Adhyaya 189

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । उदीर्णो यत्र वाराहो ह्यभवद्धरणीधरः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত, হে ৰাজেন্দ্ৰ, পৰম শোভন সেই তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত, য’ত বৰাহ (অৱতাৰ) মহাৰূপে উদ্ভূত হৈ ধৰিত্ৰীধৰ, অৰ্থাৎ পৃথিৱীৰ ধাৰক, হৈ উঠিছিল।

Verse 2

धन्वदंष्ट्रां करालाग्रां बिभ्रच्च पृथिवीमिमाम् । स एव पञ्चमः प्रोक्तो वाराहो मुक्तिदायकः

ভয়ংকৰ আৰু তীক্ষ্ণ অগ্ৰদন্ত ধৰি, এই পৃথিৱীকেই উঠাই ধৰা সেই একেই বৰাহক ‘পঞ্চম’ বুলি কোৱা হয়—মুক্তিদাতা বৰাহ-ৰূপ।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कथमुदीर्णरूपोऽभूद्वाराहो धरणीधरः । वाराहत्वं गतः केन पञ्चमः केन संज्ञितः

যুধিষ্ঠিৰে ক’লে: “ধৰণী ধৰি ৰখা বৰাহ কেনেকৈ সেই মহাৰূপত উদ্ভৱ হ’ল? কোনে তেওঁক বৰাহত্ৱলৈ নিলে, আৰু কিয় তেওঁ ‘পঞ্চম’ বুলি অভিহিত?”

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । आदिकल्पे पुरा राजन्क्षीरोदे भगवान् हरिः । शेते स भोगिशयने योगनिद्राविमोहितः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “আদিকল্পত, হে ৰাজন, ক্ষীৰোদ সাগৰত ভগৱান হৰি সৰ্পশয্যাত শুই আছিল, যোগনিদ্ৰাত নিমগ্ন।”

Verse 5

बभूव नृपतिश्रेष्ठ गत्वा वै देवसंनिधौ । अवोचद्भारखिन्नाहं गमिष्यामि रसातलम्

হে নৃপতিশ্ৰেষ্ঠ, (পৃথিৱী) দেৱসকলৰ সন্নিধিলৈ গৈ ক’লে: “ভাৰতে ক্লান্ত মই; মই ৰসাতললৈ নামিম।”

Verse 6

दृष्ट्वा देवाः समुद्विग्ना गता यत्र जनार्दनः । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः केशवं जगत्पतिम्

এই দেখি দেৱসকল অতি উদ্বিগ্ন হৈ য’ত জনাৰ্দন আছিল ত’লৈ গ’ল, আৰু প্ৰিয় স্তোত্ৰবাণীৰে কেশৱ, জগত্পতিক স্তুতি কৰিলে।

Verse 7

देवा ऊचुः । नमो नमस्ते देवेश सुरार्तिहर सर्वग । विश्वमूर्ते नमस्तुभ्यं त्राहि सर्वान्महद्भयात्

দেৱাসকলে ক’লে: নমো নমস্তে, হে দেৱেশ! সুৰদুখ-হৰ, সৰ্বব্যাপী! হে বিশ্বমূৰ্তি, তোমাক নমস্কাৰ। এই মহাভয়ৰ পৰা আমাক সকলোকে ত্ৰাণ কৰা।

Verse 8

इत्युक्तो दैवतैर्देवो ह्युवाच किमुपस्थितम् । कार्यं वदध्वं मे देवा यत्कृत्यं मा चिरं कृथाः

দেৱতাসকলৰ কথাত প্ৰভুৱে ক’লে: “কি ঘটিছে? হে দেৱাসকল, কোৱা—কোন কাৰ্য কৰিব লাগিব? যি কৰ্তব্য, সেয়া ক’বলৈ বিলম্ব নকৰিবা।”

Verse 9

देवा ऊचुः । धरा धरित्री भूतानां भारोद्विग्ना निमज्जति । तामुद्धर हृषीकेश लोकान्संस्थापय स्थितौ

