Adhyaya 19

Verse 1

। । व्यास उवाच । इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ব্যাসে ক’লে: ইন্দ্ৰসৰত স্নান কৰি আৰু ইন্দ্ৰেশ্বৰ শিৱক দর্শন কৰি, মানুহে সাত জন্মত সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: সেই সৰ্বোত্তম তীৰ্থ আদিতে কোনে নিৰ্মাণ কৰিছিল? হে ভগৱন, হে দ্বিজসত্তম, মোক যথাযথভাৱে সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা কৰি কোৱা।

Verse 3

व्यास उवाच । इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् । ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै

ব্যাসে ক’লে: হে মহাৰাজ, ইন্দ্ৰই নিজে তাত অতি দুৰূহ তপস্যা কৰিছিল; গাঁৱৰ উত্তৰ দিশত, বসতিৰ ওপাৰে, নিশ্চয় সেয়া শতবছৰ ধৰি।

Verse 4

शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत । उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्

হে ভাৰত, অতি ভয়ংকৰ লক্ষ্য—শিৱকেই—মনতে স্থিৰ কৰি, মহাতেজস্বী তেওঁ উৰ্ধ্ববাহু হৈ সূৰ্যৰ সন্মুখে, একেটা আঙুলিৰ আগত ভাৰসাম্য ৰাখি থিয় হৈছিল।

Verse 5

वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये । एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः

বৃত্ৰ বধৰ ফলত যি পাপ হোৱা বুলি তেওঁ জানিলে, তাৰ প্ৰায়শ্চিত্তৰ বাবে; একাগ্ৰ আৰু সংযত হৈ, আচৰণত শুদ্ধতা ধৰি, শিৱ-আৰাধনাত নিমগ্ন হ’ল।

Verse 6

तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः । तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः

তেতিয়া সেই তপস্যাৰে শম্ভু সন্তুষ্ট হ’ল। তাৰপিছত তাত চন্দ্ৰশেখৰ, তীক্ষ্ণ প্ৰভু আহিল—জটাধাৰী, ভস্মলিপ্ত দেহ, আৰু বৃষভধ্বজ।

Verse 7

खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः । गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः

খট্বাঙ্গ ধাৰণকাৰী, পঞ্চবক্ত্ৰ, দশবাহু, ত্ৰিলোচন; গঙ্গাধৰ, বৃষভাৰূঢ়, আৰু ভূত-প্ৰেত আদি গণেৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 8

सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः । तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्

তেতিয়া দেৱ—সুৰশ্ৰেষ্ঠ, অতি প্ৰসন্ন, কৃপালু আৰু বৰদাতা—অত্যন্ত সন্তুষ্ট হ’ল। হৃদয় আনন্দে ভৰি তেওঁ দেৱেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক এই বাক্য ক’লে।

Verse 9

हर उवाच । यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते

হৰ (শিৱ) ক’লে: “হে দেৱ! তুমি যি যি প্ৰাৰ্থনা কৰিছা, সেই সকলো মই তোমাক দান কৰোঁ।”

Verse 10

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर । ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः

ইন্দ্ৰ ক’লে: “যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, হে দেৱেশ! হে মহেশ্বৰ, কৃপাসিন্ধু! তেন্তে জানিবা, হে দেৱ, ব্ৰাহ্মণ-হত্যা (ব্ৰহ্মহত্যা)ৰ পাপ মোক সদায় ব্যথিত কৰি ৰাখে।”

Verse 11

वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम । तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा

“হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! বৃত্ৰাসুৰ বধৰ পৰা পাপ উৎপন্ন হৈছে। হে সর্বশক্তিমান প্ৰভু, সেই পাপ নাশ কৰা, যি সদায় মোক দুখ দিয়ে।”

Verse 12

हर उवाच । धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् । हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि

হৰ (শিৱ) ক’লে: “হে সুৰপতে! ধৰ্মাৰণ্যত ব্ৰহ্মহত্যা তোমাক পীড়া নকৰে। গাই, দ্বিজ (দ্বিজাতি), শিশু বা নাৰীৰ হত্যাৰ পাপো তাত স্থায়ী নহয়।”

Verse 13

वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च । यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति । प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर

হে দেৱেন্দ্ৰ! মোৰ বচন অনুসাৰে, আৰু ব্ৰহ্মা-কেśৱৰ বচন অনুসাৰে, আৰু যমৰ আদেশ অনুসাৰে, হে জিষ্ণু! ইয়াত হত্যাৰ পাপ কেতিয়াও নাথাকে। সেয়ে, হে মহাৰাজ, তুমি ইয়ালৈ প্ৰৱেশ কৰি ইয়াতেই স্নান আচৰণ কৰা।

Verse 14

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

ইন্দ্ৰে ক’লে: যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হোৱা, হে মহেশ্বৰ, কৃপাসিন্ধু! তেন্তে, হে মহাদেৱ, হে শংকৰ, মোৰ নাম ধৰি ইয়াত স্থাপিত হোৱা।

Verse 15

तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा । दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्

‘তথেই’ বুলি কৈ মহাদেৱ—হৰ—সেই সময়ত অতিশয় প্ৰসন্ন হৈ, তাতেই পাপনাশক লিঙ্গ প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 16

कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना । स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः

শম্ভুৱে নিজৰ আত্মযোগবলৰে কূৰ্মৰ পিঠিৰ পৰা তাক উৎপন্ন কৰিলে; আৰু তাতেই শ্ৰীকণ্ঠ স্থিত হৈ থাকিল। যিসকলে ত্ৰিকালজ্ঞ, তেওঁলোকে এই কথা বুজে।

Verse 17

वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ । इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप

হে নৃপ! বৃত্রবধৰ ভয়ত আতংকিত দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ সন্নিধানত, ধাৰ্মাৰণ্যত তেতিয়া ইন্দ্ৰেশ্বৰ তাত স্থাপিত হ’ল।

Verse 18

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया । इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा

হে ৰাজেন্দ্ৰ! লোকসকলৰ মঙ্গল কামনা কৰি আৰু সকলো পাপৰ শুদ্ধিৰ বাবে, ইন্দ্ৰেশ্বৰক সদায় পুষ্প, ধূপ আদি অৰ্ঘ্য-উপচাৰে পূজা কৰা উচিত।

Verse 19

पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः

যি নৰে ভক্তিৰে পূজা কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—বিশেষকৈ অষ্টমী আৰু চতুৰ্দশী তিথিত, আৰু মাঘ মাহত তাতোকৈও অধিক।

Verse 20

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते । नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः

সকলো পাপৰ শুদ্ধিৰ বাবে সি শিৱলোকত মহিমান্বিত হয়। আৰু যি মর্ত্যই তাত (দেৱতা/তীৰ্থ)ৰ সন্মুখত ‘নীলোৎসৰ্গ’ নামৰ অৰ্পণ কৰে, সিও এই পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 21

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

যি জনে নিশ্চয় চতুৰ্দশী তিথিত সাঙ্গ-ৰুদ্ৰ জপ কৰে, সি সাত গোত্ৰ উদ্ধাৰ কৰে আৰু একশ এক কুলকো তাৰে।

Verse 22

सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्

সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধ আত্মাই পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 23

सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् । यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे

যি সোণাৰ এটা নয়ন গঢ়ি, মাজত ৰত্ন সংযোজিত কৰি, উত্তম ইন্দ্ৰতীৰ্থত দ্বিজসকলক দান কৰে—সেয়ে পৰৱৰ্তী বৰ্ণিত প্ৰশংসিত পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 24

अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया । निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते । महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः

তেওঁৰ বাবে ষাঠি জন্মলৈকে অন্ধতা নুঠে, আৰু তেওঁৰ নয়নত সদায় নিৰ্মলতা জন্মে। তদুপৰি, মহাৰোগ আৰু অন্য ব্যাধিত পীড়িত লোকসকল স্নান কৰি সেই পবিত্ৰ সান্নিধ্যৰ আগৰ পৰা ব্যাধিমুক্ত হৈ গুচি যায়।

Verse 25

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

যেতিয়া (দেৱতা) একাগ্ৰচিত্তে পূজিত হয়, তেতিয়া মানুহ সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু যি মানুহ কুণ্ডত স্নান কৰি পিতৃসকলক তৃপ্ত কৰে…

Verse 26

तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः । ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः

হে ৰাজন, তেওঁৰ পিতৃ আৰু পিতামহসকল সদায় তৃপ্ত থাকে—আৰু যিসকল দেহধাৰী কুষ্ঠ আদি মহাৰোগে গ্ৰস্ত…

