Adhyaya 39
এই অধ্যায়ত ব্রহ্মাই নাৰদক উপদেশমূলক সংলাপত কয়—শৃঙ্খলাবদ্ধ বেদাধ্যয়নত নিষ্ঠ শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসমাজে সংহিতা, পদ, ক্রম আৰু ঘন-পাঠৰ শুদ্ধ ৰীতিত বেদধ্বনি সংৰক্ষণ কৰে। ব্রহ্মা-বিষ্ণুপ্ৰমুখ দেৱগণে তাত উপস্থিত হৈ তেওঁলোকৰ যজ্ঞধ্বনি-পরিবেশ, আচাৰশুদ্ধি আৰু নৈতিক শৃঙ্খলা দেখি, তাক ত্ৰেতাযুগসদৃশ ধৰ্মস্থিতিৰ লক্ষণ বুলি গণ্য কৰে। কলিযুগৰ বিঘ্নৰ আশংকাত দেৱতাসকলে নিয়মিত অৰ্থ-কৰ্মব্যৱস্থা স্থাপন কৰে—চাতুৰ্বিদ্য আৰু ত্ৰৈবিদ্যৰ মাজত জীৱিকা-ভাগ, বৃত্তিসীমা, পৰস্পৰ বিবাহ-নিষেধ, আৰু কুল-বিভাজনৰ আনুষ্ঠানিক বিধান; পাঠত নিয়ামকৰ নাম ‘কাজেশ’ বুলি উল্লেখ আছে। তাৰ পাছত অধ্যায়টো এক বিস্তৃত নথিত পৰিণত হয়: ৫৫টা গ্ৰামনাম, প্ৰতিটো গ্ৰামৰ বাবে গোত্ৰ-প্ৰৱৰ সমষ্টি আৰু গ্ৰামবিশেষ ‘গোত্ৰদেৱী’ (বংশৰক্ষিকা দেবী)ৰ চিনাক্তকৰণ। নাৰদৰ প্ৰশ্নে গোত্ৰ, কুল আৰু দেবী চিনাৰ পদ্ধতি স্পষ্ট হয়; ব্রহ্মাই স্থানানুসাৰে বংশ-প্ৰৱৰ আদি ক্ৰমবদ্ধ মানচিত্ৰ দিয়ে। শেষত পৰৱৰ্তী কালত সংকৰ আৰু অৱক্ষয়ক যুগ-পরিবর্তনৰ ফল বুলি মানি ল’লেও, এই নিবন্ধক ধৰ্মাৰণ্যৰ সন্মানিত সঁদৰ্ভ হিচাপে সংৰক্ষিত বুলি কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं मतम् । एते ब्रह्मविदः प्रोक्ताश्चातुर्विद्या महा द्विजाः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: শুনা, হে পুত্ৰ; মই পৰম মতৰ মহাৰহস্য প্ৰকাশ কৰিম। এইসকলক ব্ৰহ্মবিদ্ বুলি কোৱা হয়—চতুৰ্বিদ্যাত নিপুণ মহাদ্বিজ।
Verse 2
स्वाध्यायाश्च वषट्काराः स्वधाकाराश्च नित्यशः । रामाज्ञापालकाश्चैव हनुमद्भक्तितत्पराः
তেওঁলোক স্বাধ্যায়ত নিবিষ্ট থাকে আৰু নিত্য ভষট্কাৰ আৰু স্বধাকার উচ্চাৰণ কৰে; ৰামৰ আজ্ঞা পালন কৰে আৰু হনুমান-ভক্তিত একাগ্ৰ।
Verse 3
एकदा तु ततो देवा ब्रह्माणं समुपागताः । ब्राह्मणान्द्रष्टुकामास्ते ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः
এবাৰ দেৱতাসকল ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ আহিল; ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণু আগভাগে আছিল, কিয়নো তেওঁলোকে ব্ৰাহ্মণসকল আৰু তেওঁলোকৰ ধৰ্মাচৰণৰ দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল।
Verse 4
तान्देवानागतान्दृष्ट्वा स्वस्थानाच्चलितास्तु ते । अर्घपाद्यं पुरस्कृत्य मधुपर्कं तथैव च
সেই দেৱতাসকল অহা দেখি তেওঁলোকে নিজৰ আসনৰ পৰা উঠিল; আগত অৰ্ঘ্য আৰু পাদ্যৰ নৈবেদ্য ৰাখি, তদুপৰি মধুপৰ্কো যথোচিত সন্মানে আনিলে।
Verse 5
पूजयित्वा ततो विप्रा देवान्ब्रह्मपुरोगमान् । ब्रह्मात्र उपविष्टास्ते वेदानुच्चारयन्ति हि
তাৰ পাছত বিপ্ৰসকলে ব্ৰহ্মাক আগত ৰাখি দেৱতাসকলক পূজা কৰিলে; তেতিয়া তেওঁলোকে ব্ৰহ্মাৰ সন্মুখত বহি নিশ্চয়েই বেদসমূহ উচ্চাৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 6
संहितां च पदं चैव क्रमं घनं तथैव च । उच्चैः स्वरेण कुर्वीत ऋचामृग्वेदसंहिताम्
তেওঁলোকে সংহিতা, পদ, ক্ৰম আৰু ঘন-পাঠতেও; উচ্চ আৰু স্পষ্ট স্বৰে ঋগ্বেদ-সংহিতাৰ ঋচাসমূহ উচ্চাৰণ কৰিছিল।
Verse 7
सामगाश्च प्रकुर्वंति स्तोत्राणि विविधानि च । शास्त्राणि च तथा याज्यापुरोनुवाक्या स्तथा
আৰু সামবেদৰ গায়কসকলে নানাবিধ স্তোত্ৰ গাইছিল; তদুপৰি শাস্ত্ৰ-পাঠ, যাজ্যা মন্ত্র আৰু পুৰোনুবাক্যা ৰূপে প্ৰাৰম্ভিক মন্ত্রসমূহো সম্পাদন কৰিছিল।
Verse 8
चतुरक्षरं परं चैव चतुरक्षरमेव च । द्व्यक्षरं च तथा पंचाक्षरं द्वयक्षरमेव च । एतद्यज्ञस्वरूपं च यो जपेज्ज्ञानपूर्वकम्
পৰম চতুৰাক্ষৰী মন্ত্ৰ আৰু চতুৰাক্ষৰী ৰূপ, দ্ব্যাক্ষৰী আৰু পঞ্চাক্ষৰী, পুনৰ দ্ব্যাক্ষৰী—যি জ্ঞানপূৰ্বক ইয়াক যজ্ঞ-স্বৰূপ বুলি জানি জপ কৰে…
Verse 9
अंते ब्रह्म पदप्राप्तिः सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । एकाग्रमानसाः सर्वे वेदपाठरता द्विजाः
শেষত ব্ৰহ্ম-পদ লাভ হয়—ইয়াই সত্য, সত্যই মই ঘোষণা কৰোঁ। একাগ্ৰচিত্তে সকলো দ্বিজ বেদ-পাঠত নিমগ্ন আছিল।
Verse 10
तेषामंगणदेशेषु कण्डूयन्ते कचान्मृगाः । ब्राह्मणा वेदमातां च जपंति विधिपूर्वकम्
তেওঁলোকৰ আঙণত হৰিণে নিজৰ লোম খুজলিয়াই আছিল; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে বিধি-পূৰ্বক ‘বেদ-মাতা’ৰ জপো কৰিছিল।