দেৱাসকলে ক’লে: “ধৰা, ভূতসমূহৰ ধাৰিণী ধৰিত্ৰী, ভাৰৰ দুঃসহতাত ব্যাকুল হৈ তললৈ ডুবি গৈছে। হে হৃষীকেশ, তাক উদ্ধাৰ কৰা আৰু লোকসমূহক যথাযথ স্থিতি-শৃঙ্খলাত পুনৰ স্থাপন কৰা।”

Verse 10

एवमुक्तः सुरैः सर्वैः केशवः परमेश्वरः । वाराहं रूपमास्थाय सर्वयज्ञमयं विभुः

সকলো দেৱতাৰ এই কথাত কেশৱ পৰমেশ্বৰ—সৰ্বব্যাপী, যজ্ঞসমূহৰ সাৰস্বৰূপ—বৰাহৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 11

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं समाकुञ्चितमूर्धजम् । कृत्वाऽनन्तं पादपीठं दंष्ट्राग्रेणोद्धरन्भुवम्

দঁষ্ঠ্ৰাভয়ংকৰ, পিঙ্গল-নয়ন, কুঞ্চিত-উত্থিত কেশযুক্ত—অনন্তক পদপীঠ কৰি, দঁষ্ঠ্ৰাৰ অগ্ৰভাগত ভূমিক উদ্ধাৰ কৰিলে।

Verse 12

सपर्वतवनामुर्वीं समुद्रपरिमेखलाम् । उद्धृत्य भगवान् विष्णुरुदीर्णः समजायत

পৰ্বত-অৰণ্যসহ, সাগৰে বেষ্টিত পৃথিৱীক উদ্ধাৰ কৰি ভগৱান বিষ্ণু মহিমাৰে উদীর্ণ হৈ উঠিল।

Verse 13

दर्शयन्पञ्चधात्मानमुत्तरे नर्मदातटे । तथाद्यं कोरलायां तु द्वितीयं योधनीपुरे

নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত তেওঁ নিজকে পঞ্চধা ৰূপে প্ৰকাশ কৰে; প্ৰথম কোৰলাত, আৰু দ্বিতীয় যোধনীপুৰত।

Verse 14

जयक्षेत्राभिधाने तु जयेति परिकीर्तितम् । असुरान्मोहयल्लिङ्गस्तृतीयः परिकीर्तितः

জয়ক্ষেত্ৰ নামে ঠাইত সেয়া ‘জয়া’ বুলি খ্যাত। তাত অসুৰসকলক মোহিত কৰা লিঙ্গক তৃতীয় ৰূপ বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 15

पावनाय जगद्धेतोः स्थितो यस्माच्छशिप्रभः । अतस्तु नृपशार्दूल श्वेत इत्याभिधीयते

জগতৰ হেতু প্ৰভুৰ পাৱনাৰ্থে, তেওঁ তাত চন্দ্ৰসম জ্যোতিৰে অৱস্থিত। সেয়ে, হে নৃপশাৰ্দূল, তেওঁ ‘শ্বেত’ বুলি অভিহিত।

Verse 16

उद्धृत्य जगतां देवीमुदीर्णो भृगुकच्छके । ततः पञ्चम उदीर्णो वराह इति संज्ञितः

জগতসমূহৰ দেৱী পৃথিৱীক উদ্ধাৰ কৰি, তেওঁ ভৃগুকচ্ছকত মহিমাৰে উদীর্ণ হৈ উঠিল। তেতিয়া পঞ্চম উৎকৃষ্ট প্ৰকাশ ‘ৱৰাহ’ নামে পৰিচিত হ’ল।

Verse 17

इति पञ्चवराहास्ते कथितः पाण्डुनन्दन । युगपद्दर्शनं चैषां ब्रह्महत्यां व्यपोहति

এইদৰে, হে পাণ্ডুনন্দন, এই পাঁচজন বৰাহ তোমাক কোৱা হ’ল। একেলগে তেওঁলোকৰ দৰ্শনে ব্ৰহ্মহত্যাৰ দৰে পাপো নাশ কৰে।

Verse 18

ज्येष्ठे मासि सिते पक्ष एकादश्यां विशेषतः । गत्वा ह्यादिवराहं तु सम्प्राप्ते दशमीदिने

জ্যেষ্ঠ মাহৰ শুক্ল পক্ষত, বিশেষকৈ একাদশীত—দশমী দিন সম্পূৰ্ণ হ’লে—আদি-বৰাহৰ দৰ্শনলৈ যোৱা উচিত।

Verse 19

हविष्यमन्नं भुञ्जीयाल्लघुसायं गते रवौ । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वाराहे ह्यादिसंज्ञके

সূৰ্য অস্ত যোৱাৰ পিছত হৱিষ্যৰ লঘু আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব। ৰাতি আদি-নামধাৰী পবিত্ৰ বৰাহ-ধামত জাগৰণ কৰিব।

Verse 20

ततः प्रभाते ह्युषसि संस्नात्वा नर्मदाजले । संतर्प्य पितृदेवांश्च तिलैर्यवविमिश्रितैः

তাৰ পাছত প্ৰভাত উষাত নর্মদাৰ জলে স্নান কৰি, তিল আৰু যৱ মিহলাই পিতৃ আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ কৰিব।

Verse 21

धेनुं दद्याद्द्विजे योग्ये सर्वाभरणभूषिताम् । निर्ममो निरहङ्कारो दानं दद्याद्द्विजातये

যোগ্য দ্বিজক সকলো অলংকাৰৰে ভূষিত ধেনু দান কৰিব। মমতা আৰু অহংকাৰ ত্যাগ কৰি দ্বিজাতিসকলক দান দিব।

Verse 22

गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्

তাত গৈ তাত ‘আদি’ নামে খ্যাত ভগৱান বৰাহদেৱক সম্পূৰ্ণ বিধি-বিধানে পূজা কৰিব। এই বিধি অনুসাৰে পূজা সমাপন কৰি তাৰ পাছত তৎক্ষণাৎ ‘জয়া’ নামক স্থানলৈ গমন কৰিব।

Verse 23

त्वरितं तु जयं गत्वा पूर्वकं विधिमाचरेत् । अश्वं दद्याद्द्विजाग्र्याय जयपूर्वाभिनिर्गतम्

দ্ৰুতগতিতে ‘জয়া’লৈ গৈ পূৰ্বে নিৰ্দেশিত বিধি পালন কৰিব। ‘জয়া’ৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ পৰা উত্থিত এটা অশ্ব উত্তম দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক দান কৰিব।

Verse 24

लिङ्गे चैव तिला देयाः श्वेते हिरण्यमेव च । उदीर्णे च भुवं दद्यात्पूर्वकं विधिमाचरेत्

লিঙ্গত তিল অৰ্ঘ্য দান কৰিব, আৰু শ্বেত স্বৰ্ণও অৰ্পণ কৰিব। ‘উদীৰ্ণ’ত ভূমি দান কৰি পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে আচৰণ কৰিব।

Verse 25

अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

হে পৃথাপুত্ৰ! সূৰ্য অস্ত নোহোৱা সময়ত (দিবালোকত) পাঁচ বৰাহৰ দর্শনে যি ফল লাভ হয়, তাক একাগ্ৰচিত্তে ইয়াত শুনা।

Verse 26

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । एभिस्तु सह संयोगो विश्वस्तानां च वञ्चनम्

ব্ৰাহ্মণহত্যা, সুৰাপান, চৌৰ্য, গুৰুৰ পত্নীৰ সৈতে গমন—এইবোৰ পাপ; আৰু এই পাপসমূহৰ সৈতে সংযোগ, লগতে বিশ্বাসী লোকক প্ৰতাৰণা কৰাও মহাপাতক।

