Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 6›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स तां महादेवमयूररूपो दृष्ट्वा भ्रमन्तीं सहसोर्मिजालैः । का त्वं शुभे शाश्वतदेहभूता क्षयं न यातासि महाक्षयान्ते

Transliteration

sa tāṃ mahādevamayūrarūpo dṛṣṭvā bhramantīṃ sahasormijālaiḥ | kā tvaṃ śubhe śāśvatadehabhūtā kṣayaṃ na yātāsi mahākṣayānte

Translation

অসংখ্য তৰংগ-জালত উথলি-ভ্ৰমি থকা তেঁওক দেখি, ময়ূৰ-ৰূপধাৰী মহাদেৱে ক’লে— “হে শুভে! তুমি কোন, শাশ্বত দেহধাৰী হৈ মহা-প্ৰলয়ান্তে কিয় ক্ষয় নাপাওঁ?”

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
महादेव-मयूर-रूपः(he) in the peacock-form of Mahādeva
महादेव-मयूर-रूपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक) + मयूर (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (महादेवस्य मयूररूपः = having the form of Mahādeva’s peacock/peacock-form of Mahādeva)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having seen’
भ्रमन्तीम्wandering
भ्रमन्तीम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मविशेषण
सहसाsuddenly/violently
सहसा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ऊर्मि-जालैःwith nets/masses of waves
ऊर्मि-जालैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ऊर्मिणां जालैः)
काwho?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शुभेO auspicious one
शुभे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; विशेषणवत् संबोधन
शाश्वत-देह-भूताone who has an eternal body
शाश्वत-देह-भूता:
Karta (Subject complement/कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शाश्वतो देहः यस्याः सा / शाश्वतदेहत्वेन भूता)
क्षयम्destruction
क्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
यातासिhave you gone/reached
यातासि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
महाक्षय-अन्तेat the end of the great dissolution
महाक्षय-अन्ते:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहाक्षय (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (महान् क्षयः तस्य अन्ते)
Speaker

Śiva (Mahādeva) in mayūra-rūpa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A boundless pralaya-ocean churned by wave-nets; Śiva appears in a resplendent peacock-form, hovering above or standing upon the waters, addressing the lotus-eyed river-goddess who drifts amid the waves.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Mahādeva)
M
Mayūra-rūpa
W
Waves (ūrmi)
M
Mahākṣaya (great dissolution)

FAQs

Survival through dissolution is extraordinary and points to divine purpose; the verse invites inquiry into grace, merit, and the metaphysics of imperishability.

No specific site is named; the dialogue occurs within the Revā Khaṇḍa narrative frame.

None; it is a theological question within a narrative.

←Previous Verse
Next Verse→