Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 91

Devanagari script

अहर्न्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वजन्म म्मरेद्द्विजः

Transliteration

aharnniśaṃ śruterjāpyācchaucācāraniṣevaṇāta | adrohavatyā buddhyā ca pūrvajanma mmareddvijaḥ

Translation

দিন-ৰাতি শ্রুতি-শাস্ত্ৰৰ জপ, শৌচ আৰু সদাচাৰৰ অনুশীলন, আৰু অদ্ৰোহী বুদ্ধিৰ দ্বাৰা—দ্বিজে পূৰ্বজন্মৰ সংস্কাৰ স্মৰণ কৰিব পাৰে।

Word by Word

• अहः: day
• अहः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अव्ययीभावार्थे)

• निशम्: night
• निशम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (अव्ययीभावार्थे)

• श्रुतेः: of the Veda/scripture
• श्रुतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• जाप्यात्: from recitation (japa)
• जाप्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: जप् (धातु) → जाप्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाववाचक-प्रातिपदिक (जाप्य = जपनीय/जपकर्म), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• शौच: of purity
• शौच: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• आचार: of conduct
• आचार: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)

• निषेवणात्: from the practice/observance (of purity and conduct)
• निषेवणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सेव् (धातु) → निषेवण (कृदन्त-प्रातिपदिक) + नि (उपसर्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शौच-आचारयोः निषेवणम्)

• अद्रोहवत्या: with non-malicious
• अद्रोहवत्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अ-द्रोहवत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषण (बुद्ध्या इति)

• बुद्ध्या: with intellect, with mind
• बुद्ध्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पूर्व: former, previous
• पूर्व: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जन्म इति)

• जन्म: birth
• जन्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्मरेत्: should remember
• स्मरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• द्विजः: a twice-born (brahmin)
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A dvija engaged in night-and-day recitation beside a lamp, with alternating sun/moon motifs; his mind depicted as clear mirror, with faint visionary scenes of a previous life appearing like a dream-vision.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual clarity arises from disciplined recitation, purity, and non-malice—refining consciousness to deeper remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is explicitly mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Continuous śruti-japa along with śauca and sadācāra is prescribed as a sādhana.