Adhyaya 200

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा सावित्री वेदमातृका

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ ঠিক পাছতেই, হে পাৰ্থ, উত্তম সাৱিত্ৰী তীৰ্থ আছে—য’ত মহাভাগা সাৱিত্ৰী, বেদ-মাতা, সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । सावित्री का द्विजश्रेष्ठ कथं वाराध्यते बुधैः । प्रसन्ना वा वरं कं च ददाति कथयस्व मे

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! সাৱিত্ৰী কোন? জ্ঞানীসকলে কেনেকৈ তেঁওক আৰাধনা কৰে? প্ৰসন্ন হ’লে কোন বৰ দান কৰে? মোক কওক।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पद्मा पद्मासनस्थेनाधिष्ठिता पद्मयोगिनी । सावित्रतेजःसदृशी सावित्री तेन चोच्यते

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাই পদ্মা—পদ্মাসনত অধিষ্ঠিত প্ৰভুৰ দ্বাৰা অধিষ্ঠিতা, পদ্মযোগিনী শক্তিৰে বিভূষিতা। সৱিতৃৰ তেজৰ সদৃশ হোৱাৰ বাবে তাইক সাৱিত্ৰী বোলা হয়।

Verse 4

पद्मानना पद्मवर्णा पद्मपत्रनिभेक्षणा । ध्यातव्या ब्राह्मणैर्नित्यं क्षत्रवैश्यैर्यथाविधि

তাই পদ্মমুখী, পদ্মবৰ্ণা, পদ্মপত্ৰসদৃশ নয়না। ব্ৰাহ্মণসকলে নিত্য ধ্যান কৰিব লাগে, আৰু ক্ষত্ৰিয়-ৱৈশ্যসকলে বিধি অনুসাৰে।

Verse 5

ब्रह्महत्याभयात्सा हि न तु शूद्रैः कदाचन । उच्चारणाद्धारणाद्वा नरके पतति ध्रुवम्

ব্ৰহ্মহত্যাৰ ভয়ৰ কাৰণে ই (মন্ত্ৰ/বিধি) শূদ্ৰসকলে কেতিয়াও গ্ৰহণ নকৰে। ইয়াক উচ্চাৰণ বা ধাৰণ কৰিলে মানুহ নিশ্চিতভাৱে নৰকত পতিত হয়।

Verse 6

वेदोच्चारणमात्रेण क्षत्रियैर्धर्मपालकैः । जिह्वाछेदोऽस्य कर्तव्यः शूद्रस्येति विनिश्चयः

যদি কোনো শূদ্ৰে কেৱল বেদ উচ্চাৰণ কৰে, তেন্তে ধৰ্মৰ ৰক্ষক ক্ষত্ৰিয়সকলে তাৰ জিভা কাটি দিব—এইয়াই ইয়াত স্থিৰ সিদ্ধান্ত।

Verse 7

बाला बालेन्दुसदृशी रक्तवस्त्रानुलेपना । उषःकाले तु ध्यातव्या सन्ध्या सन्धान उत्तमे

উষঃকালে সন্ধ্যাদেৱীক ধ্যান কৰিব লাগে এক নববালিকা ৰূপে, কুমুদচন্দ্ৰ সদৃশ কোমল; ৰক্ত বস্ত্ৰ আৰু অঙ্গৰাগে বিভূষিতা—এইয়ে সন্ধ্যা-আচৰণৰ উত্তম বিধান।

Verse 8

उत्तुङ्गपीवरकुचा सुमुखी शुभदर्शना । सर्वाभरणसम्पन्ना श्वेतमाल्यानुलेपना

তেওঁৰ স্তন উচ্চ আৰু পূৰ্ণ, মুখ সুন্দৰ আৰু দৰ্শন মঙ্গলময়; সকলো অলংকাৰৰে সম্পন্ন, শ্বেত মালা আৰু অঙ্গৰাগ ধাৰণ কৰে।

Verse 9

श्वेतवस्त्रपरिच्छन्ना श्वेतयज्ञोपवीतिनी । मध्याह्नसन्ध्या ध्यातव्या तरुणा भुक्तिमुक्तिदा

