व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
vyāsa uvāca | govatsānnairṛte bhāge dṛśyate lohayaṣṭikā | svayaṃbhuliṃgarūpeṇa rudrastatra sthitaḥ svayam | śrīmārkaṇḍeya uvāca | mokṣatīrthe sarasvatyā nabhasye caṃdrasaṃkṣaye | viprānsaṃpūjya vidhivattebhyo dattvā ca dakṣiṇām
ব্যাসে ক’লে: গোবৎসানাৰ নৈঋত (দক্ষিণ-পশ্চিম) ভাগত লোহযষ্টিকা দেখা যায়। তাত স্বয়ম্ভূ লিঙ্গ-ৰূপে ৰুদ্ৰ স্বয়ং অৱস্থিত। শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: সৰস্বতীৰ মোক্ষতীৰ্থত, নভস (ভাদ্ৰপদ) মাহত চন্দ্ৰ ক্ষয়মান (কৃষ্ণপক্ষ) হ’লে, ব্ৰাহ্মণসকলক বিধিপূৰ্বক সন্মান কৰি নিৰ্দিষ্ট দক্ষিণা দান কৰিব লাগে।
Vyāsa; Mārkaṇḍeya
Tirtha: Mokṣatīrtha (Sarasvatī) and Lohayaṣṭikā (Govatsāna)
Type: kshetra
Scene: A quiet Sarasvatī bank with a svayambhū Rudra-liṅga near an iron-staff-like marker (lohayaṣṭikā); Vyāsa narrates, Mārkaṇḍeya instructs pilgrims; brāhmaṇas seated for honor and dakṣiṇā during the darkening fortnight.
Sacred geography is anchored in a self-manifest Śiva presence, and pilgrimage is completed through dharma—honoring learned brāhmaṇas and giving dakṣiṇā.
Lohayaṣṭikā in the south-west of Govatsāna, and Mokṣatīrtha on the Sarasvatī.
In Nabhas (Bhādrapada) during lunar waning, worship/honor brāhmaṇas (vipra-pūjā) and give dakṣiṇā at Mokṣatīrtha.