Adhyaya 182
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 182

Adhyaya 182

অধ্যায় ১৮২ত মাৰ্কণ্ডেয়ৰ বৰ্ণনাৰ জৰিয়তে ৰেৱা নদীৰ উত্তৰ তীৰত ভৃগুকচ্ছৰ উৎপত্তিকথা কোৱা হৈছে। ভৃগু ঋষি শ্ৰী (লক্ষ্মী/ৰমা)সহ কূৰ্মাৱতাৰ কচ্ছপৰ ওচৰলৈ গৈ চাতুৰ্বিদ্যা-আধাৰিত বসতি স্থাপনৰ অনুমতি বিচাৰে; কূৰ্মে সন্মতি দি নিজৰ নামত দীঘলীয়া সময় টিকি থকা নগৰী হ’ব বুলি ভবিষ্যদ্বাণী কৰে। তাৰ পাছত মাঘ মাহ, শুভ তিথি-নক্ষত্ৰযোগ, উত্তৰ তীৰৰ গভীৰ জল আৰু কোটিতীৰ্থ-সম্পৰ্কীয় চিহ্নসহ ক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান আৰু নতুন বসতিত বৰ্ণধৰ্ম অনুসৰি কৰ্তব্যব্যৱস্থা বৰ্ণিত হয়। লক্ষ্মী দেৱলোকলৈ গৈ ভৃগুক কুঞ্চিকা-ট্টাল (চাবি-তালা) সঁপে; উভতি আহি মালিকানা লৈ বিবাদ তোলে। বিচাৰ কৰিবলৈ মাতি অনা ব্ৰাহ্মণসকল ভৃগুৰ ক্ৰোধভয়ত নীৰৱ থাকে আৰু ‘যাৰ হাতত চাবি, অধিকাৰ তাৰ’ বুলি নিয়ম প্ৰস্তাৱ কৰে। তেতিয়া লক্ষ্মীয়ে লোভ আৰু সত্যত্যাগক কাৰণ দেখুৱাই দ্বিজসকলৰ বিদ্যা, স্থিৰতা আৰু ধৰ্মবিবেক ক্ষয় হওক বুলি শাপ দিয়ে। ব্যথিত ভৃগু শংকৰক আৰাধনা কৰিলে, শিৱে স্থানটোক ‘ক্ৰোধস্থান’ বুলি ক’লেও নিজৰ অনুগ্ৰহে ভৱিষ্যৎ ব্ৰাহ্মণসকলৰ বিদ্যা স্থিৰ থাকিব বুলি আশ্বাস দিয়ে আৰু ইয়াক কোটিতীৰ্থ ৰূপে পাপনাশক তীৰ্থ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। শিৱে কয়—স্নান-পূজাই মহাযজ্ঞসম ফল দিয়ে, তৰ্পণে পিতৃসকল তৃপ্ত হয়, আৰু দুধ-দই-ঘী-মধুৰে অভিষেক কৰিলে স্বৰ্গবাস লাভ হয়। সূৰ্যগ্ৰহণ আদি সময়ত দান-ব্ৰতৰ মহিমা, ব্ৰত-ত্যাগ-সন্ন্যাস আৰু এই ক্ষেত্ৰত মৃত্যু পৰ্যন্তো শুভগতি দায়ক বুলি কোৱা হৈছে। শিৱে অম্বিকা (সৌভাগ্যসুন্দৰী)সহ তাত নিত্যনিবাস ঘোষণা কৰে; ভৃগু শেষত ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰে। শ্ৰৱণমাত্ৰেই পাৱনতা আৰু ফলশ্ৰুতিৰে অধ্যায় সমাপ্ত।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो भृगुः श्रिया चैव समेतः कच्छपं गतः । अभिनन्द्य यथान्यायमुवाच वचनं शुभम्

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে— তেতিয়া ভৃগু শ্ৰীৰ সৈতে কচ্ছপৰ ওচৰলৈ গ’ল। বিধিমতে অভিনন্দন কৰি, তেওঁ শুভ বাক্য ক’লে।

Verse 2

त्वया धृता धरा सर्वा तथा लोकाश्चराचराः । तथैव पुण्यभावत्वात्स्थितस्तत्र महामते

তোমাৰ দ্বাৰাই সমগ্ৰ পৃথিৱী ধাৰিত, আৰু চল-অচলসহ সকলো লোকো। তোমাৰ পুণ্যময় স্বভাৱৰ বাবে, হে মহামতি, তুমি তাতেই সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈ আছা।

Verse 3

चातुर्विद्यस्य संस्थानं करोमि रमया सह । यदि त्वं मन्यसे देव तदादेशय मां विभो

ৰমাৰ সৈতে মিলি মই চতুৰ্বিদ্যাৰ এক আসন-স্থান স্থাপন কৰিব খোজোঁ। যদি তুমি অনুমোদন কৰা, হে দেৱ, তেন্তে হে বিভো, মোক আদেশ দিয়া।

Verse 4

कूर्म उवाच । एवमेव द्विजश्रेष्ठ मम नामाङ्कितं पुरम् । भविष्यति महत्कालं ममोपरि सुसंस्थितम्

কূৰ্ম ক’লে: “এনেকৈয়ে হ’ব, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! মোৰ নামাঙ্কিত এক নগৰ নিশ্চয় হ’ব। বহুকাল ধৰি সি মোৰ ওপৰত সুদৃঢ়ভাৱে স্থিত থাকিব।”

Verse 5

अचलं सुस्थिरं तात न भीः कार्या सुलोचने । एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं कच्छपस्य मुखाच्च्युतम्

“ই অচল আৰু সুস্থিৰ থাকিব, হে তাত; হে সুলোচনে, ভয় কৰিব নালাগে।” কচ্ছপৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত এই শুভ বাক্য শুনি…

Verse 6

हृष्टस्तुष्टः श्रिया सार्द्धं पद्मयोनिसुतो भृगुः । अभीचि उदये प्राप्ते कृतकौतुकमङ्गलः

তেতিয়া পদ্মযোনি (ব্ৰহ্মা)ৰ পুত্ৰ ভৃগু, শ্ৰী (লক্ষ্মী)ৰ সৈতে, আনন্দিত আৰু সম্পূৰ্ণ তুষ্ট হ’ল। অভীচিৰ উদয়ৰ শুভক্ষণ আহিলে, তেওঁ কৌতুক-অভিষেক আৰু শুভ-মঙ্গল আচাৰ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 7

नन्दने वत्सरे माघे पञ्चम्यां भरतर्षभ । शस्ते तु ह्युत्तरायोगे कुम्भस्थे शशिमण्डले

নন্দন বছৰত, মাঘ মাহৰ পঞ্চমী তিথিত—হে ভাৰতশ্ৰেষ্ঠ—উত্তৰায়ণৰ শুভ যোগত, চন্দ্ৰ কুম্ভ ৰাশিত স্থিত থাকোঁতে…

Verse 8

रेवाया उत्तरे तीरे गम्भीरे चाभिवारुणि । प्रागुदक्प्रवणे देशे कोटितीर्थसमन्वितम्

ৰেৱা (নৰ্মদা) নদীৰ উত্তৰ তীৰত, গভীৰ আৰু জলসমৃদ্ধ প্ৰদেশত, পূৰ্বমুখী আৰু জলমুখী ঢাল থকা দেশত—কোটি তীৰ্থেৰে সমন্বিত।

Verse 9

क्रोशप्रमाणं तत्क्षेत्रं प्रासादशतसंकुलम् । अचिरेणैव कालेन तपोबलसमन्वितः । विचिन्त्य विश्वकर्माणं चकार भृगुसत्तमः

সেই ক্ষেত্ৰ এক ক্ৰোশ পৰ্যন্ত বিস্তৃত আছিল আৰু শত শত প্ৰাসাদেৰে পৰিপূৰ্ণ। অতি অল্প সময়তে, তপোবলে সমন্বিত ভৃগুশ্ৰেষ্ঠে বিশ্বকৰ্মাক স্মৰণ-ধ্যান কৰি তাৰ নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 10

ब्राह्मणा वेदविद्वांसः क्षत्रिया राज्यपालकाः । वैश्या वृत्तिरतास्तत्र शूद्राः शुश्रूषकास्त्रिषु

তাত ব্ৰাহ্মণসকল বেদবিদ্যায় পাৰদৰ্শী আছিল; ক্ষত্ৰিয়সকল ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিছিল; বৈশ্যসকল নিজৰ জীৱিকাত ৰত আছিল; আৰু শূদ্ৰসকল তিনিও (উচ্চ বৰ্ণ)ৰ সেৱাত নিয়োজিত আছিল।