Verse 27

स्वसृदुहितृभगिनीकुलदारोपबृंहणम् । आ जन्ममरणाद्यावत्पापं भरतसत्तम

ভগ্নী, কন্যা বা পৰিয়ালৰ নাৰীৰ সৈতে অবৈধ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰা পাপ জন্ম-মৃত্যু পৰ্যন্ত থাকে, হে ভৰতশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 28

तीर्थपञ्चकपूतस्य वैष्णवस्य विशेषतः । युगपच्चविनश्येत तूलराशिरिवानलात्

পঞ্চ তীৰ্থৰ দ্বাৰা পবিত্ৰ হোৱা বৈষ্ণৱৰ বাবে, এই পাপবোৰ জুইত কপাহৰ দৰে তৎক্ষণাৎ ধ্বংস হৈ যায়।

Verse 29

नारायणानुस्मरणाज्जपध्यानाद्विशेषतः । विप्रणश्यन्ति पापानि गिरिकूटसमान्यपि

নাৰায়ণৰ স্মৰণ, বিশেষকৈ জপ আৰু ধ্যানৰ দ্বাৰা পৰ্বতৰ দৰে বিশাল পাপো সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশ হয়।

Verse 30

दृष्ट्वा पञ्च वराहान्वै पौरुषे महति स्थितः । आप्लवन्नर्मदातोये श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

পঞ্চ বৰাহ দৰ্শন কৰি আৰু সেই মহান পবিত্ৰ কাৰ্যত অটল থাকি, নৰ্মদাৰ পানীত স্নান কৰি বিধি অনুসৰি শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে।

Verse 31

उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

যিয়ে সূৰ্যোদয়ৰ আগতে বা সূৰ্যাস্তৰ পাছত লোটনেশ্বৰক দৰ্শন কৰে, তেওঁ শৰীৰৰ পৰা মুক্ত হয়—এয়া শংকৰৰ ঘোষণা।

Verse 32

मुक्तिं प्रयाति सहसा दुष्प्रापां परमेश्वरीम् । पौरुषे क्रियमाणेऽपि न सिद्धिर्जायते यदि

সেই জনে তৎক্ষণাৎ মোক্ষ লাভ কৰে—যি দুষ্প্ৰাপ্য আৰু পৰমেশ্বৰৰ অধীন—যদি পৌৰুষ বিধি চলি থাকিলেও সাধাৰণ উপায়ে সিদ্ধি নোজনে।

Verse 33

ब्रुवन्ति स्वर्गगमनमपि पापान्वितस्य च । यत्र तत्र गतस्यैव भवेत्पञ्चवराहकी

তেওঁলোকে কয় যে পাপযুক্ত লোকেও স্বৰ্গগমন লাভ কৰে; আৰু যি তাত গৈছে—য’ৰ পৰা য’তেই আহক—তাৰ বাবে পঞ্চ-ৱৰাহ তীৰ্থ/বিধিৰ পুণ্য নিশ্চয় উদয় হয়।

Verse 34

ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ ध्रुवं तत्र वसेन्नरः । आदिं जयं तथा श्वेतं लिङ्गमुदीर्णमेव च

জ্যেষ্ঠ মাহৰ একাদশী তিথিত মানুহে নিশ্চয় তাত বাস কৰিব; আৰু আদি, জয়, শ্বেত আৰু উদীৰ্ণ নামৰ লিঙ্গসমূহৰ দৰ্শন-পূজন কৰিব।

Verse 35

आश्रित्य तस्या द्रष्टव्या वराहास्तु यतस्ततः । ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ विष्णुना प्रभुविष्णुना

তাত আশ্ৰয় লৈ, চাৰিওফালে বৰাহসমূহৰ দৰ্শন কৰিব লাগে; জ্যেষ্ঠ একাদশীত প্ৰভু বিষ্ণু—প্ৰভু বিষ্ণুৱে—সেইসমূহ বিশেষভাৱে প্ৰকাশ কৰে।

