
এই অধ্যায়ত তিনিটা ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত প্ৰসঙ্গ বৰ্ণিত। প্ৰথম ভাগত অচেতন হনুমানক দেখি শ্ৰীৰামে লংকা-অভিযানত তেওঁৰ সেৱাকাৰ্য স্মৰণ কৰে—সমুদ্ৰলংঘন, মৈনাক আৰু সুৰসাৰ সৈতে সাক্ষাৎ, ছাঁ ধৰা ৰাক্ষসীৰ নিগ্ৰহ, লংকাত প্ৰৱেশ, সীতাৰ অনুসন্ধান, চূড়ামণি লাভ, অশোকবন ধ্বংস, ৰাক্ষস আৰু সেনাপতিসকলৰ সৈতে যুদ্ধ, আৰু পুনৰাগমন। ৰামৰ বিলাপ নীতিবাক্যলৈ ৰূপ লয়—ভক্তৰ উপস্থিতি নাথাকিলে ৰাজ্য, আত্মীয়তা, আনকি জীৱনো অৰ্থহীন; ভক্তি ইয়াত বিপদ-সামনা কৰা দেহধাৰী নিষ্ঠা। দ্বিতীয় ভাগত হনুমান চেতনালাভ কৰি ৰামক হৰি-বিষ্ণু আৰু নৃসিংহ, বৰাহ, বামন আদি বহু অৱতাৰৰূপে স্তৱ কৰে। তাৰ পাছত সীতাক শ্ৰী/লক্ষ্মী, প্ৰকৃতি, বিদ্যা আৰু কৰুণাময়ী মাতৃশক্তি হিচাপে তত্ত্বগম্ভীৰভাৱে প্ৰশংসা কৰে। এই স্তোত্ৰ পাপনাশক বুলি কোৱা হৈছে; পাঠকৰ বাবে লৌকিক সিদ্ধি আৰু শেষত মুক্তিলাভৰ ফল উল্লেখ আছে। তৃতীয় ভাগত স্থান-মাহাত্ম্য: লিঙ্গ-সম্পৰ্কীয় অতিক্ৰম মহাদেৱতাইও নিবারণ কৰিব নোৱাৰে বুলি ৰামে কৈ, হনুমান পতিত স্থানত “হনুমৎকুণ্ড” নাম-খ্যাতি স্থাপন কৰে। তাত স্নান মহা-নদীতীৰ্থতকৈও শ্ৰেষ্ঠ ফলদায়ক, আৰু তীৰত শ্ৰাদ্ধ-তিলোদক দিলে পিতৃসকলৰ বিশেষ কল্যাণ হয় বুলি বিধান দিয়া হৈছে। শেষত সেতুৰ ওচৰত প্ৰতিষ্ঠা-কর্ম আৰু পাঠ-শ্ৰৱণৰ ফলস্বৰূপ শুদ্ধি আৰু শিৱলোকত মানপ্ৰাপ্তিৰ ফলশ্ৰুতি বৰ্ণিত।
Verse 1
श्रीराम उवाच । पंपारण्ये वयं दीनास्त्वया वानरपुंगव । आश्वासिताः कारयित्वा सख्यमादित्यसूनुना
শ্ৰীৰামে ক’লে: "হে বানৰশ্ৰেষ্ঠ! পম্পা অৰণ্যত যেতিয়া আমি অসহায় আছিলো, তেতিয়া আপুনিয়েই সূৰ্যপুত্ৰৰ (সুগ্ৰীৱ) সৈতে আমাৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি আমাক সান্ত্বনা দিছিল।"
Verse 2
त्वां दृष्ट्वा पितरं बन्धून्कौसल्यां जननीमपि । न स्मरामो वयं सर्वान्मे त्वयोपकृतं बहु
তোমাক দেখি আমি পিতা, আত্মীয়-স্বজন আৰু জননী কৌসল্যাকো স্মৰণ নকৰোঁ; কিয়নো তুমি মোৰ ওপৰত অতি মহৎ উপকাৰ কৰিছা।
Verse 3
मदर्थं सागरस्तीर्णो भवता बहु योजनः । तलप्रहाराभिहतो मैनाकोऽपि नगोत्तमः
মোৰ কাৰণে তুমি বহু যোজন বিস্তৃত সাগৰ পাৰ কৰিলা; আৰু শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত মৈনাককো তোমাৰ তালৰ আঘাতে আঘাত কৰিলা।
Verse 4
नागमाता च सुरसा मदर्थं भवता जिता । छायाग्रहां महाक्रूराम वधीद्राक्षसीं भवान्
মোৰ কাৰণে তুমি নাগমাতা সুৰসাকো জয় কৰিলা; আৰু ছায়া ধৰা অতি নিষ্ঠুৰ ৰাক্ষসীক তুমি বধ কৰিলা।
Verse 5
सायं सुवेलमासाद्य लंकामाहत्य पाणिना । अयासी रावणगृहं मदर्थं त्वं महाकपे
