Adhyaya 17

Verse 1

व्यास उवाच । दक्षिणे स्थापिता राजञ्छांता देवी महाबला । सा विविधाम्बरधरा वनमालाविभूषिता

ব্যাস ক’লে: হে ৰাজন, দক্ষিণ দিশত মহাবলা দেবী শান্তা স্থাপিত আছিল। তেওঁ নানা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল আৰু বনফুলৰ মালাৰে বিভূষিতা আছিল।

Verse 2

तामसी सा महाराज मधुकैटभनाशिनी । विष्णुना तत्र वै न्यस्ता शिवपत्नी नृपोत्तम

হে মহাৰাজ, তেওঁ তামসী, মধু আৰু কৈটভনাশিনী। হে নৃপোত্তম, সেই স্থানতেই বিষ্ণুৱে তেওঁক স্থাপন কৰিছিল—তেওঁ শিৱপত্নী।

Verse 3

सा चैवाष्टभुजा रम्या मेघश्यामा मनोरमा । कृष्णांबरधरा देवी व्याघ्रवाहनसंस्थिता

সেই দেবী অতি ৰমণীয়া, অষ্টভুজা, বৰষুণ-মেঘৰ দৰে শ্যাম আৰু মনোমোহা। ক’লা বস্ত্ৰধাৰী, তেওঁ ব্যাঘ্ৰবাহনত আৰূঢ় হৈ আসীন।

Verse 4

द्वीपिचर्मपरीधाना दिव्याभरणभूषिता । घंटात्रिशूलाक्षमालाकमंडलुधरा शुभा

তেওঁ দ্বীপিচৰ্ম পৰিধান কৰে আৰু দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিতা। শুভা দেবীয়ে ঘণ্টা, ত্ৰিশূল, অক্ষমালা আৰু কমণ্ডলু ধাৰণ কৰে।

Verse 5

अलंकृतभुजा देवी सर्वदेवनमस्कृता । धनं धान्यं सुतान्भोगान्स्वभक्तेभ्यः प्रयच्छति

অলংকৃত বাহুযুক্তা দেৱী, যাক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে, তেওঁ নিজৰ ভক্তসকলক ধন, ধান্য, সন্তান আৰু ভোগ-সুখ দান কৰে।

Verse 6

पूजयेत्कमलै र्दिव्यैः कर्पूरागरुचंदनैः । तदुद्देशेन तत्रैव पूजयेद्द्विजसत्तमान्

দিব্য কমল, কৰ্পূৰ, আগৰু আৰু চন্দনেৰে (দেৱীক) পূজা কৰিব লাগে; আৰু সেই উদ্দেশ্যতেই তাতেই উত্তম দ্বিজসকলকো সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 7

कुमारीर्भोजयेदन्नैर्विविधैर्भक्तिभावतः । धूपैर्दीपैः फलैः रम्यैः पूजयेच्च सुरादिभिः

ভক্তিভাৱে কুমাৰীসকলক নানাবিধ অন্নেৰে ভোজন কৰাব লাগে; আৰু ধূপ-দীপ, মনোহৰ ফল আৰু সুৰা আদি নিবেদনৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 8

मांसैस्तु विविधैर्दिव्यैरथवा धान्यपिष्टजैः । अन्यैश्च विविधैर्धान्यैः पायसैर्वटकैस्तथा

বিভিন্ন দিব্য মাংস, অথবা ধান্য-পিষ্টজাত প্ৰস্তুতিৰে নিবেদন কৰিব পাৰে; লগতে নানাবিধ ধান্য, পায়স (ক্ষীৰ) আৰু বটকা (ভাজা পিঠা) আদিৰেও।

Verse 9

ओदनैः कृशरापूपैः पूजयेत्सुसमाहितः । स्तुतिपाठेन तत्रैव शक्तिस्तोत्रैर्मनोहरैः

সুসংযত মনৰে ওদন, কৃশৰা আৰু পূপেৰে পূজা কৰিব লাগে; আৰু তাতেই স্তুতি-পাঠ, মনোহৰ শক্তি-স্তোত্ৰসমূহ পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 10

रिपवस्तस्य नश्यंति सर्वत्र विजयी भवेत् । रणे राजकुले द्यूते लभते जयमंगलम्

তাৰ শত্রুসকল বিনষ্ট হয়, আৰু সি সকলো ঠাইতে বিজয়ী হয়। ৰণক্ষেত্ৰত, ৰাজদৰবাৰত, আৰু পাশা-খেলতো সি জয়-মঙ্গল, শুভ বিজয় লাভ কৰে।

