Adhyaya 211

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आश्चर्यभूतं लोकस्य देवदेवेन यत्कृतम् । तत्ते सर्वं प्रवक्ष्यामि नर्मदातटवासिनाम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: দেৱদেৱে লোকৰ বাবে যি আশ্চৰ্যকৰ কীৰ্তি সম্পন্ন কৰিলে, নৰ্মদাৰ তীৰত বাস কৰা লোকসকলৰ বিষয়ে সেই সকলো কথা মই তোমাক সম্পূৰ্ণকৈ ক’ম।

Verse 2

द्विजान् सुकृत्पणान् देवः कुष्ठी भूत्वा ययाच ह । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्ते रक्तगन्धानुलेपनः

দেৱে কুষ্ঠীৰ ৰূপ ধৰি, পুণ্যৰ বেপাৰী সদৃশ গণনাপ্ৰিয় কিন্তু ধৰ্মপৰায়ণ দ্বিজসকলৰ পৰা ভিক্ষা মাগিলে। শ্ৰাদ্ধৰ সময় উপস্থিত হ’লে, তেওঁ ৰঙা সুগন্ধি লেপনেৰে লিপ্ত হৈ দেখা দিলে।

Verse 3

स्रवद्बुद्बुदगात्रस्तु मक्षिकाकृमिसंवृतः । दुश्चर्मा दुर्मुखो गन्धी प्रस्खलंश्च पदे पदे

তেওঁৰ দেহ ফোঁহা-ফোঁহা ঘাঁয়েৰে স্ৰৱিত আছিল, মাখি আৰু কৃমিয়ে আৱৰি ধৰিছিল। চামৰা বিকৃত, মুখ ভয়ংকৰ, দুৰ্গন্ধময়—আৰু তেওঁ প্ৰতি পদে পদে হোঁচট খাইছিল।

Verse 4

ब्राह्मणावसथं गत्वा स्खलन्द्वारेऽब्रवीदिदम् । भोभो गृहपते त्वद्य ब्राह्मणैः सह भोजनम्

ব্ৰাহ্মণসকলৰ আৱাসলৈ গৈ, দুৱাৰত হোঁচট খাই তেওঁ ক’লে: ‘হে গৃহপতি! আজি মই ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে একেলগে ভোজন কৰিব বিচাৰোঁ।’

Verse 5

त्वद्गृहे कर्तुमिच्छामि ह्येभिः सह सुसंस्कृतम् । ततस्तं ब्रह्माणं दृष्ट्वा यजमानसमन्विताः

মই এইসকলৰ সৈতে তোমাৰ গৃহত সু-সংস্কৃত ভোজন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ। তাৰ পাছত সেই ব্ৰাহ্মণক দেখি যজমান-ভাবযুক্ত গৃহস্থসকলে তদনুৰূপে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিলে।

Verse 6

स्रवन्तं सर्वगात्रेषु धिग्धिगित्येवमब्रुवन् । निर्गच्छस्वाशु दुर्गन्ध गृहाच्छीघ्रं द्विजाधम

তেওঁৰ সৰ্বাঙ্গৰ পৰা স্ৰৱণ হোৱা দেখি তেওঁলোকে ‘ধিক্ ধিক্’ বুলি চিঞৰি ক’লে: ‘তৎক্ষণাৎ ওলাই যা, দুৰ্গন্ধময়! এই গৃহৰ পৰা শীঘ্ৰে আঁতৰি যা, হে দ্বিজাধম!’

Verse 7

अभोज्यमेतत्सर्वेषां दर्शनात्तव सत्कृतम् । एवमेव तथेत्युक्त्वा देवदेवो महेश्वरः

“এই ভোজন কাৰো বাবে ভোজ্য নহয়; তোমাৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই ই পবিত্ৰ আৰু সৎকাৰিত হৈ উঠিল।” এইদৰে কৈ “তথাস্তু—এনেদৰেই হওক,” দেবদেৱ মহেশ্বৰে ক’লে।

Verse 8

जगामाकाशममलं दृश्यमानो द्विजोत्तमैः । गते चादर्शनं देवे स्नात्वाभ्युक्ष्य समन्ततः

তেওঁ নিৰ্মল আকাশলৈ গ’ল, দ্বিজোত্তমসকলৰ দৃষ্টিত এতিয়াও দৃশ্যমান হৈ। আৰু দেৱ অদৃশ্য হোৱাৰ পাছত তেওঁলোকে স্নান কৰি চাৰিওফালে জল ছিটালে।

Verse 9

भुञ्जतेऽस्म द्विजा राजन्यावत्पात्रे पृथक्पृथक् । यत्रयत्र च पश्यन्ति तत्रतत्र कृमिर्बहुः

হে ৰাজন, ব্ৰাহ্মণসকলে ইয়াত ভোজন কৰি আছিল, প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ পাত্ৰত। কিন্তু য’তে য’তে তেওঁলোকে চায়, ত’তে ত’তে বহু কৃমি দেখা পায়।

Verse 10

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नाः सर्वे किमिति चाब्रुवन् । ततः कश्चिदुवाचेदं ब्राह्मणो गुणवानजः

সেয়া দেখি সকলোৱে বিস্ময়ত পৰি ক’লে, “ই কি?” তেতিয়া গুণৱান, বয়োজ্যেষ্ঠ এজন ব্ৰাহ্মণে এই বাক্য ক’লে।

Verse 11

योगीन्द्रः शङ्कया तत्र बहुविप्रसमागमे । योऽत्र पूर्वं समायातः स योगी परमेश्वरः

সেই বহু ব্ৰাহ্মণৰ সমাৱেশত সন্দেহ জাগি উঠি তেওঁ ক’লে: “যি যোগীন্দ্ৰ আগতে ইয়ালৈ আহিছিল, সেই যোগী স্বয়ং পৰমেশ্বৰ।”

Verse 12

तस्येदं क्रीडितं मन्ये भर्त्सितस्य विपाकजम् । फलं भवति नान्यस्य ह्यतिथेः शास्त्रनिश्चयात्

মই মনে কৰোঁ, ই তেওঁৰ লীলা—অপমানিত হোৱাৰ পক্ক ফল। কিয়নো শাস্ত্ৰৰ স্থিৰ সিদ্ধান্ত অনুসাৰে, এনে ফল আন কাৰোৰ পৰা নহয়; কেৱল ক্ৰুদ্ধ অতিথিৰ পৰাই হয়।

Verse 13

सम्पूज्य परमात्मा वै ह्यतिथिश्च विशेषतः । श्राद्धकाले तु सम्प्राप्तमतिथिं यो न पूजयेत्

নিশ্চয় পৰমাত্মাক পূজা কৰিব লাগে—আৰু বিশেষকৈ অতিথিক। কিন্তু যি জনে শ্ৰাদ্ধকালত আহি পোৱা অতিথিক সন্মান নকৰে…

Verse 14

पिशाचा राक्षसास्तस्य तद्विलुम्पन्त्यसंशयम् । रूपान्वितं विरूपं वा मलिनं मलिनाम्बरम्

নিশ্চয় পিশাচ আৰু ৰাক্ষসসকলে তাৰ পৰা সেই (পুণ্য/অৰ্ঘ্য) লুটি লয়—অতিথি সুন্দৰ হওক বা বিকৃত, পৰিষ্কাৰ হওক বা মলিন বস্ত্ৰধাৰী হওক।

Verse 15

योगीन्द्रं श्वपचं वापि अतिथिं न विचारयेत् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य यजमानपुरोगमाः

অতিথিৰ বিষয়ে ভেদভাৱ নকৰিব—সেয়া যোগীন্দ্ৰ হওক বা শ্বপচ (অস্পৃশ্য)। তেওঁৰ বাক্য শুনি যজমান-পুৰোগামী যজ্ঞকাৰীসকল…

Verse 16

ब्राह्मणा द्विजमन्वेष्टुं धाविताः सर्वतोदिशम् । तावत्कथंचित्केनापि गहनं वनमाश्रितः

ব্ৰাহ্মণসকলে সেই দ্বিজ অতিথিক বিচাৰিবলৈ সকলো দিশে দৌৰিলে। ইফালে তেওঁ কোনো মতে ঘন অৰণ্যত আশ্ৰয় লৈছিল।

Verse 17

दृष्टो दृष्ट इति प्रोक्तं तेन ते सर्व आगताः । ततः पश्यन्ति तं विप्रं स्थाणुवन्निश्चलं स्थितम्

“দেখিলোঁ! দেখিলোঁ!” বুলি চিঞৰ শুনি সকলোৱে তাত দৌৰি আহিল। তাৰ পাছত তেওঁলোকে সেই ব্ৰাহ্মণক স্তম্ভৰ দৰে অচল হৈ থিয় থকা দেখিলে।

Verse 18

क्रन्दते न चलति स्पन्दते न च पश्यति । जल्पन्ति करुणं केचित्स्तुवन्ति च तथापरे

তেওঁ নাকান্দিলে, নাচলিলে, নাস্পন্দিলে, নাচাইলে। কিছুমানে কৰুণাভাৱে কথা ক’লে, আন কিছুমানে স্তুতি গাইলে।

Verse 19

वाग्भिः सततमिष्टाभिः स्तूयमानस्त्रिलोचनः । क्षुधार्दितानां देवेश ब्राह्मणानां विशेषतः । विनष्टमन्नं सर्वेषां पुनः संकर्तुमर्हसि

ইষ্ট বাক্যৰে সদায় স্তুত হ’ই থকা ত্ৰিনয়ন প্ৰভুৰ আগত তেওঁলোকে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: “হে দেৱেশ! বিশেষকৈ ক্ষুধাতুৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে—সকলৰ বিনষ্ট অন্ন পুনৰ প্ৰদান কৰক।”

Verse 20

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिर । परया कृपया देवः प्रसन्नस्तानुवाच ह

হে যুধিষ্ঠিৰ, সেই ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাক্য শুনি, পৰম কৃপাৰে অনুপ্ৰাণিত আৰু প্ৰসন্ন হৈ প্ৰভুৱে তেওঁলোকক ক’লে।

Verse 21

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव । भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च

“হে মহৎভাৱসম্পন্নসকল, মই প্ৰসন্ন হোৱাৰ ফলত তোমালোকৰ বাবে সেই অন্ন বিধিপূৰ্বক প্ৰদান কৰা হৈছে—অতি উত্তম। বিপ্ৰসকলে আত্মীয় আৰু পৰিচাৰকসহ ভোজন কৰক, আৰু নিত্য মোৰ মণ্ডলৰো আৰাধনা কৰক।”

Verse 22

ततश्चायतनं पार्थ देवदेवस्य शूलिनः । मुण्डिनामेति विख्यातं सर्वपापहरं शुभम् । कार्त्तिक्यां तु विशेषेण गयातीर्थेन तत्समम्

তাৰ পাছত, হে পাৰ্থ, দেৱদেৱ শূলিনৰ সেই পবিত্ৰ আয়তন ‘মুণ্ডিনা’ নামে খ্যাত হ’ল—শুভ আৰু সকলো পাপ হৰণকাৰী। কাৰ্ত্তিক মাহত বিশেষ ফলদায়ক, গয়া-তীৰ্থৰ সমান।

Verse 211

अध्यायः

অধ্যায় সমাপ্ত।