলে—“বস, তোৰ পিতা ক্ৰোধন। যদি সি তোৰ আচৰণ জানে, তেন্তে তোকো আৰু মোকো মাৰিব।”

Verse 51

आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम् । लोकमान्योस्ति ते तातः सदाचारैर्न वै धनैः

“মই তোৰ কুচেষ্টিত সদায় পিতাৰ আগত ঢাকি ৰাখোঁ। তোৰ পিতা লোকমান্য—ধনে নহয়, সদাচাৰে।”

Verse 52

ब्राह्मणानां धनं पुत्र सद्विद्या साधुसंगमः । सच्छ्रोत्रियास्त्वनूचाना दीक्षिताः सोमयाजिनः

হে পুত্ৰ, ব্ৰাহ্মণৰ সত্য ধন হ’ল সদ্বিদ্যা আৰু সাধুসঙ্গ—যোগ্য শ্ৰোত্ৰিয়, বেদপাঠী অনূচান, দীক্ষিত আৰু সোমযজ্ঞকাৰীসকলৰ সান্নিধ্য।

Verse 53

इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः । त्यक्त्वा दुर्वृत्तसंसर्गं साधुसंगरतो भव

এইদৰে তোমাৰ পূৰ্ব-পিতামহসকলে ইয়াত এই ৰূঢ়ি লাভ কৰিছিল। দুৰ্বৃত্তৰ সঙ্গ ত্যাগ কৰি সাধুসঙ্গত ৰত হোৱা।

Verse 54

सद्विद्या सुमनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर । तवानुरूपारूपेण वयसाकुलशीलतः

সদ্বিদ্যা আৰু সুমন—শুভ-প্ৰসন্ন মন—স্থাপন কৰা; ব্ৰাহ্মণাচাৰ আচৰণ কৰা। কিয়নো যৌৱনৰ চঞ্চল স্বভাৱত তুমি কেতিয়াবা অনুৰূপ, কেতিয়াবা অননুৰূপ হৈ পৰ।

Verse 55

ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी । तव पत्नी गुणनिधे साध्वी मधुरभाषिणी

তুমি এতিয়াও বিশৰ তলত, আৰু এইগৰাকী ষোল্ল বছৰীয়া। হে গুণনিধি, তোমাৰ পত্নী সাধ্বী আৰু মধুৰভাষিণী।

Verse 56

एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुता भव । श्वशुरोपि हि ते मान्यः सर्वत्र गुणशीलतः

এই সদ্বৃত্তা পত্নীক গ্ৰহণ কৰি স্নেহে লালন কৰা, আৰু পিতৃভক্তিযুক্ত হোৱা। কিয়নো তোমাৰ শ্বশুৰো গুণ-শীলৰ বাবে সকলো ঠাইতে মান্য।

Verse 57

ततोऽपत्रपसे किं न त्यज दुर्वृत्ततां शिशो । मातुलास्तेऽतुलाः पुत्र विद्याशीलकुलादिभिः

বাছা, তোমাৰ লাজ লগা নাইনে? এই দুৰাচাৰ ত্যাগ কৰা। তোমাৰ মোমাইসকল বিদ্যা, চৰিত্ৰ আৰু কুলৰ বাবে জগতত বিখ্যাত।

Verse 58

तेभ्योपि न बिभेषि त्वं शुद्धोस्युभय वंशतः । पश्यैतान्प्रतिवेश्मस्थान्ब्राह्मणानां कुमारकान्

তুমি তেওঁলোকলৈও ভয় নকৰানে? তোমাৰ উভয় ফালৰ বংশই পৱিত্ৰ। চুবুৰীয়া ঘৰত থকা এই ব্ৰাহ্মণ লৰাবোৰলৈ চোৱাচোন।

Verse 59

गृहेपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान् । राजापि श्रोष्यति यदा तव दुश्चेष्टितं सुत

ঘৰতো তোমাৰ পিতৃৰ এই শিষ্যসকলক চোৱা, যিসকল বিনয়ী আৰু অনুশাসিত। হে পুত্ৰ, যেতিয়া ৰজাই তোমাৰ কুকৰ্মৰ কথা শুনিব, তেতিয়া কি হ’ব ভাবাচোন।