Verse 11

सौम्या शांता महाराज स्थापिता कुलमातृका । श्रीमाता सा प्रसिद्धा च माहात्म्यं शृणु भूपते

হে মহাৰাজ! সা সৌম্যা আৰু শান্তা, কুলৰ মাতৃকা ৰূপে স্থাপিতা। ‘শ্ৰীমাতা’ নামে সা প্ৰসিদ্ধ; হে ভূপতে, তেঁওৰ পবিত্ৰ মাহাত্ম্য শুনা।

Verse 12

कुलमाता महाशक्तिस्तत्रास्ते नृपसत्तम । कुमारी ब्रह्मपुत्री सा रक्षार्थं विधिना कृता

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! তাত কুলমাতা—মহাশক্তি—অৱস্থিত। সা কুমাৰী, ব্ৰহ্মাৰ কন্যা; ৰক্ষাৰ্থে বিধি অনুসাৰে স্থাপিতা।

Verse 13

स्थानमाता च सा देवी श्रीमाता साभिधानतः । त्रिरूपा सा द्विजातीनां निर्मिता रक्षणाय च

সেই দেৱী ‘স্থানমাতা’ও; নামত সা ‘শ্ৰীমাতা’। সা ত্ৰিৰূপা, আৰু দ্বিজাতিসকলৰ ৰক্ষাৰ্থেও নিৰ্মিতা।

Verse 14

कमण्डलुधरा देवी घण्टाभरणभूषिता । अक्षमालायुता राजञ्छुभा सा शुभरूपिणी

হে ৰাজন! দেৱীয়ে কমণ্ডলু ধাৰণ কৰে, ঘণ্টা-অলংকাৰৰে ভূষিতা, আৰু অক্ষমালাযুক্ত। সা শুভা, শুভৰূপিণী।

Verse 15

कुमारी चादिमाता च स्थानत्राणकरापि च । दैत्यघ्नी कामदा चैव महामोहविनाशिनी

সা কুমাৰী, আদিমাতা; পবিত্ৰ স্থান ৰক্ষাকাৰী দেৱী। দানৱঘ্নী, ধৰ্মসঙ্গত কামনা দানকাৰিণী, আৰু মহামোহ বিনাশিনী।

Verse 16

भक्तिगम्या च सा देवी कुमारी ब्रह्मणः सुता । रक्तांबरधरा साधुरक्तचंदनचर्चिता

সেই দেৱী কুমাৰী ভক্তিৰ দ্বাৰাই লাভ্য; সা ব্ৰহ্মাৰ কন্যা। ৰক্তবস্ত্ৰধাৰিণী, মঙ্গলময়ী, আৰু ৰক্তচন্দনলেপিতা।

Verse 17

रक्तमाल्या दशभुजा पंचवक्त्रा सुरेश्वरी । चंद्रावतंसिका माता सुरा सुरनमस्कृता

ৰক্তমাল্যভূষিতা, দশভুজা, পঞ্চবক্ত্ৰা—সা দেৱেশ্বৰী। চন্দ্ৰক অলংকাৰ কৰি ধৰা মাতা, দেৱ-অসুৰ উভয়ে নমস্কৃতা।

Verse 18

साक्षात्सरस्वतीरूपा रक्षार्थं विधिना कृता । ओंकारा सा महापुण्या काजेशेन विनिर्मिता

সা সाक्षাৎ সৰস্বতীৰূপা; ৰক্ষাৰ্থে ব্ৰহ্মাই বিধিপূৰ্বক গঢ়ি তুলিলে। সা ওঁকাৰস্বৰূপা, মহাপুণ্যময়ী, আৰু কाजেশে প্ৰকট কৰিল।

Verse 19

ऋषिभिः सिद्धयक्षा दिसुरपन्नगमानवैः । प्रणम्यांघ्रियुगा तेभ्यो ददाति मनसेप्सितम्

ঋষি, সিদ্ধ, যক্ষ, দেৱ, নাগ আৰু মানব—সকলে তেঁওৰ চৰণযুগলত প্ৰণাম কৰে; সা তেওঁলোকক মনঃইচ্ছিত দান কৰে।

Verse 20

पालयन्ती च संस्थानं द्विजातीनां हिताय वै । यथौरसान्सुतान्माता पालयन्तीह सद्गुणैः

সেই দেৱীয়ে দ্বিজসকলৰ কল্যাণৰ বাবে পবিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠান ৰক্ষা কৰে; যেনেকৈ মাতা ইয়াত নিজৰ ঔৰস পুত্ৰসকলক সদ্‌গুণ আৰু স্নেহেৰে পালন কৰে।

