Adhyaya 41

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, উত্তম কুণ্ডলেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত—য’ত মহাযক্ষ কুণ্ডধাৰা সিদ্ধি লাভ কৰিছিল, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 2

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् । पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम

সুৰ আৰু অসুৰকো ভয়ংকৰ অতি বিপুল তপস্যা কৰি, হে নৃপসত্তম, তেওঁ পৌলস্ত্যৰ মন্দিৰতো ক্ৰীড়া কৰিছিল।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः । तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: সেই মহামতি কোন যুগত জন্মিল, আৰু তেওঁ কাৰ পুত্ৰ আছিল? যিজনে অতি বিপুল তপস্যা কৰি শংকৰক সন্তুষ্ট কৰিলে।

Verse 4

एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ । शृण्वतश्च न तृप्तिर्मे कथामृतमनुत्तमम्

হে তাত, হে নিৰ্দোষ, এই কথা বিস্তাৰে মোক কোৱা। মই শুনি থাকোঁ, তথাপি তৃপ্তি নাহে; এই অনুত্তম কথামৃত কেতিয়াও মন ভৰাই নেদিয়ে।

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः । तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: ত্ৰেতাযুগত পুলস্ত্য-বংশীয় বিশ্ৰৱা নামে এক মহাপুৰুষ আছিল, যি মহিমাত ব্ৰহ্মাসম। ভৰদ্বাজৰ পুত্ৰৰ বংশত জন্মি তেওঁ অতি বিপুল তপস্যা কৰিলে।

Verse 6

पुत्रं पौत्रगणैर्युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः । धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम्

পত্নীৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ, তেওঁ পুত্ৰ-পৌত্ৰগণেৰে সমন্বিত হৈ ধনদ নামৰ পুত্ৰ জন্ম দিলে—যি সকলো শুভ লক্ষণেৰে লক্ষিত আছিল।

Verse 7

जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः

শিশুটি জন্মিল বুলি জানিমাত্ৰে, লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই ঋষি-দেৱতাসহ আনন্দে তাৰ নামকৰণ কৰিলে।

Verse 8

यस्माद्विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वमागतः । तस्माद्वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ

যিহেতু তুমি বিশ্ৰৱাৰ পৰা জন্ম লৈ মোৰ পৌত্ৰত্ব লাভ কৰিছা, সেয়েহে, হে নিৰ্দোষ, মই তোমাক ‘বৈশ্ৰৱণ’ নাম দান কৰিলোঁ।

Verse 9

तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि । चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि

এইদৰে তুমি সকলো দেৱতাৰ ধনৰ ৰক্ষক হ’বাহি; লোকপালসকলৰ মাজত চতুৰ্থ—পৃথিৱীত অক্ষয়, অবিনাশী আৰু অব্যয় হৈ থাকিবা।

Verse 10

तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता । यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डोऽभवत्सुतः

হে মহাৰাজ, তেওঁৰ পত্নী ‘ঈশ্বৰী’ নামেৰে খ্যাত আছিল। যক্ষসকলৰ সেই শ্ৰেষ্ঠ অধিপতিৰ ‘কুণ্ড’ নামৰ এক পুত্ৰ হৈছিল।

Verse 11

स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

সিও মাতাপিতাৰ অনুমতি লৈ অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য লাভ কৰিলে, আৰু তাৰ পাছত নৰ্মদাৰ তীৰ আশ্ৰয় কৰি মহাতপস্যা আচৰণ কৰিলে।

Verse 12

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः । हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः

গ্ৰীষ্মত পঞ্চাগ্নিৰ তাপে দগ্ধ হ’ল; বৰ্ষাত নিৰাবৰণ মাটিত শুই থাকিল; হেমন্তত জলৰ মাজত স্থিত থাকিল। কেৱল বায়ুক আহাৰ কৰি সি এই ব্ৰত শত বছৰ পালন কৰিলে।

Verse 13

एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठेऽभवन्नृप । अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम्

এইদৰে শতবছৰ সম্পূৰ্ণ হ’লে, হে ৰাজন, তেওঁ যেন একেটা বুঢ়া আঙুলিৰ দৰে সৰু হৈ গ’ল—কেৱল অস্থিমাত্ৰ। তাৰ পাছত, হে প্ৰিয়, তেওঁ আৰু অধিক তপস্যা কৰিলে, বাহু দুটা ওপৰলৈ তুলি ধৰি।

Verse 14

अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ । चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः

হে ভৰতবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ, ঘীৰ দৰে স্থিৰ-সংযত শ্বাস থকা কুণ্ডল তপস্যা কৰি থাকিল। চতুৰ্থ শতবছৰত বৃষবাহন—বৃষধ্বজ শিৱ—সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 15

वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते । ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम्

