Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6
Devanagari script
द्रष्टुं तु कौतुकं राजा तं पदातिं पुरः स्थितम् । उवाच दर्शयस्वेति गोवत्सं च समाविशत्
Transliteration
draṣṭuṃ tu kautukaṃ rājā taṃ padātiṃ puraḥ sthitam | uvāca darśayasveti govatsaṃ ca samāviśat
Translation
কৌতুক দেখিবলৈ ইচ্ছা কৰি ৰজাই সন্মুখত থিয় পদাতিকজনক ক’লে— “দেখুৱাই দে,” আৰু গোৱাছাটোৰ দিশে আগবাঢ়িল।
Word by Word
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (Infinitive), प्रयोजनार्थक
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोधार्थक अव्यय (particle)
कौतुकम्the wonder
कौतुकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकौतुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तम्that (him)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
पदातिम्the foot-soldier
पदातिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपदाति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
पुरःin front
पुरः:
Desha (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb)
स्थितम्standing
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पदातिम् विशेषयति
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दर्शयस्वshow (me)
दर्शयस्व:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + णिच् (causative)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; णिजन्त 'cause to see/show'
इतिthus
इति:
Vakyaparisamapti (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक अव्यय (quotative)
गोवत्सम्the calf
गोवत्सम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
समाविशत्entered/approached
समाविशत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-विश् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Sūta (narration; king’s words reported)
Visual Art Cues
Scene: The king, alerted, leans forward and commands the soldier to lead; the party begins moving, weapons and standards subdued by the forest setting.
Characters & Entities
B
Balāhaka (king)P
Padāti (foot-soldier)G
Govatsa (calf)FAQs
Reverence and curiosity toward dharmic signs can lead one from ordinary pursuits to contact with a tīrtha’s sanctity.
Govatsa-tīrtha is being approached in the unfolding account.
None; it narrates the king’s decision to personally investigate the wonder.