সন্ধিয়া সময়ে সুৱেল পৰ্বতত উপস্থিত হৈ তুমি লংকাক হাতৰ আঘাতে আঘাত কৰিলা; আৰু মোৰ কাৰণে, হে মহাকপি, তুমি ৰাৱণৰ গৃহলৈ আগবাঢ়িলা।
Verse 6
सीतामन्विष्य लंकायां रात्रौ गतभयो भवान् । अदृष्ट्वा जानकीं पश्चादशोकवनिकां ययौ
ৰাতিৰ সময়ে লংকাত সীতাক বিচাৰি তুমি নিৰ্ভয় আছিলা; জানকীক নেদেখি পাছত তুমি অশোক-বাটিকালৈ গ’লা।
Verse 7
नमस्कृत्य च वैदेहीमभिज्ञानं प्रदाय च । चूडामणिं समादाय मदर्थं जानकीकरात्
বৈদেহীক নমস্কাৰ কৰি আৰু পৰিচয়-চিহ্ন দান কৰি, মোৰ কাৰণে জনকীৰ হাতৰ পৰা চূড়ামণি গ্ৰহণ কৰিলা।
Verse 8
अशोकवनिकावृक्षानभांक्षीस्त्वं महाकपे । ततस्त्वशीतिसाहस्रान्किंकरान्नाम राक्षसान्
হে মহাকপে! তুমি অশোকবনিকাৰ গছবোৰ ভাঙি পেলালা; তাৰ পাছত ‘কিঙ্কৰ’ নামে অশী হাজাৰ ৰাক্ষসকো ধ্বংস কৰিলা।
Verse 9
रावणप्रतिमान्युद्धे पत्यश्वेभरथाकुलान् । अवधीस्त्वं मदर्थे वै महाबलपराक्रमान्
যুদ্ধত ৰাৱণসম প্ৰতিমান, মহাবলী আৰু পৰাক্ৰমী ৰাক্ষসসকল—পদাতিক, অশ্ব, গজ আৰু ৰথেৰে ঘেৰাও কৰা—তুমি মোৰ কাৰণে বধ কৰিলা।
Verse 10
ततः प्रहस्ततनयं जंबुमालिनमागतम् । अवधीन्मंत्रितनयान्सप्त सप्तार्चिवर्चसः
তাৰ পাছত প্ৰহস্তৰ পুত্ৰ জম্বুমালিন আহিলে, তুমি তাক বধ কৰিলা; আৰু মন্ত্ৰীসকলৰ সাত পুত্ৰকো—সাত জ্বালাৰ দৰে দীপ্তিমান—নিহত কৰিলা।
Verse 11
पंच सेनापतीन्पश्चादनयस्त्वं यमालयम् । कुमारमक्षमवधीस्ततस्त्वं रणमूर्धनि
তাৰ পাছত তুমি পাঁচ সেনাপতিক যমালয়লৈ পঠাই দিলা; আৰু যুদ্ধৰ শিৰোভাগত তুমি ৰাজকুমাৰ অক্ষকো বধ কৰিলা।
Verse 12
तत इन्द्रजिता नीतो राक्षसेंद्र सभां शुभाम् । तत्र लंकेश्वरं वाचा तृणीकृत्यावमन्य च
তেতিয়া ইন্দ্ৰজিতে তেওঁক ৰাক্ষস-ৰাজৰ শুভ আৰু জ্যোতিময় সভালৈ নিলে। তাত তেওঁ বাক্যৰ দ্বাৰা লংকাৰ অধিপতিক তৃণসম জ্ঞান কৰি প্ৰকাশ্য অৱমাননা কৰিলে।
Verse 13
अभांक्षीस्त्वं पुरीं लंकां मदर्थं वायुनंदन । पुनः प्रतिनिवृत्तस्त्वमृष्यमूकं महागिरिम्
হে বায়ুনন্দন! মোৰ কাৰণে তুমি লংকা-পুৰীৰ প্ৰতি দৃষ্টি স্থিৰ কৰিছিলা; তাৰ পাছত তুমি পুনৰ মহাগিৰি ঋষ্যমূকলৈ উভতি আহিলা।
Verse 14
एवमादि महादुःखं मदर्थं प्राप्तवानसि । त्वमत्र भूतले शेषे मम शोकमुदीरयन्
এইদৰে আৰু বহু প্ৰকাৰেই, মোৰ কাৰণে তুমি মহাদুঃখ ভোগ কৰিলা। তথাপি ইয়াত ভূতলত থাকি তুমি মোৰ শোক পুনৰ উদ্দীপিত কৰিছা।
Verse 15
अहं प्राणान्परित्यक्ष्ये मृतोऽसि यदि वायुज । सीतया मम किं कार्यं लक्ष्मणेनानुजेन वा
হে বায়ুজ! যদি তুমি মৃত হওঁ, তেন্তে মই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম। তেন্তে সীতা মোৰ কি কামৰ—অথবা অনুজ লক্ষ্মণেই বা?