Verse 11
हस्ते धृतांश्च तैर्दर्भान्भक्षंते मृगपोतकाः । निर्वैरं तं तदा दृष्ट्वा आश्रमं गृहमेधिनाम्
তেওঁলোকৰ হাতে ধৰা দৰ্ভা-ঘাঁহ হৰিণৰ পোৱালিয়ে খাইছিল। গৃহস্থসকলৰ সেই আশ্ৰম নিৰ্বৈৰ দেখি (সকলে তাৰ পবিত্ৰতা বুজিলে)।
Verse 12
तुतुषुः परमं देवा ऊचुस्ते च परस्परम् । त्रेतायुगमिदानीं च सर्वे धर्मपरायणाः
দেৱতাসকল পৰম আনন্দিত হৈ পৰস্পৰে ক’লে: “এতিয়া যেন ত্ৰেতাযুগেই উভতি আহিল—সকলো ধৰ্ম-পরায়ণ।”
Verse 13
कलिर्दुष्टस्तथा प्रोक्तः किं करिष्यति पापकः । चातुर्विद्यान्समाहूय ऊचुस्ते त्रय एव च
‘কলি দুষ্ট বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে—সেই পাপী কি কৰিব?’ এইদৰে কৈ সেই তিনিজন দেৱসত্তাই চাতুৰ্বিদ্যসকলক আহ্বান কৰি তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 14
वृत्त्यर्थं भवतां चैव त्रैविद्यानां तथैव च । विभागं वः प्रदास्यामो यथावत्प्रतिपाल्यताम्
“তোমালোকৰ জীৱিকা আৰু ত্ৰৈবিদ্যাসকলৰো জীৱিকাৰ বাবে আমি তোমালোকক যথাযথ ভাগ নিৰ্ধাৰণ কৰি দিম; বিধি অনুসাৰে তাক ঠিক ঠিক পালন কৰা হওক।”
Verse 15
ये वणिजः पुरा प्रोक्ताः षट्त्रिंशच्च सहस्रकाः । त्रिसहस्रास्तु त्रैविद्या दशपंचसहस्रकाः
“আগতে যিসকল বণিজৰ কথা কোৱা হৈছিল, তেওঁলোক ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ। ত্ৰৈবিদ্যা তিনি হাজাৰ, আৰু দশপঞ্চসহস্ৰক পন্ধৰ হাজাৰ।”
Verse 16
चातुर्विद्यास्तथा प्रोक्ता अन्योन्यं वृत्तिमाश्रिताः । सत्रिभागास्तु त्रैविद्याश्चतुर्भागास्तु चात्रिणः
“এইদৰে চাতুৰ্বিদ্যাসকল ঘোষণা কৰা হ’ল, যিসকলে জীৱিকাৰ বাবে পৰস্পৰে নিৰ্ভৰশীল। ত্ৰৈবিদ্যাসকলক তিন ভাগ দিয়া হ’ল, আৰু চাত্ৰিণসকলক চাৰি ভাগ।”
Verse 17
वणिजां गृहमागत्य पौरोहित्यस्य नित्यशः । भागं विभज्य संप्रापुः काजेशेन विनिर्मिताः
বণিজসকলৰ ঘৰলৈ নিতৌ পুৰোহিত্য-সেৱাৰ বাবে আহি, তেওঁলোকে নিজৰ নিৰ্ধাৰিত ভাগ লাভ কৰিলে—যি কাজেশে বিধিপূৰ্বক ৰচনা কৰি স্থাপন কৰিছিল।
Verse 18
परस्परं न विवाहश्चातुर्विद्यत्रिविद्ययोः । चातुर्विद्या मया प्रोक्तास्त्रिविद्यास्तु तथैव च
চাতুৰ্বিদ্যা আৰু ত্ৰিবিদ্যাৰ মাজত পৰস্পৰ বিবাহ নকৰিব। মই যিদৰে চাতুৰ্বিদ্যাৰ বিধান ক’লোঁ, তেনেদৰে ত্ৰিবিদ্যাৰো ক’লোঁ।
Verse 19
त्रैविभागेन त्रैविद्याश्चतुर्भागेन चात्रिणः । एवं ज्ञातिविभागस्तु काजेशेन विनिर्मितः
ত্ৰিবিদ্যাসকলক ত্ৰৈভাগে অংশ দিয়া হ’ল, আৰু চাত্ৰিণসকলক চতুৰ্ভাগে। এইদৰে জ্ঞাতি-গোষ্ঠীৰ বিভাগ কাজেশে স্থাপন কৰিলে।
Verse 20
कृतकृत्यास्तु ते विप्राः प्रणेमुस्तान्सुरोत्तमान् । वृत्तिं दत्त्वा ततो देवाः स्वस्थानं च प्रतस्थिरे
কৰ্তব্য সম্পন্ন কৰি সেই বিপ্ৰসকলে সুৰোত্তম দেবতাসকলক প্ৰণাম কৰিলে। তাৰ পাছত দেবতাসকলে জীৱিকাৰ উপায় দান কৰি নিজৰ ধামলৈ গ’ল।
Verse 21
पंचपंचाशद्ग्रामाणां ते द्विजाश्च निवासिनः । चतुर्विद्यास्तु ते प्रोक्तास्तदादि तु त्रिविद्यकाः
সেই দ্বিজসকল পঞ্চপঞ্চাশটা গাঁৱৰ নিবাসী হ’ল। তেওঁলোকক চাতুৰ্বিদ্যা বুলি কোৱা হ’ল; তাৰ পাছৰ পৰা আনসকল ত্ৰিবিদ্যক নামে পৰিচিত হ’ল।
Verse 22
चातुर्विद्यस्य गोत्राणि दशपंच तथैव च । भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः ८ कुश एव च
চাতুৰ্বিদ্যাৰ গোত্ৰসমূহো পঞ্চদশ—যেনে ভাৰদ্বাজ, বৎস, কৌশিক, কুশ আদি।
Verse 23
जातूकर्ण्यस्तथा कुंतो वशिष्ठो ११ धारणस्तथा
তদ্ৰূপে জাতূকৰ্ণ্য আৰু কুন্ত; একাদশ বশিষ্ঠ আৰু ধাৰণো আছে।
Verse 24
आत्रेयो मांडिलश्चैव १४ लौगाक्षश्च १५ ततः परम् । स्वस्थानानां च नामानि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः
আত্রেয় আৰু মাণ্ডিল (চতুৰ্দশ) আৰু তাৰ পাছত লৌগাক্ষ (পঞ্চদশ); তদনন্তৰ মই তেওঁলোকৰ নিজ নিজ পবিত্ৰ নিবাসৰ নাম ক্ৰমে ক্ৰমে ক’ম।
Verse 25
सीतापूरं च श्रीक्षेत्रं २ मगोडी च ३ तथा स्मृता । ज्येठलोजस्तथा चैव शेरथा च ततः परम्
সীতাপূৰ আৰু শ্ৰীক্ষেত্ৰ (দ্বিতীয়), আৰু মগোডী (তৃতীয়) বুলিও স্মৰণ কৰা হয়; তাৰ পাছত জ্যেঠলোজ আৰু তদনন্তৰ শেৰথা আহে।
Verse 26
छेदे ताली वनोडी च गोव्यंदली तथैव च । कंटाचोषली चैव कोहेचं चंदनस्तथा
ছেদা, তালী আৰু বনোডী; তদ্ৰূপে গোব্যন্দলীও; আৰু কণ্টাচোষলী, কোহেচং আৰু চন্দনো আছে।
Verse 27
थलग्रामश्च सोहं च हाथंजं कपडवाणकम् । व्रजन्होरी च वनोडी च फीणां वगोलं दृणस्तथा
