Adhyaya 218

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश तीर्थं परमशोभनम् । जमदग्निरिति ख्यातं यत्र सिद्धो जनार्दनः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে ধৰাধীশ, পৰম শোভন তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—‘জমদগ্নি’ নামে খ্যাত—য’ত জনাৰ্দন সিদ্ধৰূপে বিদ্যমান।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धो द्विजश्रेष्ठ वासुदेवो जगद्गुरुः । मानुषं रूपमास्थाय लोकानां हितकाम्यया

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, জগতগুৰু বাসুদেৱে লোককল্যাণৰ ইচ্ছাৰে মানৱ ৰূপ ধৰি কেনেকৈ সিদ্ধি লাভ কৰিলে?

Verse 3

एतत्सर्वं यथान्यायं देवदेवस्य चक्रिणः । चरितं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वयानघ

দেৱদেৱ চক্রধাৰী প্ৰভুৰ এই সমগ্ৰ চৰিত্ৰ মই বিধিমতে আৰু পৰম্পৰা অনুসাৰে শুনিব বিচাৰোঁ; হে নিৰ্দোষ, তুমি যিদৰে ক’ব, তিদৰে বৰ্ণনা কৰা।

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आसीत्पूर्वं महाराज हैहयाधिपतिर्महान् । कार्तवीर्य इति ख्यातो राजा बाहुसहस्रवान्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: পূৰ্বকালত, হে মহাৰাজ, হৈহয়সকলৰ এজন মহাশক্তিশালী অধিপতি আছিল—কাৰ্তবীৰ্য নামে খ্যাত—সহস্ৰ বাহুযুক্ত প্ৰতাপী ৰজা।

Verse 5

हस्त्यश्वरथसम्पन्नः सर्वशस्त्रभृतां वरः । वेदविद्याव्रतस्नातः सर्वभूताभयप्रदः

সেইজন হাতী, ঘোঁৰা আৰু ৰথেৰে সমৃদ্ধ আছিল; অস্ত্ৰধাৰীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; বেদ-বিদ্যা আৰু ব্ৰতেৰে শুদ্ধ; আৰু সকলো প্ৰাণীক অভয় দান কৰোঁতা আছিল।

Verse 6

माहिष्मत्याः पतिः श्रीमान्राजा ह्यक्षौहिणीपतिः । स कदाचिन्मृगान्हन्तुं निर्जगाम महाबलः

মাহিষ্মতীৰ অধিপতি, শ্ৰীমান ৰজা—অক্ষৌহিণী সেনাৰ অধিনায়ক—সেই মহাবলী কেতিয়াবা হৰিণ শিকাৰ কৰিবলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 7

बहुभिर्दिवसैः प्राप्तो भृगुकच्छमनुत्तमम् । जमदग्निर्महातेजा यत्र तिष्ठति तापसः

বহু দিনৰ পাছত তেওঁ অনুত্তম ভৃগুকচ্ছত উপস্থিত হ’ল, য’ত মহাতেজস্বী তাপস জমদগ্নি বাস কৰিছিল।

Verse 8

रेणुकासहितः श्रीमान्सर्वभूताभयप्रदः । तस्य पुत्रोऽभवद्रामः साक्षान्नारायणः प्रभुः

তাত ৰেণুকাৰ সৈতে সেই শ্ৰীমান মুনি—সকলো প্ৰাণীক অভয় দান কৰা ৰক্ষক—ৰ পুত্ৰ ৰাম জন্মিল; তেওঁ সাক্ষাৎ প্ৰভু নাৰায়ণ নিজেই।

Verse 9

सर्वक्षत्रगुणैर्युक्तो ब्रह्मविद्ब्राह्मणोत्तमः । तोषयन्परया भक्त्या पितरौ परमार्थवत्

সেইজন সকলো ক্ষত্ৰিয় গুণেৰে যুক্ত আছিল, তথাপি ব্ৰহ্মবিদ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; পৰম ভক্তিৰে পিতৃ-মাতৃক সন্তুষ্ট কৰিছিল, যেন পৰমাৰ্থত নিবিষ্ট।

Verse 10

तं तदा चार्जुनं दृष्ट्वा जमदग्निः प्रतापवान् । चरन्तं मृगयां गत्वा ह्यातिथ्येन न्यमन्त्रयत्

তেতিয়া তেজস্বী জমদগ্নিয়ে অৰ্জুনক মৃগয়াত ঘূৰি ফুৰা দেখি, অতিথি-ধৰ্ম অনুসৰি সন্মানেৰে নিমন্ত্ৰণ কৰিলে।