Verse 16
भरतेनापि किं कार्यं शत्रुघ्नेन श्रियापि वा । राज्येनापि न मे कार्यं परेतस्त्वं कपे यदि
ভৰতৰো মোৰ কি প্ৰয়োজন, শত্রুঘ্নৰ বা শ্ৰীৰো? হে কপে! যদি তুমি পৰলোকলৈ গ’লা, তেন্তে মোৰ ৰাজ্যৰো কোনো প্ৰয়োজন নাই।
Verse 17
उत्तिष्ठ हनुमन्वत्स किं शेषेऽद्य महीतले । शय्यां कुरु महाबाहो निद्रार्थं मम वानर
উঠা, প্ৰিয় হনুমান বৎস! আজি কিয় মাটিত শুই আছা? হে মহাবাহু বানৰ, মোৰ নিদ্ৰাৰ্থে শয্যা সাজি দে।
Verse 18
कन्दमूलफलानि त्वमाहारार्थं ममाहर । स्नातुमद्य गमिष्यामि शीघ्रं कलशमानय
মোৰ আহাৰৰ বাবে কন্দ-মূল আৰু ফল আনি দে। আজি মই স্নান কৰিবলৈ যাম—শীঘ্ৰে কলশ (জলঘড়া) লৈ আহ।
Verse 19
अजिनानि च वासांसि दर्भांश्च समुपाहर । ब्रह्मास्त्रेणावबद्धोऽहं मोचितश्च त्वया हरे
হৰিণচাম, বস্ত্ৰ আৰু পবিত্ৰ দৰ্ভা ঘাঁহো আনি দে। মই ব্ৰহ্মাস্ত্ৰে বাঁধা পৰিছিলোঁ; হে হৰি (বানৰ), তুমিয়েই মোক মুক্ত কৰিলা।
Verse 20
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा ह्यौषधानयनेन वै । लक्ष्मणप्राणदाता त्वं पौलस्त्यमदनाशनः
ভ্ৰাতা লক্ষ্মণৰ সৈতে, জীৱনদায়িনী ঔষধি আনি, তুমিয়েই লক্ষ্মণৰ প্ৰাণদাতা হ’লা আৰু পৌলস্ত্য বংশৰ গৰ্ব নাশ কৰিলা।
Verse 21
सहायेन त्वया युद्धे राक्षसा न्रावणादिकान् । निहत्यातिबलान्वीरानवापं मैथिलीमहम्
যুদ্ধত তোমাৰ সহায়ত মই ৰাৱণ আদি ৰাক্ষস—অতিবলবান বীৰসকলক—নিহত কৰি মৈথিলী (সীতা)ক পুনৰ লাভ কৰিলোঁ।
Verse 22
हनूमन्नंजनासूनो सीताशोकविनाशन । कथमेवं परित्यज्य लक्ष्मणं मां च जानकीम्
হে হনুমান, অঞ্জনাসূনু, সীতাৰ শোক-বিনাশক! লক্ষ্মণ, মোক আৰু জানকীক এইদৰে পৰিত্যাগ কৰি তুমি কেনেকৈ এনেদৰে ইয়ালৈ আহিলা?
Verse 23
अप्रापयित्वायोध्यां त्वं किमर्थं गतवानसि । क्व गतोसि महावीर महाराक्षसकण्टक
আমাক অযোধ্যালৈ নপঠাই তুমি কিহেতু গ’লাহ? তুমি ক’লৈ গ’লাহ, হে মহাবীৰ, মহাৰাক্ষসসকলৰ কণ্টক!
Verse 24
इति पश्यन्मुखं तस्य निर्वाक्यं रघुनंदनः । प्ररुदन्नश्रुजालेन सेचयामास वायुजम्
এইদৰে কৈ তেওঁৰ মুখলৈ চাই, বাক্যহীন ৰঘুনন্দনে কান্দিবলৈ ধৰিলে; অশ্ৰুধাৰাৰে তেওঁ বায়ুপুত্ৰক সিঞ্চন কৰিলে।
Verse 25
वायुपुत्रस्ततो मूर्च्छामपहाय शनैर्द्विजाः । पौलस्त्यभयसंत्रस्तलोकरक्षार्थमागतम्
তাৰ পাছত বায়ুপুত্ৰে ধীৰে ধীৰে মূৰ্ছা ত্যাগ কৰিলে, হে দ্বিজসকল; আৰু পৌলস্ত্য (ৰাৱণ)ৰ ভয়ত সন্ত্রস্ত প্ৰাণীসকলৰ মাজত লোকৰক্ষা কৰিবলৈ আগত হোৱা ৰামক দেখিলে।
Verse 26
आश्रित्य मानुषं भावं नारायणमजं विभुम् । जानकीलक्ष्मणयुतं कपिभिः परिवारितम्
তেওঁ নাৰায়ণক দেখিলে—অজ, বিভু, সর্বব্যাপী প্ৰভু—যি মানৱ-ভাব আশ্ৰয় কৰি জানকী আৰু লক্ষ্মণসহ আছিল, আৰু কপিসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 27
कालांभोधरसंकाशं रणधूलिसमुक्षितम् । जटामण्डलशोभाढ्यं पुण्डरीकायतेक्षणम्
