Adhyaya 184

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰপিছত তাতৰ পৰা ভৃগুতীৰ্থৰ ওচৰৰ ধৌতপাপ নামে তীৰ্থলৈ যাব লাগে। তাত বৃষ (বেল) দ্বাৰা ভৃগু মুনিক পুনঃপুনঃ ধোৱা হৈছিল, সেয়ে তেওঁ শুদ্ধ হৈছিল।

Verse 2

धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे

সেই কাৰণেই ই লোকসমূহত ‘ধৌতপাপ’ নামে বিখ্যাত—অৰ্থাৎ ‘পাপ ধোৱা’। তাত মহাদেৱ অৱস্থিত, ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ (ঋষি ভৃগু)ৰ তুষ্টি আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে।

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

হে নৰেশ্বৰ! যি কোনো ব্যক্তি সেই তীৰ্থত স্নান কৰে—কপট থাকিলেও—সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়; ইয়াত কোনো বিচাৰ-চিন্তা কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 4

यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः

কিন্তু যি ব্যক্তি শুদ্ধ বিধি অনুসৰি তাত স্নান কৰি শিৱক পূজা কৰে, আৰু দেৱতা আৰু পিতৃলোককো যথাবিধি অৰ্চনা কৰে, সি সকলো মহাপাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 5

ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्

হে যুধিষ্ঠিৰ! ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ আৰু গোহত্যাৰ পাপ সেই তীৰ্থত কেতিয়াও প্ৰৱেশ নকৰে, সদায় ভীত হৈ থাকে; আৰু প্ৰৱেশ কৰিলেও সি বিনষ্ট হয়।

Verse 6

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে দ্বিজোত্তম! এই জগতত এই আশ্চৰ্য কথা মোক কোৱা—ধৌত-পাপ্মনি ত ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপ কেনেকৈ প্ৰৱেশ নকৰে?

Verse 7

ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्

ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ সমান পাপ এই জগতত আন একো নাই। হে দ্বিজ! ধৌত-পাপত যদি সি প্ৰৱেশ কৰে, তেন্তে কেনেকৈ বিনষ্ট হয়? ভক্তিভৰা কৌতূহলত মই এই সকলো কথা বিস্তাৰে সুধিছোঁ—কৃপা কৰি কোৱা।

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: আদিসৃষ্টিৰ প্ৰাচীন কালত পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাৰ পঞ্চম বিকাৰ দেখি শম্ভুৱে ঘোঁৰাৰ মুখ সদৃশ এক শিৰ দেখিলে।

Verse 9

अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा

অঙুষ্ঠা-অঙুলিৰ যোগে সেই শিৰ কাটি পেলোৱা হ’ল। শিৰ কটা মাত্ৰেই তেতিয়াই ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 10

ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना

হে ৰাজন, নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত ব্ৰহ্মহত্যাৰ এক মহাভাৰ আছিল; কিন্তু ধৰ্মমূৰ্তি বৃষভে তাক তাতেই ঝাঁকি দূৰ কৰি দিলে।

Verse 11

तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्

তাত ভগৱান শম্ভুৱে বৃষভে স্থাপন কৰা ধৌতেশ্বৰী দেৱীক দৰ্শন কৰিলে, যাক সকলো দেৱতাই পূজা কৰে।

Verse 12

दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः

ব্ৰহ্মহত্যা বিনাশিনী ধৌতেশ্বৰী দুৰ্গাক দৰ্শন কৰি, ত্ৰিপুৰান্তক শংকৰে তাতেই বিশ্ৰাম কৰিলে।

Verse 13

स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने त्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्

সেই তীৰ্থৰ মহিমাৰ বলত শংকৰে নিজকে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা মুক্ত বুলি মানিলে। দেৱদেৱ, বৰেণ্য মহাদেৱে বিস্মিত হৈ দেখিলে যে ব্ৰহ্মহত্যা সেই পবিত্ৰ তীৰ্থৰ পৰা বহু দূৰত থিয় হৈ আছে।

Verse 14

विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात्प्रभीता । रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता

ধৰ্মশক্তিৰে মহিমান্বিত ‘বিধৌতপাপ’ত, দেৱীৰ ভয়ত কঁপা ‘হত্যা’ পাপ প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰিলে। সি ক’লা নাৰী ৰূপে প্ৰকাশ পালে—ৰক্তবস্ত্ৰধাৰী, ৰক্তমালাৰে অলংকৃত, আৰু ৰক্তদাম/ডোৰাত আসক্ত।

Verse 15

मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार

মোক কামনা কৰিলেও, তীৰ্থশ্ৰেষ্ঠৰ প্ৰভাৱত সি স্কন্ধদেশৰ গোপন স্থানে দূৰতে থাকিল। এই কথা মনত ভাবি, স্মৰাৰিৰূপ দেৱে সেই তীৰ্থতেই বাস কৰাৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 16

विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे

বহুবাৰ বিবেচনা কৰি দেৱে নিজেই তাতেই অৱস্থান কৰিলে; আৰু সেই স্থান পৃথিৱীত ‘বিধৌতপাপ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। পাপ বিধূত হোৱা ঠাইৰ ওচৰৰ অঞ্চলতেই তেওঁ বাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 17

तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्

সেই সময়ৰ পৰা, হে ৰাজেন্দ্ৰ, নর্মদাত অৱস্থিত সেই তীৰ্থ ‘বিধৌতপাপ’ নামে স্থাপিত হ’ল—ব্ৰহ্মহত্যা বিনাশক।

Verse 18

आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः

সেই তীৰ্থত আশ্বযুজ শুক্ল পক্ষৰ নবমী বিশেষ মহিমাময়। হে ৰাজেন্দ্ৰ, সপ্তমীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তিনিদিনীয়া ব্ৰত-অনুষ্ঠান বিশেষভাৱে প্ৰশস্ত।

Verse 19

समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्

যি ভক্তিভাৱে অষ্টমীত উপবাস কৰে আৰু বেদক তাৰ অঙ্গসহ পাঠ কৰে—ঋগ, যজুঃ আৰু সাম নামে—এটা দিন আৰু এটা ৰাতিৰ ভিতৰত,

Verse 20

अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः

এই অনুশীলন গ্ৰহণ কৰিলে ব্ৰাহ্মণ-হত্যাৰ পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। তদুপৰি নীচজাতীয় স্ত্ৰীৰ সৈতে সঙ্গ আৰু গুৰুৰ পত্নীৰ নিকট গমনজনিত অপৰাধো মোচন হয়।

Verse 21

स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा

ব্ৰহ্ম-ৰসত উৎকৃষ্ট এই স্থানে কেৱল এটা কুম্ভেৰে স্নান কৰিলে সম্পূৰ্ণ মুক্তি লাভ হয়। বন্ধ্যা নাৰী, বা যাৰ সন্তান মৃতজন্ম হয়—‘কাকবন্ধ্যা’ বা যাৰ প্ৰজা মৰে—সেয়ো সেই দুঃখৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 22

सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । अपठस्तु नरोपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्

সেয়ো কুম্ভৰ জলে স্নান কৰি জীৱিত পুত্ৰ লাভ কৰে আৰু সন্তানৱতী হয়। আৰু যি পুৰুষ অপাঠ, সেয়ো উপবাস কৰি সংযম ধৰি, ঋগ-যজুঃ-সামৰ পৰা উদ্ভূত বৈদিক প্ৰাৰ্থনা-ৰীতিত আশ্ৰয় লৈ পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 23

ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्

হে ৰাজন! পৰ্বণৰ পবিত্ৰ সন্ধি-দিনত যি ব্ৰাহ্মণে একেটি ঋচাও জপ কৰে, সি ধন্য হয়। আৰু যি ঋচা পাঠ কৰিব নোৱাৰে, সি উপবাস কৰি বেদমাতা গায়ত্ৰীক নিশ্চয় জপ কৰিব।

Verse 24

जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः

নৱমী তিথিত জপ কৰা ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ পাপৰ সঞ্চয়ৰ পৰা মুক্ত হয়। এইদৰে, হে প্ৰিয়, মহর্ষিসকলে কোৱা পুৰাণোক্ত উপদেশ বৰ্ণনা কৰা হ’ল।

Verse 25

धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थलेऽपि वा

এই ধৌতপাপ নামৰ মহাপুণ্যময় তীৰ্থৰ কথা মোক স্বয়ং শিৱে কৈছে। আৰু যি কোনোবাই তাত প্ৰাণত্যাগ কৰে—জলত হওক, অগ্নিত হওক, বা স্থলতেও—সিয়ে উত্তম গতি লাভ কৰে।

Verse 26

स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

সি অগ্নি আৰু সূৰ্যৰ সম দীপ্তিময়, এক দিৱ্য বিমানে আৰোহণ কৰি গমন কৰে। হাঁস আৰু ময়ূৰে টনা সেই ৰথত অপ্সৰাগণৰ দলে সেবা আৰু সন্মান জনায়।

Verse 27

शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्

সি শিৱৰ পৰম ধামত উপনীত হয়, যি দেবতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য। তাত সি স্বেচ্ছায় আনন্দে ক্ৰীড়া কৰি বাস কৰে, যেতিয়ালৈকে চন্দ্ৰ-সূৰ্য আৰু তৰাসকল স্থিৰ থাকে।

Verse 28

धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्

হে পৃথা-নন্দন! ধৌতপাপ তীৰ্থত যদি কোনো নাৰী প্ৰাণত্যাগ কৰে, তেন্তে সেই ক্ষণতেই তাই পুৰুষত্ব-ভাব লাভ কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 29

अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप

হে নৃপ! অধিক ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন? শুভ হওক বা অশুভ, ধৌতপাপত কৰা সকলো কৰ্মেই অক্ষয় ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 30

संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद्विषयादिकम् । फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्

নিয়ম-সংযমে পকোৱা অন্ন ত্যাগ কৰিব, বিষয়ভোগ আদি পৰিত্যাগ কৰিব; ফল-মূল আদিৰে জীৱনধাৰণ কৰিব, কিন্তু একমাত্ৰ জল কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিব।

Verse 31

एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः

হে পাৰ্থ! যি এইদৰে আচৰণ কৰে, সি ৰুদ্ৰলোকলৈ যায়; তাত সকলো ভোগ উপভোগ কৰি পুনৰ পৃথিৱীত ৰজা হৈ জন্ম লয়।

Verse 184

अध्याय

অধ্যায় (অধ্যায়-শিৰোনাম)।