Verse 60

श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति । बालचेष्टितमेवैतद्वदंत्यद्यापि ते जनाः

তোমাৰ পিতৃয়ে তোমাৰ ওপৰত আস্থা হেৰুৱাই তোমাৰ ভৰণ-পোষণ বন্ধ কৰি দিব। মানুহে এতিয়াও কয় যে এয়া কেৱল লৰালি ধেমালি।

Verse 61

अनंतरं हसिष्यंति युक्तं दीक्षिततास्त्विति । सर्वेप्याक्षारयिष्यंति तव विप्रं च मां च वै

তাৰ পিছত তেওঁলোকে হাঁহিব আৰু ক’ব, "এয়াই নেকি উপযুক্ত দীক্ষা!" আৰু তোমাৰ বাবে সকলোৱে মোক আৰু তোমাৰ ব্ৰাহ্মণ পিতৃক নিন্দা কৰিব।

Verse 62

मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति । पिता पितेन पापीयाञ्च्छ्रुतिस्मृतिपथीनकिम्

লোকে কয়—‘পুত্ৰে দুৰ্বাক্য ক’লে মাতৃৰ চৰিত্ৰ প্ৰকাশ পায়।’ আৰু—‘পিতৃও পিতামহৰ দোষে অধিক পাপী; তেওঁলোকে কি শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ পথৰ অনুগামী নহয়?’

Verse 63

तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः । न चर्तुस्नातयापीह मुखं दुष्टस्य वीक्षितम्

মোৰ বাবে, যাৰ মন তেওঁৰ চৰণত লীন, মহেশ্বৰেই সাক্ষী। ইয়াত চাৰিবাৰ স্নান কৰি শুদ্ধ হোৱা লোকেও দুষ্টজনৰ মুখ চোৱা নাই।

Verse 64

अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति । प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मदः

লোকে কয়—‘আহা, কিমান বলৱান সেই বিধি, যাৰ দ্বাৰা তুমি জন্মিলা!’ কিন্তু উপদেশ পাই থাকিও সি প্ৰতিক্ষণে মাতৃৰ ওচৰলৈ যায়, অতিশয় দম্ভী।

Verse 65

न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः । मृगया मद्य पैशुन्य वेश्याचौर्यदुरोदरैः

সি সেই আচাৰ-ধৰ্ম ত্যাগ নকৰিলে, কিয়নো সি মন্দবুদ্ধি আৰু আসক্ত—শিকার, মদ্যপান, নিন্দা-চুগলি, বেশ্যাসঙ্গ, চৌৰ্য আৰু ধ্বংসকাৰী জুৱাত।

Verse 66

सपारदारैर्व्यसनैरेभिः कोत्र न खंडितः । यद्यन्मध्ये गृहे पश्येत्तत्तन्नीत्वा सुदुर्मतिः

এই ব্যসনসমূহে—পৰস্ত্ৰী-গমনৰ সৈতে—এই জগতত কোন নাভাঙে? ঘৰৰ ভিতৰত যি যি দেখে, সেই সকলো কঢ়িয়াই লৈ যায়, সি অতি কুমতি।

Verse 67

अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम् । नवरत्नमयीं मातुः करतः पितुरूर्मिकाम

সিও জুৱাড়ীসকলক ঘৰৰ সামগ্ৰী, বস্ত্ৰ আদি আৰু পাত্ৰ-কুপ্য পৰ্যন্ত অৰ্পণ কৰিছিল; আনকি মাতৃৰ নৱৰত্নময় আঙুঠি আৰু পিতৃৰ আঙুলিৰ মুদ্ৰিকাও দান কৰি পেলালে।

Verse 68

स्वपंत्यास्त्वेकदाऽदाय दुरोदरिकरेऽर्पयत् । एकदा गच्छता राजभवनान्निजमुद्रिका

এবাৰ মাতৃ শুই থাকোঁতে সি আঙুঠিখন লৈ জুৱাড়ীৰ হাতত থৈ দিলে। আৰু এবাৰ ৰাজভৱনলৈ যাত্ৰা কৰোঁতে সি নিজৰ মুদ্ৰিকা (মোহৰ-আঙুঠি) লগত লৈ গ’ল।

Verse 69

दीक्षितेन परिज्ञाता दैवाद्द्यूतकृतः करे । उवाच दीक्षितस्तं च कुतो लब्धा त्वयोर्मिका । पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्प्रत्युवाच किम्

দৈৱযোগে দীক্ষিত ব্ৰাহ্মণে দেখিলে যে জুৱাড়ীৰ হাতে সেই আঙুঠি আছে। দীক্ষিতে ক’লে, “তুমি এই আঙুঠি ক’ৰ পৰা পালা?” পুনঃপুনঃ জোৰ কৰি সোধা হ’লে, সি কি উত্তৰ দিলে?