Verse 11

तथेति चोक्त्वा स नृपः सभृत्यबलवाहनः । जगाम चाश्रमं पुण्यमृषेस्तस्य महात्मनः

‘তথাই হৌক’ বুলি কৈ সেই নৃপতি, দাস-সৈন্য আৰু বাহনসহ, সেই মহাত্মা ঋষিৰ পুণ্য আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 12

तत्क्षणादेव सम्पन्नं श्रिया परमया वृतम् । विस्मयं परमं तत्र दृष्ट्वा राजा जगाम ह

সেই ক্ষণতেই সকলো সম্পূৰ্ণ হৈ পৰিল, পৰম শ্ৰীৰে আৱৃত হ’ল। তাত সেই অপূৰ্ব আশ্চৰ্য দেখি ৰজা বিস্ময়ে স্থবিৰ হ’ল।

Verse 13

गतमात्रस्तु सिद्धेन परमान्नेन भोजितः । सभृत्यबलवान्राजा ब्राह्मणेन यदृच्छया । किमेतदिति पप्रच्छ कारणं शक्तिमेव च

পৌঁছামাত্ৰেই, সেই ব্ৰাহ্মণৰ যদৃচ্ছা কৃপাৰে, ভৃত্য-সৈন্যসহ ৰজাক সিদ্ধ পৰমান্নে ভোজন কৰোৱা হ’ল। তেতিয়া সি সুধিলে, “ই কি? ইয়াৰ কাৰণ কি—আৰু কোন শক্তিয়ে ই ঘটায়?”

Verse 14

कामधेनोः प्रभावं तं ज्ञात्वा प्राह ततो द्विजम् । दक्षिणां देहि मे विप्र कल्मषां धेनुमुत्तमाम्

কামধেনুৰ সেই আশ্চৰ্য প্ৰভাৱ জানি সি তেতিয়া দ্বিজক ক’লে, “হে বিপ্ৰ, মোক দক্ষিণা স্বৰূপে সেই উত্তম গাই—কল্মষা—দিয়া।”

Verse 15

शतं शतसहस्राणामयुतं नियुतं परम् । भूषितानां च धेनूनां ददामि तव चार्बुदम्

মই তোমাক শত শত, লক্ষ লক্ষ, অযুত-নিযুত পৰ্যন্ত—অপাৰ সংখ্যক—অলংকৃত ধেনু দান কৰিম।

Verse 16

जमदग्निरुवाच । अयुतैः प्रयुतैर्नाहं शतकोटिभिरुत्तमाम् । कामधेनुमिमां तात न दद्मि प्रतिगम्यताम्

জমদগ্নিয়ে ক’লে: হে বৎস, অযুত-প্ৰযুত বা শতকোটি দিলেও মই এই উত্তম কামধেনুক নেদিওঁ। ইয়া ঘূৰাই দিয়া হওক।

Verse 17

एवमुक्तः स राजेन्द्रस्तेन विप्रेण भारत । क्रोधसंरक्तनयन इदं वचनमब्रवीत्

সেই বিপ্ৰৰ কথাত, হে ভাৰত, ৰাজাধিৰাজৰ চকু ক্ৰোধে ৰঙা হৈ উঠিল আৰু তেওঁ এই বাক্য ক’লে।

Verse 18

यस्येदृशः कामचारो मय्यपि द्विजपांसन । अहं ते पश्यतस्तस्मान्नयामि सुरभिं गृहात्

যদি মোৰ প্ৰতিও এনে স্বেচ্ছাচাৰ দেখুৱাওঁ, হে দ্বিজাধম, তেন্তে তই চাই থাকোঁতেই মই সুৰভীক তোৰ ঘৰৰ পৰা লৈ যাম।

Verse 19

द्विज उवाच । कः क्रीडति सरोषेण निर्भयो हि महाहिना । मृत्युदृष्टोतरेणापि मम धेनुं नयेत यः

দ্বিজে ক’লে: ক্ৰোধে খেলি কোনে, মহাসৰ্পৰ সন্মুখত নিৰ্ভয়ে? মৃত্যুৰ দৃষ্টিত চিহ্নিত হ’লেও কোনে মোৰ ধেনু নিবলৈ সাহস কৰে?

