Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

राजवृक्षकपित्थैश्च दाडिमैरुपशोभिता । वेदाध्ययननिर्घोषैः पवित्रीकृतमङ्गला

Transliteration

rājavṛkṣakapitthaiśca dāḍimairupaśobhitā | vedādhyayananirghoṣaiḥ pavitrīkṛtamaṅgalā

Translation

সেই স্থান ৰাজবৃক্ষ, কপিত্থ আৰু দাড়িম (ডালিম) গছৰে অধিক শোভিত হৈছিল; আৰু বেদ অধ্যয়নৰ উচ্চ, অবিৰত ধ্বনিয়ে তাৰ মঙ্গলতা পৱিত্ৰ কৰি তুলিছিল।

Word by Word

• राजवृक्ष: with royal trees (Cassia fistula)
• राजवृक्ष: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: राजवृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; 'राजवृक्षकपित्थैः' इत्यत्र समाहारः

• कपित्थैः: with wood-apple trees
• कपित्थैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कपित्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• दाडिमैः: with pomegranates / pomegranate trees
• दाडिमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दाडिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• उपशोभिता: adorned, beautified
• उपशोभिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-शुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• वेद: Veda
• वेद: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासाङ्ग (वेदाध्ययन-); अव्यक्त-रूपेण समासाङ्ग

• अध्ययन: study, recitation
• अध्ययन: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अधि-इ (धातु) + ल्युट् (कृदन्त) / अध्ययन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग (वेदाध्ययन-); क्रियानाम (verbal noun)

• निर्घोषैः: by the sounds/clamor
• निर्घोषैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निर्घोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; 'वेदाध्ययननिर्घोषैः' इत्यत्र तत्पुरुषसमासः (वेदाध्ययनस्य निर्घोषैः)

• पवित्रीकृत: purified, made holy
• पवित्रीकृत: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पवित्री-कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• मङ्गला: the auspicious (place/region)
• मङ्गला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मङ्गला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene riverside grove with rājavṛkṣa, kapittha, and pomegranate trees; in the background, seated brāhmaṇas chant Veda in unbroken cadence, the air depicted as visibly ‘purified’.

Characters & Entities

• Veda (adhyayana)
• Vārāṇasī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic learning (adhyayana) is portrayed as a purifier of the environment, making the kṣetra inherently auspicious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī), celebrated as a center of Vedic study and sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; Veda-adhyayana is highlighted as an ongoing sacred practice.