Verse 70

ममाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्य कर्मणा । लब्धा मुद्रा त्वदीयेन पुत्रेणैषा ममार्पिता

“হে ব্ৰাহ্মণ! তুমি কিয় ইমান জোৰে মোক দোষাৰোপ কৰিছা? মোৰ চৌৰ্যকৰ্মৰ সৈতে কি সম্পৰ্ক? এই মুদ্ৰিকা তোমাৰেই পুত্ৰৰ পৰা পোৱা—সিয়েই মোক অৰ্পণ কৰিলে।”

Verse 71

मम मातुर्हि पूर्वे द्युर्जित्वानीतो हि शाटकः । न केवलं ममाप्येतदंगुलीयं समर्पितम्

“আগতে সি জুৱাত জিকি মোৰ মাতৃৰ শাটক (বস্ত্ৰ) লৈ গৈছিল; আৰু কেৱল সেয়াই নহয়—মোৰ এই আঙুঠিটোও সি অৰ্পণ কৰি দিলে।”

Verse 72

अन्येषां द्यूतकर्तृणां भूरि तेनार्पितं वसु । रत्नकुप्यदुकूलानि भृंगारुप्रभृतीनि च

আন আন দ্যূতকাৰীসকলকো তেওঁ প্ৰচুৰ ধন অৰ্পণ কৰিলে—ৰত্ন, গৃহস্থালীৰ মূল্যবান সামগ্ৰী, সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ আৰু ভুজবন্ধ আদি অলংকাৰ।

Verse 73

भाजनानि विचित्राणि कांस्य ताम्रमयानि च । नग्नीकृत्यप्रति दिनं बद्ध्यंते द्यूतकारिभिः

কাঁহ আৰু তামাৰে গঢ়া বিচিত্ৰ পাত্ৰসমূহো কেঢ়ি লৈ নগ্ন কৰি পেলোৱা হৈছিল; আৰু দ্যূতকাৰীসকলে প্ৰতিদিনে তেওঁলোকক বান্ধি দুখলৈ টানি লৈ গৈছিল।

Verse 74

न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले । अद्य यावत्त्वया विप्र दुरोदरशिरोमणिः

ভূমিমণ্ডলত তেওঁৰ সদৃশ কোনো পাশাখেলুৱৈ নাই। আজিও, হে বিপ্ৰ, তেওঁ দ্যূতকাৰীসকলৰ মাজত শিৰোমণি।

Verse 75

कथं नाज्ञायि तनयो ऽविनयानयकोविदः । इति श्रुत्वा त्रपाभार विनम्रतरकंधरः

“অবিনয়লৈ টানি নিয়াত নিপুণ সেই পুত্ৰক কেনেকৈ চিনিব নোৱাৰিলে?” এই কথা শুনি, লাজৰ ভাৰে তেওঁ আৰু অধিক বিনম্ৰ হৈ গৰ্দন নোৱালে।

Verse 76

प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमंदिरम् । महापतिव्रतामास्य पत्नीं प्रोवाच तामथ

বস্ত্ৰেৰে মূৰ ঢাকি তেওঁ নিজৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে। তাৰ পাছত তেওঁ মহাপতিব্ৰতা, সদ্‌গুণময়ী পত্নীক ক’লে।

Verse 77

दीक्षितायिनि कुत्रासि क्व ते गुणनिधिः सुतः । अथ तिष्ठतु किं तेन क्व सा मम शुभोर्मिका

“হে দীক্ষিতায়িনী, তুমি ক’ত আছা? গুণ-নিধি তোমাৰ পুত্ৰ ক’ত? থাকক সি—তাতে কি; কিন্তু মোৰ শুভ আঙুঠিখনি ক’ত?”

