Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

Transliteration

śāntaṃ prasuptaṃ navahemavarṇamumāsahāyaṃ bhagavantamīśam | tamovṛtaṃ puṇyatamaṃ variṣṭhaṃ pradakṣiṇīkṛtya namaskaromi

Translation

উমাসহায় ভগৱান ঈশক—শান্ত, নিদ্ৰামগ্ন, নবসুৱৰ্ণবৰ্ণ—অন্ধকাৰাবৃত হলেও অতিপুণ্যময়, সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ—তাঁক প্ৰদক্ষিণা কৰি মই নমস্কাৰ কৰোঁ।

Word by Word

• शान्तम्: peaceful
• शान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; शम् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• प्रसुप्तम्: asleep
• प्रसुप्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-सुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्वप् (धातु) + क्त; प्र-उपसर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (Masculine, Accusative singular)

• नवहेमवर्णम्: having the color of new gold
• नवहेमवर्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नव-हेम-वर्ण (प्रातिपदिक; नव + हेम + वर्ण)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• उमासहायम्: having Umā as companion
• उमासहायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उमा-सहाय (प्रातिपदिक; उमा + सहाय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• भगवन्तम्: the Blessed Lord
• भगवन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative singular)

• ईशम्: the Lord
• ईशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative singular)

• तमोवृतम्: covered with darkness
• तमोवृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तमस्-वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; तमस् + वृ (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (Masculine, Accusative singular)

• पुण्यतमम्: most holy
• पुण्यतमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तमप्-प्रत्यय (superlative) (Masculine, Accusative singular)

• वरिष्ठम्: best, most excellent
• वरिष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक; वृद्ध/वर धात्वर्थात् इष्ठन्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इष्ठन्-प्रत्यय (superlative) (Masculine, Accusative singular)

• प्रदक्षिणीकृत्य: having circumambulated
• प्रदक्षिणीकृत्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-दक्षिणी-कृ (धातु) + त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वा/त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• नमस्करोमि: I bow, I salute
• नमस्करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस्-कृ (धातु; नामधातु/समासधातु)
• Form: लट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (Present, 1st person singular)

Speaker

Unspecified narrator/devotee voice (within Revā Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha milieu (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A golden-hued, peaceful Śiva appearing asleep, accompanied by Umā; the scene is wrapped in darkness, yet radiates sanctity. The devotee circumambulates and bows.

Characters & Entities

• Īśa (Śiva)
• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverence expressed through pradakṣiṇā and namaskāra is upheld as a direct mode of approaching the Supreme Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the verse models temple-like devotion within the Revā Khaṇḍa’s sacred narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Circumambulation (pradakṣiṇā) and prostration/salutation (namaskāra) are explicitly mentioned.