Verse 20

एवमुक्त्वा महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम् । गृहीत्वा परमक्रुद्धो जमदग्निरुवाच ह

এইদৰে কৈ জামদগ্নি পৰম ক্ৰোধেৰে, যেন দ্বিতীয় ব্ৰহ্মদণ্ড, তেনে মহাদণ্ড ধৰি পুনৰ ক’লে।

Verse 21

यस्यास्ति शक्तिस्तेजो वा क्षत्रियस्य कुलाधमः । धेनुं नयतु मे सद्यः क्षीणायुः सपरिच्छदः

“যি কোনো ক্ষত্ৰিয়—কুলৰ অধম—নিজৰ শক্তি বা তেজ আছে বুলি ভাবে, সি মোৰ ধেনু তৎক্ষণাৎ লৈ যাওক; কিন্তু তাৰ আয়ু ক্ষয় হ’ব, পৰিচ্ছদ-সহিত।”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा वचः क्रूरं हैहयः शतशो वृतः । धावमानः क्षितितले ब्रह्मदण्डहतोऽपतत्

এই নিষ্ঠুৰ বাক্য শুনি, শতশত লোকৰে ঘেৰাও হৈ থকা হৈহয় মাটিত দৌৰিলে; কিন্তু ব্ৰাহ্মণৰ ব্ৰহ্মদণ্ডৰ আঘাতে সি লুটি পৰিল।

Verse 23

हुंकृतेन ततो धेन्वाः खड्गपाशासिपाणयः । निर्गच्छन्तः प्रदृश्यन्ते कल्मषायाः सहस्रशः

তাৰ পাছত ধেনুৰ হুঙ্কাৰ-ধ্বনিত, খড়্গ-পাশ-অসি হাতে ধৰি, কল্মষাৰ সহস্ৰ সহস্ৰ সৈন্য বাহিনী ওলাই আহি দৃশ্যমান হ’ল।

Verse 24

नासापुटाग्राद्रोमाग्रात्किराता मागधा गुदात् । रन्ध्रान्तरेषु चोत्पन्नाः शतशोऽथ सहस्रशः

নাসাৰ আগৰ পৰা, ৰোমৰ আগৰ পৰা, আৰু গুদাৰ পৰা—কিৰাত আৰু মাগধ জন্মিল; লগতে ৰোমছিদ্ৰৰ ফাঁকফোকৰ পৰা শতশত, সহস্ৰ সহস্ৰকৈ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 25

एवमन्योऽन्यमाहत्य हैहयष्टङ्कणान्दहन् । विनाशं सह विप्रेण गता ह्यर्जुनतेजसा

এইদৰে পৰস্পৰে আঘাত কৰি হৈহয় সৈন্যদল দগ্ধ কৰি, অৰ্জুনৰ প্ৰচণ্ড তেজৰ বলত—সেই ব্ৰাহ্মণসহ—সকলো বিনাশলৈ গ’ল।

Verse 26

कार्तवीर्यो जयं लब्ध्वा संख्ये हत्वा द्विजोत्तमम् । जगाम स्वां पुरीं हृष्टः कृतान्तवशमोहितः

কাৰ্তবীৰ্য যুদ্ধত জয় লাভ কৰি আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক বধ কৰি, হৃষ্টচিত্তে নিজৰ নগৰলৈ গ’ল; কিন্তু কৃতান্ত—মৃত্যুৰ বিধানৰ বশত—মোহিত আছিল।

Verse 27

ततस्त्वरान्वितः प्राप्तः पश्चाद्रामो गते रिपौ । आक्रन्दमानां जननीं ददर्श पितुरन्तिके

তাৰ পাছত শত্রু গুচি যোৱাৰ পিছত ৰাম ত্বৰিতগতিতে আহি পিতাৰ কাষত ক্ৰন্দন কৰা মাতৃক দেখিলে।

Verse 28

राम उवाच । केनेदमात्मनाशाय ह्यज्ञानात्साहसं कृतम् । मम तातं जिघांसुर्यो द्रष्टुं मृत्युमिहेच्छति

ৰামে ক’লে—‘অজ্ঞানত কোনে এই দুঃসাহস কৰিলে, যি আত্মবিনাশলৈ লৈ যায়? যিয়ে মোৰ পিতাক বধ কৰিব খোজে, সিয়ে ইয়াতেই মৃত্যুক সন্মুখে দেখিব বিচাৰে।’

Verse 29

ततः सा रामवाक्येन गतसत्त्वेव विह्वला । उदरं करयुग्मेन ताडयन्ती ह्युवाच तम्

তেতিয়া ৰামৰ বাক্য শুনি তাই যেন প্ৰাণহীন হৈ বিমূঢ় হ’ল; কঁপনি উঠি দুহাতে উদৰ পিটাই পিটাই তাক ক’লে।

Verse 30

अर्जुनेन नृशंसेन क्षत्रियैरपरैः सह । इहागत्य पिता तेन निहतो बाहुशालिना

সেই নিষ্ঠুৰ অৰ্জুনে আন আন ক্ষত্ৰিয়সকলৰ সৈতে ইয়ালৈ আহি তোমাৰ মহাবাহু পিতৃক হত্যা কৰিলে।

Verse 31

तं पश्य निहतं तातं गतासुं गतचेतसम् । संस्कृत्य विधिवत्पुत्र तर्पयस्व यथातथम्

চোৱা, তোমাৰ পিতৃ নিহত হৈছে, তেওঁৰ প্ৰাণ নাই, চেতনা নাই। হে পুত্ৰ, বিধি অনুসৰি তেওঁৰ সৎকাৰ কৰা আৰু তৰ্পণ আগবঢ়োৱা।

Verse 32

एतच्छ्रुत्वा स वचनं जननीमभिवाद्य ताम् । प्रतिज्ञामकरोद्यां तां शृणुष्व च नराधिप

এই কথা শুনি তেওঁ মাতৃক প্ৰণাম জনালে আৰু এক ঘোৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে। হে ৰাজন, তেওঁ যি প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল সেয়া শুনা।

Verse 33

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रियकुलान्वयाम् । स्नात्वा च तेषामसृजा तर्पयिष्यामि ते पतिम्

মই একবিংশ বাৰ পৃথিৱীক ক্ষত্ৰিয় বংশৰ পৰা মুক্ত কৰিম; আৰু তেওঁলোকৰ তেজত স্নান কৰি মই তোমাৰ স্বামীক তৰ্পণ কৰিম।

Verse 34

तस्यापि परशुना बाहून् कार्तवीर्यस्य दुर्मतेः । छित्त्वा पास्यामि रुधिरमिति सत्यं शृणुष्व मे

মই মোৰ কুঠাৰৰ দ্বাৰা সেই দুৰাত্মা কাৰ্তবীৰ্যৰ বাহু কাটি পেলাম আৰু মই তেওঁৰ তেজ পান কৰিম—মোৰ পৰা এই সত্য শুনা।

Verse 35

एवं प्रतिज्ञां कृत्वासौ जामदग्न्यः प्रतापवान् । क्रोधेन महताविष्टः संस्कृत्य पितरं ततः

এইদৰে প্ৰতিজ্ঞা কৰি, প্ৰতাপৱান জামদগ্ন্য মহা ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ, তাৰ পাছত পিতৃৰ অন্ত্যেষ্টি-সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 36

माहिष्मतीं पुरीं रामो जगाम क्रोधमूर्छितः । छित्त्वा बाहुवनं तस्य हत्वा तं क्षत्रियाधमम्

ক্ৰোধে মূৰ্ছিত ৰাম (পৰশুৰাম) মাহিষ্মতী নগৰলৈ গ’ল; তাৰ বাহুবলৰ দল কাটি পেলাই, সেই নিকৃষ্ট ক্ষত্ৰিয়ক বধ কৰিলে।

Verse 37

जगाम क्षत्रियान्ताय पृथिवीमवलोकयन् । सप्तद्वीपार्णवयुतां सशैलवनकाननाम्

সেই ক্ষত্ৰিয়-সংহাৰৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ আগবাঢ়িল, পৃথিৱীলৈ দৃষ্টি মেলি—সপ্তদ্বীপ আৰু সাগৰসমেত, পৰ্বত, অৰণ্য আৰু উপবনসহ।

Verse 38

पूर्वतः पश्चिमामाशां दक्षिणोत्तरतः कुरून् । समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान्

পূৰ্বৰ পৰা পশ্চিম দিশলৈ, দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ—কুৰুদেশৰ ভিতৰত—সমন্তপঞ্চকত তেওঁ ৰক্তৰ পাঁচটা হ্ৰদ সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 39

स तेषु रुधिराम्भस्तु ह्रदेषु क्रोधमूर्छितः । पितॄन् संतर्पयामास रुधिरेणेति नः श्रुतम्

সেই ৰক্তজলভৰা হ্ৰদসমূহত, ক্ৰোধে মূৰ্ছিত হৈ থাকিয়েই, তেওঁ পিতৃলোকক ৰক্তেৰে তৃপ্ত কৰিলে—এইদৰে আমি শুনিছোঁ।

Verse 40

अथर्चीकादय उपेत्य पितरो ब्राह्मणर्षभम् । तं क्षमस्वेति जगदुस्ततः स विरराम ह

তেতিয়া অৰ্চীকা আদি পিতৃগণে সেই ব্ৰাহ্মণ-ঋষভৰ ওচৰলৈ আহি ক’লে, “ক্ষমা কৰা, নিবৃত্ত হওঁক!” তেতিয়াই তেওঁ নিশ্চয় থমকি গ’ল।

Verse 41

तेषां समीपे यो देशो ह्रदानां रुधिराम्भसाम् । समं तपं चक्रमिति पुण्यं तत्परिकीर्तितम्

সেই ৰুধিৰ-জলযুক্ত হ্ৰদসমূহৰ ওচৰৰ যি দেশ, তাক পুণ্য বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; কিয়নো তাত তেওঁ সমভাৱে তপস্যা কৰিছিল—সেইহেতু ই ‘সমং তপঃ চক্ৰ’ নামে খ্যাত।

Verse 42

निवर्त्य कर्मणस्तस्मात्पित्ःन् प्रोवाच पाण्डव । रामः परमधर्मात्मा यदिदं रुधिरं मया

সেই কৰ্মৰ পৰা নিবৃত্ত হৈ, হে পাণ্ডৱ, তেওঁ পিতৃসকলক ক’লে: “ৰাম পৰম ধৰ্মাত্মা। আৰু এই যি মোৰ দ্বাৰা ৰুধিৰ বোৱাই দিয়া হৈছে…”

Verse 43

क्षिप्तं पञ्चसु तीर्थेषु तद्भूयात्तीर्थमुत्तमम् । तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे पितरोऽदृश्यतां गताः

“ই যদি পাঁচটা তীৰ্থত নিক্ষেপ কৰা হয়, তেন্তে ই উত্তম তীৰ্থ হৈ উঠিব।” “তথাস্তु” বুলি ক’লে, সেই সকলো পিতৃগণ অদৃশ্য হৈ গ’ল।

Verse 44

एवं रामस्य संसर्गो देवमार्गे युधिष्ठिर । सर्वपापक्षयकरो दर्शनात्स्पर्शनान्नृणाम्

এইদৰে, হে যুধিষ্ঠিৰ, দেবমাৰ্গত ৰামৰ সান্নিধ্য মানুহৰ সকলো পাপ ক্ষয় কৰে—কেৱল দৰ্শনে আৰু স্পৰ্শতেই।

Verse 45

रेणुकाप्रत्ययार्थाय अद्यापि पितृदेवताः । दृश्यन्ते देवमार्गस्थाः सर्वपापक्षयंकराः

আজিো ৰেণুকাৰ প্ৰত্যয় স্থাপনাৰ হেতু পিতৃ-দেৱতাসকল দেবমাৰ্গত অৱস্থিত ৰূপে দৰ্শন হয়; তেওঁলোকে সকলো পাপ ক্ষয় কৰে।

Verse 46

तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र नर्मदोदधिसङ्गमे । स्थानं कृत्वा विधानेन मुच्यन्ते पातकैर्नराः

সেই তীৰ্থত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, নৰ্মদা আৰু সাগৰৰ সংগমস্থলে, বিধি অনুসাৰে অৱস্থান কৰি আচাৰ পালন কৰিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 47

कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्पृष्टव्यो महोदधिः । अनेन तत्र मन्त्रेण स्नातव्यं नृपसत्तम

হে কৌন্তেয়, মহাসাগৰক কুশাঘাঁহৰ আগ্ৰেৰেো স্পৰ্শ কৰিব নালাগে। তাত, হে নৃপসত্তম, এই মন্ত্ৰেৰে স্নান কৰিব লাগে।

Verse 48

नमस्ते विष्णुरूपाय नमस्तुभ्यमपां पते । सान्निध्यं कुरु देवेश सागरे लवणाम्भसि । इति स्पर्शनमन्त्रः

“বিষ্ণুৰূপায় নমস্কাৰ; হে অপাম্‌পতি, তোমাক নমস্কাৰ। হে দেবেশ, লৱণজলযুক্ত সাগৰত তোমাৰ সান্নিধ্য দান কৰা।” এই স্পৰ্শন-মন্ত্ৰ।

Verse 49

अग्निश्च तेजो मृडया च देहे रेतोऽथ विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्