Verse 11

एवं श्रिया वृतं क्षेत्रं परमानन्दनन्दितम् । निर्मितं भृगुणा तात सर्वपातकनाशनम् । इति भृगुकच्छोत्पत्तिः

এইদৰে শ্ৰীয়ে বেষ্টিত, পৰমানন্দে আনন্দিত কৰা সেই ক্ষেত্ৰ—হে প্ৰিয়—ভৃগুৱে নিৰ্মাণ কৰিলে, যি সকলো পাপ নাশ কৰে। এইদৰে ভৃগুকচ্ছৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা সমাপ্ত।

Verse 12

मार्कण्डेय उवाच । ततः कालेन महता कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । देवलोकं जगामाशु लक्ष्मीरृषिसमागमे

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত বহু সময় অতিবাহিত হোৱাৰ পিছত, কোনো মধ্যৱৰ্তী কাৰণবশত, ঋষিসভাৰ সময়ত লক্ষ্মী শীঘ্ৰে দেৱলোকলৈ গ’ল।

Verse 13

समर्प्य कुञ्चिकाट्टालं भृगवे ब्रह्मवादिने । पालयस्व यथार्थं वै स्थानकं मम सुव्रत

কুঞ্ছিকা আৰু দ্বাৰৰক্ষাৰ দায়িত্ব ব্ৰহ্মবাদী ভৃগুক অৰ্পণ কৰি তাই ক’লে: “হে সুৱ্ৰত, মোৰ স্থানক ধৰ্মমতে যথাৰ্থভাৱে ৰক্ষা কৰা।”

Verse 14

देवकार्याण्यशेषाणि कृत्वा श्रीः पुनरागता । आजगाम रमा देवी भृगुकच्छं त्वरान्विता

দেৱতাৰ সকলো কাৰ্য সম্পূৰ্ণ কৰি শ্ৰী (ৰমা) পুনৰ উভতি আহিল; ত্বৰিতচিত্তে দেৱী ৰমা ভৃগুকচ্ছলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 15

प्रार्थितं कुञ्चिकाट्टालं स्वगृहं सपरिग्रहम् । भृगुर्यदा तदा पार्थ मिथ्या नास्ति तदा वदत

“কুঞ্ছিকা আৰু কপাট—গৃহসহ অধিকাৰ—ভৃগুৱে যেতিয়া যি দৰে কয়, হে ৰাজন, তেতিয়াই তুমি কোৱা: ‘ই মিছা নহয়’।”

Verse 16

एव विवादः सुमहान्संजातश्च नरेश्वर । ममेति मम चैवेति परस्परसमागमे

এইদৰে, হে নৰেশ্বৰ, অতি বৃহৎ বিবাদ জন্মিল; পৰস্পৰে মুখামুখি হ’লে দুয়ো পক্ষই চিঞৰি উঠিল: “মোৰ! মোৰেই!”

Verse 17

ततः कालेन महता भृगुणा परमर्षिणा । चातुर्विद्यप्रमाणार्थं चकार महतीं स्थितिम्

তাৰ পাছত বহু কাল গ’লত পৰম ঋষি ভৃগুৱে চাৰিবিধ বিদ্যাৰ প্ৰমাণ-মান স্থাপন কৰিবলৈ এক গম্ভীৰ বিধান স্থিৰ কৰিলে।

Verse 18

अस्मदीयं यथा सर्वं नगरं मृगलोचने । चातुर्विद्या द्विजाः सर्वे तथा जानन्ति सुन्दरि

“হে মৃগনয়নী সুন্দৰী, যেনেকৈ এই সমগ্ৰ নগৰখন আমাৰ বুলি কোৱা হয়, তেনেকৈ চাৰিবিধ বিদ্যাত নিপুণ সকলো দ্বিজেও তাকেই জানে, হে মনোহৰী।”

Verse 19

श्रीरुवाच । प्रमाणं मम विप्रेन्द्र चातुर्वण्या न संशयः । मदीयं वा त्वदीयं वा कथयन्तु द्विजोत्तमाः

শ্ৰীয়ে ক’লে: “হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, চাৰিও বৰ্ণ মোৰ প্ৰমাণ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। দ্বিজোত্তমসকলে কওক, ই মোৰ নে তোমাৰ?”

Verse 20

ततः समस्तैर्विबुधैः सम्प्रधार्य परस्परम् । द्विधा तैर्वाक्स्थलं दृष्ट्वा ब्राह्मणा नृपसंहितम्

তাৰ পাছত সকলো বিদ্বানে পৰস্পৰে আলোচনা কৰিলে; ব্ৰাহ্মণসকলে দুয়োটা পক্ষৰ কথা চাই ৰজাৰ সভাত ৰায় দিলে।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

অষ্টাদশ সহস্ৰ লোকে একো উত্তৰ নক’লে। আৰু সেই অষ্টাদশ সহস্ৰৰ মাজত, হে নৃপ, ভৃগুৰ ক্ৰোধৰ ভয়ত এই কথা কোৱা হ’ল—“যাৰ হাতে তালক (কুণ্ডি) আছে, ৰায় তাৰ পক্ষত।”

Verse 22

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी निगमं नैगमैः कृतम् । क्रोधेन महताविष्टा शशाप द्विजपुंगवान्

এই কথা শুনি—পণ্ডিতসকলে ৰচনা কৰা ধৰ্ম-নিগম—সেই দেৱী মহা ক্ৰোধে আৱিষ্ট হৈ শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক শাপ দিলে।

Verse 23

श्रीदेव्युवाच । यस्मात्सत्यं समुत्सृज्य लोभोपहतमानसैः । मदीयं लोपितं स्थानं तस्माच्छृण्वन्तु मे गिरम्

শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: “লোভে আঘাতপ্ৰাপ্ত মন লৈ সত্য ত্যাগ কৰি তোমালোকে মোৰ ন্যায্য স্থান লোপ কৰিলে; সেয়ে এতিয়া মোৰ বাণী শুনা।”

Verse 24

त्रिपौरुषा भवेद्विद्या त्रिपुरुषं न भवेद्धनम् । न द्वितीयस्तु वो वेदः पठितो भवति द्विजाः

“বিদ্যা তিন পুৰুষলৈকে থাকিব, কিন্তু ধন তিন জনলৈও স্থায়ী নহ’ব। আৰু হে দ্বিজসকল, তোমালোকৰ দ্বাৰা দ্বিতীয় বেদ পঢ়া নহ’ব।”

Verse 25

गृहाणि न द्विभौमानि न च भूतिः स्थिरा द्विजाः । पक्षपातेन वो धर्मो न च निःश्रेयभावतः

“হে দ্বিজসকল, তোমালোকৰ ঘৰ দু’ভূমিত দৃঢ়ভাৱে স্থিত নহ’ব, আৰু তোমালোকৰ ভূতি (সমৃদ্ধি) স্থিৰ নহ’ব। পক্ষপাতেই তোমালোকৰ ধৰ্ম চলিব, নিḥশ্ৰেয়সৰ ভাবত নহয়।”

Verse 26

इष्टो गोत्रजनः कश्चिल्लोभेनावृतमानसः । न च द्वैधं परित्यज्य ह्येकं सत्यं भविष्यति

“লোভে আৱৃত মন লৈ কোনো প্ৰিয় গোত্ৰজনো উঠি আহিব। আৰু দ্বৈধতা ত্যাগ নকৰালৈকে একেটা অচল সত্য উদ্ভৱ নহ’ব।”

Verse 27

अद्यप्रभृति सर्वेषामहङ्कारो द्विजन्मनाम् । न पिता पुत्रवाक्येन न पुत्रः पितृकर्मणि

আজি পৰা দ্বিজ-জন্মাসকলৰ মাজত অহংকাৰেই প্ৰবল হ’ব। পিতাই পুত্ৰৰ উপদেশ নুশুনিব, আৰু পুত্ৰই পিতৃকৰ্ম পালন নকৰিব।

Verse 28

अहङ्कारकृताः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः । इति शप्त्वा रमादेवी तदैव च दिवं ययौ

অহংকাৰৰ প্ৰভাৱত সকলোৱে তেনেকুৱাই হ’ব—ইয়াত একো সন্দেহ নাই। এইদৰে শাপ দি ৰমা দেৱী তৎক্ষণাৎ স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 29

ततो गतायां वै लक्ष्म्यां देवा ब्रह्मर्षयोऽमलाः । क्रोधलोभमिदं स्थानं तेऽपि चोक्त्वा दिवं ययुः

তাৰ পিছত লক্ষ্মী গুচি যোৱাত নিৰ্মল দেৱতা আৰু ব্ৰহ্মৰ্ষিসকলে ক’লে, ‘এই স্থান ক্ৰোধ আৰু লোভেৰে ভৰা,’ আৰু তেওঁলোকো স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 30

