Adhyaya 76
মাৰ্কণ্ডেয় বৰ্ণনা কৰে যে নর্মদাৰ পুণ্য তীৰত পাড়েশ্বৰ-তীৰ্থত মহর্ষি পৰাশৰে যোগ্য পুত্ৰলাভৰ উদ্দেশ্যে কঠোৰ তপস্যা কৰে। তেতিয়া দেৱী—গৌৰী নাৰায়ণী, শংকৰৰ পত্নী—প্ৰত্যক্ষ হৈ তেওঁৰ ভক্তিৰ প্ৰশংসা কৰি বৰ দিয়ে: সত্যনিষ্ঠ, শুচি, বেদাধ্যয়নত ৰত আৰু শাস্ত্ৰবিদ্যাত প্ৰৱীণ পুত্ৰ তেওঁ লাভ কৰিব। পৰাশৰে লোককল্যাণৰ বাবে দেৱীক সেই স্থানতে সন্নিধান ৰাখিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে, দেৱীয়ে ‘তথাস্তু’ কৈ তাত অৱ্যক্ত ৰূপে অৱস্থিত হয়। তাৰ পিছত পৰাশৰে পাৰ্বতীৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু শংকৰকো স্থাপন কৰে; দেৱতাক অজেয় আৰু দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য বুলি বৰ্ণনা কৰে। অধ্যায়ত তীৰ্থভিত্তিক ব্ৰতবিধান দিয়া হৈছে—শুদ্ধ, মনোনিগ্ৰহী, কাম-ক্রোধমুক্ত নাৰী-পুৰুষ ভক্তসকলৰ বাবে; শুভ মাহ আৰু শুক্লপক্ষক বিশেষ প্ৰশস্ত কোৱা হৈছে। উপবাস, ৰাত্ৰিজাগৰণ, দীপদান আৰু ভক্তিমূলক গীত-নৃত্য আদিৰ নিৰ্দেশ আছে। ব্ৰাহ্মণসন্মান আৰু দান—ধন, সোণ, বস্ত্ৰ, ছাতি, শয্যা, তাম্বুল, অন্ন আদি—আৰু শ্ৰাদ্ধবিধি, দিশানিয়ম-আসনপদ্ধতি, লগতে নাৰী আৰু শূদ্ৰসকলৰ বাবে ‘আমা-শ্ৰাদ্ধ’ ভেদো উল্লেখ কৰা হৈছে। শেষত ফলশ্ৰুতি: শ্ৰদ্ধাৰে শুনিলে ঘোৰ পাপ নাশ হৈ পৰম কল্যাণ লাভ হয়।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र पारेश्वरमनुत्तमम् । पराशरो महात्मा वै नर्मदायास्तटे शुभे
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, অনুত্তম পাৰেশ্বৰ ধামলৈ যাবা। তাত নর্মদাৰ শুভ তীৰত মহাত্মা পৰাশৰ ঋষিয়ে ধৰ্মকর্ম সাধিছিল।
Verse 2
तपश्चचार विपुलं पुत्रार्थं पाण्डुनन्दन । हिमवद्दुहिता तेन गौरी नारायणी नृप
হে পাণ্ডুনন্দন, পুত্ৰলাভৰ বাবে তেওঁ বিপুল তপস্যা কৰিছিল। হে নৃপ, সেই তপস্যাৰ ফলত হিমৱতৰ কন্যা গৌৰী নাৰায়ণী প্ৰসন্ন/আহ্বানিত হ’ল।
Verse 3
तोषिता परया भक्त्या नर्मदोत्तरके तटे । तस्य तुष्टा महादेवी शङ्करार्धाङ्गधारिणी
নৰ্মদাৰ উত্তৰ তীৰত তেওঁৰ পৰম ভক্তিত মহাদেৱী সন্তুষ্ট হ’ল; শংকৰৰ অর্ধাঙ্গধাৰিণী সেই মহাদেৱী তেওঁৰ ওপৰত তুষ্টা হ’ল।
Verse 4
भोभो ऋषिवर श्रेष्ठ तुष्टाहं तव भक्तितः । वरं याचय मे विप्र पराशर महामते
দেৱীয়ে ক’লে: “হে ঋষিবৰশ্ৰেষ্ঠ! তোমাৰ ভক্তিত মই সন্তুষ্ট। হে বিপ্ৰ, হে মহামতি পৰাশৰ! মোৰ পৰা এটা বৰ যাচনা কৰা।”
Verse 5
पराशर उवाच । परितुष्टासि मे देवि यदि देयो वरो मम । देहि पुत्रं भगवति सत्यशौचगुणान्वितम्
পৰাশৰে ক’লে: “হে দেৱি, যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট আৰু মোক বৰ দিবা, তেন্তে হে ভগৱতী, সত্যতা আৰু শৌচ-গুণেৰে যুক্ত এটা পুত্ৰ মোক দিয়া।”