শ্বেত বস্ত্ৰে আৱৃত, শ্বেত যজ্ঞোপবীত ধাৰিণী; মধ্যাহ্ন-সন্ধ্যাক ধ্যান কৰিব লাগে যুৱতী ৰূপে, যি ভোগ আৰু মুক্তি দুয়ো প্ৰদান কৰে।

Verse 10

प्रदोषे तु पुनः पार्थ श्वेता पाण्डुरमूर्धजा । सुमृता तु दुर्गकान्तारे मातृवत्परिरक्षति

প্ৰদোষ-সন্ধ্যাত, হে পাৰ্থ, তেওঁ পুনৰ শ্বেতা, কেশ পাণ্ডুৰবৰ্ণ; যদিহে সুভাৱে স্মৰণ কৰা হয়, তেন্তে দুৰ্গম অৰণ্যপথত মাতৃসদৃশে ৰক্ষা কৰে।

Verse 11

विशेषेण तु राजेन्द्र सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । स्नात्वाचम्य विधानेन मनोवाक्कायकर्मभिः

আৰু বিশেষকৈ, হে ৰাজেন্দ্ৰ, উত্তম সাৱিত্ৰী-তীৰ্থত; তাত স্নান কৰি আৰু বিধি অনুসাৰে আচমন কৰি—মন, বাক্য আৰু দেহৰ কৰ্মেৰে (নিজক শুদ্ধ কৰিব লাগে)।

Verse 12

प्राणायामैर्दहेद्दोषान् सप्तजन्मार्जितान्बहून् । आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेदात्मनस्तनुम्

প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা সাত জন্মত সঞ্চিত বহু দোষ দগ্ধ হয়; আৰু ‘আপো হি ষ্ঠা…’ মন্ত্ৰেৰে নিজৰ দেহত জল ছিটাই আত্মশুদ্ধি কৰিব।

Verse 13

नवषट्च तथा तिस्रस्तत्र तीर्थे नृपोत्तम । आपोहिष्ठेति त्रिरावृत्य प्रतिग्राहैर्न लिप्यते

সেই তীৰ্থত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, নৱ, ষট্ আৰু ত্ৰি—এই গণনা অনুসাৰে কৰ; ‘আপো হি ষ্ঠা…’ তিনিবাৰ জপিলে প্ৰতিগ্ৰহ (দান গ্ৰহণ)ৰ দোষে লিপ্ত নহয়।

Verse 14

अघमर्षणं त्र्यृचं तोयं यथावेदमथापि वा । उपपापैर्न लिप्येत पद्मपत्रमिवाम्भसा

যথাবিধি বেদমতে ত্ৰি-ঋচেৰে অঘমৰ্ষণ কৰিলেও, বা কেৱল জলেৰে সহজভাৱে কৰিলেও; ক্ষুদ্র পাপত লিপ্ত নহয়—যেন পদ্মপাত জলত ভিজে নাহে।

Verse 15

त्र्यापं हि कुरुते विप्र उल्लेखत्रयमाचरेत् । चतुर्थं कारयेद्यस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति

ব্ৰাহ্মণে ত্ৰিবাৰ জল-ক্ৰিয়া কৰিব আৰু ত্ৰিবাৰ উল্লেখ/উচ্চাৰণ আচৰণ কৰিব; কিন্তু যি চতুৰ্থবাৰ কৰে, সি ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপো অপসাৰণ কৰে।

Verse 16

द्रुपदाख्यश्च यो मन्त्रो वेदे वाजसनेयके । अन्तर्जले सकृज्जप्तः सर्वपापक्षयंकरः

ৱাজসনেয় বেদত ‘দ্ৰুপদ’ নামে যি মন্ত্ৰ আছে, সি অন্তর্জলে থিয় হৈ একবাৰ জপিলেও সকলো পাপক্ষয় কৰে।

Verse 17

उदुत्यमिति मन्त्रेण पूजयित्वा दिवाकरम् । गायत्रीं च जपेद्देवीं पवित्रां वेदमातरम्

‘উদু ত্যম…’ মন্ত্ৰেৰে দিবাকৰ সূৰ্যদেৱক পূজা কৰি, তাৰ পাছত পবিত্ৰকাৰিণী, বেদ-মাতৃ দেবী গায়ত্ৰীক জপ কৰিব।

Verse 18

गायत्रीं तु जपेद्देवीं यः सन्ध्यानन्तरं द्विजः । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