থলগ্ৰাম আৰু সোহং; হাতাঞ্জং আৰু কপডৱাণক; ব্ৰজন্হোৰী আৰু বনোডী; ফীণাং, বগোলং আৰু দ্ৰণো আছে।
Verse 28
थलजा चारणं सिद्धा भालजाश्च ततः परम् । महोवी आईया मलीआ गोधरी आमतः परम्
থলজা, চাৰণ, সিদ্ধা, আৰু তাৰ পাছত ভালজা; মহোভী, আইয়া, মলীয়া, গোধৰী, আৰু তাৰ পাছত আমতঃ।
Verse 29
वाठसुहाली तथा चैव माणजा सानदीयास्तथा । आनन्दीया पाटडीअ टीकोलीया ततः परम्
ৱাঠসুহালীও; মাণজা আৰু সানদীয়া; তাৰ পাছত আনন্দীয়া, পাটডীয়া, আৰু টীকোলীয়া।
Verse 30
गंभी धणीआ मात्रा च नातमोरास्तथैव च । वलोला रांत्यजाश्चैव रूपोला बोधणीच वै
গম্ভী, ধণীয়া, আৰু মাত্রা; তদ্ৰূপে নাতমোৰাও; বলোলা আৰু ৰাঁত্যজা; ৰূপোলা আৰু বোধণী নিশ্চয়।
Verse 31
छत्रोटा अलु एवा च वासतडीआमतः परम् । जाषासणा गोतीया च चरणीया दुधीयास्तथा
ছত্রোটা আৰু আলুও; তাৰ পাছত বাসতডী; তাৰ পিছত জাষাসণা আৰু গোতীয়া; লগতে চৰণীয়া আৰু দুধীয়া।
Verse 32
हालोला वैहोला च असाला नालाडास्तथा । देहोलो सौहासीया च संहालीयास्तथैव च
হালোলা আৰু বৈহোলা; আসালা আৰু নালাডাও; দেহোলো আৰু সৌহাসীয়া; আৰু সংহালীয়াও তদ্ৰূপে।
Verse 33
स्वस्थानं पंचपत्ताशद्ग्रामा एते ह्यनुक्रमात् । दत्ता रामेण विधिवत्कृत्वा विप्रेभ्य एव च
স্বস্থানৰ এই পঞ্চপঞ্চাশখন গাঁও ক্ৰম অনুসাৰে উল্লেখিত। ৰামে বিধি-বিধান অনুসৰি আচার সম্পন্ন কৰি সেয়া ব্ৰাহ্মণসকলক যথাযথভাৱে দান কৰিলে।
Verse 34
अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वस्थानस्य च गोत्रजान् । तथा हि प्रवरांश्चैव यथावद्विधिपूर्वकम्
এতিয়া মই স্বস্থানৰ গোত্ৰসমূহ আৰু তদনুসাৰে প্ৰৱৰসমূহো বৰ্ণনা কৰিম—যেনেকৈ পৰম্পৰা আৰু বিধি অনুসাৰে যথাযথ ক্ৰমত আছে।
Verse 35
ज्ञात्वा तु गोत्रदेवीं च तथा प्रवरमेव च । स्वस्थानं जायते चैव द्विजाः स्वस्थानवासिनः
কিন্তু নিজৰ গোত্ৰদেৱী আৰু নিজৰ প্ৰৱৰ জানিলে স্বস্থান সত্যই গঠিত হয়; আৰু স্বস্থানবাসী দ্বিজসকল নিজ নিজ যথাৰ্থ পৰিচয়ে প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
Verse 36
नारद उवाच । कथं च जायते गोत्रं कथं तु ज्ञायते कुलम् । कथं वा ज्ञायते देवी तद्वदस्व यथार्थतः
নাৰদে ক’লে: গোত্ৰ কেনেকৈ উৎপন্ন হয়, আৰু কুল কেনেকৈ জনা যায়? আৰু বংশদেৱী কেনেকৈ চিনাক্ত হয়? সেই কথা সত্য আৰু নিখুঁতভাৱে মোক কওক।
Verse 37
ब्रह्मोवाच । सीतापुरं तु प्रथमं प्रवरद्वयमेव च । कुशवत्सौ तथा चात्र मया ते परिकीर्त्तितौ
ব্ৰহ্মাই ক’লে: সীতাপুৰ প্ৰথম; আৰু ইয়াৰ প্ৰৱৰ দুটা। ইয়াত কুশ আৰু বৎসো—মই তোমাক—এইদৰে ঘোষণা কৰি ক’লোঁ।
Verse 38
१ श्रीक्षेत्रे द्वितीयं चैव गोत्राणां त्रयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सस्तृतीयं कुशमेव च
শ্ৰীক্ষেত্ৰত দ্বিতীয় বসতি আছে, আৰু গোত্ৰ তিনিটা—চাঁদনস, বৎস, আৰু তৃতীয়টো নিশ্চয় কুশ।
Verse 39
शोहोली च चतुर्थं वै कुशप्रवरमेव च
শোহোলী নিশ্চয় চতুৰ্থ, আৰু তাৰ প্ৰৱৰ কুশেই।
Verse 40
श्रेयस्थानं हि षष्ठं वै भारद्वाजः कुशस्तथा
শ্ৰেয়স্থান নিশ্চয় ষষ্ঠ; (তাৰ) বংশচিহ্ন ভাৰদ্বাজ, আৰু তদ্ৰূপ কুশ।
Verse 41
वटस्थानमष्टमं च निबोध सुतसत्तम
হে সুতসত্তম, নিবোধ—বটস্থান অষ্টম।
Verse 42
तत्र गोत्रं कुशं कुत्सं भारद्वाजं तथैव च । राज्ञः पुरं नवमं च भारद्वाजप्रवरमेव च ९
তাত গোত্ৰ কুশ, কুৎস, আৰু ভাৰদ্বাজো আছে। আৰু ৰাজ্ঞঃপুৰ নবম নগৰ, যাৰ প্ৰৱৰ ভাৰদ্বাজেই।
Verse 43
कृष्णवाटं दशमं चैव कुशप्रवरमेव च । दहलोडमेकादशं वत्सप्रवरमेव हि
দশমটো কৃষ্ণৱাট, কুশ-প্ৰৱৰৰে চিহ্নিত; আৰু একাদশটো দহলোড, নিশ্চয়েই বৎস-প্ৰৱৰযুক্ত বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 44
चेखलीद्वादशं पौककुशप्रवरमेव च
দ্বাদশটো চেখলী, আৰু সেয়াও পাউক–কুশ-প্ৰৱৰৰে সৈতে সংযুক্ত বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 45
चांचोदखे १२ देहोलोडी आत्रयश्च वत्सकुत्सकश्चैव । भारद्वाजीकोणाया च भारद्वाजगोलंदृणाशकुस्तथा
চাঁচোদখ (দ্বাদশ)ত দেহোলোডী আত্রেয় পৰম্পৰাৰ সৈতে, লগতে বৎস–কুত্সৰ সৈতে সংযুক্ত বুলি কোৱা হৈছে; আৰু তদ্ৰূপে ভাৰদ্বাজ—কোণায়া, আৰু ভাৰদ্বাজ—গোলন্দৃণ—আশকুৰ সৈতে সম্পৰ্কো উল্লেখিত।
Verse 46
थलत्यजाद्वये चैव कुशधारणमेव च । नारणसिद्धा च स्वस्थानं कुत्सं गोत्रं प्रकीर्तितम्