Verse 6
वेदाभ्यसनशीलं हि सर्वशास्त्रविशारदम् । तीर्थे चात्र भवेद्देवि सन्निधानवरेण तु
“নিশ্চয়েই (এনে পুত্ৰ দিয়া) যি বেদ অধ্যয়নত নিবিষ্ট, সকলো শাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী; আৰু হে দেৱি, তোমাৰ সন্নিধান-বৰদানে এই তীৰ্থত তোমাৰ স্থায়ী উপস্থিতিও হওক।”
Verse 7
लोकोपकारहेतोश्च स्थीयतां गिरिनन्दिनि । पराशराभिधानेन नर्मदादक्षिणे तटे
“লোককল্যাণৰ হিতৰ বাবে, হে গিৰিনন্দিনী, নৰ্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত ‘পৰাশৰা’ নামৰে (ইয়াতেই) স্থিতি লোৱা, পৰাশৰৰ নাম-সংযোগে।”
Verse 8
श्रीदेव्युवाच । एवं भवतु ते विप्र तत्रैवान्तरधीयत । पराशरो महात्मा वै स्थापयामास पार्वतीम्
শ্ৰীদেৱীয়ে ক’লে— “এনেই হওক, হে বিপ্ৰ; মই ইয়াতেই অন্তৰ্ধান হ’ম।” তেতিয়া মহাত্মা পৰাশৰে তাতেই পাৰ্বতীক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 9
शङ्करं स्थापयामास सुरासुरनमस्कृतम् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च देवानां तु दुरासदम्
তেওঁ শংকৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে—যাক দেৱ-অসুৰে নমস্কাৰ কৰে; যি অচ্ছেদ্য, অপ্রতর্ক্য, আৰু দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 10
पराशरो महात्मा वै कृतार्थो ह्यभवन्नृप
হে নৃপ, মহাত্মা পৰাশৰ নিশ্চয়েই নিজৰ উদ্দেশ্যত কৃতাৰ্থ হ’ল।
Verse 11
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शुचिः प्रयतमानसः । स्त्र्यथवा पुरुषो वापि कामक्रोधविवर्जितः
সেই তীৰ্থত যি কোনো ভক্তিভাৱে যায়—শুচি, মন সংযমী—স্ত্ৰী হওক বা পুৰুষ, আৰু কাম-ক্রোধবিহীন,
Verse 12
माघे चैत्रेऽथ वैशाखे श्रावणे नृपनन्दन । मासि मार्गशिरे चैव शुक्लपक्षे तु सर्वदा
হে নৃপনন্দন, মাঘ, চৈত্র, বৈশাখ আৰু শ্রাৱণত, আৰু মাৰ্গশীৰ্ষ মাসতো—সদায়, বিশেষকৈ শুক্লপক্ষত,
Verse 13
तत्र गत्वा शुभे स्थाने नर्मदादक्षिणे तटे
তাত গৈ, নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত থকা সেই শুভ স্থানত উপস্থিত হ’ল।
Verse 14
उपोष्य परया भक्त्या व्रतमेतत्समाचरेत् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपदानं स्वशक्तितः
পৰম ভক্তিৰে উপবাস কৰি এই ব্ৰত আচৰণ কৰিব; ৰাতি জাগৰণ কৰি নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দীপদান কৰিব।
Verse 15
गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कामक्रोधविवर्जितः । प्रभाते विमले प्राप्ते द्विजाः पूज्याः स्वशक्तितः
কাম-ক্রোধ ত্যাগ কৰি গীত, নৃত্য আৰু বাদ্যসহ; নিৰ্মল প্ৰভাত আহিলে নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) সকলক পূজা কৰিব।