সন্ধ্যা-ক্ৰিয়াৰ পাছত যি দ্বিজে দেবী গায়ত্ৰীক জপ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 19

दशभिर्जन्मभिर्लब्धं शतेन तु पुराकृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम्

দশ জন্মত সঞ্চিত পাপ, আৰু শত পৰিমাপে বহুদিন আগতে কৰা পাপ, আনকি ত্ৰিযুগ জুৰি থকা পাপো—গায়ত্ৰীৰ সহস্ৰ জপে নিশ্চয় নাশ হয়।

Verse 20

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

গায়ত্ৰীৰ কেৱল সাৰমাত্ৰ জানিও যি সুসংযত বিপ্ৰ, সেয়াই শ্ৰেষ্ঠ; অসংযত চতুৰ্বেদী—যি যিকোনো বস্তু খায় আৰু যিকোনো বস্তু বেচে—তাতকৈ নহয়।

Verse 21

सन्ध्याहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । यदन्यत्कुरुते किंचिन्न तस्य फलभाग्भवेत्

যি সন্ধ্যা-কৰ্মহীন, সি সদায় অশুচি আৰু সকলো কৰ্মত অনৰ্হ; সি আন যি কিছুমান কৰে, তাৰ ফলৰ ভাগী নহয়।

Verse 22

सन्ध्यां नोपासते यस्तु ब्राह्मणो मन्दबुद्धिमान् । स जीवन्नेव शूद्रः स्यान्मृतः श्वा सम्प्रजायते

যি মন্দবুদ্ধি ব্ৰাহ্মণে সন্ধ্যা-উপাসনা নকৰে, সি জীৱিত অৱস্থাতেই শূদ্ৰ-সমান পতিত হয়; মৃত্যুৰ পাছত কুকুৰ-যোনিত জন্ম লয় বুলি কোৱা হয়।

Verse 23

सावित्रीतीर्थमासाद्य सावित्रीं यो जपेद्द्विजः । त्रैविद्यं तु फलं तस्य जायते नात्र संशयः

সাৱিত্ৰী-তীৰ্থত উপস্থিত হৈ যি দ্বিজে সাৱিত্ৰী (গায়ত্ৰী) জপ কৰে, তাৰ ত্ৰৈবিদ্যাৰ ফল লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 24

पित्ःनुद्दिश्य यः स्नात्वा पिण्डनिर्वपणं नृप । कुरुते द्वादशाब्दानि तृप्यन्ति तत्पितामहाः

হে নৃপ, যি কোনোবাই ইয়াত স্নান কৰি পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি পিণ্ড-নিৰ্বপণ (পিণ্ডদান) কৰে, সি যদি বাৰ বছৰ এই কৰ্ম কৰে, তেন্তে তাৰ পিতামহ আদি পিতৃগণ সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত হয়।

Verse 25

सावित्रीतीर्थमासाद्य यः कुर्यात्प्राणसंक्षयम् । ब्रह्मलोकं वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्

সাৱিত্ৰী-তীৰ্থত গৈ যি তাত প্ৰাণ-সংক্ষয় (দেহত্যাগ) কৰে, সি আভূত-সম্প্লৱ, অৰ্থাৎ মহাপ্ৰলয় পৰ্যন্ত ব্ৰহ্মলোকত বাস কৰে।

Verse 26

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । चतुर्वेदो द्विजो राजञ्जायते विमले कुले

যেতিয়া সেই (স্বৰ্গীয়) কাল পূৰ্ণ হয়, তেতিয়া ইয়ালৈ মানৱজন্মলৈ উভতি আহি, হে ৰাজন, সি চাৰিবেদ-জ্ঞ দ্বিজ হৈ নিৰ্মল আৰু নিষ্কলংক কুলত জন্ম লয়।

Verse 27

धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

ধন-ধান্যৰ সঞ্চয়ে সমৃদ্ধ, পুত্ৰ-পৌত্ৰে বিভূষিত, ব্যাধি আৰু শোকৰ পৰা মুক্ত হৈ, তেওঁ শত শৰত্‌ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকে—দীৰ্ঘ পূৰ্ণ আয়ু।

Verse 200

अध्याय

অধ্যায় — অধ্যায়-সমাপ্তিৰ সূচক চিহ্ন।