আৰু থলত্যজা নামৰ যুগলত, লগতে কুশ-ধাৰণত, আৰু নাৰণ-সিদ্ধাত—এইবোৰক নিজ নিজ স্বস্থান বুলি কোৱা হৈছে; আৰু কুত্স গোত্ৰ ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 47
भालजां कुत्सवत्सौ च मोहोवी आकुशस्तथा । ईयाश्लीआ शांडिलश्च गोधरीपात्रमेव च
ভালজা কুত্স–বৎস সংযুক্তিৰ; আৰু মোহোভী আকুশ পৰম্পৰাৰ। তদ্ৰূপে ঈয়াশ্লীআ, শাণ্ডিল, আৰু গোধৰী-পাত্ৰো উল্লেখিত।
Verse 48
आनंदीया द्वे चैव भारद्वाजशांडिलश्चैव पाटडीआ कुशमेव च
আনন্দীয়া (গোষ্ঠী/স্থান) দুটা আছে; আৰু ভাৰদ্বাজ–শাণ্ডিল্য পৰম্পৰাৰ লোকসকল; লগতে কুশ বংশৰ পাটডীয়াো আছে।
Verse 49
वांसडीआश्चैव जास्वा कौत्समणा वत्सआत्रेयौ गीता आकुशगौतमौ
আৰু আছে ৱাংসডীয়া আৰু জাস্বা; কৌৎস-মণা; বৎস–আত্রেয়; আৰু আকুশ–গৌতম পৰম্পৰাৰ গীতা (শাখা)ও আছে।
Verse 50
चरणीआ भारद्वाजः दुधीआधारणसा हि अहो सोन्नामांडिल्यस्तथा
চৰণীয়া ভাৰদ্বাজ বংশৰ; দুধীয়া ধাৰণা শাখাৰ—নিশ্চয়; আৰু তদ্ৰূপে সোন্নামাণ্ডিল্যও আছে।
Verse 51
वेलोला हुराश्चैवा असाला कुशश्चैव धारणा च द्वितीय कम्
ৱেলোলা আৰু হুৰা, আৰু আসালাো; কুশো; আৰু ধাৰণা—এইবোৰেই দ্বিতীয় গোট।
Verse 52
नालोला वत्सधारणीया च देलोला कुत्समेव च । सोहासीया भारद्वाजकुशवत्समेव च
নালোলা বৎস–ধাৰণীয়া পৰম্পৰাৰ; দেলোলা নিশ্চয় কুৎস বংশৰ; আৰু সোহাসীয়া ভাৰদ্বাজ–কুশ–বৎস সন্মিলিত সায়ৰো।
Verse 53
सुहालीआ वत्सं वै प्रोक्तं गोत्राणि यथाक्रमम् । मया प्रोक्तानि चैवात्र स्वस्थानानि यथाक्रमम्
‘সুহালীয়া’ আৰু ‘ৱৎস’ নিশ্চয়কৈ উচ্চাৰিত হৈছে, আৰু গোত্ৰসমূহো যথাক্ৰমে কোৱা হৈছে। ইয়াত মই তেওঁলোকৰ নিজ নিজ বাসস্থানো বিধিমতে ক্ৰমে প্ৰকাশ কৰিলোঁ।
Verse 54
शीतवाडिया ये प्रोक्ताः कुशो वत्सस्तथैव च । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयो दलमेव च
‘শীতৱাডিয়া’ নামে যিসকল কোৱা হয় তেওঁলোকো উল্লেখিত হৈছে, লগতে ‘কুশ’ আৰু ‘ৱৎস’ও। ‘বিশ্বামিত্ৰ’ আৰু ‘দেৱৰাত’ কোৱা হৈছে, আৰু তৃতীয়জন ‘দল’ বুলিও আছে।
Verse 55
भार्गवच्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निरेव हि । वचार्द्दशेषाबुटला गोत्रदेव्यः प्रकीर्तिताः
‘ভাৰ্গৱ’, ‘চ্যাৱন’, ‘আপ্নৱান’, ‘ঔৰৱ’ আৰু ‘জমদগ্নি’ নিশ্চয়কৈ ঘোষণা কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ সৈতে গোত্ৰ-দেৱীসকল—‘ৱাক’, ‘অৰ্দ্ধশেষা’ আৰু ‘অবুটলা’—নামেও কীৰ্তিত হৈছে।
Verse 56
श्रीक्षेत्रं द्वितीयं प्रोक्तं गोत्रद्वितयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सं देवी द्वितयमेव च
‘শ্ৰীক্ষেত্ৰ’ দ্বিতীয় বুলি কোৱা হৈছে, আৰু গোত্ৰৰ যুগলও তেনেদৰে। ‘ছাঁদনস’ আৰু ‘ৱৎস’ উল্লেখিত হৈছে, আৰু সেই বংশৰ সৈতে সংযুক্ত দেৱী-যুগলো কোৱা হৈছে।
Verse 57
आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तथैव च । भृगुच्यवनआप्नवानौ र्वजमदग्निमेव च
‘আঙ্গিৰস’, ‘আম্বৰীষ’ আৰু ‘যৌৱনাশ্ব’ তেনেদৰে উল্লেখিত হৈছে; আৰু ‘ভৃগু’, ‘চ্যাৱন’, ‘আপ্নৱান’, ‘ঔৰৱ’ আৰু ‘জমদগ্নি’ও।
Verse 58
देवी भट्टारिका प्रोक्ता द्वितीया शेपला तथा । एतद्वंशोद्भवा ये च शृणु तान्मुनिसत्तम
দেৱী ভট্টাৰিকা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে, আৰু দ্বিতীয় ৰূপে শেপলাও। এই একে বংশত জন্ম লোৱা যিসকল আছে, তেওঁলোকৰ কথা শুনা, হে মুনিসত্তম।
Verse 59
सक्रोधनाः सदाचाराः श्रौतस्मार्तक्रियापराः । पंचयज्ञरता नित्यं संबंधसंमाश्रिताः । क्षतज्ञाः क्रतुजाश्चैव ते सर्वे नृपसत्तमाः
তেওঁলোক ধৰ্মসম্মত ক্ৰোধত তৎপৰ, সদাচাৰী, আৰু শ্ৰৌত-স্মাৰ্ত আচাৰত নিবিষ্ট। নিত্য পঞ্চযজ্ঞত ৰত, সমাজ-সম্পৰ্ক আৰু কৰ্তব্যত স্থিত; ক্ষতি-প্ৰতিকাৰৰ বিধি জানে, আৰু যজ্ঞজাত—সকলোেই নৃপসত্তম।
Verse 60
तृतीयं मगोडोआ वै गोत्रद्वितयमेव च । भारद्वाजस्तथा कुत्सं देवी द्वितयमेव च
তৃতীয়জন ‘মগোডোআ’ বুলি কোৱা হৈছে, আৰু তদ্ৰূপ দুটা গোত্ৰ: ভাৰদ্বাজ আৰু কুৎসা। এই শ্ৰেণীৰ বাবে দেৱীৰ এক জোড়াও উল্লেখ কৰা হৈছে।
Verse 61
आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजस्तथैव च । विश्वामित्रदेव रातौप्रवरत्रयमेव च
আঙ্গিৰস, বাৰ্হস্পত্য আৰু ভাৰদ্বাজো তদ্ৰূপে কোৱা হৈছে; আৰু বিশ্বামিত্ৰ–দেৱৰাতৰ বাবে প্ৰৱৰ তিনিটাৰ এক ত্ৰয়ো ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 62