Verse 16
सम्पूज्य ब्राह्मणान् पार्थ धनदानहिरण्यतः । वस्त्रेण छत्रदानेन शय्याताम्बूलभोजनैः
হে পাৰ্থ, ব্ৰাহ্মণসকলক বিধিমতে সম্পূজ্য কৰি ধন আৰু হিৰণ্য দান কৰিব; লগতে বস্ত্ৰ, ছত্ৰদান, শয্যা, তাম্বূল আৰু ভোজনো দিব।
Verse 17
प्रीणयेन्नर्मदातीरे ब्राह्मणाञ्छंसितव्रतान् । श्राद्धं कार्यं नृपश्रेष्ठ आमैः पक्वैर्जलेन च
নর্মদাৰ তীৰত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, প্ৰশংসিত ব্ৰতধাৰী ব্ৰাহ্মণসকলক সন্তুষ্ট কৰিব; আৰু আম (কাঁচা) আৰু পাক (পকা) নৈবেদ্য, লগতে জলেৰে শ্ৰাদ্ধ কৰিব।
Verse 18
स्त्रीणां चैव तु शूद्राणामामश्राद्धं प्रशस्यते । आमं चतुर्गुणं देयं ब्राह्मणानां युधिष्ठिर
স্ত্ৰীসকল আৰু শূদ্ৰসকলৰ বাবে কাঁচা শ্ৰাদ্ধৰ অৰ্পণ বিশেষভাৱে প্ৰশংসিত। কিন্তু ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে, হে যুধিষ্ঠিৰ, সেই কাঁচা অৰ্পণ চাৰিগুণকৈ দিব লাগে।
Verse 19
वेदोक्तेन विधानेन द्विजाः पूज्याः प्रयत्नतः । हस्तमात्रैः कुशैश्चैव तिलैश्चैवाक्षतैर्नृप
বেদোক্ত বিধান অনুসাৰে দ্বিজসকলক যত্নসহ পুজা কৰিব লাগে, হে নৃপ—যদিও কেৱল হাতভৰ কুশা-ঘাঁহ, তিল আৰু অক্ষত চাউলৰ দানাই হওক।
Verse 20
विप्रा उदङ्मुखाः कार्याः स्वयं वै दक्षिणामुखः । दर्भेषु निक्षिपेदन्नमित्युच्चार्य द्विजाग्रतः
ব্ৰাহ্মণসকলক উত্তৰমুখী কৰি বহুৱাব লাগে আৰু কৰ্তাই নিজে দক্ষিণমুখী হ’ব। দ্বিজসকলৰ সন্মুখত দৰ্ভাৰ ওপৰত অন্ন ৰাখি এইদৰে উচ্চাৰণ কৰিব: “মই অন্ন স্থাপন কৰিলোঁ।”
Verse 21
प्रेता यान्तु परे लोके तीर्थस्यास्य प्रभावतः । पापं मे प्रशमं यातु एतु वृद्धिं शुभं सदा
“এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত প্ৰেতসকল পৰলোকলৈ যাওক। মোৰ পাপ শান্ত হওক, আৰু শুভ সমৃদ্ধি সদায় বৃদ্ধি পাওক।”
Verse 22
वृद्धिं यातु सदा वंशो ज्ञातिवर्गो द्विजोत्तम । एवमुच्चार्य विप्राय दानं देयं स्वशक्तितः
“হে দ্বিজোত্তম, আমাৰ বংশ আৰু আত্মীয়বৰ্গ সদায় বৃদ্ধি পাওক।” এইদৰে উচ্চাৰণ কৰি ব্ৰাহ্মণক নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিব লাগে।
Verse 23
गोभूतिसहिरण्यादि चान्नं वस्त्रं स्वशक्तितः । दातव्यं पाण्डवश्रेष्ठ पारेश्वरवराश्रमे
হে পাণ্ডৱশ্ৰেষ্ঠ! পাৰেশ্বৰদেৱৰ উত্তম আশ্ৰমত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে গাই, ভূমি, সোণ আদি, লগতে অন্ন আৰু বস্ত্ৰ দান কৰিব লাগে।
Verse 24
ये शृण्वन्ति परं भक्त्या मुच्यन्ते सर्वपातकैः
যিসকলে পৰম ভক্তিৰে এই কথা শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 76
। अध्याय
অধ্যায় (শিৰোনাম/সমাপ্তি-চিহ্ন)।