Verse 78

अंगोद्वर्तन काले या त्वया मेंऽगुलितो हृता । नवरत्नमयीं शीघ्रं तामानीय प्रयच्छ मे

“দেহত উবটন ঘঁহাৰ সময়ত তুমি মোৰ আঙুলিৰ পৰা যি লৈ গৈছিলা—নৱৰত্নময়ী সেই আঙুঠিখনি—শীঘ্ৰে আনি মোক দিয়া।”

Verse 79

इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायिनी । प्रोवाच सा तु माध्याह्नीं क्रियां निष्पादयत्वथ

সেই বাক্য শুনি দীক্ষিতায়িনী ভয়ত কঁপি উঠিল। তেতিয়া সি ক’লে, “প্ৰথমে মধ্যাহ্নৰ কৰ্ম সম্পন্ন হওক।”

Verse 80

व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादि कर्मणि । समयोयमतिक्रामेदतिथीनां प्रियातिथे

“মই দেৱপূজাৰ বাবে আৰু উপহাৰ আদি কৰ্মত ব্যস্ত। এই সময়—ই যেন অতিক্ৰম নকৰে, হে অতিথিপ্ৰিয় প্ৰিয়জন!”

Verse 81

इदानीमेव पक्वान्नकरणव्यग्रया मया । स्थापिता भाजने क्वापि विस्मृतेति न वेद्म्यहम्

“এতিয়াই পাকভাত ৰান্ধিবলৈ ব্যস্ত হৈ মই তাক কোনো এটা পাত্ৰত ক’তবাত থৈ দিছিলোঁ; পাহৰি গ’লোঁ—ক’ত থৈছিলোঁ, মই নাজানো।”

Verse 82

दीक्षित उवाच । हंहो सत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि । यदायदा त्वां संपृच्छे तनयः क्व गतस्त्विति

দীক্ষিত ক’লে: “হাঁহো, সৎপুত্ৰজননী, সদায় সত্যভাষিণী! যেতিয়া-যেতিয়া মই তোমাক সুধোঁ—‘পুত্ৰ ক’লৈ গ’ল?’”

Verse 83

तदातदेति त्वं ब्रूया नाथेदानीं स निर्गतः । अधीत्याध्ययनार्थं च द्वित्रैर्मित्रैः सयुग्बहिः

“তুমি কেৱল ‘তেতিয়া-তেতিয়া’ বুলিয়েই কোৱা। কিন্তু এতিয়া, হে নাথিনী, সি দু-তিনিজন মিত্ৰৰ সৈতে, পঢ়া শেষ কৰি, অধিক অধ্যয়নৰ উদ্দেশ্যে বাহিৰলৈ ওলাই গৈছে।”

Verse 84

कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः । लंबते वस्त्रधान्यांयस्तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

“হে পত্নী, মই দিয়া সেই ৰঙচঙীয়া ৰঙা বসনখন ক’ত? যি বস্ত্ৰভঁৰালত ওলমি আছিল। সত্য কোৱা, ভয় ত্যাগ কৰা।”

Verse 85

सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयीसापि त्रिपटी क्व नृपार्पिता

“এতিয়া সেই মণিমণ্ডিত পাত্ৰটোও দেখা নাযায়। আৰু ৰজাই দিয়া সেই ত্ৰিপাটি ৰেশমী পট্টাবন্ধনো ক’ত?”

Verse 86

क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा । नागदंतमयी सा क्व सुखकौतुकमंचिका

“সেই দাক্ষিণাত্য কাঁসৰ পাত্ৰটো ক’ত? গৌড়দেশীয় তাম্ৰঘটীটো ক’ত? আৰু সুখ-আনন্দৰ বাবে নিৰ্মিত হাতীদাঁতৰ সৰু মঞ্চিকাখন ক’ত?”

Verse 87

क्व सा पर्वतदेशीया चंद्रकांतशिलोद्भवा । दीपिका व्यग्रहस्ताग्रा सालंकृच्छालभंजिका

সেই পৰ্বতদেশীয় দীপিকা ক’ত—চন্দ্ৰকান্ত শিলাৰ পৰা উদ্ভৱা, অস্থিৰ হাতৰ আগত কঁপা শিখা ধৰি, অলংকাৰে সুশোভিতা, যেন গৃহ-মন্দিৰৰ জ্যোতিকো অতিক্ৰম কৰে?