Verse 21

अथ पालयती देवी श्रीमाता कुलदेवता । उपद्रवाणि सर्वाणि नाशयेत्सततं स्तुता

এইদৰে ৰক্ষাকাৰী দেৱী—শ্ৰীমাতা, কুলদেৱতা—যাক সদায় স্তৱন কৰা হয়, তেঁৱে সকলো উপদ্ৰৱ আৰু দুঃখ-কষ্ট নাশ কৰে।

Verse 22

सर्वविघ्नोपशमनी श्रीमाता स्मरणेन हि । विवाहे चोपवीते च सीमंते शुभकर्मणि

শ্ৰীমাতাৰ কেৱল স্মৰণেই সকলো বিঘ্ন শান্ত কৰে—বিশেষকৈ বিবাহ, উপবীত (যজ্ঞোপবীত) আৰু সীমন্ত আদি শুভ কৰ্মত।

Verse 23

सर्वेषु भक्तकार्येषु श्रीमाता पूज्यते सदा । यथा लंबोदरं देवं पूज यित्वा समारभेत्

ভক্তসকলৰ সকলো কাৰ্যত শ্ৰীমাতাক সদায় পূজা কৰা হয়; যেনেকৈ লম্বোদৰ দেৱ (গণেশ)ক পূজা কৰি তেতিয়াহে কোনো কাম আৰম্ভ কৰা হয়।

Verse 24

कार्यं शुभं सर्वमपि श्रीमातरं तथा नृप । यत्किंचिद्भोजनं त्वत्र ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति

হে নৃপ, সকলো শুভ কাৰ্যত তেনেদৰে শ্ৰীমাতাকো সন্মান কৰা উচিত; আৰু ইয়াত যি ভোজন উপলব্ধ, সেয়া ব্ৰাহ্মণসকলক অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 25

अथवा विनिवेद्यं च क्रियते यत्परस्परम् । अनिवेद्य च तां राजन्कुर्वाणो विघ्नमेष्यति

অথবা, হে ৰাজন! লোকসকলৰ পৰস্পৰ লেনদেনত যি কাৰ্য কৰে, সেয়া প্ৰথমে দেৱীৰ ওচৰত নিবেদন কৰি তেতিয়াহে কৰা উচিত। নিবেদন নকৰাকৈ যি আগবাঢ়ে, সি নিশ্চয় বিঘ্নত পৰে।

Verse 26

तस्मात्तस्यै निवेद्याथ ततः कर्म समारभेत् । तद्वरेणाखिलं कर्म अविघ्नेन हि सिद्धति । हेमंते शिशिरे प्राप्ते पूजयेद्धर्मपुत्रिकाम्

সেয়ে, প্ৰথমে তাসৈ নিবেদন কৰি তাৰ পাছত কৰ্ম আৰম্ভ কৰিব। তেঁওৰ বৰদানে সকলো কাৰ্য নিশ্চয় বিঘ্নবিহীনভাৱে সিদ্ধ হয়। হেমন্ত আৰু শিশিৰ ঋতু আহিলে ধৰ্মপুত্ৰিকাৰ পূজা কৰিব।

Verse 27

हेमपत्रे समालिख्य राजते वाथ कारयेत् । पादुकां चोत्तमां राजञ्छ्रीमातायै निवेदयेत्

সোনাৰ পাতত লিখি—অথবা ৰূপাত নিৰ্মাণ কৰাই—হে ৰাজন, শ্ৰীমাতাৰ ওচৰত উত্তম পাদুকাৰ (চৰণ-পাদুকা) যোৰ নিবেদন কৰিব।

Verse 28

स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा तिलामलकमिश्रितैः । वासोभिः सुमनोभिश्च दुकूलैः सुमनोहरैः

স্নান কৰি শুচি হৈ, তিল আৰু আমলখি মিশ্ৰিত দ্ৰব্যেৰে; আৰু সুন্দৰ বস্ত্ৰ, মনোহৰ দুকূল আৰু সুগন্ধি ফুল আদি প্ৰসন্ন নিবেদনৰে (পূজা কৰিব)।

Verse 29

लेपयेच्चंदनैः शुभ्रैः कुकुमैः सिंदुरासकैः । कर्पूरागुरुकस्तूरीमिश्रितैः कर्द्दमैस्तथा

উজ্জ্বল শুভ্ৰ চন্দনৰ লেপ, কেশৰ আৰু ৰঙা সিন্দুৰে (দেৱীক) লেপন কৰিব; আৰু তদ্ৰূপে কৰ্পূৰ, আগৰু আৰু কস্তূৰী মিশ্ৰিত সুগন্ধি লেপেও।

