Adhyaya 225
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 225

Adhyaya 225

মাৰ্কণ্ডেয় যুধিষ্ঠিৰক এক তীৰ্থকেন্দ্ৰিক নৈতিক সংকট আৰু তাৰ নিষ্কৃতি বৰ্ণনা কৰে। চিত্ৰসেন-বংশসংশ্লিষ্ট গন্ধৰ্বী অলিকা ঋষি বিদ্যানন্দৰ সৈতে দহ বছৰ বাস কৰাৰ পাছত, অজ্ঞাত কাৰণত নিদ্ৰাৰত স্বামীক বধ কৰে। তাই পিতা ৰত্নৱল্লভক জনালে, পিতৃ-মাতৃয়ে কঠোৰ নিন্দা কৰি তাইক ত্যাগ আৰু বহিষ্কাৰ কৰে, আৰু পতিঘ্নী, গৰ্ভঘ্নী, ব্ৰহ্মঘ্নী আদি পাপদোষ আৰোপ কৰে। দুঃখাকুল অলিকা ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰত প্ৰায়শ্চিত্ত-তীৰ্থ বিচাৰে। তেওঁলোকে ৰেৱা–সাগৰ সংগমৰ পাপহৰ তীৰ্থ দেখুৱায়। তাত তাই নিৰাহাৰ, ব্ৰত-নিয়ম, কৃচ্ছ্ৰ/অতিকৃচ্ছ্ৰ আৰু চন্দ্ৰায়ণ আদি তপস্যা, লগতে শিৱধ্যান-উপাসনা দীঘলীয়া সময় ধৰি কৰে। পাৰ্বতীৰ প্ৰেৰণা অনুসৰি প্ৰসন্ন শিৱ প্ৰকট হৈ তাইক শুদ্ধ ঘোষণা কৰে আৰু বৰ দিয়ে—তাই যেন তাত নিজৰ নামত শিৱৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু অন্তত স্বৰ্গ লাভ কৰে। অলিকা স্নান কৰি শংকৰৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে; এই স্থান ‘অলিকেশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয়। তাই ব্ৰাহ্মণসকলক দান দিয়ে, পাছত পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ মিলন ঘটে আৰু শেষত দিব্য বিমানে গৌৰীলোকলৈ যায়। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—ইয়াত স্নান আৰু উমাসহিত মহাদেৱ পূজাই মন-বাক্য-কায়াৰ পাপ নাশ কৰে; দ্বিজভোজন আৰু দীপদান ৰোগশমন কৰে; ধূপপাত্ৰ, বিমান-প্ৰতিমা, ঘণ্টা আৰু কলস দানে উৎকৃষ্ট স্বৰ্গফল লাভ হয়।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे गच्छेदलिकातीर्थमुत्तमम् । अलिका नाम गान्धर्वी कुशीला कुटिलाशया

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ক’লে: তাৰ পাছত এক ক্ৰোশ দূৰত উত্তম অলিকা তীৰ্থলৈ যাব লাগে। অলিকা নামৰ এগৰাকী গন্ধৰ্বী কন্যা আছিল—দুষ্চৰিত্ৰা আৰু কুটিল অভিপ্ৰায়যুক্ত।

Verse 2

चित्रसेनस्य दौहित्री विद्यानन्दमृषिं गता । वव्रे ते स्वीकृता तेन दशवर्षाणि तं श्रिता

সেই কন্যা চিত্ৰসেনৰ দৌহিত্ৰী আছিল। তাই বিদ্যানন্দ মুনিৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁক বৰে; মুনিয়ে তাক গ্ৰহণ কৰিলে, আৰু দহ বছৰ তাই তেওঁৰ আশ্ৰয়ে বাস কৰিলে।

Verse 3

पतिं जघान तं सुप्तं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । गत्वा निवेदयामास पितरं रत्नवल्लभम्

কোনো এক অজুহাতত, স্বামী শুই থকা অৱস্থাত তাই তেওঁক হত্যা কৰিলে। তাৰ পাছত তাই গৈ নিজৰ পিতৃ ৰত্নৱল্লভক সেই কথা নিবেদন কৰিলে।

Verse 4

पित्रा मात्रा च संत्यक्ता बहुभिर्भर्त्सिता नृप । गर्भघ्नी त्वं पतिघ्नी त्वमिति दर्शय मा मुखम्

হে ৰাজন, পিতৃ-মাতৃয়ে তাক ত্যাগ কৰিলে আৰু বহুতে ধিক্কাৰ দিলে—‘তুমি গৰ্ভঘাতিনী, তুমি পতিঘাতিনী; মুখ নেদেখুৱাবা।’

Verse 5

ब्रह्मघ्नी याहि पापिष्ठे परित्यक्ता गृहाद्व्रज

‘হে ব্ৰাহ্মণঘাতিনী, হে মহাপাপিনী! দূৰ হ’—ত্যাজ্য হৈ এই ঘৰ এৰি যা।’

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । इति दुःखान्विता मूढा ताभ्यां निर्भर्त्सिता सती । तनुं त्यक्तुं मनश्चक्रे प्राप्य तीर्थान्तरं क्वचित्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: এইদৰে দুখে পীড়িত, মোহগ্ৰস্ত হৈ আৰু তেওঁলোকৰ কঠোৰ তিৰস্কাৰত দগ্ধ হৈ, তাই দেহ ত্যাগ কৰাৰ সংকল্প কৰিলে; আৰু ক’তবাত আন এটা তীৰ্থত উপনীত হ’ল।

Verse 7

संपृच्छ्यमाना तीर्थानि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । श्रुत्वा पापहरं तीर्थं रेवासागरसङ्गमे

হে যুধিষ্ঠিৰ, তীৰ্থসমূহৰ বিষয়ে ব্ৰাহ্মণসকলক সুধি সুধি, তাই ৰেৱা (নৰ্মদা) আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত পাপ-নাশক তীৰ্থৰ কথা শুনিলে।

Verse 8

तत्र पार्थ तपश्चक्रे निराहारा जितव्रता । कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिः

তাত, হে পৃথা-পুত্ৰ, তাই নিৰাহাৰে থাকি, ব্ৰতত অটল হৈ তপস্যা কৰিলে; কৃচ্ছ্ৰ, অতীকৃচ্ছ্ৰ, পাৰাক আৰু মহাসান্তপন আদি কঠোৰ অনুষ্ঠান পালন কৰিলে।

Verse 9

चान्द्रायणैर्ब्रह्मकूर्चैः कर्शयामास वै तनुम् । एवं वर्षशतं सार्द्धं व्यतीतं तपसा नृप

চান্দ্ৰায়ণ আৰু ব্ৰহ্মকূৰ্চ ব্ৰতসমূহে তাই সঁচাকৈয়ে নিজৰ দেহ কৃশ কৰি পেলালে। এইদৰে, হে নৃপ, তপস্যাত সম্পূৰ্ণ এশ বছৰ অতিবাহিত হ’ল।

Verse 10

तस्या विशुद्धिमिच्छन्त्याः शिवध्यानार्चनादिभिः । ततः कतिपयाहोभिस्तस्या ज्ञात्वा हठं परम् । परितुष्टः शिवः प्राह पार्वत्या परिचोदितः

শিৱ-ধ্যান, অৰ্চনা আদি সাধনাৰে বিশুদ্ধি কামনা কৰি থাকোঁতে, কিছুমান দিনৰ পাছত তাইৰ পৰম দৃঢ় তপস্যা জানি শিৱ সন্তুষ্ট হ’ল; পাৰ্বতীৰ প্ৰেৰণা মতে শিৱে ক’লে।

Verse 11

ईश्वर उवाच । पुत्रि मा साहसं कार्षीः शुद्धदेहासि साम्प्रतम् । तुष्टोऽहं तपसा तेऽद्य वरं वरय वाञ्छितम्

ঈশ্বৰে ক’লে: 'হে পুত্ৰী, এনে দুঃসাহস নকৰিবা। তোমাৰ শৰীৰ এতিয়া পবিত্ৰ হৈছে। মই তোমাৰ তপস্যাত সন্তুষ্ট হৈছো; তোমাৰ বাঞ্ছিত বৰদান বিচাৰা।'

Verse 12

अलिकोवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यद्यहं मता । नानापापाग्नितप्ताया देहि शुद्धिं परां मम

অলিকাই ক’লে: 'হে দেৱেশ্বৰ, যদি আপুনি সন্তুষ্ট হৈছে আৰু মোক বৰদানৰ যোগ্য বুলি গণ্য কৰে, তেন্তে নানা পাপৰ জুইত দগ্ধ হোৱা মোক পৰম শুদ্ধি প্ৰদান কৰক।'

Verse 13

त्वं मे नाथो ह्यनाथायास्त्वमेव जगतां गुरुः । दीनानाथसमुद्धर्ता शरण्यः सर्वदेहिनाम्

'আপুনিয়েই মোৰ নাথ, কিয়নো মই অনাথ; আপুনিয়েই জগতৰ গুৰু। আপুনি দুখীয়া আৰু নিৰাশ্ৰয়সকলৰ উদ্ধাৰকৰ্তা আৰু সকলো জীৱৰ আশ্ৰয়স্থল।'

Verse 14

ईश्वर उवाच । त्वं भद्रे शुद्धदेहासि मा किंचिदनुशोचिथाः । स्वनाम्ना स्थापयित्वेह मां ततः स्वर्गमेष्यसि

ঈশ্বৰে ক’লে: 'হে ভদ্ৰে, তোমাৰ শৰীৰ পবিত্ৰ হৈছে; অলপো শোক নকৰিবা। ইয়াত নিজৰ নামত মোক স্থাপন কৰা, তাৰ পাছত তুমি স্বৰ্গলৈ গমন কৰিবা।'

Verse 15

इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवान्तरधीयत । अलिकापि ततो भक्त्या स्नात्वा संस्थाप्य शङ्करम्

এইদৰে কৈ দেৱাদিদেৱ তাত অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত অলিকায়ো ভক্তিৰে স্নান কৰি শংকৰক স্থাপন কৰিলে।

Verse 16

दत्त्वा दानं च विप्रेभ्यो लोकमाप महोत्कटम् । पितरं च समासाद्य मातरं च युधिष्ठिर

ব্ৰাহ্মণসকলক দান দি তাই মহোৎকট, উজ্জ্বল লোক লাভ কৰিলে; আৰু তাত, হে যুধিষ্ঠিৰ, পিতৃ-মাতৃকো সাক্ষাৎ কৰিলে।

Verse 17

तैश्च संमानिता प्रीत्या बन्धुभिः सालिका ततः । विमानवरमारूढा दिव्यमालान्विता नृप

সেই আত্মীয়সকলে স্নেহে সন্মান জনোৱাত, হে নৃপ, সালিকাই তেতিয়া উত্তম বিমানত আৰোহণ কৰিলে, দিৱ্য মালাৰে বিভূষিতা।

Verse 18

गौरीलोकमनुप्राप्तसखित्वेऽद्यापि मोदते । ततः प्रभृति तत्पार्थ विख्यातमलिकेश्वरम्

গৌৰীৰ লোকত সখিত্ব লাভ কৰি সি আজিও আনন্দিত হয়। সেয়েহে, হে পৃথাপুত্ৰ, তেতিয়াৰ পৰা এই ধাম ‘অলিকেশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु या नारी पुरुषो वा युधिष्ठिर । स्नात्वा सम्पूजयेद्भक्त्या महादेवमुमायुतम्

সেই তীৰ্থত, হে যুধিষ্ঠিৰ, নাৰী হওক বা পুৰুষ—স্নান কৰি—উমাসহ মহাদেৱক ভক্তিৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 20

स पापैर्विविधैर्मुक्तो लोकमाप्नोति शांकरम् । मानसं वाचिकं पापं कायिकं यत्पुरा कृतम्

সি নানা প্ৰকাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শংকৰৰ লোক লাভ কৰে। পূৰ্বে কৰা যি পাপ—মানসিক, বাচিক আৰু কায়িক—

Verse 21

सर्वं तद्विलयं याति भोजयित्वा द्विजान्सदा । दीपं दत्त्वा च देवाग्रे न रोगैः परिभूयते

সদায় দ্বিজসকলক ভোজন কৰালে সেই সকলো (পাপ) লয় পায়। আৰু দেৱতাৰ আগত দীপ দান কৰিলে মানুহ ৰোগে পৰাভূত নহয়।

Verse 22

धूपपात्रं विमानं च घण्टां कलशमेव च । दत्त्वा देवाय राजेन्द्र शाक्रं लोकमवाप्नुयात्

হে ৰাজেন্দ্ৰ! দেৱতালৈ ধূপপাত্ৰ, বিমান (আদৰ্শ), ঘণ্টা আৰু কলশ দান কৰিলে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ লোক লাভ হয়।