गतां दृष्ट्वा ततो देवीमृषींश्चैव तपोधनान् । भृगुश्च परमेष्ठी स विषादमगमत्परम् । प्रसादयामास पुनः शङ्करं त्रिपुरान्तकम्

দেৱী গুচি যোৱা আৰু তপোধন ঋষিসকলকো বিদায় হোৱা দেখি, সেই পৰম মহিমান্বিত ভৃগু গভীৰ বিষাদত নিমজ্জিত হ’ল। তাৰ পিছত তেওঁ ত্ৰিপুৰান্তক শংকৰক পুনৰ প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।

Verse 31

तपसा महता पार्थ ततस्तुष्टो महेश्वरः । उवाच वचनं काले हर्षयन् भृगुसत्तमम्

হে পাৰ্থ! মহাতপস্যাত সন্তুষ্ট হৈ মহেশ্বৰে যথাসময়ে বাক্য ক’লে, যিয়ে ঋষিশ্ৰেষ্ঠ ভৃগুক আনন্দিত কৰিলে।

Verse 32

किं विषण्णोऽसि विप्रेन्द्र किं वा सन्तापकारणम् । मयि प्रसन्नेऽपि तव ह्येतत्कथय मेऽनघ

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! তুমি কিয় বিষণ্ণ? তোমাৰ সন্তাপৰ কাৰণ কি? মই তোমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ থাকোঁতেও, হে নিৰ্দোষ, এই কথা মোক কোৱা।

Verse 33

भृगुरुवाच । शापयित्वा द्विजान्सर्वान्पुरा लक्ष्मीर्विनिर्गता । अपवित्रमिदं चोक्त्वा ततो देवा विनिर्गताः

ভৃগুৱে ক’লে: পূৰ্বে সকলো দ্বিজক শাপ দি লক্ষ্মী দেৱী প্ৰস্থান কৰিলে। তাৰ পাছত দেৱতাসকলেও ‘ই অশুচি’ বুলি কৈ ওলাই গ’ল।

Verse 34

ईश्वर उवाच । पुरा मया यथा प्रोक्तं तत्तथा न तदन्यथा । क्रोधस्थानमसंदेहं तथान्यदपि तच्छृणु

ঈশ্বৰে ক’লে: পূৰ্বে মই যিদৰে কৈছিলোঁ, তেনেদৰেই আছে—অন্যথা নহয়। এই স্থান নিঃসন্দেহে ক্ৰোধৰ আসন; এতিয়া ইয়াৰ বিষয়ে আন এটা কথাও শুনা।

Verse 35

तत्र स्थानसमुद्भूता महद्भयविवर्जिताः । ब्राह्मणा मत्प्रसादेन भविष्यन्ति न संशयः

সেই স্থানৰ পৰা নিজেই উদ্ভূত হৈ, মোৰ প্ৰসাদে মহাভয়মুক্ত ব্ৰাহ্মণসকল উদ্ভৱ হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 36

वेदविद्याव्रतस्नाताः सर्वशास्त्रविशारदाः । येऽपि ते शतसाहस्रास्त्वरिता ह्यागतास्त्विह

বেদবিদ্যা আৰু ব্ৰতাচৰণত নিপুণ, ব্ৰত সম্পন্ন কৰি স্নাত, সকলো শাস্ত্ৰত বিশাৰদ—এমনকি তেওঁলোক শতা-সহস্ৰ সংখ্যাতো ত্বৰিতে ইয়ালৈ আহি উপস্থিত হৈছে।

Verse 37

अपठस्यापि मूर्खस्य सर्वावस्थां गतस्य च । उत्तरादुत्तरं शक्रो दातुं न तु भृगूत्तम

অপঠিতজনকো, মূৰ্খজনকো, আৰু সকলো অৱস্থালৈ পতিতজনকো—ইন্দ্ৰই সদায় উত্তৰোত্তৰ উচ্চ বৰ দান কৰিব নোৱাৰে; কিন্তু হে ভৃগুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠ, তুমি তাতকৈও উচ্চ দান দিব পাৰা।

Verse 38

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

এই স্থান ‘কোটিতীৰ্থ’ নামে খ্যাত হ’ব, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে। আজিৰ পৰা আগলৈ, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ, ই নিশ্চয় তেনেকুৱাই হ’ব—সন্দেহ নাই।