Verse 36

वाराहं रूपमास्थाय उद्धृता धरणी विभो । पुण्यात्पुण्यतमा तेन ह्यशेषाघौघनाशिनी

হে বিভো প্ৰভু! বৰাহ ৰূপ ধৰি আপুনি ধৰণীক উদ্ধাৰ কৰিলে। সেয়ে এই তীৰ্থ/পুণ্য সকলো পুণ্যৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক পবিত্ৰ, কিয়নো ই পাপৰ সকলো স্ৰোত নিঃশেষে নাশ কৰে।

Verse 37

दृष्ट्वा पञ्चवराहान्वै क्रोडमुदीर्णरूपिणम् । पूजयित्वा विधानेन पश्चाज्जागरणं चरेत्

উন্নত বৰাহ-ৰূপধাৰী পঞ্চ বৰাহক দেখি, বিধি অনুসাৰে পূজা কৰিব; তাৰ পাছত ৰাতিভৰ জাগৰণ পালন কৰিব।

Verse 38

सपञ्चवर्तिकान् दीपान् घृतेनोज्ज्वाल्य भक्तितः । पुराणश्रवणैर्नृत्यैर्गीतवाद्यैः सुमङ्गलैः

ভক্তিভাৱে ঘিউৰে পঞ্চবতী দিয়া দীপ জ্বলাই, পুৰাণ-শ্ৰৱণ, নৃত্য, আৰু সুমঙ্গল গীত-বাদ্যৰ দ্বাৰা (জাগৰণ) পালন কৰিব।

Verse 39

वेदजाप्यैः पवित्रैश्च क्षपयित्वा च शर्वरीम् । यत्पुण्यं लभते मर्त्यो ह्याजमीढ शृणुष्व तत्

হে আজমীঢ়, শুনা: বেদজপ আৰু অন্যান্য পবিত্ৰ জপেৰে ৰাতি ক্ষয় কৰি মর্ত্য যি পুণ্য লাভ কৰে, সেয়া মই ক’বলৈ ধৰিছোঁ।

Verse 40

रेवाजलं पुण्यतमं पृथिव्यां तथा च देवो जगतां पतिर्हरिः । एकादशी पापहरा नरेन्द्र बह्वायासैर्लभ्यते मानवानाम्

ৰেৱাৰ জল পৃথিৱীত সৰ্বাধিক পবিত্ৰ; তদ্ৰূপে হৰি, জগতৰ পতি, দেৱস্বৰূপ। হে নৰেন্দ্ৰ, একাদশী পাপহৰা—মানৱে বহু প্ৰয়াসেৰে হে লাভ কৰে।

Verse 41

एकैकशो ब्रह्महत्यादिकानि शक्तानि हन्तुं पापसङ्घानि राजन् । नैते सर्वे युगपद्वै समेता हन्तुं शक्ताः किं न तद्ब्रूहि राजन्

হে ৰাজন, ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপসঙ্ঘ একেকোটাই আঘাত হানিব পৰা শক্তি ৰাখে। তথাপি এই সকলো পাপ একেলগে একেবাৰে একে সময়তে মিলিলেও (ধৰ্মে ৰক্ষিত জনক) নাশ কৰিব নোৱাৰে—কোৱা, হে ৰাজন, সেয়া কেনেকৈ?

Verse 42

यथेदमुक्तं तव धर्मसूनो श्रुतं च यच्छङ्कराच्चन्द्रमौलेः । श्रुत्वेदमिच्छन्मुच्यते सर्वपापैः पठन्पदं याति हि वृत्रशत्रोः

হে ধৰ্মপুত্ৰ, যিদৰে এই কথা তোমাক কোৱা হ’ল আৰু চন্দ্ৰমৌলী শংকৰৰ পৰা শুনা গ’ল, তেনেদৰে যি ভক্তিভাৱে এই উপদেশ শুনে সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; আৰু যি পাঠ কৰে সি বৃত্ৰশত্ৰু ইন্দ্ৰৰ লোক/পদ লাভ কৰে।

Verse 189

अध्याय

অধ্যায় (অধ্যায়ৰ শিৰোনাম/সমাপ্তি-চিহ্ন)।