বৰষুণ-ডাৱৰৰ দৰে শ্যাম, ৰণধূলিৰে আৱৃত; জটামণ্ডলৰ শোভাৰে বিভূষিত; পদ্ম-পত্ৰ সদৃশ নয়নযুক্ত—তেওঁ তেনেকৈ তেওঁক দেখিলে।
Verse 28
खिन्नं च बहुशो युद्धे ददर्श रघुनंदनम् । स्तूयमानममित्रघ्नं देवर्षिपितृकिन्नरैः
তেওঁ ৰঘুনন্দনক দেখিলে—বহু যুদ্ধত ক্লান্ত, তথাপি শত্রুনাশক—যাক দেবর্ষি, পিতৃ আৰু কিন্নৰসকলে স্তৱ কৰি আছিল।
Verse 29
दृष्ट्वा दाशरथिं रामं कृपाबहुलचेतसम् । रघुनाथकरस्पर्शपूर्णगात्रः स वानरः
দাশৰথি ৰামক দেখি, যাঁৰ চিত্ত কৰুণাৰে পৰিপূৰ্ণ, সেই বানৰ ৰঘুনাথৰ হাতৰ স্পৰ্শত দেহে পুনৰ সম্পূৰ্ণ হ’ল।
Verse 30
पतित्वा दण्डवद्भूमौ कृतांजलिपुटो द्विजाः । अस्तौषीज्जानकीनाथं स्तोत्रैः श्रुतिमनोहरैः
দণ্ডৱৎ ভাৱে ভূমিত পৰি, কৃতাঞ্জলি হৈ—হে দ্বিজসকল—তেওঁ জানকীনাথক শ্ৰুতিমধুৰ স্তোত্ৰেৰে স্তৱ কৰিলে।
Verse 31
हनूमानुवाच । नमो रामाय हरये विष्णवे प्रभविष्णवे । आदिदेवाय देवाय पुराणाय गदाभृते
হনূমানে ক’লে: ৰামলৈ নমস্কাৰ—হৰি, বিষ্ণু, সর্বশক্তিমান প্ৰভু; আদিদেৱ, দীপ্ত দেৱ, পুৰাতন, গদাধাৰীলৈ নমো।
Verse 32
विष्टरे पुष्पकं नित्यं निविष्टाय महात्मने । प्रहृष्टवानरानीकजुष्टपादांबुजाय ते
হে মহাত্মা! পুষ্পক সিংহাসনত সদায় আসীন তোমালৈ নমস্কাৰ; আনন্দিত বানৰ-সেনাই তোমাৰ পদ্মচৰণ সেৱা কৰে।
Verse 33
निष्पिष्ट राक्षसेंद्राय जगदिष्टविधायिने । नमः सहस्रशिरसे सहस्रचरणाय च
হে ৰাক্ষসেন্দ্ৰক চূর্ণ কৰা, জগতৰ হিত বিধান কৰা প্ৰভু! তোমালৈ নমস্কাৰ; সহস্ৰশিৰ আৰু সহস্ৰচৰণ তোমাক প্ৰণাম।
Verse 34
सहस्राक्षाय शुद्धाय राघवाय च विष्णवे । भक्तार्तिहारिणे तुभ्यं सीतायाः पतये नमः
হে সহস্ৰাক্ষ, পৰম শুদ্ধ ৰাঘৱ—বিষ্ণু স্বৰূপ! ভক্তৰ দুখ হৰণ কৰা, সীতাৰ পতি প্ৰভু, তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 35
हरये नारसिंहाय दैत्यराजविदारिणे । नमस्तुभ्यं वराहाय दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धर
হৰিক নৰসিংহ ৰূপে নমস্কাৰ—দৈত্যৰাজ বিদাৰণকাৰী; আৰু তোমাক বৰাহ ৰূপে প্ৰণাম—যি দংশত বসুন্ধৰা উদ্ধাৰ কৰিলে।
Verse 36
त्रिविक्रमाय भवते बलियज्ञ विभेदिने । नमो वामनरूपाय नमो मंदरधारिणे
হে ত্ৰিবিক্ৰম! বলিৰ যজ্ঞ ভেদ কৰা প্ৰভু, তোমালৈ নমস্কাৰ; বামন ৰূপক নমো; মন্দৰ পৰ্বত ধাৰণকাৰীক নমো।
Verse 37
नमस्ते मत्स्यरूपाय त्रयीपालनकारिणे । नमः परशुरामाय क्षत्रियांतकराय ते
মৎস্যৰূপে প্ৰকাশিত, ত্ৰয়ী বেদৰ পালনকৰ্তা—আপোনাক নমস্কাৰ। পৰশুৰামৰূপে, অধাৰ্মিক ক্ষত্ৰিয়সকলৰ অন্তকাৰী—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 38
नमस्ते राक्षसघ्नाय नमो राघवरूपिणे । महादेव महाभीम महाकोदण्डभेदिने
ৰাক্ষসঘ্ন—আপোনাক নমস্কাৰ; ৰাঘৱৰূপিণে—আপোনাক নমস্কাৰ। হে মহাদেৱ, হে মহাভীম, হে মহাকোদণ্ড ভেদক!