शेषला बुधला प्रोक्ताधारशांतिस्तथैव च । अस्मिन्ग्रामे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः
শেষলা আৰু বুধলা বুলি কোৱা হৈছে, আৰু তদ্ৰূপে আধাৰশান্তিও। আৰু এই গাঁৱত জন্ম লোৱা ব্ৰাহ্মণসকল সত্যবাদী।
Verse 63
द्विजपूजाक्रिया युक्ता नानायज्ञक्रियापराः । अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना द्विजाः सर्वे मुनीश्वराः
দ্বিজ-পূজা-ক্ৰিয়াৰে সংযুক্ত আৰু নানাবিধ যজ্ঞ-ক্ৰিয়াত নিবিষ্ট, এই গোত্ৰত উৎপন্ন সকলো দ্বিজক মুনীশ্বৰ-সদৃশ পূজনীয় বুলি মানা হয়।
Verse 64
चतुर्थं शीहोलियाग्रामं गोत्रद्वित यमेव च । विश्वामित्रदेवराततृतीयौदलमेव च
চতুৰ্থটো গাঁও ‘শীহোলিয়া’ নামে পৰিচিত; তাতো গোত্ৰৰ এক জোৰ আছে। আৰু তৃতীয়টো বিশ্বামিত্ৰ আৰু দেৱৰাতৰ বুলি কোৱা হয়, যাক ‘ঔদল’ বুলিও জনা যায়।
Verse 65
देवी चचाई वै तेषां गोत्रदेवी प्रकीर्तिता । अस्मिन्गोत्रे तुये जाता दुर्बला दीनमा नसाः
তেওঁলোকৰ গোত্ৰ-দেৱী হিচাপে দেৱী চচাঈক প্ৰখ্যাত বুলি কোৱা হয়। তথাপি এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা লোকসকলক দুৰ্বল আৰু দীন-মনস্ক বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।
Verse 66
असत्यभाषिणो विप्रा लोभिनो नृपसत्तम । सर्व्वविद्याप्रवीणाश्च ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तम
হে নৃপসত্তম! সেই ব্ৰাহ্মণসকল অসত্যভাষী আৰু লোভী; তথাপি, হে ব্ৰহ্মসত্তম, তেওঁলোক সকলো বিদ্যাতেই নিপুণ।
Verse 67
ज्येष्ठलोजा पंचमं च स्वस्थानं प्रतिकीर्तितम् । वत्सशीया कुत्सशीया प्रवरद्वितयं स्मृतम्
পঞ্চম বসতি ‘জ্যেষ্ঠলোজা’ বুলি তেওঁলোকৰ নিজ স্থান হিচাপে কীৰ্তিত। তাত স্মৃত দুটা প্ৰৱৰ হৈছে—বৎসশীয়া আৰু কুৎসশীয়া।
Verse 68
आवरिवृवाप्रः यौवनाश्वभृगुच्यवनआप्नोर्वजमदग्निस्तथैव हि
তদ্ৰূপেই নিশ্চয়—আৱৰিবৃৱাপ্ৰ, যৌৱনাশ্ব, ভৃগু, চ্যৱন, আপ্নোৰৱ আৰু জমদগ্নি—এইসকল স্মৃত পিতৃঋষি বুলি কীৰ্তিত।
Verse 69
चचाई वत्सगोत्रस्य शांता च कुत्सगोत्रजा । एतैस्त्रिभिः पंचभिश्च द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः
চচাঈ বৎস গোত্ৰৰ, আৰু শান্তা কুৎস গোত্ৰত জন্মা। এই তিনিজন—আৰু সেই পাঁচজনসহ—এই দ্বিজসকলক ব্ৰহ্মস্বৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়।
Verse 70
शांता दांताः सुशीलाश्च धन पुत्रैश्च संयुताः । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु
তেওঁলোক শান্ত, দান্ত (ইন্দ্ৰিয়-সংযমী) আৰু সুশীল; ধন আৰু পুত্ৰেৰে সমৃদ্ধ। বেদ অধ্যয়নত হীন হ’লেও, সকলো কৰ্মত কুশল।
Verse 71
सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म्मरताः सर्वे अत्रजा जलदा द्विजाः
তেওঁলোক সুৰুপ, সদাচাৰী আৰু সকলো ধৰ্মত নিষ্ঠিত। ইয়াত জন্মা এই সকলো দ্বিজ দানধৰ্মত ৰত—বৰষা-বহন কৰা মেঘৰ দৰে।
Verse 72
शेरथाग्रामेषु वै जाताः प्रवरद्वयसंयुताः । कुशभारद्वाजाश्चैव देवीद्वयं तथैव च
তেওঁলোক নিশ্চয় শেৰথা গাঁৱসমূহত জন্মা, দুটা প্ৰৱৰসহ যুক্ত—কুশ আৰু ভাৰতদ্বাজ—আৰু তদ্ৰূপে দুগৰাকী দেৱীৰ সঙ্গেও সংযুক্ত।
Verse 73
विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौ दल एव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च
বিশ্বামিত্ৰ আৰু দেৱৰাতৰ নাম কোৱা হৈছে; তৃতীয় আৰু দলো আছে; তেনেদৰে আঙিৰস, বাৰ্হস্পত্য আৰু ভাৰদ্বাজৰ পৰম্পৰাও উল্লেখিত।
Verse 74
कमला च महालक्ष्मीर्द्वितीया यक्षिणी तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः श्रौतस्मार्त्तरता बुधाः
কমলা আৰু মহালক্ষ্মীৰ উল্লেখ আছে; দ্বিতীয় ৰূপে যক্ষিণীও। আৰু এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা বুধসকল শ্ৰৌত আৰু স্মাৰ্ত—দুয়ো আচাৰত ৰত।
Verse 75
अस्मिन्वंशे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । अलौल्याश्च महायज्ञा वेदाज्ञाप्रतिपालकाः
আৰু এই বংশত জন্ম লোৱা ব্ৰাহ্মণসকল সত্যবাদী; লোভশূন্য, মহাযজ্ঞ সম্পাদনকাৰী, আৰু বেদৰ আজ্ঞা পালনকাৰী।
Verse 76
दंतालीया भारद्वाजकुत्सशायास्तथैव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च
তেনেদৰে দন্তালীয় আৰু ভাৰদ্বাজ-কুৎস-শায়া বংশৰ উল্লেখ আছে; আৰু আঙিৰস, বাৰ্হস্পত্য, ভাৰদ্বাজ—এই প্ৰৱৰসমূহো কোৱা হৈছে।