“দেহত অগ্নি আৰু তেজ আছে; আৰু ৰেতো—নিশ্চয় বিষ্ণু অমৃতৰ নাভি।” এই সত্যবাক্য উচ্চাৰি, হে পাণ্ডৱ, তেতিয়া নদীনাম্‌ পতিক অৱগাহন কৰিবা।

Verse 50

पञ्चरत्नसमायुक्तं फलपुष्पाक्षतैर्युतम् । मन्त्रेणानेन राजेन्द्र दद्यादर्घं महोदधेः

হে ৰাজেন্দ্ৰ! এই মন্ত্ৰেৰে মহাসাগৰলৈ অৰ্ঘ্য দান কৰিব লাগে—পঞ্চৰত্নসহ, ফল, পুষ্প আৰু অখণ্ড অক্ষত (চাউল) যুক্ত কৰি।

Verse 51

सर्वरत्ननिधानस्त्वं सर्वरत्नाकराकरः । सर्वामरप्रधानेश गृहाणार्घं नमोऽस्तु ते । इत्यर्घमन्त्रः

তুমি সকলো ৰত্নৰ ভঁৰাল, তুমি সকলো ৰত্নৰ খনি আৰু উৎস। হে অমৰসকলৰ প্ৰধান ঈশ্বৰ! এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা; তোমাক নমস্কাৰ। ইয়ে অৰ্ঘ্যমন্ত্ৰ।

Verse 52

आ जन्मजनितात्पापान्मामुद्धर महोदधे । याह्यर्चितो रत्ननिधे पर्वतान् पार्वणोत्तम । इति विसर्जनमन्त्रः

জন্মৰ পৰা সঞ্চিত পাপৰ পৰা, হে মহাসাগৰ, মোক উদ্ধাৰ কৰা। হে ৰত্ননিধি! যথাবিধি পূজিত হৈ এতিয়া প্ৰস্থান কৰা—হে পৰ্বতসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠ! ইয়ে বিসৰ্জনমন্ত্ৰ।

Verse 53

कोऽपरः सागराद्देवात्स्वर्गद्वारविपाटन । तत्र सागरपर्यन्तं महातीर्थमनुत्तमम्

স্বৰ্গদ্বাৰ উন্মোচনকাৰী সাগৰদেৱৰ দৰে আন কোন দেবতা আছে? তাত সাগৰৰ সীমালৈ বিস্তৃত সেই অনুত্তম মহাতীৰ্থ আছে।

Verse 54

जामदग्न्येन रामेण तत्र देवः प्रतिष्ठितः । यत्र देवाः सगन्धर्वा मुनयः सिद्धचारणाः

তাত জামদগ্ন্য ৰামে (পৰশুৰামে) দেৱতাক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল; য’ত দেৱতাসকল গন্ধৰ্বসহ, মুনিসকল, সিদ্ধ আৰু চাৰণ আদি দিব্য সত্তাসকল উপস্থিত থাকে।

Verse 55

उपासते विरूपाक्षं जमदग्निमनुत्तमम् । रेणुकां चैव ये देवीं पश्यन्ति भुवि मानवाः

যিসকল মানুহে পৃথিৱীত বিরূপাক্ষ আৰু অনুত্তম জামদগ্নি মুনিৰ উপাসনা কৰে, আৰু দেৱী ৰেণুকাৰো দৰ্শন লাভ কৰে, তেওঁলোক ধন্য হয়।

Verse 56

प्रियवासे शिवे लोके वसन्ति कालमीप्सितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजंस्तर्पयन्पितृदेवताः

প্ৰিয়বাস নামৰ শিৱৰ শুভ লোকত তেওঁলোকে ইচ্ছিত কাল পৰ্যন্ত বাস কৰে। হে ৰাজন, তাত স্নান কৰি মানুহে পিতৃসকল আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ দিয়া উচিত।

Verse 57

तारयेन्नरकाद्घोरात्कुलानां शतमुत्तरम् । स्नात्वा दत्त्वात्र सहिताः श्रुत्वा वै भक्तिपूर्वकम्

তেওঁ ভয়ংকৰ নৰকৰ পৰা নিজৰ কুলৰ শতাধিক পুৰুষক উদ্ধাৰ কৰে। তাত স্নান কৰি, দান দি, আৰু ভক্তিভাৱে পবিত্ৰ কাহিনী শুনি, তেওঁলোকে একেলগে এই ফল লাভ কৰে।