Verse 39
क्षत्रियांतकरक्रूरभार्गवत्रासकारिणे । नमोऽस्त्वहिल्या संतापहारिणे चापहारिणे
ক্ষত্ৰিয়ান্তকৰ ক্ৰূৰ ভাৰ্গৱক ভয় দিওঁতা—আপোনাক নমস্কাৰ। অহল্যাৰ সন্তাপ হৰণকাৰী আৰু ধনু গ্ৰহণকাৰী—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 40
नागायुतवलोपेतताटकादेहहारिणे । शिलाकठिनविस्तारवालिवक्षोविभेदिने
দশ সহস্ৰ হাতীৰ বলযুক্ত তাটকাৰ দেহ হৰণকাৰী—আপোনাক নমস্কাৰ। শিলাৰ দৰে কঠিন আৰু বিস্তৃত বালীৰ বক্ষ বিদাৰক—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 41
नमो माया मृगोन्माथकारिणेऽज्ञानहारिणे । दशस्यंदनदुःखाब्धिशोषणागस्त्यरूपिणे
মায়ামৃগ-মোহ ভাঙি অজ্ঞান হৰণকাৰী—আপোনাক নমস্কাৰ। দশমুখৰ সৃষ্টি দুঃখ-সমুদ্ৰ শুকুৱাই দিয়া অগস্ত্যৰূপিণে—আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 42
अनेकोर्मिसमाधूतसमुद्रमदहारिणे । मैथिलीमानसां भोजभानवे लोकसाक्षिणे
অসংখ্য তৰংগত কঁপা সাগৰৰ গৰ্বিত উন্মাদনা হৰণ কৰোঁতালৈ নমস্কাৰ; মৈথিলীৰ মন-পদ্ম বিকশিত কৰা সূৰ্য্যস্বৰূপলৈ; আৰু সকলো লোকৰ সাক্ষীলৈ নমঃ।
Verse 43
राजेंद्राय नमस्तुभ्यं जानकीपतये हरे । तारकब्रह्मणे तुभ्यं नमो राजीवलोचन
হে ৰাজেন্দ্ৰ, তোমালৈ নমস্কাৰ; হে জানকীৰ পতি হৰি, তোমালৈ নমঃ। হে পদ্মনয়ন, তোমালৈ প্ৰণাম—তুমি তাৰক ব্ৰহ্ম, যিয়ে জীৱক সংসাৰ-পাৰ কৰায়।
Verse 44
रामाय रामचन्द्राय वरेण्याय सुखात्मने । विश्वामित्रप्रियायेदं नमः खरविदारिणे
ৰামলৈ নমস্কাৰ, ৰামচন্দ্ৰলৈ নমস্কাৰ—সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বৰেণ্য, যাৰ স্বভাৱেই মঙ্গলময় আনন্দ; বিশ্বামিত্ৰৰ প্ৰিয়; খৰ-বিধ্বংসক—তাঁলৈ এই প্ৰণাম।
Verse 45
प्रसीद देवदेवेश भक्तानामभयप्रद । रक्ष मां करु णासिंधो रामचन्द्र नमोऽस्तु ते
হে দেবদেৱেশ, প্ৰসন্ন হওক; ভক্তসকলক অভয় দান কৰোঁতা। মোক ৰক্ষা কৰক, হে কৰুণাসিন্ধু; হে ৰামচন্দ্ৰ, তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 46
रक्ष मां वेदवचसामप्यगोचर राघव । पाहि मां कृपया राम शरणं त्वामुपैम्यहम्
মোক ৰক্ষা কৰা, হে ৰাঘৱ, যি বেদবাণীৰো অগোচৰ। কৃপাৰে মোক পাহি, হে ৰাম; মই তোমাৰ শৰণ লওঁ।
Verse 47
रघुवीर महामोहमपाकुरु ममाधुना । स्नाने चाचमने भुक्तो जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु
হে ৰঘুবংশৰ বীৰ, মোৰ মহামোহ এতিয়াই দূৰ কৰা। স্নান আৰু আচমন, ভোজনৰ সময়ত, আৰু জাগ্ৰত-স্বপ্ন-সুষুপ্তি অৱস্থাতো।
Verse 48
सर्वावस्थासु सर्वत्र पाहि मां रघुनंदन । महिमानं तव स्तोतुं कः समर्थो जगत्त्रये
হে ৰঘুনন্দন, সকলো অৱস্থাত আৰু সকলো ঠাইতে মোক ৰক্ষা কৰা। ত্ৰিলোকত তোমাৰ মহিমা সম্পূৰ্ণৰূপে স্তৱন কৰিবলৈ কোন সক্ষম?