“হে বৎস, তোমাৰ মনত যি ভাল লাগে সেই বৰ বাছি লোৱা। মই নিঃসন্দেহে তোমাক দিম; তোমাৰ তপস্যাই মোক সন্তুষ্ট কৰিছে।”

Verse 16

कुण्डल उवाच । यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे । विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु

কুণ্ডলে ক’লে: “যক্ষাধিপতিৰ কৃপাৰে মই তেওঁৰ নগৰত তেওঁৰ অনুচৰ হৈ বাস কৰোঁ। মই ইচ্ছামতে য’তে খুশি বিচৰণ কৰোঁ, আৰু সকলো শত্রুৰ মাজত মই অবধ্য—মোক হত্যা কৰিব নোৱাৰি।”

Verse 17

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

“তথাস্তु” বুলি কৈ, মহাদেৱ—সৰ্বলোকৰ নমস্কৃত—আকাশত প্ৰৱেশ কৰি ধৰণীধৰ কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 18

गते चादर्शनं देवे सोऽपि यक्षो मुदान्वितः । स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्

দেৱ দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হোৱাত সেই যক্ষো আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ দেৱেশ্বৰক ‘কুণ্ডলেশ্বৰ’ নামৰ উত্তম লিঙ্গৰূপে স্থাপন কৰিলে।

Verse 19

अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः । विमानैश्चामरैश्छत्रैस्तथा वै लिङ्गपूरणैः

তেওঁ জগন্নাথক ফুল, ধূপ আৰু অনুলেপনেৰে অলংকৃত কৰিলে; বিমান, চামৰ, ছত্ৰ আদি সন্মানেৰে সুশোভিত কৰি লিঙ্গ-পূজাৰ বিধানমতে নিবেদনো কৰিলে।

Verse 20

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः । प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ

দ্বিজসকলক অন্ন-পান আদি আৰু উপযুক্ত দান-উপহাৰেৰে যথাযথ তৃপ্ত কৰি, মহাদেৱক সন্তুষ্ট কৰি, তাৰ পাছত তেওঁ নিজ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 21

तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः

সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত হ’ল—উত্তম, পৰম পুণ্যময়—‘কুণ্ডলেশ্বৰ’ নামৰে।

Verse 22

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिदुपवासपरायणः । अर्चयेद्देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

সেই তীৰ্থত যি কোনো উপবাসত নিবিষ্ট হৈ ঈশান দেৱ (শিৱ)ক অৰ্চনা কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 23

सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च । दद्याद्भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि

যি সোণ বা ৰূপ, মণি বা মুক্তা দান কৰে আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন অৰ্পণ কৰে—সেই দাতা সুখী হয় আৰু স্বৰ্গত আনন্দেৰে মুদিত হয়।

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगोऽपि वा । ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते

সেই তীৰ্থত স্নান কৰি, ঋগ্‌-যজুঃ-সামৰ পাঠক যিয়েই হওক—এটা মাত্ৰ ঋক্‌ মন্ত্র জপিলেই সম্পূৰ্ণ ফল লাভ কৰে।

Verse 25

गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव । यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च

হে পাণ্ডৱ, ব্ৰাহ্মণসকলক গাই দান কৰাৰ ফল শুনা: সেই গাইৰ যিমান লোম আছে, আৰু তাৰ সন্তান-সন্ততিৰ পৰা জন্মা বংশসমূহত যিমান গণনা—সিমানেই পুণ্যৰ পৰিমাণ ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 26

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः

সিমানেই সহস্ৰ বছৰ স্বৰ্গলোকে সন্মানিত হয়; আৰু পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ তাৰ স্বৰ্গবাস লাভ হয়।

Verse 27

तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत्पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् । तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयोऽत्र

সিমানেই বছৰৰ বাবে সেই মহানুভাৱ পুৰুষ পুত্ৰ-পৌত্ৰসহ স্বৰ্গত বাস কৰে। তাত অন্নদাতা মহেশৰ লোকলৈ গমন কৰে, অসংখ্য বছৰৰ বাবে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 28

स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते । एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ

সেইজন সুখী হৈ স্বৰ্গলোকত আনন্দে মগ্ন হয়, য’ত গন্ধৰ্ব, সিদ্ধ আৰু অপ্সৰাসকলৰ গীতে আকাশ মুখৰিত। এইদৰে, হে ধৰ্মসুত, হে পাৰ্থ, এই তীৰ্থৰ সমগ্ৰ প্ৰভাৱ-মাহাত্ম্য তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 29

श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीमिह तत्प्रभावात्

ইয়াক শুনি আৰু স্তৱন কৰি মানুহ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু সেই একে প্ৰভাৱত পৰলোকত ত্ৰিলোকব্যাপী কল্যাণ অৱস্থা পুনৰ লাভ কৰে।

Verse 41

। अध्याय

“অধ্যায়” — ই অধ্যায়ৰ সমাপ্তিৰ সূচক।