Verse 88

किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा । तदाभ्यवहरिष्येहमुपयंस्याम्यहं यदा

বহু কথা কৈ কি লাভ, হে কুলজ? মই তোমাৰ ওপৰত বৃথাই ক্ৰুদ্ধ হওঁ। যেতিয়া সময় আহিব, মই নিজেই ব্যৱস্থা ল’ম আৰু নিজেই যোগান ধৰিম।

Verse 89

अनपत्योस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा । उत्तिष्ठानय दर्भांबु तस्मै दद्यां तिलांजलिम्

সেই দুষ্ট, কুলদূষকৰ কাৰণে মই যোগ্য পুত্ৰবিহীন। উঠা—কুশা-ঘাঁহ আৰু জল আন; মই তাক তিলজল অঞ্জলি, পিতৃ-তৰ্পণৰ দৰে, অৰ্পণ কৰিম।

Verse 90

अपुत्रत्वं वरं नृणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे नीतिरेषा सनातनी

পুৰুষৰ বাবে কুপুত্ৰ—কুলৰ কলংক—থকাৰ চেয়ে অপুত্ৰতা শ্ৰেয়। কুলৰ হিতৰ বাবে এজনক ত্যাগ কৰিব পাৰি; এইয়াই সনাতন নীতি-ধৰ্ম।

Verse 91

स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्निकस्यचित् । श्रोत्रियस्य सुतां प्राप्य पाणिं जग्राह दीक्षितः

স্নান কৰি নিত্যবিধি সম্পন্ন কৰি, সেই দিনেই দীক্ষিতে এজন শ্ৰোত্ৰিয় (বেদজ্ঞ)ৰ কন্যা লাভ কৰি বিবাহত তাৰ হাত গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 92

श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोच्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

সেই বৃত্তান্ত শুনি, নিজৰ পূৰ্ব আচৰণক নিন্দা কৰি, দীক্ষিতৰ পুত্ৰই এটা দিশ চিন্তা কৰি প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 93

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योस्मि न चैवास्ति धनोस्म्यहम्

তেওঁ গভীৰ চিন্তাত পৰিলেঃ ‘মই ক’লৈ যাম? কি কৰিম? মই বিদ্যাত অভ্যস্ত নহঁও, আৰু মোৰ ধনো একেবাৰে নাই।’

Verse 94

देशांतरे ह्यस्ति धनः सद्विद्यः सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्सविद्यः सर्वतोऽभयः

বিদেশত ধন থাকিব পাৰে, কিন্তু সদ্বিদ্যা সুখেৰে বিকশিত হয়। ধনত চোৰৰ ভয় থাকে; বিদ্বান জন সকলো ঠাইতে নিৰ্ভয়।

Verse 95

यायजूके कुले जन्म क्वक्व मे व्यसनं तथा । अहो बलीयान्स विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

যায়জূক পুৰোহিত কুলত জন্ম—তথাপি মোৰ ওপৰত এই দুৰ্ভাগ্য ক’ত আৰু কেনেকৈ আহিল! হায়, বিধি অতি বলৱান; সি ভবিষ্যতে ফল দিবলগীয়া কৰ্মৰ সূত্ৰ অনুসৰণ কৰে।

Verse 96

भिक्षितुं नाधिगच्छामि न मे परिचितः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किंचित्किमत्र शरणं भवेत्

মই ভিক্ষা মাগিবলৈও উপায় নাপাওঁ; ক’তো মোৰ পৰিচিত কোনো নাই। কাষত একো ধনো নাই—ইয়াত মোৰ আশ্ৰয় কি হ’ব?