Verse 39

मत्प्रसादाद्देवगणैः सेवितं च भविष्यति । भृगुक्षेत्रे मृता ये तु कृमिकीटपतंगकाः

মোৰ প্ৰসাদে ই স্থান দেৱগণৰ দ্বাৰা সেবিত আৰু পূজিত হ’ব। আৰু ভৃগুক্ষেত্ৰত যি কৃমি, কীট আৰু উড়ন্ত পতঙ্গ আদি মৰে…

Verse 40

वासस्तेषां शिवे लोके मत्प्रसादाद्भविष्यति । वृषखाते नरः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम्

মোৰ প্ৰসাদে তেওঁলোকৰ বাস শিৱলোকত হ’ব। আৰু যি নৰে বৃষখাতত স্নান কৰি মহেশ্বৰক পূজা কৰে…

Verse 41

सर्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । भृगुतीर्थे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

…সন্দেহ নোহোৱাকৈ সি সৰ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। ভৃগুতীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে পিতৃলোক আৰু দেৱতাসকললৈ তৰ্পণ অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 42

तस्य ते द्वादशाब्दानि शान्तिं गच्छन्ति तर्पिताः । दधिक्षीरेण तोयेन घृतेन मधुना सह

এইদৰে তৃপ্ত হ’লে পিতৃসকলে বাৰ বছৰলৈ শান্তি লাভ কৰে। তৰ্পণ দধি-ক্ষীৰ মিশ্ৰিত জলে, ঘৃতৰে আৰু মধুসহ অৰ্ঘ্য ৰূপে নিবেদন কৰিব লাগে।

Verse 43

ये स्नपन्ति विरूपाक्षं तेषां वासस्त्रिविष्टपे । मत्प्रसादाद्द्विजश्रेष्ठ सर्वदेवानुसेवितम्

যিসকলে বিৰূপাক্ষক স্নান কৰায়, তেওঁলোকৰ বাস ত্ৰিৱিষ্টপে (স্বৰ্গত) হয়। মোৰ প্ৰসাদে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, সেই লোক সকলো দেৱতাই সেৱা কৰে।

Verse 44

भविष्यति भृगुक्षेत्रं कुरुक्षेत्रादिभिः समम् । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते यवं कृत्वा हिरण्मयम्

ভৱিষ্যতে ভৃগুক্ষেত্ৰ কুৰুক্ষেত্ৰ আদি প্ৰসিদ্ধ ধৰ্মক্ষেত্ৰসমূহৰ সমান পবিত্ৰ হ’ব। সূৰ্যগ্ৰহণ উপস্থিত হ’লে, সোনাৰে যৱ গঢ়ি নিবেদন কৰিব লাগে।

Verse 45

दत्त्वा शिरसि यः स्नाति भृगुक्षेत्रे द्विजोत्तम । अविचारेण तं विद्धि संस्नातं कुरुजाङ्गले

হে দ্বিজোত্তম! যি জনে ভৃগুক্ষেত্ৰত শিৰত বিধিমতে নিবেদন কৰি স্নান কৰে, তাক বিনা বিচাৰে জানিবা—সেইজন কুৰুজাঙ্গল (কুৰুক্ষেত্ৰ)তেই সত্যই স্নাত হৈছে।

Verse 46

अहं चैव वसिष्यामि अम्बिका च मम प्रिया । सर्वदुःखापहा देवी नाम्ना सौभाग्यसुन्दरी

ময়ো ইয়াতেই বাস কৰিম, আৰু মোৰ প্ৰিয়া অম্বিকাও। সকলো দুখ নাশ কৰা সেই দেৱী ‘সৌভাগ্যসুন্দৰী’ নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 47

वसिष्यामि तया देव्या सहितो भृगुकच्छके । एवमुक्त्वा स्थितो देवो भृगुकच्छेऽम्बिका तथा

“মই সেই দেৱীৰ সৈতে ভৃগুকচ্ছত বাস কৰিম।” এইদৰে কৈ দেৱতা ভৃগুকচ্ছতে স্থিৰ হ’ল, আৰু অম্বিকাও তাতেই অৱস্থিত থাকিল।

Verse 48

भृगुस्तु स्वपुरं प्रायाद्ब्रह्मघोषनिनादितम् । ऋग्यजुःसामघोषेण ह्यथर्वणनिनादितम्

তাৰ পাছত ভৃগু নিজৰ নগৰলৈ গ’ল, যি ব্ৰহ্মঘোষে গুঞ্জৰিত; ঋগ্, যজুঃ, সামৰ জপধ্বনিৰে আৰু অথৰ্বণৰ স্তোত্ৰধ্বনিৰেও প্ৰতিধ্বনিত হৈছিল।

Verse 49

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वृषमुत्सृजते नरः । स याति शिवसायुज्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

সেই তীৰ্থত যি নৰে স্নান কৰি তাৰ পিছত ধৰ্মদানে বৃষ (বেল) মুক্ত কৰে, সি শিৱ-সায়ুজ্য লাভ কৰে—এইদৰে শংকৰদেৱে ক’লে।

Verse 50

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा चैत्रे मासि समाचरेत् । दद्याच्च लवणं विप्रे पूज्य सौभाग्यसुन्दरीम्

সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই চৈত্ৰ মাসত স্নান কৰি বিধিমতে অনুশীলন (ব্ৰত) কৰে, সি ব্ৰাহ্মণক লৱণ দান কৰিব আৰু সৌভাগ্যসুন্দৰীক পূজা কৰিব।

Verse 51

गोभूहिरण्यं विप्रेभ्यः प्रीयेतां ललिताशिवौ । न दुःखं दुर्भगत्वं च वियोगं पतिना सह

ব্ৰাহ্মণসকলক গাই, ভূমি আৰু সোণ দান কৰিলে ললিতা আৰু শিৱ প্ৰসন্ন হওক। তেতিয়া দুখ নাথাকিব, দুর্ভাগ্য নাথাকিব, আৰু স্বামীৰ সৈতে বিচ্ছেদো নহ’ব।

Verse 52

प्राप्नोति नारी राजेन्द्र भृगुतीर्थाप्लवेन च । यस्तु नित्यं भृगुं देवं पश्येद्वै पाण्डुनन्दन

হে ৰাজেন্দ্ৰ! ভৃগু-তীৰ্থত স্নান কৰিলে নাৰীয়েও এই পুণ্যফল লাভ কৰে। আৰু যি নিত্য দেৱ ভৃগুৰ দৰ্শন কৰে—হে পাণ্ডুনন্দন—

Verse 53

आ ब्रह्मसदनं यावत्तत्रस्थैर्दैवतैः सह । यत्फलं समवाप्नोति तच्छृणुष्व नृपोत्तम

ব্ৰহ্মাৰ নিজ আবাসলৈকে—তাত বাস কৰা দেৱতাসকলৰ সৈতে—যি ফল তেওঁ লাভ কৰে, সেয়া শুনা, হে নৃপোত্তম।

Verse 54

सुवर्णशृङ्गीं कपिलां पयस्विनीं साध्वीं सुशीलां तरुणीं सवत्साम् । दत्त्वा द्विजे सर्वव्रतोपपन्ने फलं च यत्स्यात्तदिहैव नूनम्

সোনালী শিঙযুক্ত কপিলা গাই—দুধে পূৰ্ণ, সাধ্বী, সুস্বভাব, তৰুণী, আৰু বাছুৰসহ—সকলো ব্ৰত-নিয়মে সম্পন্ন এজন দ্বিজ ব্ৰাহ্মণক দান কৰি, যি পুণ্যফল জন্মে, সেয়া নিশ্চয় এই পবিত্ৰ স্থলতেই লাভ হয়।

Verse 55

समाः सहस्राणि तु सप्त वै जले म्रियेल्लभेद्द्वादशवह्निमध्ये । त्यजंस्तनुं शूरवृत्त्या नरेन्द्र शक्रातिथ्यं याति वै मर्त्यधर्मा

হে নৰেন্দ্ৰ! যি মর্ত্যধৰ্মে শূৰবৃত্তি অনুসৰি দেহ ত্যাগ কৰে—জলত সাত হাজাৰ বছৰ মৰি থাকিলেও, বা বাৰটা অগ্নিৰ মাজত—সেইজন শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ অতিথি-সন্মান লাভ কৰে।

Verse 56

आख्यानमेतच्च सदा यशस्यं स्वर्ग्यं धन्यं पुत्र्यमायुष्यकारि । शृण्वंल्लभेत्सर्वमेतद्धि भक्त्या पर्वणि पर्वण्याजमीढस्सदैव