Verse 49
त्वमेव त्वन्महत्त्वं वै जानासि रघुनंदन । इति स्तुत्वा वायुपुत्रो रामचंद्रं घृणानिधिम्
হে ৰঘুনন্দন, তোমাৰ মহত্ত্ব তুমি নিজেই সত্যকৈ জানা। এইদৰে স্তৱন কৰি, বায়ুপুত্ৰ হনুমানে কৰুণানিধি ৰামচন্দ্ৰক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 50
सीतामप्यभितुष्टाव भक्तियुक्तेन चेतसा । जानकि त्वां नमस्यामि सर्वपापप्रणाशिनीम्
ভক্তিভৰা চিত্তে তেওঁ সীতাকো স্তৱন কৰিলে। “হে জানকী, মই তোমাক নমস্কাৰ কৰোঁ—তুমি সকলো পাপ বিনাশিনী।”
Verse 51
दारिद्र्यरणसंहर्त्रीं भक्तानामिष्टदायिनीम् । विदेहराजतनयां राघवानंदकारिणीम्
বিদেহৰাজৰ কন্যা, দাৰিদ্ৰ্য-যুদ্ধ বিনাশিনী, ভক্তসকলক ইষ্টফল দানকাৰিণী, আৰু ৰাঘৱক আনন্দ দানকাৰিণী—তেওঁক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 52
भूमेर्दुहितरं विद्यां नमामि प्रकृतिं शिवाम् । पौलस्त्यैश्वर्यसंहर्त्रीं भक्ताभीष्टां सरस्वतीम्
মই ভূমিৰ দুহিতা বিদ্যাক নমস্কাৰ কৰোঁ—শিৱময়ী শুভ প্ৰকৃতি; যিয়ে পৌলস্ত্য (ৰাৱণ) বংশৰ ঐশ্বৰ্য নাশ কৰিলে আৰু সৰস্বতী ৰূপে ভক্তৰ অভীষ্ট কামনা পূৰ্ণ কৰে।
Verse 53
पतिव्रताधुरीणां त्वां नमामि जनकात्मजाम् । अनुग्रहपरामृद्धिमनघां हरिवल्लभाम्
মই জনকৰ আত্মজা তোমাক নমস্কাৰ কৰোঁ—পতিব্ৰতা নাৰীৰ মাজত অগ্ৰগণ্য; অনঘা, অনুগ্ৰহে সমৃদ্ধ, আৰু হৰি (বিষ্ণু)ৰ প্ৰিয়া।
Verse 54
आत्मविद्यां त्रयीरूपामुमारूपां नमाम्य हम् । प्रसादाभिमुखीं लक्ष्मीं क्षीराब्धितनयां शुभाम्
মই আত্মবিদ্যাক নমস্কাৰ কৰোঁ, যাৰ ৰূপ ত্ৰয়ী বেদ; উমা-ৰূপা তাকো নমস্কাৰ কৰোঁ—শুভ লক্ষ্মী, ক্ষীৰসাগৰৰ কন্যা, সদা প্ৰসাদ দানলৈ অভিমুখী।
Verse 55
नमामि चन्द्रभगिनीं सीतां सर्वांगसुंदरीम् । नमामि धर्मनिलयां करुणां वेदमातरम्
মই চন্দ্ৰৰ ভগ্নী সীতাক নমস্কাৰ কৰোঁ, যি সৰ্বাঙ্গে সুন্দৰী। মই ধৰ্মৰ নিলয়, কৰুণাস্বৰূপা, বেদমাতা—তাক নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 56
पद्मालयां पद्महस्तां विष्णुवक्षस्थलालयाम् । नमामि चन्द्रनिलयां सीतां चन्द्रनिभाननाम्
মই পদ্মালয়া, পদ্মহস্তা, বিষ্ণুৰ বক্ষস্থলত নিবাসিনী সীতাক নমস্কাৰ কৰোঁ। মই চন্দ্ৰনিলয়া, চন্দ্ৰসম মুখমণ্ডলধাৰিণী সীতাক নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 57
आह्लादरूपिणीं सिद्धिं शिवां शिवकरीं सतीम् । नमामि विश्वजननीं रामचन्द्रेष्टवल्लभाम् । सीतां सर्वानवद्यांगीं भजामि सततं हृदा
মই সীতাদেৱীক প্ৰণাম কৰোঁ—আহ্লাদ-স্বৰূপিণী, সিদ্ধি-স্বৰূপা, শিৱা আৰু শিৱকাৰিণী, সতী-পতিব্ৰতা। মই বিশ্বজননীক প্ৰণাম কৰোঁ, যি ৰামচন্দ্ৰৰ অতি প্ৰিয় বল্লভা। নিৰ্দোষ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গযুক্ত সীতাক মই হৃদয়ে সদায় ভজোঁ।
Verse 58
श्रीसूत उवाच । स्तुत्वैवं हनुमान्सीतारामचन्द्रौ सभक्तिकम्
শ্ৰী সূত ক’লে: এইদৰে ভক্তিভাৱে সীতা আৰু ৰামচন্দ্ৰক স্তৱ কৰি হনুমানে…
Verse 59
आनंदाश्रुपरिक्लिन्नस्तूष्णीमास्ते द्विजोत्तमाः । य इदं वायुपुत्रेण कथितं पापनाशनम्
হে দ্বিজোত্তমসকল! (হনুমানে) আনন্দাশ্ৰুৰে সিক্ত হৈ নীৰৱে বহি থাকিল। বায়ুপুত্ৰে কোৱা এই (স্তৱ) পাপনাশক।
