Adhyaya 20

Verse 1

सूत उवाच । अथ रुद्राक्षमाहात्म्यं वर्णयामि समासतः । सर्वपापक्षयकरं शृण्वतां पठतामपि

সূত ক’লে: এতিয়া মই সংক্ষেপে ৰুদ্ৰাক্ষৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিম—ই শ্ৰৱণ কৰা আৰু পাঠ কৰা লোকসকলৰ বাবে সকলো পাপ ক্ষয়কাৰী।

Verse 2

अभक्तो वापि भक्तो वा नीचो नीचतरोपि वा । रुद्राक्षान्धारयेद्यस्तु मुच्यते सर्वपातकैः

অভক্ত হওক বা ভক্ত হওক, নীচ হওক বা নীচতর হওক—যিয়ে ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰে, সি সকলো মহাপাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 3

रुद्राक्षधारणं पुण्यं केन वा सदृशं भवेत् । महाव्रतमिदं प्राहुर्मुनयस्तत्त्वदर्शिनः

ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণৰ পুণ্য—ইয়াৰ সদৃশ আৰু কি হ’ব পাৰে? তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে ইয়াক ‘মহাব্ৰত’ বুলি ঘোষণা কৰিছে।

Verse 4

सहस्रं धारयेद्यस्तु रुद्राक्षाणां धृतव्रतः । तं नमंति सुराः सर्वे यथा रुद्रस्तथैव सः

যিয়ে দৃঢ় ব্ৰত ধৰি ৰুদ্ৰাক্ষৰ হাজাৰ দানা ধাৰণ কৰে, তাক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে; যেনেকৈ ৰুদ্ৰক কৰে, তেনেকৈ তাকো—সিও ৰুদ্ৰসম হয়।

Verse 5

अभावे तु सहस्रस्य बाह्वोः षोडश षोडश । एकं शिखायां करयोर्द्वादश द्वादशैव हि

সহস্ৰ (ৰুদ্ৰাক্ষ) নাপালে, তেন্তে দুয়ো বাহুত ষোল্ল-ষোল্লকৈ ধাৰণ কৰিব; শিখাত এটা; আৰু দুয়ো হাতত বাৰ-বারকৈ নিশ্চয় ধাৰণ কৰিব।

Verse 6

द्वात्रिंशत्कंठदेशे तु चत्वारिंशत्तु मस्तके । एकैक कर्णयोः षट् षट् वक्षस्यष्टोत्तरं शतम् । यो धारयति रुद्राक्षान्रुद्रवत्सोपि पूज्यते

কণ্ঠদেশত বত্রিশটা (ৰুদ্ৰাক্ষ) ধাৰণ কৰিব, আৰু মস্তকত চল্লিশটা; দুয়ো কাণত ছয়-ছয়টা; আৰু বক্ষত একশ আঠটা। যিয়ে এইদৰে ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰে, সি ৰুদ্ৰৰ দৰে পূজ্য হয়।

Verse 7

मुक्ताप्रवालस्फटिकरौप्यवैदूर्यकांचनैः । समेतान्धारयेद्यस्तु रुद्राक्षान्स शिवो भवेत्

মুক্তা, প্ৰৱাল, স্ফটিক, ৰূপা, বৈদূৰ্য (কেট্‌স-আই) আৰু সোণৰ সৈতে একেলগে যিয়ে ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰে, সি শিৱসম হৈ উঠে (শিৱ-পদ লাভ কৰে)।

Verse 8

केवलानपि रुद्राक्षान्यथालाभं बिभर्ति यः । तं न स्पृशंति पापानि तमांसीव विभावसुम्

যিয়ে কেৱল ৰুদ্ৰাক্ষকেই, যিমান পায় তিমানেই, ধাৰণ কৰে—পাপ তাক স্পৰ্শ নকৰে; যেনেকৈ অন্ধকাৰ সূৰ্যক স্পৰ্শ নকৰে।

Verse 9

रुद्राक्षमालया जप्तो मंत्रोऽनंतफलप्रदः । अरुद्राक्षो जपः पुंसां तावन्मात्रफलप्रदः

ৰুদ্ৰাক্ষমালাৰে জপ কৰা মন্ত্ৰ অনন্ত ফল দান কৰে। কিন্তু ৰুদ্ৰাক্ষ নোহোৱাকৈ মানুহৰ জপ যিমান, সিমানেই সীমিত ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 10

यस्यांगे नास्ति रुद्राक्ष एकोपि बहुपुण्यदः । तस्य जन्म निरर्थं स्यात्त्रिपुंड्ररहितं यदि

যাৰ দেহত একোটা ৰুদ্ৰাক্ষো নাই—যি বহু পুণ্য দান কৰে—আৰু যদি ত্ৰিপুণ্ড্ৰ (ভস্মৰ তিন ৰেখা)ও নাথাকে, তেন্তে তাৰ জন্ম নিষ্ফল হয়।

Verse 11

रुद्राक्षं मस्तके बद्ध्वा शिरःस्नानं करोति यः । गंगास्नानफलं तस्य जायते नात्र संशयः

যি মস্তকত ৰুদ্ৰাক্ষ বাঁধি লৈ তাৰ পাছত শিৰঃস্নান কৰে, সি গঙ্গাস্নানৰ ফল লাভ কৰে; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 12

रुद्राक्षं पूजयेद्यस्तु विना तोयाभिषेचनम् । यत्फलं लिंगपूजायास्तदेवाप्नोति निश्चितम्

কিন্তু যি ভক্তিভাৱে ৰুদ্ৰাক্ষ পূজা কৰে, পানীৰে অভিষেক নকৰিলেও, সি নিশ্চিতভাৱে শিৱলিঙ্গ পূজাৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 13

एकवक्त्राः पंचवक्त्रा एकादशमुखाः परे । चतुर्दशमुखाः केचिद्रुद्राक्षा लोकपूजिताः

কিছুমান ৰুদ্ৰাক্ষ একমুখী, কিছুমান পঞ্চমুখী, আন কিছুমান একাদশমুখী; আৰু কিছুমান চতুৰ্দশমুখীও আছে—এই ৰুদ্ৰাক্ষসমূহ জগতত পূজিত।

Verse 14

भक्त्या संपूजितो नित्यं रुद्राक्षः शंकरात्मकः । दरिद्रं वापि कुरुते राजराजश्रियान्वितम्

ভক্তিভাৱে নিত্য পূজিত ৰুদ্ৰাক্ষ—যি শংকৰস্বৰূপ—দৰিদ্ৰকো ৰাজাৰাজসদৃশ ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধিত ভূষিত কৰিব পাৰে।

Verse 15

अत्रेदं पुण्यमाख्यानं वर्णयंति मनीषिणः । महापापक्षयकरं श्रवणात्कीर्त्तनादपि

ইয়াত মণীষীসকলে এই পুণ্য আখ্যানে বৰ্ণনা কৰে; ই মহাপাপ ক্ষয়কাৰী—কেৱল শুনিলেও বা কীৰ্তন কৰিলেও।

Verse 16

राजा काश्मीरदेशस्य भद्रसेन इति श्रुतः । तस्य पुत्रो ऽभवद्धीमान्सुधर्मानाम वीर्यवान्

কাশ্মীৰ দেশত ভদ্ৰসেন নামে খ্যাত এজন ৰজা আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ সুধৰ্মা নামে বুদ্ধিমান আৰু বীৰ্যৱান আছিল।

Verse 17

तस्यामात्यसुतः कश्चित्तारको नाम सद्गुणः । बभूव राजपुत्रस्य सखा परमशोभनः

তেওঁৰ এজন আমাত্যৰ পুত্ৰ তাৰক নামে, সদ্গুণে বিভূষিত, ৰাজপুত্ৰৰ অতি শোভন সখা হৈ উঠিল।

Verse 18

तावुभौ परमस्निग्धौ कुमारौ रूपसुन्दरौ । विद्याभ्यासपरौ बाल्ये सह क्रीडां प्रचक्रतुः

সেই দুয়ো কুমাৰ পৰম স্নিগ্ধ, ৰূপে সুন্দৰ আছিল। বাল্যকালত দুয়ো বিদ্যাভ্যাসত ৰত হৈ একেলগে খেলাধূলা কৰিছিল।

Verse 19

तौ सदा सर्वगात्रेषु रुद्राक्षकृतभूषणौ । विचेरतुरुदारांगौ सततं भस्मधारिणौ

তেওঁলোকে সদায় সৰ্বাঙ্গত ৰুদ্ৰাক্ষৰ অলংকাৰ ধাৰণ কৰিছিল। উদাৰ দেহধাৰী হৈ তেওঁলোকে সদা ভস্ম ধৰি বিচৰণ কৰিছিল।

Verse 20

हारकेयूरकटककुंडलादिविभूषणम् । हेमरत्नमयं त्यक्त्वा रुद्राक्षान्दधतुश्च तौ

হাৰ, কেয়ূৰ, কটক, কুণ্ডল আদি সোণ-ৰত্নময় অলংকাৰ ত্যাগ কৰি, সেই দুয়োজনে ৰুদ্ৰাক্ষৰ দানা ধাৰণ কৰিলে।

Verse 21

रुद्राक्षमालितौ नित्यं रुद्राक्षकरकंकणौ । रुद्राक्षकंठाभरणौ सदा रुद्राक्षकुंडलौ

তেওঁলোক সদায় ৰুদ্ৰাক্ষ-মালাৰে অলংকৃত আছিল; হাতৰ কঙ্কণ ৰুদ্ৰাক্ষৰ, গলাৰ ভূষণ ৰুদ্ৰাক্ষৰ, আৰু কুণ্ডলও সদায় ৰুদ্ৰাক্ষৰেই আছিল।

Verse 22

हेमरत्नाद्यलंकारे लोष्टपाषाणदर्शनौ । बोध्यमानावपि जनैर्न रुद्राक्षान्व्यमुंचताम्

তেওঁলোকৰ দৃষ্টিত সোণ-ৰত্নৰ অলংকাৰ মাত্ৰ মাটিৰ ঢেলা আৰু পাথৰৰ দৰে আছিল; মানুহে বুজাইও দিলেও তেওঁলোকে ৰুদ্ৰাক্ষ ত্যাগ নকৰিলে।

Verse 23

तस्य काश्मीरराजस्य गृहं प्राप्तो यदृच्छया । पराशरो मुनिवरः साक्षादिव पितामहः

সেই কাশ্মীৰৰ ৰজাৰ গৃহলৈ যদৃচ্ছয়াই মহামুনি পৰাশৰ আহি উপস্থিত হ’ল—যেন সাক্ষাৎ পিতামহ ব্ৰহ্মাই প্ৰকাশিত।

Verse 24

तमर्चयित्वा विधिवद्राजा धर्मभृतां वरः । प्रपच्छ सुखमासीनं त्रिकालज्ञं महामुनिम्

বিধিমতে তেঁওক পূজা কৰি, ধৰ্মধাৰকসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেই ৰজাই সুখে বহি থকা ত্ৰিকালজ্ঞ মহামুনিক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 25

राजोवाच । भगवन्नेष पुत्रो मे सोपि मंत्रिसुतश्च मे । रुद्राक्षधारिणौ नित्यं रत्नाभरणनिःस्पृहौ

ৰাজাই ক’লে: “হে ভগৱান! এইজন মোৰ পুত্ৰ, আৰু সেইজন মোৰ মন্ত্ৰীৰ পুত্ৰ। দুয়ো সদায় ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰে আৰু ৰত্নাভৰণৰ প্ৰতি নিৰাসক্ত থাকে।”

Verse 26

शास्यमानावपि सदा रत्नाकल्पपरिग्रहे । विलंघितास्मद्वचनौ रुद्राक्षेष्वेव तत्परौ

যদিও তেওঁলোকক সদায় ৰত্নালংকাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ উপদেশ দিয়া হৈছিল, তথাপি তেওঁলোকে মোৰ বাক্য অমান্য কৰি কেৱল ৰুদ্ৰাক্ষতেই মনোনিবেশ কৰিলে।

Verse 27

नोपदिष्टाविमौ बालौ कदाचिदपि केनचित् । एषा स्वाभाविकी वृत्तिः कथमासीत्कुमारयोः

এই দুজন বালকক কেতিয়াও কোনোবাই উপদেশ দিয়া নাছিল। তেন্তে এই দুজন কুমাৰৰ মাজত এই স্বাভাৱিক প্ৰবৃত্তি কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল?

Verse 28

पराशर उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तव पुत्रस्य धीमतः । यथा त्वं मंत्रिपुत्रस्य प्राग्वृत्तं विस्मयावहम्

পৰাশৰে ক’লে: “হে ৰাজন, শুনা; মই তোমাৰ ধীমান পুত্ৰৰ পূৰ্ববৃত্তান্ত ক’ম, আৰু মন্ত্ৰীৰ পুত্ৰৰো বিস্ময়জনক অতীত বৰ্ণনা কৰিম।”

Verse 29

नंदिग्रामे पुरा काचिन्महानंदेति विश्रुता । बभूव वारवनिता शृंगारललिताकृतिः

পূৰ্বতে নন্দিগ্ৰামত মহানন্দা নামে খ্যাত এক বাৰবনিতা আছিল; তেঁও ৰূপে মনোহৰ আৰু শৃঙ্গাৰ-কৌশলত নিপুণ আছিল।

Verse 30

छत्रं पूर्णेंदुसंकाशं यानं स्वर्णविराजितम् । चामराणि सुदंडानि पादुके च हिरण्मये

পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্ত ছত্ৰ, সোণেৰে বিভূষিত বাহন, দৃঢ় দণ্ডযুক্ত চামৰ, আৰু সোণালী পাদুকা—এই সকলো তাইৰ মহিমাময় সম্পদ আছিল।

Verse 31

अंबराणि विचित्राणि महार्हाणि द्युमंति च । चंद्ररश्मिनिभाः शय्या पर्यंकाश्च हिरण्मयाः

তাইৰ ওচৰত নানা নক্সাৰ মহামূল্য আৰু দীপ্তিমান বস্ত্ৰ আছিল; চন্দ্ৰৰশ্মিৰ দৰে কোমল-উজ্জ্বল শয্যা, আৰু সোণৰ পৰ্য্যংকো আছিল।

Verse 32

गावो महिष्यः शतशो दासाश्च शतशस्तथा

শত শত গাই আৰু মহিষ আছিল, আৰু তেনেদৰে শত শত দাস-সেৱকো আছিল।

Verse 33

सर्वाभरणदीप्तांग्यो दास्यश्च नवयौवना । भूषणानि परार्ध्याणि नवरत्नोज्ज्वलानि च

নৱযৌৱনৰ সজীৱতাৰে দাসীসকল সকলো অলংকাৰ পিন্ধি দীপ্ত হৈছিল; আৰু অতি মূল্যবান ভূষণসমূহ নৱৰত্নৰ জ্যোতিত ঝলমল কৰিছিল।

Verse 34

गन्धकुंकुमकस्तूरीकर्पूरागुरुलेपनम् । चित्रमाल्यावतंसश्च यथेष्टं मृष्टभोजनम्

সুগন্ধি আৰু লেপন আছিল—কেশৰ, কুংকুম, কস্তূৰী, কৰ্পূৰ আৰু অগৰুৰ লেপ; বিচিত্ৰ মালা আৰু কেশ-অৱতংস, আৰু ইচ্ছামতে সুস্বাদু ভোজন।

Verse 35

नानाचित्रवितानाढ्यं नानाधान्यमयं गृहम् । बहुरत्नसहस्राढ्यं कोटिसंख्याधिकं धनम्

তাইৰ গৃহ নানাবৰ্ণ চিত্ৰবিতানৰে সমৃদ্ধ আছিল আৰু নানা ধান্যৰে পৰিপূৰ্ণ; সহস্ৰ সহস্ৰ প্ৰকাৰৰ ৰত্নেৰে ভৰপূৰ, আৰু কোটিতকৈও অধিক গণনাৰ ধনেৰে ঐশ্বৰ্যশালী আছিল।

Verse 36

एवं विभवसंपन्ना वेश्या कामविहारिणी । शिवपूजारता नित्यं सत्यधर्मपरायणा

এইদৰে মহা বিভৱেৰে সমৃদ্ধ সেই বেশ্যা, কামবিহাৰত বিচৰণ কৰিলেও, সদায় শিৱপূজাত ৰত আছিল আৰু সত্য-ধৰ্মত অটলভাৱে পৰায়ণা আছিল।

Verse 37

सदाशिवकथासक्ता शिवनामकथोत्सुका । शिवभक्तांघ्र्यवनता शिवभक्तिरतानिशम्

সদাশিৱৰ কথাত তাই আসক্ত আছিল, শিৱনামৰ কাহিনী শুনিবলৈ উৎসুক; শিৱভক্তসকলৰ চৰণত নত হৈ প্ৰণাম কৰিছিল, আৰু দিন-ৰাত শিৱভক্তিতেই আনন্দ পাই ৰত আছিল।

Verse 38

विनोदहेतोः सा वेश्या नाट्यमण्डपमध्यतः । रुद्राक्षैभूषयित्वैकं मर्कटं चैव कुक्कुटम्

বিনোদৰ বাবে সেই বেশ্যাই নৃত্যমণ্ডপৰ মাজৰ পৰা এটা বান্দৰ আৰু এটা কুকুৰাক ৰুদ্ৰাক্ষৰ মালাৰে সজাই দিলে।

Verse 39

करतालैश्च गीतैश्च सदा नर्तयति स्वयम् । पुनश्च विहसंत्युच्चैः सखीभिः परिवारिता

কৰতালৰ তালে আৰু গীতৰ সুৰে তাই নিজেই সদায় সিহঁতক নচাই থাকিছিল; তাৰ পাছত সখীসকলৰে ঘেৰাও হৈ তাই উচ্চস্বৰে বাৰে বাৰে হাঁহিছিল।

Verse 40

युग्मम् । रुद्राक्षैः कृतकेयूरकर्णाभरणभूषणः । मर्कटः शिक्षया तस्याः सदा नृत्यति बालवत्

ৰুদ্ৰাক্ষৰ দানাৰে গঢ়া বাহুবন্ধনী আৰু কৰ্ণাভৰণ পিন্ধি, তাইৰ শিক্ষাত সেই বান্দৰ সদায় শিশুৰ দৰে নাচি থাকিছিল।

Verse 41

शिखायां बद्धरुद्राक्षः कुक्कुटः कपिना सह । चिरं नृत्यति नृत्यज्ञः पश्यतां चित्रमावहन्

শিখাত ৰুদ্ৰাক্ষ বাঁধি, নৃত্যবিদ্যাত নিপুণ সেই কুকুৰা বান্দৰৰ সৈতে বহু সময় নাচি থাকিছিল, দৰ্শকৰ মনত বিচিত্ৰ দৃশ্য আনিছিল।

Verse 42

एकदा भवनं तस्याः कश्चिद्वैश्यः शिवव्रती । आजगाम सरुद्राक्षस्त्रिपुंड्री निर्ममः कृती

এদিন এজন শিৱব্ৰতী বৈশ্য তাইৰ ঘৰলৈ আহিল—ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰা, ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ভস্মৰ ৰেখাৰে চিহ্নিত, মমতা-আসক্তিৰ পৰা মুক্ত আৰু আচৰণত সংযমী।

Verse 43

स बिभ्रद्भस्म विशदे प्रकोष्ठे वरकंकणम् । महारत्नपरिस्तीर्णं ज्वलंतं तरुणार्कवत्

তেওঁ উজ্জ্বল, বিশুদ্ধ ভস্ম ধাৰণ কৰিছিল, আৰু আগবাহুত এক উৎকৃষ্ট কঙ্কণ—মহাৰত্নেৰে জড়িত—নৱোদিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিময় হৈ জ্বলিছিল।

Verse 44

तमागतं सा गणिका संपूज्य परया मुदा । तत्प्रकोष्ठगतं वीक्ष्य कंकणं प्राह विस्मिता

তেওঁ আহোঁতেই সেই গণিকাই পৰম আনন্দেৰে সন্মান কৰি পূজা কৰিলে; তাৰ পাছত তেওঁৰ আগবাহুত থকা কঙ্কণ দেখি বিস্মিত হৈ ক’লে।

Verse 45

महारत्नमयः सोऽयं कंकणस्त्वत्करे स्थितः । मनो हरति मे साधौ दिव्यस्त्रीभूषणोचितः

তোমাৰ হাতত থকা এই কংকণ মহাৰত্নেৰে গাঁথা। হে সাধ্বী, ই মোৰ মন হৰি লয়—দিব্য নাৰীৰ অলংকাৰ হ’বলৈ একেবাৰে যোগ্য।

Verse 46

इति तां वररत्नाढ्य सस्पृहां करभूषणे । वाक्ष्योदारमतिर्वैश्यः सस्मितं समभाषत

এইদৰে, উত্তম ৰত্নেৰে সমৃদ্ধ আৰু হাতৰ অলংকাৰলৈ লালায়িত সেই নাৰীক দেখি, উদাৰচিত্ত বৈশ্যজনে হাঁহি-মুখে তাইক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 47

वैश्य उवाच । अस्मिन्रत्नवरे दिव्ये यदि ते सस्पृहं मनः । तमेवादत्स्व सुप्रीता मौल्यमस्य ददासि किम्

বৈশ্য ক’লে: যদি এই দিব্য, উত্তম ৰত্নটোৰ প্ৰতি তোমাৰ মন লালায়িত হয়, তেন্তে আনন্দেৰে এইটো লৈ লোৱা। ইয়াৰ মূল্য তুমি কি দিবা?

Verse 48

वेश्यो वाच । वयं तु स्वैरचारिण्यो वेश्यास्तु न पतिव्रताः । अस्मत्कुलोचितो धर्मो व्यभिचारो न संशयः

বেশ্যাই ক’লে: আমি স্বেচ্ছাচাৰিণী; বেশ্যাসকল পতিব্ৰতা নহয়। আমাৰ কুলৰ ৰীতি-ধৰ্মই হৈছে বিবাহ-বহিৰ্ভূত সঙ্গ—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 49

यद्येतद्रत्नखचितं ददासि करभूषणम् । दिनत्रयमहोरात्रं तव पत्नी भवाम्यहम्

যদি তুমি এই ৰত্নখচিত হাতৰ অলংকাৰ দিয়া, তেন্তে তিনিদিন তিনিৰাতি মই তোমাৰ পত্নী হ’ম।

Verse 50

वैश्य उवाच । तथास्तु यदि ते सत्यं वचनं वारवल्लभे । ददामि रत्नवलयं त्रिरात्रं भव मद्वधूः

বৈশ্যই ক’লে: ‘তথাস্তु—হে বাৰবল্লভে, যদি তোমাৰ বাক্য সত্য হয়। মই তোমাক ৰত্নময় কংকণ দিম; তিনি ৰাতিৰ বাবে তুমি মোৰ বধূ হোৱা।’

Verse 51

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

‘এই ব্যৱহাৰত চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য প্ৰমাণ-সাক্ষী হ’ব। “সত্য” বুলি তিনি বাৰ ক’ই, হে প্ৰিয়ে, মোৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰা।’

Verse 52

वेश्योवाच । दिनत्रयमहोरात्रं पत्नी भूत्वा तव प्रभो । सहधर्मं चरामीति सा तद्धृदयमस्पृशत्

বেশ্যাই ক’লে: ‘হে প্ৰভু, তিনি দিন-ৰাতি তোমাৰ পত্নী হৈ, মই তোমাৰ সৈতে সহধৰ্ম আচৰণ কৰিম।’ এইদৰে কৈ তাই তেওঁৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰিলে।

Verse 53

अथ तस्यै स वैश्यस्तु प्रददौ रत्नकङ्कणम् । लिंगं रत्नमयं चास्या हस्ते दत्त्वेदमब्रवीत्

তাৰ পিছত সেই বৈশ্যই তাইক ৰত্নময় কংকণ দিলে; আৰু ৰত্নময় শিৱলিঙ্গ তাইৰ হাতে দি এইদৰে ক’লে।

Verse 54

इदं रत्नमयं शैवं लिंगं मत्प्राणसंनिभम् । रक्षणीयं त्वया कांते तस्य हानिर्मृतिर्मम

‘এই ৰত্নময় শৈৱ লিঙ্গ মোৰ প্ৰাণসম প্ৰিয়। হে কান্তে, তোমাৰ দ্বাৰা ই ৰক্ষিত হ’ব লাগিব; ইয়াৰ হানি মোৰ মৃত্যু।’

Verse 55

एवमस्त्विति सा कांता लिंगमादाय रत्नजम् । नाट्यमण्डपिकास्तंभे निधाय प्राविशद्गृहम्

“এনেই হওক,” বুলি প্ৰিয়াই ক’লে। ৰত্নজাত লিঙ্গটি লৈ সি সৰু নাট্য-মণ্ডপিকাৰ স্তম্ভত স্থাপন কৰি তাৰ পাছত গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 56

सा तेन संगता रात्रौ वैश्येन विटधर्मिणा । सुखं सुष्वाप पर्यंके मृदुतल्पोपशोभिते

সেই ৰাতি সি তেনেকুৱা ভোগবিলাসী স্বভাৱৰ বৈশ্যৰ সৈতে সংগতা হ’ল; আৰু কোমল গদিৰে শোভিত শয্যাত সুখেৰে নিদ্ৰা গ’ল।

Verse 57

ततो निशीथसमये नाट्यमण्डपिकांतरे । अकस्मादुत्थितो वह्निस्तमेव सहसावृणोत्

তাৰ পাছত নিশীথ সময়ত নাট্য-মণ্ডপিকাৰ ভিতৰত হঠাতে অগ্নি উঠিল আৰু তৎক্ষণাৎ তাক আৱৰি ধৰিলে।

Verse 58

मण्डपे दह्यमाने तु सहसोत्थाय संभ्रमात् । सा वेश्या मर्कटं तत्र मोचयामास बंधनात्

মণ্ডপ জ্বলি থাকোঁতে সি আতংকত হঠাতে উঠিল; আৰু তাতে সেই গণিকাই এটা বান্দৰক বন্ধনৰ পৰা মুক্ত কৰিলে।

Verse 59

स मर्कटो मुक्तबंधः कुक्कुटेन सहामुना । भीतो दूरं प्रदुद्राव विधूयाग्निकणान्बहून्

সেই বান্দৰটো বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ, সেই কুকুৰাটোৰ সৈতে ভয়ত দূৰলৈ দৌৰিলে আৰু বহু অগ্নিকণা ঝাৰি পেলালে।

Verse 60

स्तंभेन सह निर्दग्धं तल्लिंगं शकलीकृतम् । दृष्ट्वा वेश्या च वैश्यश्च दुरंतं दुःखमापतुः

স্তম্ভসহ লিঙ্গ দগ্ধ হৈ খণ্ড-বিখণ্ড হোৱা দেখি, সেই গণিকা আৰু বৈশ্য অসহনীয় শোকত সম্পূৰ্ণভাবে আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 61

दृष्ट्वा प्राणसमं लिंगं दग्धं वैश्यपतिस्तथा । स्वयमप्याप्तनिर्वेदो मरणाय मतिं दधौ

প্ৰাণসম লিঙ্গ দগ্ধ হোৱা দেখি, সেই বৈশ্যপতি গভীৰ নিৰ্বেদে আচ্ছন্ন হৈ মৃত্যুৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 62

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

নিৰ্বেদ আৰু অধিকতৰ খেদত সেই বৈশ্যই শোকাকুলা নাৰীক ক’লে—“শিৱলিঙ্গ ভাঙি যোৱাত মই আৰু বাঁচিবলৈ সাহস নকৰোঁ।”

Verse 63

चितां कारय मे भद्रे तव भृत्यैर्बलाधिकैः । शिवे मनः समावेश्य प्रविशामि हुताशनम्

“ভদ্ৰে, তোমাৰ বলৱান ভৃত্যসকলৰ দ্বাৰা মোৰ বাবে চিতা সাজি দিয়া। শিৱত মন স্থাপন কৰি মই অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।”

Verse 64

यदि ब्रह्मेंद्रविष्ण्वाद्या वारयेयुः समेत्य माम् । तथाप्यस्मिन्क्षणे धीरः प्रविश्याग्निं त्यजाम्यसून्

“যদি ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ, বিষ্ণু আদি সকলোৱে একেলগে আহি মোক বাধা দিয়ে, তথাপিও এই ক্ষণতেই ধীৰ হৈ অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰি প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।”

Verse 65

तमेवं दृढबंधं सा विज्ञाय बहुदुःखिता । स्वभृत्यैः कारयामास चितां स्वनगराद्बहिः

তেওঁক এইদৰে দৃঢ় সংকল্পবদ্ধ বুলি জানি, তাই গভীৰ দুখত দগ্ধ হৈ নিজৰ ভৃত্যসকলক নগৰৰ বাহিৰত চিতা সাজিবলৈ ক’লে।

Verse 66

ततः स वैश्यः शिवभक्तिपूतः प्रदक्षिणीकृत्य समिद्धमग्निम् । विवेश पश्यत्सु जनेषु धीरः सा चानुतापं युवती प्रपेदे

তাৰ পাছত সেই বৈশ্য, শিৱভক্তিৰে পবিত্ৰ হৈ, জ্বলি উঠা অগ্নিৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, লোকসকলৰ চাৱনিত ধীৰভাৱে তাত প্ৰৱেশ কৰিলে; আৰু সেই যুৱতী দাহকৰ অনুতাপত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 67

अथ सा दुःखिता नारी स्मृत्वा धर्मं सुनिर्मलम् । सर्वान्बन्धून्समीक्ष्यैव बभाषे करुणं वचः

তেতিয়া দুখিত নাৰীয়ে নিৰ্মল ধৰ্ম স্মৰণ কৰি, সকলো আত্মীয়-স্বজনলৈ চাই, কৰুণাৰে ভৰা বাক্য ক’লে।

Verse 68

रत्नकंकणमादाय मया सत्यमुदाहृतम् । दिनत्रयमहं पत्नी वैश्यस्यामुष्य संमता

“ৰত্নখচিত কঙ্কণ লৈ মই সত্য কথা ক’লোঁ: তিনিদিনলৈ মই সেই বৈশ্যৰ পত্নী বুলি মান্য হৈছিলোঁ।”

Verse 69

कर्मणा मत्कृतेनायं मृतो वैश्यः शिवव्रती । तस्मादहं प्रवेक्ष्यामि सहानेन हुताशनम् । सधर्मचारिणीत्युक्तं सत्यमेतद्धि पश्यथ

“মোৰ কৰ্মৰ ফলত এই বৈশ্য—শিৱব্ৰত পালনকাৰী—মৃত্যুবৰণ কৰিলে। সেয়ে মই ইয়াৰ সৈতে হুতাশনত প্ৰৱেশ কৰিম। ‘সধৰ্মচাৰিণী’ বুলি কোৱা কথাই সত্য; এই সত্য তোমালোকে চাওক।”

Verse 70

सत्येन प्रीतिमायांति देवास्त्रिभुवनेश्वराः । सत्यासक्तिः परो धर्मः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

সত্যে ত্ৰিভুবনেশ্বৰ দেৱতাসকল সন্তুষ্ট হয়। সত্যাসক্তিই পৰম ধৰ্ম; সত্যৰ ওপৰতেই সকলো স্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 71

सत्येन स्वर्गमोक्षौ च नासत्येन परा गतिः । तस्मासत्यं समाश्रित्य प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

সত্যে স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ দুয়ো লাভ হয়; অসত্যে পৰম গতি নাই। সেয়ে সত্যক আশ্ৰয় কৰি মই হুতাশনত প্ৰৱেশ কৰিম।

Verse 72

इति सा दृढनिर्बंधा वार्यमाणापि बंधुभिः । सत्यलोपभयान्नारी प्राणांस्त्यक्तुं मनो दधे

এইদৰে, আত্মীয়সকলে বাধা দিলেও তাই দৃঢ় সংকল্পে অটল থাকিল। সত্য ভংগ হোৱাৰ ভয়ত সেই নাৰীয়ে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।

Verse 73

सर्वस्वं शिवभक्तेभ्यो दत्त्वा ध्यात्वा सदाशिवम् । तमग्निं त्रिः परिक्रम्य प्रदेशाभिमुखी स्थिता

শিৱভক্তসকলক সৰ্বস্ব দান কৰি আৰু সদাশিৱক ধ্যান কৰি, সেই অগ্নিক ত্ৰিবাৰ পৰিক্ৰমা কৰি তাই আগুৱাই যাবলৈ মুখ কৰি থিয় হ’ল।

Verse 74

तां पतंतीं समिद्धेऽग्नौ स्वपदार्पितमानसाम् । वारयामास विश्वात्मा प्रादुर्भूतः शिवः स्वयम्

তাই জ্বলি উঠা অগ্নিত পতিত হ’বলৈ ধৰোঁতেই, মনটি তেওঁৰ পদত অৰ্পণ কৰা অৱস্থাত, বিশ্বাত্মা শিৱ স্বয়ং প্ৰাদুৰ্ভূত হৈ তাইক বাধা দিলে।

Verse 75

सा तं विलोक्याखिलदेव देवं त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् । शशांकसूर्यानलकोटिभासं स्तब्धेव भीतेव तथैव तस्थौ

তেওঁক দেখি—সকল দেৱতাৰ দেৱ, ত্ৰিনয়ন, চন্দ্ৰকলাৰে শিৰোভূষিত—কোটি কোটি চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু অগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান; তাই ভীত-স্তম্ভিত হৈ যেন জড় হৈ তাতেই থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 76

तां विह्वलां परित्रस्तां वेपमानां जडी कृताम् । समाश्वास्य गलद्बाष्पां करे गृह्याब्रवीद्वचः

তাইকে ব্যাকুল, আতংকিত, কঁপনি ধৰা আৰু জড় হৈ পৰা দেখি, তেওঁ তাইক সান্ত্বনা দিলে; চকুৰ পানী গলি পৰোঁতে তাইৰ হাত ধৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 77

शिव उवाच । सत्यं धर्मं च ते धैर्यं भक्तिं च मयि निश्चलाम् । निरीक्षितुं त्वत्सकाशं वैश्यो भूत्वाहमागतः

শিৱে ক’লে: “তোমাৰ সত্যতা, তোমাৰ ধৰ্ম, তোমাৰ অচল ধৈৰ্য আৰু মোৰ প্ৰতি তোমাৰ অটল ভক্তি চাবলৈ মই বৈশ্যৰ ৰূপ ধৰি তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।”

Verse 78

माययाग्निं समुत्थाप्य दग्धवान्नाट्यमंडपम् । दग्धं कृत्वा रत्नलिंगं प्रवृष्टोस्मि हुताशनम्

“মোৰ মায়াৰে মই অগ্নি উঠাই নৃত্য-মণ্ডপ দগ্ধ কৰিলোঁ। ৰত্নলিঙ্গক দগ্ধ হোৱা যেন দেখুৱাই, এই পৰীক্ষাৰ বাবে মই হুতাশন—অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলোঁ।”

Verse 79

वेश्याः कैतवकारिण्यः स्वैरिण्यो जनवंचकाः । सा त्वं सत्यमनुस्मृत्य प्रविष्टाग्निं मया सह

“বেশ্যাসকল প্ৰায়ে ছলনাকাৰী, স্বেচ্ছাচাৰী আৰু লোক-বঞ্চক হয়; কিন্তু তুমি—সত্য স্মৰণ কৰি—মোৰ সৈতে একেলগে অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিলা।”

Verse 80

अतस्ते संप्रदास्यामि भोगांस्त्रिदशदुर्लभान् । आयुश्च परमं दीर्घमारोग्यं च प्रजोन्नतिम् । यद्यदिच्छसि सुश्रोणि तत्तदेव ददामि ते

সেয়ে মই তোমাক ত্ৰিদশসকলৰো দুষ্প্ৰাপ্য ভোগ দান কৰিম—অতি দীঘল পৰম আয়ু, নিৰোগতা আৰু সন্তান-সমৃদ্ধিৰ উন্নতি। হে সুশ্ৰোণী, তুমি যি যি ইচ্ছা কৰা, সেই সেই বস্তু মই তোমাক দিওঁ।

Verse 81

सूत उवाच । इति ब्रुवति गौरीशे सा वेश्या प्रत्यभाषत

সূতে ক’লে: গৌৰীৰ প্ৰভুৱে এইদৰে ক’তেত, সেই বৈশ্যা তেতিয়া উত্তৰ দিলে।

Verse 82

वेश्योवाच । न मे वांछास्ति भोगेषु भूमौ स्वर्गे रसातले । तव पादांबुजस्पर्शादन्यत्किंचिन्न वै वृणे

বৈশ্যাই ক’লে: মোৰ ভোগৰ প্ৰতি কোনো কামনা নাই—পৃথিৱীত, স্বৰ্গত বা পাতালত। তোমাৰ পদ্মচৰণৰ স্পৰ্শৰ বাহিৰে মই আন একোকে নুবাছোঁ।

Verse 83

एते भृत्याश्च दास्यश्च ये चान्ये मम बांधवाः । सर्वे त्वदर्चनपरास्त्वयि संन्यस्तवृत्तयः

এই দাস-দাসীসকল আৰু মোৰ আন আত্মীয়সকল—সকলো যেন তোমাৰ আৰ্চনাত নিবিষ্ট থাকে, নিজৰ জীৱন-চৰ্যা তোমাতেই সমৰ্পণ কৰে।

Verse 84

सर्वानेतान्मया सार्धं नीत्वा तव परं पदम् । पुनर्जन्मभयं घोरं विमोचय नमोस्तु ते

এই সকলোকে মোৰ সৈতে লৈ তোমাৰ পৰম ধামলৈ নি যোৱা; পুনর্জন্মৰ ভয়ংকৰ আশংকাৰ পৰা আমাক মুক্ত কৰা। তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 85

तथेति तस्या वचनं प्रतिनंद्य महेश्वरः । तान्सर्वांश्च तया सार्धं निनाय परमं पदम्

“তথেই হওক” বুলি কৈ মহেশ্বৰে তাইৰ বাক্য অনুমোদন কৰিলে আৰু তাইৰ সৈতে সকলোকে পৰম পদলৈ লৈ গ’ল।

Verse 86

पराशर उवाच । नाट्यमंडपिकादाहे यौ दूरं विद्रुतौ पुरा । तत्रावशिष्टौ तावेव कुक्कुटो मर्कटस्तथा

পৰাশৰে ক’লে: আগতে যেতিয়া সৰু নাট্যমণ্ডপ জ্বলি উঠিছিল, দুজন বহুদূৰলৈ পলাই গৈছিল; তথাপি তাতেই অৱশিষ্ট ৰ’ল সেই দুজন—কুকুৰা আৰু মাৰ্কট।

Verse 87

कालेन निधनं यातो यस्तस्या नाट्यमर्कटः । सोभूत्तव कुमारोऽसौ कुवकुटो मंत्रिणः सुतः

সময় বাগৰি সেই নাট্যমাৰ্কটৰ মৃত্যু হ’ল। সেয়াই তোমাৰ এই পুত্ৰ হৈ জন্মিল; আৰু সেই কুকুৰা মন্ত্রীৰ পুত্ৰ হ’ল।

Verse 88

रुद्राक्षधारणोद्भूतात्पुण्यात्पूर्वभवार्जितात् । कुले महति संजातौ वर्तेते बालकाविमौ

ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্য—পূৰ্বজন্মত অৰ্জিত—তাৰ ফলত এই দুজন বালক মহৎ আৰু উচ্চ কুলত জন্ম লৈ তাতেই বাস কৰিছে।

Verse 89

पूर्वाभ्यासेन रुद्राक्षान्दधाते शुद्धमानसौ । अस्मिञ्जन्मनि तं लोकं शिवं संपूज्य यास्य तः

পূৰ্বাভ্যাসৰ বলত, শুদ্ধ মন লৈ, তেওঁলোকে ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰণ কৰে। এই জন্মতেই শিৱক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি তেওঁলোকে সেই শিৱলোকলৈ গমন কৰিব।

Verse 90

एषा प्रवृत्तिस्त्वनयोर्बालयोः समुदाहृता । कथा च शिवभक्ताया किमन्यत्प्रष्टुमिच्छसि

এইদৰে এই দুজন বালকৰ সকলো বৃত্তান্ত কোৱা হ’ল, আৰু শিৱভক্ত সেই ভক্তাৰ কাহিনীও। এতিয়া তুমি আৰু কি সুধিব বিচাৰিছা?