Verse 77
देवी च यक्षिणी प्रोक्ता द्वितीया कर्मला तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः
দেৱী আৰু যক্ষিণী বুলি কোৱা হৈছে; দ্বিতীয় ৰূপে কৰ্মলাও। আৰু এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা ৱাডৱাসকল ধনী, শুভ আৰু মঙ্গলময়।
Verse 78
वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः । ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्मपरायणाः
বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰৰে সুসজ্জিত, দ্বিজসেৱা-ভক্তিত পৰায়ণ; ব্ৰাহ্মণৰ যোগ্য ভোজন-দানত নিবিষ্ট—সকলো ধৰ্মত পৰায়ণ।
Verse 79
वडोद्रीयान्वये जाताश्चत्वारः प्रवराः स्मृताः । कुशः कुत्सश्च वत्सश्च भारद्वाजस्तथैव च
ৱডোদ্ৰীয় বংশত জন্মা চাৰিজন প্ৰৱৰ স্মৰণীয়: কুশ, কুৎস, বৎস আৰু ভাৰদ্বাজো।
Verse 80
तत्प्रवराण्यहं वक्ष्ये तथा गोत्राण्यनुक्रमात् । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च
এতিয়া মই সেই প্ৰৱৰসমূহ আৰু তদনুসাৰে গোত্ৰসমূহ ক্ৰমে ক’ম: বিশ্বামিত্ৰ, দেৱৰাত, তৃতীয় আৰু দলো।
Verse 81
आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः । भार्गवश्च्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निस्तथैव च
আঙ্গিৰস আৰু আম্বৰীষ উল্লেখিত, তৃতীয় যৌৱনাশ্ব; তদুপৰি ভাৰ্গৱ, চ্যাৱন, আপ্নৱান, ঔৰৱ আৰু জমদগ্নিও।
Verse 82
आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च । कर्मला क्षेमला चैव धारभट्टारिका तथा
তদ্ৰূপে আঙ্গিৰস, বাৰ্হস্পত্য আৰু ভাৰদ্বাজ কোৱা হৈছে; লগতে কৰ্মলা, ক্ষেমলা আৰু ধাৰভট্টাৰিকাও।
Verse 83
चतुर्थी क्षेमला प्रोक्ता गोत्रमाता अनुक्रमात् । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाताः पंचयज्ञरताः सदा
অনুক্ৰমে গোত্ৰমাতাৰ চতুৰ্থা ৰূপে ‘ক্ষেমলা’ কোৱা হৈছে। এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা সকলোৱে সদায় পঞ্চযজ্ঞত নিবিষ্ট থাকে।
Verse 84
लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायंते बहुप्रजाः । स्नानदानादि निरताः सदा विनिर्जितेंद्रियाः
তেওঁলোক লোভী আৰু ক্ৰোধী হ’ব পাৰে, তথাপি বহু সন্তান লাভ কৰি ধন্য হয়। স্নান-দান আদি কৰ্মত সদায় নিয়োজিত থাকে আৰু ইন্দ্ৰিয়সমূহ জয় কৰি ৰাখে।
Verse 85
वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः
হাজাৰ হাজাৰকৈ তেওঁলোক বাওঁলী, কূপ আৰু পুখুৰী নিৰ্মাণকাৰী হয়। ব্ৰতাচাৰী আৰু গুণজ্ঞ হ’লেও, মন্দবুদ্ধি আৰু বেদবিদ্যাৰ পৰা বঞ্চিত বুলি বৰ্ণিত।
Verse 86
गोदणीयाभिधे ग्रामे गोत्रौ द्वौ तत्र संस्थितौ । वत्सगोत्रं प्रथमकं भारद्वाजं द्वितीयकम्
‘গোদণীয়া’ নামৰ গাঁৱত দুটা গোত্ৰ স্থাপিত আছে। প্ৰথমটো বৎস গোত্ৰ, আৰু দ্বিতীয়টো ভাৰদ্বাজ গোত্ৰ।
Verse 87
भृगुच्यवनाप्नवानौर्वपुरोध समेव च । शीहरी प्रथमा ज्ञेया द्वितीया यक्षिणी तथा
ভৃগু, চ্যৱন, আপ্নৱ, ঔৰ্ৱ, পুৰোধ আৰু সম—এইসকলকো এই পৰম্পৰাত গণ্য কৰা হয়। ‘শীহৰী’ক প্ৰথমা (গোত্ৰমাতা/ধাৰা) বুলি জানিবা, আৰু ‘যক্ষিণী’ক দ্বিতীয়া।
Verse 88
अस्मिन्गोत्रोद्भवा विप्रा धनधान्यसमन्विताः । सामर्षा लौल्यहीनाश्च द्वेषिणः कुटिलास्तथा
এই গোত্ৰত জন্ম লোৱা ব্ৰাহ্মণসকল ধন-ধান্যৰে সমৃদ্ধ। সিহঁত সোনকালে ৰোষ কৰে, চঞ্চলতা-হীন, তথাপি দ্বেষী আৰু কুটিল আচৰণৰো হয়।
Verse 89
हिंसिनो धनलुब्धाश्च मया प्रोक्तास्तु भूपते
হে ভূপতি, মই তেওঁলোকক হিংস্ৰ আৰু ধনৰ লোভী বুলিয়েই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।
Verse 90
कण्टवाडीआ ग्रामे विप्राः कुशगोत्र । शुक्लशुश्च समुद्भवाः । प्रवरं तस्य वक्ष्यामि शृणु त्वं च नृपोत्तम
কণ্টৱাড়ীয়া গাঁৱত কুশ গোত্ৰৰ ব্ৰাহ্মণ আছে, আৰু শুক্লশুৰ বংশোদ্ভৱো আছে। সেই বংশৰ প্ৰৱৰ মই ক’ম—হে নৃপোত্তম, তুমি শুনা।
Verse 91
विश्वमित्रो देवरात उदलश्च त्रयः स्मृताः । चचाई देवी सा प्रोक्ता शृणु त्वं नृप सत्तम
বিশ্বামিত্ৰ, দেৱৰাত আৰু উদলা—এই তিনিজনক প্ৰৱৰ ঋষি বুলি স্মৰণ কৰা হয়। দেৱী চচাঈৰ কথাও ইয়াত কোৱা হৈছে। হে নৃপসত্তম, তুমি শুনা।
Verse 92
यजंते क्रतुभिस्तत्र हृष्टचित्तैकमानसाः । सर्वविद्यासु कुशला ब्राह्मणाः सत्यवादिनः
তাত তেওঁলোকে ক্ৰতু-সহ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰে, হৃষ্টচিত্ত আৰু একাগ্ৰ মনৰে। সকলো বিদ্যাত নিপুণ সেই ব্ৰাহ্মণসকল সত্যবাদী।
Verse 93
वेखलोया मया प्रोक्ता कुत्सवंशे समुद्भवाः । प्रवरत्रयसंयुक्ताः शृणुत्वं च नृपोत्तम
মই বেখলোয়া সকলৰ বৰ্ণনা কৰিলোঁ—যিসকল কুৎস বংশত উদ্ভৱ আৰু ত্ৰয় প্ৰৱৰযুক্ত। হে নৃপোত্তম, আগলৈও শুনা।
Verse 94
विश्वामित्रो देवराजौदलश्चेति त्रयः स्मृताः । चचाई देवी तेषां वै कुलरक्षाकरी स्मृता
বিশ্বামিত্ৰ, দেৱৰাজ-উদল আৰু আন এজন—এই ত্ৰয় স্মৃত। আৰু দেৱী চচাঈ তেওঁলোকৰ কুলৰক্ষা কৰোঁতা বুলি স্মৃত।
Verse 95
ब्राह्मणाश्च महात्मानः सत्त्ववंतो गुणान्विताः । तपस्वियोगिनश्चैव वेदवेदांगपारगाः
তেওঁলোক মহাত্মা ব্ৰাহ্মণ—সত্ত্বত দৃঢ়, গুণে গুণান্বিত; তপস্বী যোগী আৰু বেদ-বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী।
Verse 96
साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः । स्नानसंध्यापरा नित्यं ब्रह्मभोज्यपरायणाः
তেওঁলোক সাধু, সদাচাৰী, আৰু বিষ্ণুভক্তিত পৰায়ণ; নিত্য স্নান আৰু সন্ধ্যা-কৰ্মত নিবিষ্ট, আৰু ব্ৰাহ্মণক যোগ্য ভোজনে সন্মান কৰাত অটল।
Verse 97
अस्मिन्वंशे मया प्रोक्ताः शृणुत्वं च अतः परम्
এই বংশত মই যি কৈছোঁ, সেয়া ঘোষণা কৰিলোঁ; এতিয়া ইয়াৰ পাছৰ কথা শুনা।
Verse 98
देहलोडीआ ये प्रोक्ताः कुत्सप्रवरसंयुताः । आंगिरस आंबरीषो युवनाश्वस्तृतीयकः
যিসকলক দেহলোডীআ বুলি কোৱা হৈছে, কুৎস-প্ৰৱৰযুক্ত সেইসকলৰ নাম আঙিৰস, আম্বৰীষ আৰু তৃতীয়জন যুৱনাশ্ব বুলি প্ৰখ্যাত।
Verse 99
गोत्रदेवी मया प्रोक्ता श्रीशेषदुर्बलेति च । कुत्सवंशे च ये जाताः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः
গোত্ৰ-দেৱী বুলি মই ‘শ্ৰী-শেষ-দুৰ্বলা’ক কৈছোঁ; আৰু কুৎস বংশত জন্ম লোৱা সকল সদ্বৃত্ত আৰু সত্যভাষী।
Verse 100
वेदाध्ययनशीलाश्च परच्छिद्रैकदर्शिनः । सामर्षा लौल्यतो हीना द्वेषिणः कुटिलास्तथा
তেওঁলোক বেদ অধ্যয়নত আসক্ত, তথাপি পৰৰ দোষহে বিচাৰে; ক্ৰোধ-অসন্তোষে ভৰা, চঞ্চলতা-হীন, আৰু দ্বেষী তথা কুটিল।
Verse 110
शांता दांता सुशीलाश्च धनपुत्रसमन्विताः । धर्मारण्ये द्विजाः श्रेष्ठाः क्रतुकर्मणि कोविदाः
ধৰ্মাৰণ্যত দ্বিজসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজন শান্ত, দান্ত আৰু সুशील; ধন-পুত্ৰে সমন্বিত, আৰু যজ্ঞ-ক্ৰতুকৰ্মত কুশলী।
Verse 120
हाथीजणे च ये जाता वत्सा भारद्वाजास्तथा । ज्ञानजा यक्षिणी चैव गोत्रदेव्यौ प्रकी र्तिते
আৰু হাথীজণে যিসকল জন্মিছে, তেওঁলোক ভৎস আৰু তদ্ৰূপে ভাৰদ্বাজ; তাত জ্ঞানজা আৰু যক্ষিণী—এই দুগৰাকী গোত্ৰ-দেৱী বুলি প্ৰকীৰ্তিত।
Verse 130
महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च महोद्धताः । क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्र विशारदाः
তেওঁলোক অতি ভয়ংকৰ—মহাকায়, দীঘল আৰু উচ্চ, আৰু প্ৰচণ্ড উন্মত্ত; ক্লেশৰূপ, কৃষ্ণবৰ্ণ, তথাপি সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ—ধৰ্মাৰণ্যত এইদৰে বৰ্ণিত।
Verse 140
ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्म्म परायणाः
তেওঁলোক সকলোৱে ব্ৰহ্মভোজ্য—শুদ্ধ বৈদিক অৰ্ঘ্য-ভোগ নিবেদন—তাত নিবিষ্ট, আৰু সকলোৱে ধৰ্মত পৰায়ণ, ধৰ্মনিষ্ঠ।
Verse 150
वारणसिद्धाश्च ये प्रोक्ता ब्राह्मणा ज्ञानवित्तमाः । अस्मिन्गोत्रे च ये विप्राः सत्यवादिजितव्रताः
যিসকল ব্ৰাহ্মণ ‘ৱাৰণা-সিদ্ধ’ বুলি কোৱা হৈছে—আধ্যাত্মিক জ্ঞান-ধনৰ শ্ৰেষ্ঠ—আৰু এই গোত্ৰত জন্মা যিসকল বিপ্ৰ, সত্যবাদী আৰু জয় কৰা (সু-আয়ত্ত) ব্ৰতত স্থিৰ—তেওঁলোকক ইয়াত এইদৰে স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 160
विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च । देवी चवाई चैवात्र रक्षारूपा व्यवस्थिता
বিশ্বামিত্ৰ, দেৱৰাত, আৰু তৃতীয়জন উদল—এই নামসমূহ উচ্চাৰিত; আৰু ইয়াত দেৱী চৱাঈও ৰক্ষাশক্তিৰ ৰূপে স্থাপিতা।
Verse 170
गोधरीयाश्च ये जाता ब्राह्मणा ज्ञानसत्तमाः । गोत्रत्रयमथो वक्ष्ये यथा चैवाप्यनुक्रमात्
আৰু গোধৰীয় নামে জন্মা যিসকল ব্ৰাহ্মণ—জ্ঞানত উৎকৃষ্ট—এতিয়া মই তিনিটা গোত্ৰক যথাক্ৰমে আৰু অনুক্ৰমে বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 180
आंगिरसांबरीषौ च यौवनाश्वस्तृतीयकः । देवी चच्छत्रजा चैव द्वितीया शेषला तथा
আঙিৰস আৰু আম্বৰীষ—এই নাম দুটা প্ৰসিদ্ধ; তৃতীয়জন যৌৱনাশ্ব বুলি কোৱা হয়। তেনেদৰে দেৱী চচ্ছত্ৰজা (নাম) আৰু দ্বিতীয়া ৰূপে শেষলাো আছে।
Verse 190
साणदां च परं स्थानं पवित्रं परमं मतम् । कुशप्रवरजा विप्रास्तत्रस्थाः पावनाः स्मृताः
সাণদা এক পৰম স্থান বুলি গণ্য, অতি পবিত্ৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ। তাত বাস কৰা কুশ-প্ৰৱৰজাত বিপ্ৰসকলক পাৱনকাৰী বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 200
विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदलमेव हि । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वेदशास्त्र परायणाः
বিশ্বামিত্ৰ আৰু দেৱৰাত—আৰু নিশ্চয় তৃতীয়জন উদল। এই গোত্ৰত যিসকল জন্মে, তেওঁলোক বেদ আৰু শাস্ত্ৰত পৰায়ণ।
Verse 210
अस्मिन्वंशे समुद्भूता ब्राह्मणा देवतत्पराः । सस्वाधायवषट्कारा वेदशास्त्रप्रवर्तकाः
এই বংশত উদ্ভৱ হ’ল ব্ৰাহ্মণসকল, যিসকল দেৱতাত তৎপৰ। স্বাধ্যায় আৰু বষট্কাৰ কৰা, বেদ-শাস্ত্ৰৰ প্ৰৱৰ্তক আৰু সংৰক্ষক।
Verse 220
रूपोला परमं स्थानं पवित्रमतिपुण्यदम् । अस्मिन्गोत्रत्रये चैव देवीत्रितयमेव च
ৰূপোলা এক পৰম স্থান—পবিত্ৰ আৰু অতি পুণ্যদায়ক। এই গোত্ৰ-ত্ৰয়ত দেৱী-ত্ৰয়ো নিশ্চয় আছে।
Verse 230
छत्रोटा च परं स्थानं सर्वलोकैकपूजितम् । कुशगोत्रं समाख्यातं प्रवरत्रयमेव हि
ছত্ৰোটা এক পৰম পবিত্ৰ স্থান বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে, যাক সকলো লোকৰ জনে একে ধৰণে পূজা কৰে। ইয়াৰ বংশ কুশ-গোত্ৰ নামে খ্যাত, আৰু ইয়াত প্ৰৱৰ ত্ৰয়ো আছে।
Verse 240
अतः परं च संस्थानं जाखासणमुदाहृतम् । गोत्रं वै वात्स्यसंज्ञं तु गोत्रजा शीहुरी तथा । प्रवराणि च पंचैव मया तव प्रकाशितम्
ইয়াৰ পাছত আন এটা বসতি জাখাসণ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ গোত্ৰ বাট্স্য নামে খ্যাত, আৰু সেই গোত্ৰত জন্মা লোকসকলক শীহুৰী বুলিও কোৱা হয়। মই তোমাক প্ৰকাশ কৰিলোঁ যে তেওঁলোকৰ প্ৰৱৰ ঠিক পাঁচটা।
Verse 250
आंगिरसं बार्हस्पत्यं भारद्वाजं तृतीयकम् । अस्मिन्वंशे च ये जाताः ब्राह्मणा पूतमूर्तयः
আঙ্গিৰস, বাৰ্হস্পত্য আৰু ভাৰত্বাজ—এই তৃতীয় পৰিচয়সমূহ। এই বংশত জন্মা ব্ৰাহ্মণসকল পবিত্ৰ মূৰ্তি, ধৰ্মে মহিমান্বিত।
Verse 260
अरोगिणः सदा देवाः सत्यव्रतपरायणाः
তেওঁলোক সদায় নিৰোগী, আচৰণত দেৱসম, আৰু সত্যব্ৰতত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট।
Verse 270
तस्मिन्गोत्रे द्विजा जाताः पूर्वोक्तगुणशालिनः
সেই গোত্ৰত দ্বিজসকল জন্মে, যিসকল পূৰ্বে কোৱা গুণসমূহে বিভূষিত।
Verse 280
कडोव्या नवमं चैव कोहाटोया दशमं तथा । हरडीयैकादशं चैव भदुकीया द्वादशं तथा
কডোভ্যা নবম; কোহাটোয়া দশম। হৰডীয়া একাদশ, আৰু ভদুকীয়া দ্বাদশ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 290
शूद्रेषु जातिभेदः स्यात्कलौ प्राप्ते नराधिप । भ्रष्टाचाराः परं ज्ञात्वा ज्ञातिबंधेन पीडिताः
হে নৰাধিপ, কলিযুগ আহিলে শূদ্ৰসকলৰ মাজত জাতিভেদ উদ্ভৱ হ’ব। উচ্চতাক জানিও আচাৰভ্ৰষ্ট হৈ, জ্ঞাতিবন্ধনৰ চাপত পীড়িত হ’ব।
Verse 300
स्वकर्मनिरताः शांताः कृषिकर्मपरायणाः । धर्मारण्यान्नातिदूरे धेनूः संचारयंति ते
তেওঁলোক নিজৰ কৰ্মত নিবিষ্ট, শান্ত, আৰু কৃষিকৰ্মত পৰায়ণ। ধৰ্মাৰণ্যৰ পৰা অতি দূৰ নহয়, তেওঁলোকে গাইসমূহক চৰাই ফুৰায়।
Verse 310
वृत्तिं चक्रुर्ब्राह्मणास्तेऽ न्योन्यं मिश्रसमुद्भवाः । अन्यच्च श्रूयतां राजंस्त्रैविद्यानां द्विजन्मनाम्
সেই ব্ৰাহ্মণসকলে পৰস্পৰে, মিশ্ৰ-সম্বন্ধৰ পৰা উদ্ভূত হৈ, একে আনৰ মাজতে জীৱিকা স্থাপন কৰিলে। আৰু হে ৰাজন, ত্ৰিবেদজ্ঞ দ্বিজসকলৰ বিষয়ে আৰু কিছুমান শুনা।
Verse 320
यदि जीवति दैवाच्चेद्भ्रष्टाचारा भवेदिति
যদি দেৱবশত তেওঁ জীয়াই থাকে, তেন্তে কোৱা হয় যে তেওঁ আচাৰভ্ৰষ্ট হয়।
Verse 326
एकादशसमा ये च बहिर्ग्रामे वसंति ते । एवं भेदाः समभवन्नाना मोढद्विजन्मनाम् । युगानुसारात्कालेन ज्ञातीनां च वृषस्य वा
যিসকলে এগাৰ বছৰ গাঁৱৰ বাহিৰত বাস কৰিলে—এইদৰে মোঢ়া দ্বিজসকলৰ মাজত নানা বিভাজন উদ্ভৱ হ’ল। যুগানুক্ৰমে কালৰ প্ৰভাৱত আত্মীয়-গোত্ৰ আৰু বংশ-ধাৰা (বৃষ) সম্পৰ্কেও ভেদ দেখা দিলে।