Verse 60
स्तोत्रं श्रीरामचंद्रस्य सीतायाः पठतेऽन्वहम् । स नरो महदैश्वर्यमश्नुते वांछितं स दा
যি নৰ শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰ আৰু সীতাৰ এই স্তোত্ৰ নিতৌ পাঠ কৰে, সি মহৎ ঐশ্বৰ্য লাভ কৰে আৰু সদায় ইচ্ছিত ফল পায়।
Verse 61
अनेकक्षेत्रधान्यानि गाश्च दोग्ध्रीः पयस्विनीः । आयुर्विद्याश्च पुत्रांश्च भार्यामपि मनोरमाम्
(সি লাভ কৰে) বহু ক্ষেত্ৰ আৰু ধান্য, দুগ্ধে ভৰপূৰ দোহনী গাই; দীঘল আয়ু আৰু বিদ্যা; পুত্ৰসন্তান, আৰু মনোৰমা পত্নীও।
Verse 62
एतत्स्तोत्रं सकृ द्विप्राः पठन्नाप्नोत्यसंशयः । एतत्स्तोत्रस्य पाठेन नरकं नैव यास्यति
হে দ্বিজসকল, যি এই স্তোত্ৰ একবাৰো পাঠ কৰে, সি নিঃসন্দেহে তাৰ পুণ্যফল লাভ কৰে; এই স্তোত্ৰ-পাঠৰ বলত সি নৰকলৈ কেতিয়াও নাযায়।
Verse 63
ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यंति सुमहांत्यपि । सर्वपापविनिर्मुक्तो देहांते मुक्तिमाप्नुयात्
ব্ৰহ্মহত্যা আদি অতি ভয়ংকৰ পাপসমূহো নাশ হয়। সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ, মানুহে দেহান্তত (মৃত্যুৰ সময়ত) মোক্ষ লাভ কৰিব পাৰে।
Verse 64
इति स्तुतो जगन्नाथो वायुपुत्रेण राघवः । सीतया सहितो विप्रा हनूमंतमथाब्रवीत्
এইদৰে বায়ুপুত্ৰে স্তৱন কৰাৰ পিছত, জগন্নাথ স্বয়ং ৰাঘৱে, সীতাসহ, হে দ্বিজসকল, তেতিয়া হনুমানক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 65
श्रीराम उवाच । अज्ञानाद्वा नरश्रेष्ठ त्वयेदं साहसं कृतम् । ब्रह्मणा विष्णुना वापि शक्रादित्रिदशैरपि
শ্ৰীৰামে ক’লে: হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, অজ্ঞানতাবশত তুমি এই দুঃসাহস কৰিলা—যি কৰ্ম ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু বা শক্ৰ আদি ত্ৰিদশদেৱতাসকলেও কৰিব নোৱাৰে।
Verse 66
नेदं लिंगं समुद्धर्तुं शक्यते स्थापितं मया । महादेवापराधेन पतितोऽस्यद्य मूर्च्छितः
মোৰ দ্বাৰা স্থাপিত এই লিঙ্গ উচ্ছেদ কৰা সম্ভৱ নহয়। মহাদেৱৰ অপৰাধৰ ফলত সি আজি পতিত হৈ মূৰ্ছিত হৈছে।
Verse 67
इतः परं मा क्रियतां द्रोहः सांबस्य शूलिनः । अद्यारभ्य त्विदं कुंडं तव नाम्ना जगत्त्रये
ইয়াৰ পিছত উমাসহ শূলিন মহাদেৱৰ প্ৰতি কোনো দ্ৰোহ নকৰিবা। আজিৰ পৰা এই পবিত্ৰ কুণ্ড ত্ৰিলোকত তোমাৰ নামেই খ্যাত হ’ব।
Verse 68
ख्यातिं प्रयातु यत्र त्वं पतितो वानरोत्तम । महापातकसंघानां नाशः स्यादत्र मज्जनात्
হে বানৰশ্ৰেষ্ঠ! য’ত তুমি পতিত হৈছিলা, সেই স্থান খ্যাতিলাভ কৰক; কিয়নো ইয়াত স্নান কৰিলে মহাপাপসমূহৰ গুচ্ছ নাশ হয়।
Verse 69
महादेवजटाजाता गौतमी सरितां वरा । अश्वमेधसहस्रस्य फलदा स्नायिनां नृणाम्
মহাদেৱৰ জটাৰ পৰা উৎপন্ন গৌতমী, নদীসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠা, তাত স্নান কৰা নৰলোকক সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল দান কৰে।
Verse 70
ततः शतगुणा गंगा यमुना च सरस्वती । एतन्नदीत्रयं यत्र स्थले प्रवहते कपे
তাৰো ওপৰত গঙ্গা, যমুনা আৰু সৰস্বতী শতগুণ অধিক প্ৰভাৱশালী; হে কপি-বীৰ! য’ত এই তিন নদী একে স্থলত প্ৰবাহিত হয়।
Verse 71
मिलित्वा तत्र तु स्नानं सहस्रगुणितं स्मृतम् । नदीष्वेतासु यत्स्नानात्फलं पुंसां भवेत्कपे
তাত মিলি স্নান কৰাটো সহস্ৰগুণ ফলদায়ক বুলি স্মৃত। হে কপি-বীৰ! এই নদীসমূহত স্নান কৰিলে মানুহে যি ফল পায়, সেয়া তাত বিশেষভাৱে প্ৰকাশ পায়।
Verse 72
तत्फलं तव कुंडेऽस्मिन्स्नानात्प्राप्नोत्यसंशयम् । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं हनूमत्कुंडतीरतः
নিঃসন্দেহে তোমাৰ এই পবিত্ৰ কুণ্ডত স্নান কৰিলে সেই একে ফল লাভ হয়। দুষ্প্ৰাপ্য মানৱ জন্ম লাভ কৰি, হনূমৎ-কুণ্ডৰ তীৰস্থিত তীৰ্থত পুণ্য অৰ্জন কৰা উচিত।
Verse 73
श्राद्धं न कुरुते यस्तु भक्तियुक्तेन चेतसा । निराशास्तस्य पितरः प्रयांति कुपिताः कपे
কিন্তু যি ভক্তিযুক্ত চিত্তে শ্ৰাদ্ধ নকৰে, হে কপি, তাৰ পিতৃগণ নিৰাশ হৈ ক্ৰুদ্ধভাবে প্ৰস্থান কৰে।
Verse 74
कुप्यंति मुनयोऽप्यस्मै देवाः सेंद्राः सचारणाः । न दत्तं न हुतं येन हनूमत्कुंडतीरतः
তাৰ ওপৰত মুনিসকলেও ক্ৰুদ্ধ হয়; আৰু ইন্দ্ৰসহ দেৱতাসকল, চাৰণসকলসহ, অসন্তুষ্ট হয়—যিয়ে হনূমৎ-কুণ্ডৰ তীৰ্থ-তীৰত ন দান দিলে, ন হোম-আহুতি দিলে।
Verse 75
वृथाजीवित एवासाविहामुत्र च दुःखभाक् । हनूमत्कुंडसविधे येन दत्तं तिलोदकम् । मोदंते पितरस्तस्य घृतकुल्याः पिबंति च
তাৰ জীৱন সঁচাকৈয়ে বৃথা, আৰু ইহলোক-পরলোক দুয়োতে দুখভাগী হয়—যদি হনূমৎ-কুণ্ডৰ ওচৰত পিতৃসকলৰ বাবে তিলোদক নেদিলে। কিন্তু তিলোদক অৰ্পণ কৰিলে, তাৰ পিতৃগণ আনন্দিত হয় আৰু ঘৃতধাৰা পান কৰাৰ দৰে পৰিতৃপ্ত হয়।
Verse 76
श्रीसूत उवाच । श्रुत्वैतद्वचनं विप्रा रामेणोक्तं स वायुजः
শ্ৰী সূত ক’লে: হে বিপ্ৰসকল, ৰামে কোৱা এই বাক্য শুনি, বায়ুপুত্ৰ হনুমানে (তাৰ অনুসাৰে কাৰ্য কৰিলে)।
Verse 77
उत्तरे रामनाथस्य लिंगं स्वेनाहृतं मुदा । आज्ञया रामचन्द्रस्य स्थापयामास वायुजः
উত্তৰ দিশত বায়ুপুত্ৰে নিজ প্ৰচেষ্টাৰে আনন্দেৰে ৰামনাথৰ লিঙ্গ আনি, ৰামচন্দ্ৰৰ আজ্ঞাত তাক স্থাপন কৰিলে।
Verse 78
प्रत्यक्षमेव सर्वेषां कपिलांगूलवेष्टितम् । हरोपि तत्पुच्छजा तं बिभर्ति च वलित्रयम् । तदुत्तरायां ककुभि गौरीं संस्थापयन्मुदा
সকলোৰে চকুত প্ৰত্যক্ষ আছিল যে (সেই লিঙ্গ) কপিৰ পুচ্ছৰে বেষ্টিত। সেই পুচ্ছজাত ত্ৰি-ভাঁজ (তিন ৰেখা) হৰো তাত ধাৰণ কৰে। আৰু তাতেই উত্তৰ দিশত আনন্দেৰে গৌৰীকো স্থাপন কৰিলে।
Verse 79
श्रीसूत उवाच । एवं वः कथितं विप्रा यदर्थं राघवेण तु । लिंगं प्रतिष्ठितं सेतौ भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम्
শ্ৰী সূত ক’লে—হে বিপ্ৰসকল, এইদৰে মই তোমালোকক ক’লোঁ যে ৰাঘৱে সেতুত কিহৰ বাবে এই লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—যি মানুহক ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে।
Verse 80
यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयेह पापानि शिवलोके महीयते
যি একাগ্ৰচিত্তে এই অধ্যায় পঢ়ে বা শুনে, সি ইয়াতেই পাপ ধুই পেলায় আৰু শিৱলোকত সন্মানিত হয়।