Verse 30

कर्णिकारैश्च कह्लारैः करवीरैः सितारुणैः । चंपकैः केतकीभिश्च जपा कुसुमकैस्तथा

কৰ্ণিকাৰ ফুল, কহ্লাৰ পদুম, শ্বেত-অৰুণ কৰবীৰ, চম্পক, কেতকী আৰু জপা (জবা) ফুলেৰে শোভিতভাৱে পূজা কৰা উচিত।

Verse 31

यक्षकर्द्दमकैश्चैव विल्वपत्रैरखंडितैः । पालाशजातिपुष्पैश्च वटकैर्माषसंभवैः । पूपभक्तादिदालीभिस्तोषयेच्छाकसंचयैः

যক্ষ-কর্দম (সুগন্ধি লেপ), অখণ্ড বিল্বপাত, পালাশ আৰু জাতী (জুঁই) ফুল, আৰু মাষ (উৰদ)ৰ পৰা বনোৱা বটক/বড়া—পূপ, ভাত আদি ব্যঞ্জনসহ—শাক-তৰকাৰিৰ প্ৰচুৰ আয়োজনৰে দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিব।

Verse 32

धूपदीपादिपूर्वं तु पूजयेज्जगदंबिकाम् । तद्धियैव कुमारीर्वै विप्रानपि च भोजयेत् । पायसैर्घृतयुक्तैश्च शर्करामिश्रितैर्नृप

কিন্তু প্ৰথমে ধূপ-দীপ আদি আগবঢ়াই জগদম্বিকাক পূজা কৰিব। সেই একে ভাবনাৰে কুমাৰীসকলক আৰু ব্ৰাহ্মণসকলকো ভোজন কৰাব, হে ৰাজন—ঘিউযুক্ত আৰু চেনি-মিশ্ৰিত পায়স (খীৰ) দিয়া।

Verse 33

पक्वान्नैर्मोदकाद्यैश्च तर्पयेद्भक्तिभावतः । तर्प्यमाणे द्विजैकस्मिन्सहस्रफलमश्नुते

পক্ব অন্ন, মোদক আদি দিয়া ভক্তিভাৱে তেওঁলোকক তৃপ্ত কৰিব। এইদৰে এজন ব্ৰাহ্মণো তৃপ্ত হ’লে, সহস্ৰগুণ ফল লাভ হয়।

Verse 34

दैत्यानां घातकं स्तोत्रं वाचयेच्च पुनः पुनः । एकाग्रमानसो भूत्वा श्रीमातरं स्तुवीय यः

দৈত্যনাশক সেই স্তোত্ৰ পুনঃ পুনঃ পাঠ কৰিব। যি একাগ্ৰচিত্ত হৈ শ্ৰীমাতাক স্তৱ কৰে…

Verse 35

तस्य तुष्टा वरं दद्यात्स्नापिता पूजिता स्तुता । अनिष्टानि च सर्वाणि नाशयेद्धर्मपुत्रिका

স্নান কৰাই, পূজা কৰি আৰু স্তৱ কৰি সন্তুষ্ট কৰিলে সেই ধৰ্ম-পুত্ৰী বৰ দান কৰে আৰু সকলো অমঙ্গল নাশ কৰে।

Verse 36

अपुत्रो लभते पुत्रान्नि र्धनो धनवान्भवेत् । राज्यार्थी लभते राज्यं विद्यार्थी लभते च ताम्

অপুত্ৰই পুত্ৰ লাভ কৰে, নিৰ্ধন ধনৱান হয়; ৰাজ্য কামনাকাৰী ৰাজ্য পায়, আৰু বিদ্যাৰ্থীয়ে সেই বিদ্যাও লাভ কৰে।

Verse 37

श्रियोर्थी लभते लक्ष्मीं भार्यार्थी लभते च ताम् । प्रसादाच्च सरस्वत्या लभते नात्र संशयः

শ্ৰী কামনাকাৰী লক্ষ্মী লাভ কৰে; পত্নী কামনাকাৰীও তাকেই লাভ কৰে। সৰস্বতীৰ প্ৰসাদে এই ফল লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 38

अन्ते च परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । प्राप्नोति पुरुषो नित्यं सरस्वत्याः प्रसादतः

শেষত সৰস্বতীৰ প্ৰসাদে মানুহে নিশ্চয় সেই পৰম স্থান লাভ কৰে, যি দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ।