Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 96›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं कोटीश्वरं परम् । ऋषिकोटिः समायाता यत्र वै कुरुनन्दन

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra tīrthaṃ koṭīśvaraṃ param | ṛṣikoṭiḥ samāyātā yatra vai kurunandana

Translation

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, তুমি কোটীশ্বৰ নামৰ পৰম তীৰ্থলৈ যোৱা—হে কুৰুনন্দন—য’ত কেতিয়াবা ‘কোটি ঋষি’ একত্ৰ হৈছিল।

Word by Word
श्रीvenerable/holy
श्री:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-पूर्वपदत्वेन आदरार्थ (honorific)
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriyā (Injunctive/Instruction)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तुindeed/and then
तु:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; राजन् + इन्द्र (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘राज्ञाम् इन्द्रः’)
तीर्थम्to the sacred ford
तीर्थम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कोटीश्वरम्Koṭīśvara (name of the tīrtha)
कोटीश्वरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनाम् ईश्वरः) / नामधेय
परम्supreme
परम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तीर्थम् इति विशेषणम्
ऋषिsage
ऋषि:
Viśeṣya-aṅga (Member of compound)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन
कोटिःa crore (multitude)
कोटिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ऋषिकोटिः’ इति समास/समाहारार्थ-प्रयोगः
समायाताhas arrived/assembled
समायाता:
Karta-predicative (Subject complement)
TypeAdjective
Rootसम्-आ√या (धातु) → समायात (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः; कर्तरि-प्रयोगः (having arrived)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Locative adjunct)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb: where)
वैindeed
वै:
Sambandha/Emphasis (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कुरु + नन्दन (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कुरूणां नन्दनः’)
Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭīśvara Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra / Kurunandana (a Kuru-line king)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya, radiant and aged, instructs a royal listener; in the distance the Revā’s ford and a Śiva shrine labeled Koṭīśvara, with innumerable sages gathered like a living garland along the banks.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
K
Koṭīśvara
K
Kuru
Y
Yudhiṣṭhira

FAQs

Seek out exalted tīrthas, for their sanctity is affirmed by the presence and austerities of great sages.

Koṭīśvara Tīrtha, praised as a supreme pilgrimage spot associated with an assembly of innumerable ṛṣis.

A direct prescription to undertake tīrtha-yātrā (pilgrimage) to Koṭīśvara.

←Previous Verse
Next Verse→