Adhyaya 24
ব্যাসে ধৰ্মাৰণ্য নামৰ শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ-প্ৰদেশৰ মাহাত্ম্য সমাপ্ত কৰি পুনৰ দৃঢ়ভাৱে কয় যে ই পৰম মঙ্গলদায়ক আৰু বহু জন্মৰ সঞ্চিত পাপ শোধনকাৰী। তেওঁ উপদেশ দিয়ে যে তাত স্নান কৰিলে অপৰাধৰ পৰা মুক্তি মেলে; সেয়ে ধৰ্মৰাজ যুধিষ্ঠিৰ মহাপাপ-নিবাৰণ আৰু সজ্জনৰ ৰক্ষাৰ বাবে সেই অৰণ্যত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ক্ষেত্ৰখনৰ আচাৰ-ব্যৱস্থা বৰ্ণিত হয়—বিভিন্ন তীৰ্থত নিমজ্জন, দেৱালয় দৰ্শন, আৰু নিজৰ সংকল্প অনুসাৰে ইষ্ট-পূর্ত (যজ্ঞ, দান, সেৱা) কৰ্ম। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে যে যিয়ে তাত উপস্থিত হয় বা কেৱল তাৰ মহিমা শুনে, সি ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়োটাই লাভ কৰে আৰু সংসাৰ-অনুভৱৰ পাছত অন্তত নিৰ্বাণ প্ৰাপ্ত হয়। বিশেষকৈ দ্বিজসকলে শ্ৰাদ্ধকালত এই পাঠ কৰিলে পিতৃসকলৰ দীঘলীয়া উন্নতি হয় বুলি প্ৰতিপাদিত। ধৰ্মৱাপী তীৰ্থত কেৱল জলেই, অন্য সামগ্ৰী নথাকিলেও, বৃহৎ পাপৰাশি নাশ কৰি গয়া-শ্ৰাদ্ধ আৰু পুনঃপুনঃ পিণ্ডদানৰ সমান ফল দিয়ে—জল আৰু স্মৰণকেন্দ্ৰিক সহজ কিন্তু শক্তিশালী বিধান।
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । एतत्तीर्थस्य माहात्म्यं मया प्रोक्तं तवाग्रतः । अनेकपूर्वजन्मोत्थपातकघ्नं महीपते
ব্যাসে ক’লে: হে ভূমিপতি, এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য মই তোমাৰ আগত কৈ দিলোঁ—ই বহু পূৰ্বজন্মৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পাপসমূহ বিনাশ কৰে।
Verse 2
स्थानानामुत्तमं स्थानं परं स्वस्त्ययनं महत् । स्कंदस्याग्रे पुरा प्रोक्तं महारुद्रेण धीमता
ই সকলো স্থানৰ ভিতৰত উত্তম স্থান—পৰম, আৰু মহা মঙ্গল-কল্যাণৰ আশ্ৰয়। প্ৰাচীন কালত স্কন্দৰ সন্মুখত ধীমান মহাৰুদ্ৰে ইয়াক ঘোষণা কৰিছিল।
Verse 3
त्वं पार्थ तत्र स्नात्वा हि मोक्ष्यसे सर्वपात कात् । तच्छ्रुत्वा व्यासवाक्यं हि धर्म्मराजो युधिष्ठिरः
“হে পাৰ্থ! তাত স্নান কৰিলে তুমি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হ’বা।” ব্যাসৰ এই বাক্য শুনি ধৰ্মৰাজ যুধিষ্ঠিৰে (তাৰপিছত উত্তৰ দিলে/কাৰ্য কৰিলে)।
Verse 4
धर्मात्मजस्तदा तात धर्मारण्यं समाविशत् । महापातकनाशाय साधुपालनत त्परः
তেতিয়া, হে প্ৰিয়, ধৰ্মৰ পুত্ৰ ধৰ্মাৰণ্য নাম পবিত্ৰ অৰণ্যত প্ৰৱেশ কৰিলে; মহাপাতক নাশ কৰিবলৈ আৰু সাধুসকলক ৰক্ষা কৰিবলৈ একাগ্ৰ আছিল।
Verse 5
विगाह्य तत्र तीर्थानि देवतायतनानि च । इष्टापूर्तादिकं सर्वं कृतं तेन यथेप्सितम्
তাত তীৰ্থসমূহত স্নান কৰি আৰু দেৱতাৰ আয়তনসমূহ দৰ্শন কৰি, তেওঁ ইচ্ছামতে ইষ্ট-পূৰ্ত আদি সকলো পুণ্যকৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 6