Verse 27

स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै

কেৱল স্নানমাত্ৰেই তেওঁলোক শুদ্ধ হয় আৰু দিব্য দেহ লাভ কৰে। জ্বৰ আদি কষ্টত পীড়িত মানুহে নিজৰ আত্মহিত, অৰ্থাৎ পৰম মঙ্গলৰ বাবে নিশ্চয় এই কৰ্ম কৰে।

Verse 28

स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्

এই পবিত্ৰ তীৰ্থত কেৱল স্নান কৰিলেই তেওঁলোক শুদ্ধ হৈ দিৱ্য-তেজস্বী অৱস্থা লাভ কৰে। আৰু স্নান কৰি যদি প্ৰভুৰ পূজা কৰে, তেন্তে জ্বৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 29

एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् । विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्

এটা একদিনীয়া জ্বৰ হওক, দুদিনীয়া জ্বৰ হওক, চতুৰ্থদিনীয়া বা তৃতীয়দিনীয়া জ্বৰ হওক; অথবা বিষম জ্বৰৰ যন্ত্ৰণা হওক, নাইবা মাহ-পক্ষ আদি অন্তৰে পুনৰাবৃত্ত জ্বৰ—এই সকলো জ্বৰ ইয়াত নিবারিত হয়।

Verse 30

इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः । विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते

ইন্দ্ৰেশ্বৰৰ কৃপাৰে সেয়া (জ্বৰ) নাশ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। নিশ্চয়েই মানুহ জ্বৰ-মুক্ত হয়; এই কথা সত্য, সত্যই, হে ৰাজন।

Verse 31

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

বন্ধ্যা নাৰী হওক, দুর্ভাগ্যা নাৰী হওক, ‘কাক-বন্ধ্যা’ বুলি কোৱা হওক, যাৰ সন্তান মৃত্যু হৈছে, যাৰ দুধপীয়া শিশু মৃত্যু হৈছে, বা যি মহাপাপিনী—সেই নাৰী শিৱৰ সন্মুখত সেই কুণ্ডত স্নান কৰি একাগ্ৰচিত্তে পূজা কৰিব; কেৱল স্নানেই তাই শুদ্ধ হয়।

Verse 32

एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् । गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः

এইদৰে বহুবার বহু বৰ দান কৰি, পিনাকধাৰী (শিৱ) হে পৃথা-পুত্ৰ, নিজৰ নগৰলৈ গ’ল, আৰু দেৱ-অসুৰে সেৱা কৰি সঙ্গ দিছিল।

Verse 33

ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति । जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्

তেতিয়া মহাতেজস্বী শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) নিশ্চয় নিজৰ নগৰলৈ গ’ল। আৰু তাতেই জয়ন্তেও এক উত্তম শিৱলিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।

Verse 34

जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा । त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः

জয়ন্তৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ হৰ (শিৱ) সেই লিঙ্গত সদায় স্তৱিত হয়। দেৱলোকৰ অধিপতি ইন্দ্ৰ পুত্ৰসহ ত্ৰিকাল পুজাৰ্থে আহে।

Verse 35

आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै । एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्

আৰু তেওঁ, হে মহাবাহো, নিশ্চয় নিজৰ স্থান ত্যাগ কৰি আহে। এই সকলো বৰ্ণনা কৰা হ’ল—ই সকলো সুখ প্ৰদান কৰে।

Verse 36

इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् । तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः

জয়ন্তেশৰ পূজাৰ দ্বাৰা ইন্দ্ৰেশ্বৰলৈ যি পুণ্য হয়, সেই একেই পুণ্য, হে ৰাজেন্দ্ৰ, লাভ হয়। সত্যই সত্য, কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 37

स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः । सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते

হে মহাৰাজ, কুণ্ডত স্নান কৰি একাগ্ৰ মনেৰে পূজা কৰিলে, যাৰ আত্মা সকলো পাপৰ পৰা বিশুদ্ধ হয়, সি ইন্দ্ৰলোকত সন্মানিত হয়।

Verse 38

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः

যি নৰ ভক্তিৰে এই কথা শ্ৰৱণ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু জয়ন্তেশৰ কৃপাশক্তিৰে সি সকলো অভীষ্ট কামনা লাভ কৰে।