এই আখ্যানে সদায় যশদায়ক, স্বৰ্গপ্ৰদ, ধন্য, মঙ্গলময়, পুত্ৰদায়ক আৰু আয়ুষ্যবর্ধক। যি ভক্তিৰে ইয়াক শোনে—বিশেষকৈ পৰ্ব-পৰ্বণি আৰু পবিত্ৰ উপলক্ষে—সেইজন নিশ্চয় এই সকলো ফল লাভ কৰে, হে অজমীঢ়-বংশধৰ।

Verse 57

संन्यासं कुरुते यस्तु भृगुतीर्थे विधानतः । स मृतः परमं स्थानं गच्छेद्वै यच्च दुर्लभम्

যি ভৃগুতীৰ্থত বিধি অনুসাৰে সন্ন্যাস গ্ৰহণ কৰে, সি মৃত্যুৰ পিছত সেই পৰম ধামলৈ গমন কৰে, যি লাভ কৰাটো অতি দুৰ্লভ।

Verse 58

एतच्छ्रुत्वा भृगुश्रेष्ठो देवदेवेन भाषितम् । प्रहृष्टवदनो भूत्वा तत्रैव संस्थितो द्विजः

দেৱদেৱে উচ্চাৰিত এই বাক্য শুনি ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ ঋষি ভৃগু আনন্দে উজ্জ্বল মুখেৰে তাতেই অৱস্থিত থাকিল, সেই দ্বিজ মুনি।

Verse 59

तिरोभावं गते देवे भृगुः श्रेष्ठो द्विजोत्तमः । स्वमूर्ति तत्र मुक्त्वा तु ब्रह्मलोकं जगाम ह

দেৱতা অদৃশ্য হোৱাত, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ ভৃগু তাতেই নিজৰ দেহ-মূর্তি ত্যাগ কৰি ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰিলে।

Verse 60

भृगुकच्छस्य चोत्पत्तिः कथिता तव पाण्डव । संक्षेपेण महाराज सर्वपामप्रणाशनी

হে পাণ্ডৱ, হে মহাৰাজ, ভৃগুকচ্ছৰ উৎপত্তি তোমাক সংক্ষেপে কোৱা হ’ল—এই পবিত্ৰ কাহিনী সকলো পাপ আৰু ক্লেশ নাশ কৰে।

Verse 61

एतत्पुण्यं पापहरं क्षेत्रं देवेन कीर्तितम् । चतुर्युगसहस्रेण पितामहदिनं स्मृतम्

এই পুণ্যময়, পাপহৰ ক্ষেত্ৰখন দেৱে কীৰ্তন কৰিছে; আৰু পিতামহ (ব্ৰহ্মা)ৰ এক দিন চতুৰ্যুগৰ হাজাৰ চক্ৰে গঠিত বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 62

प्राप्ते ब्रह्मदिने विप्रा जायते युगसम्भवः । न पश्यामि त्विदं क्षेत्रमिति रुद्रः स्वयं जगौ

হে বিপ্ৰসকল, ব্ৰহ্মাৰ দিন উপস্থিত হ’লে যুগসমূহ পুনৰ উদ্ভৱ হয়; তথাপি ৰুদ্ৰে নিজে ক’লে—“তেতিয়াও মই এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰক দৰ্শন নথামো।”

Verse 63

यः शृणोति त्विदं भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । स याति परमं लोकमिति रुद्रः स्वयं जगौ

যি কোনো ভক্তিৰে এই কথা শ্ৰৱণ কৰে—নাৰী হওক বা পুৰুষ—সেইজন পৰম লোকলৈ গমন কৰে; এইদৰে ৰুদ্ৰে নিজে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 64

देवखाते नरः स्नात्वा पिण्डदानादिसत्क्रियाम् । यां करोति नृपश्रेष्ठ तामक्षयफलां विदुः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, দেবখাতে স্নান কৰি মানুহে পিণ্ডদান আদি যি পুণ্যক্ৰিয়া কৰে, সেইটোক অক্ষয় ফলদায়ক বুলি জনা যায়।

Verse 65

य इमं शृणुयाद्भक्त्या भृगुकच्छस्य विस्तरम् । कोटितीर्थफलं तस्य भवेद्वै नात्र संशयः

যি কোনো ভক্তিৰে ভৃগুকচ্ছৰ এই বিস্তৃত বৰ্ণনা শ্ৰৱণ কৰে, তাৰ বাবে কোটিটীৰ্থফল লাভ হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 182

अध्याय

অধ্যায় (অধ্যায়-শিৰোনাম)।