Verse 97

सदाभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मृष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे याचेह जननी न मे

সেয়া মনতে ভাবিলে: “যেতিয়া সূৰ্য সদা উদিত, আজি মোৰ জননীয়ে মোক সুস্বাদু আহাৰ দিত। কিন্তু এতিয়া এই ঠাইত—মই কাক ভিক্ষা মাগিম? ইয়াত মোৰ জননী নাই, যাৰ ওচৰত মিনতি কৰোঁ।”

Verse 98

इति चिंतयतस्तस्य भानुरस्ताचलं गतः । एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः

সেয়া এইদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতেই সূৰ্য অস্তাচল পৰ্বতলৈ গ’ল। ঠিক সেই সময়তে মহেশ্বৰ (শিৱ)-ভক্ত এজন পুৰুষ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 99

महोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात् । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

সেয়া মহৎ উপহাৰসমূহ লৈ নগৰৰ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল, শিৱৰাত্ৰিৰ ৰাতি উপবাস পালন কৰি, ঈশান (শিৱ)ক সম্যক আৰাধনা কৰিবলৈ।

Verse 100

पक्वान्नगंधमाघ्राय क्षुधितः स तमन्वगात् । इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपस्कृतं निशि

পকা আহাৰৰ সুগন্ধ পাই, ক্ষুধাতুৰ হৈ সেয়া তাৰ পিছে পিছে গ’ল। সি ভাবিলে: “এই অন্ন মই ল’বই লাগিব—যদিও ই নিশা শিৱলৈ নিবেদন কৰিবলৈ সাজি থোৱা।”

Verse 110

कुलाचारप्रतीपोयं पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टःसंध्यास्नानविवर्जितः

“ই জনা নিজৰ কুলাচাৰৰ বিৰোধী, পিতৃ-মাতৃৰ বাক্যৰ পৰা মুখ ঘূৰাই থাকে; সত্য আৰু শৌচৰ পৰা পতিত, আৰু সন্ধ্যা-বন্দনা তথা স্নান-ক্ৰিয়া ত্যাগ কৰিছে।”

Verse 120

कलिंगराजोभविताऽधुनाविधुतकल्मषः । एष द्विजवरो दूता यूयं यात यथागताः

এতিয়া তেওঁ কলিঙ্গৰ ৰজা হ’ব, তেওঁৰ পাপ ধুই পেলোৱা হ’ল। এই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ মোৰ দূত—হে দূতসকল, যিদৰে আহিছিলা তেনেদৰে উভতি যোৱা।

Verse 130

स्वार्थदीपदशोद्योत लिंगमौलि तमोहरः । कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिः सदा

লিঙ্গক মুকুটৰূপে ধৰি, অন্ধকাৰ নাশক, নিজৰ উদ্দেশ্যৰ দহ দীপৰ দৰে দীপ্তিমান—তেওঁ কলিঙ্গ দেশত ৰাজ্য লাভ কৰিলে, সদায় ধৰ্মত ৰতি থকা।

Verse 140

तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्ष्म वर्षाणामयुतं शतम्

তেওঁ তপস্যা কৰিলে এনেদৰে যে কেৱল ছাল আৰু হাড়হে অৱশিষ্ট ৰ’ল; আৰু তেনেদৰেই থাকিল যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ দেহ লক্ষ লক্ষ বছৰৰ শতগুণ কাল ধৰি সহ্য কৰিলে।

Verse 150

क्रूरदृग्वीक्षते यावत्पुनःपुनरिदं वदन् । तावत्पुस्फोट तन्नेत्रं वामं वामा विलोकनात

যিমান সময় তেওঁ নিষ্ঠুৰ দৃষ্টিৰে চাই থাকিল আৰু এই বাক্য পুনঃপুনঃ ক’লে, সিমানেই দেৱীৰ বাম দৃষ্টিৰ ফলত তেওঁৰ বাম চকু ফাটি গ’ল।

Verse 160

देवेन दत्ता ये तुभ्यं वराः संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत

দেৱে যি বৰ তোমাক দিছে, সেয়া তেনেদৰেই স্থিৰ থাকক। নামত তুমি ‘কুবেৰ’ হ’বা, হে পুত্ৰ—মোৰ ৰূপ-ঈৰ্ষ্যাৰ পৰা জন্ম লোৱা।

Verse 166

पुर्यां यक्षेश्वराणां ते स्वरूपमिति वर्णितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो नरो मुच्येदसंशयम्

এই পবিত্ৰ নগৰীত যক্ষেশ্বৰসকলৰ সত্য স্বৰূপ তোমালৈ বৰ্ণনা কৰা হ’ল। ই শুনিলে মানুহ নিঃসন্দেহে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।