ततः पापविनिर्मुक्तः पुनर्गत्वा स्वकं पुरम् । इद्रप्रस्थं महासेन शशास वसुधातलम्
তাৰ পাছত পাপমুক্ত হৈ তেওঁ পুনৰ নিজৰ নগৰলৈ গ’ল; আৰু হে মহাবাহু, ইন্দ্ৰপ্ৰস্থৰ পৰা পৃথিৱী শাসন কৰিলে।
Verse 7
इदं हि स्थानमासाद्य ये शृण्वंति नरोत्तमाः । तेषां भुक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः
নিশ্চয়, যিসকল নৰোত্তম এই স্থানত আহি ইয়াৰ মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়োটাই হব—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 8
भुक्त्वा भोगान्पार्थिवांश्च परं निर्वाणमाप्नुयुः । श्राद्धकाले च संप्राप्ते ये पठंति द्विजातयः
পৃথিৱীৰ ভোগসমূহ ভোগ কৰি তেওঁলোকে পৰম নিৰ্বাণ লাভ কৰে। আৰু শ্ৰাদ্ধকাল উপস্থিত হ’লে, যিসকল দ্বিজাতি এই পাঠ কৰে…
Verse 9
उद्धृताः पितरस्तैस्तु यावच्चंद्रार्क्कमेदिनि । द्वापरे च युगे भूत्वा व्यासेनोक्तं महात्मना
তেওঁলোকৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকৰ পিতৃগণ নিশ্চিতভাৱে উদ্ধাৰ লাভ কৰে, যেতিয়ালৈকে পৃথিৱীত চন্দ্ৰ-সূৰ্য স্থিৰ থাকে। এই বাক্য মহাত্মা ব্যাসে দ্বাপৰ যুগত অৱতীৰ্ণ হৈ কহিছিল।
Verse 10
वारिमात्रे धर्मवाप्यां गयाश्राद्धफलं लभेत् । अत्रागतस्य मर्त्यस्य पापं यमपदे स्थितम्
ধৰ্ম-ৱাপীত কেৱল এক মুঠি পানীৰে গয়া-শ্ৰাদ্ধৰ ফল লাভ হয়। ইয়ালৈ অহা মর্ত্যৰ যমলোকত স্থিত পাপ নাশ হয়।
Verse 11
कथितं धर्मपुत्रेण लोकानां हितकाम्यया । विना अन्नैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव वा
লোকসকলৰ মঙ্গল কামনাৰে ধৰ্মপুত্ৰে এই কথা ঘোষণা কৰিছিল—অন্ন-অৰ্পণ নথকাকৈ, দৰ্ভা ঘাঁহ নথকাকৈ, আৰু আসন নথকাকৈও ই ফলদায়ক।
Verse 12
तोयेन नाशमायाति कोटिजन्मकृतं त्व घम् । सहस्रमुरुशृंगीणां धेनूनां कुरुजांगले । दत्त्वा सूर्यग्रहे पुण्यं धर्मवाप्यां च तर्पणाम्
কেৱল জলৰ দ্বাৰাই কোটি কোটি জন্মত সঞ্চিত পাপ নাশ হয়। কুরুজাঙ্গলত বহল শিঙৰ হাজাৰ ধেনু দানৰ পুণ্য, আৰু সূৰ্যগ্ৰহণ সময়ৰ পুণ্য—ধৰ্ম-ৱাপীত তৰ্পণ কৰিলেও লাভ হয়।
Verse 13
एतद्वः कथितं सर्वं धर्मारण्यस्य चेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः
এইদৰে মই তোমালোকক ধৰ্মাৰণ্যৰ সকলো মহিমা আৰু পবিত্ৰ বৃত্তান্ত ক’লোঁ। ইয়াক শুনিলে ব্ৰাহ্মণহন্তা বা গোহন্তাও সকলো পাপ-পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 14
एकविंशतिवारैस्तु गयायां पिंडपातने । तत्फलं समवाप्नोति सकृदस्मिञ्छ्रुते सति
গয়াত একুশবাৰ পিণ্ড-দান কৰিলে যি ফল লাভ হয়, এই পবিত্ৰ কাহিনী একবাৰ শুনিলেও সেই একে ফলেই লাভ হয়।