Adhyaya 167

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले त्वच्चिह्नेनोपलक्षितम् । तीर्थमेतन्ममाख्याहि सम्भवं च महामुने

যুধিষ্ঠিৰ ক’লে: হে মহামুনে, নর্মদাৰ দক্ষিণ তীৰত আপোনাৰ চিহ্নেৰে চিহ্নিত এই তীৰ্থৰ কথা মোক কওক, আৰু ইয়াৰ উৎপত্তিও বৰ্ণনা কৰক।

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगस्यादौ दक्षिणे गिरिमुत्तमम् । विन्ध्यं सर्वगुणोपेतं नियतो नियताशनः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: বহু আগতে, কৃতযুগৰ আৰম্ভণিতে, দক্ষিণ দিশত, সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ উত্তম বিন্ধ্য পৰ্বতলৈ মই গ’লোঁ; নিয়ম-সংযমত স্থিৰ আৰু মিতাহাৰী আছিলোঁ।

Verse 3

ऋषिसङ्घैः कृतातिथ्यो दण्डके न्यवसं चिरम् । उषित्वा सुचिरं कालं वर्षाणामयुतं सुखी

ঋষিসমূহে মোক অতিথিৰূপে সন্মান দিলে; দণ্ডক অৰণ্যত মই বহুদিন বাস কৰিলোঁ। অতি দীঘল সময়—দশ হাজাৰ বছৰ—থাকি মই সুখী আৰু সন্তুষ্ট আছিলোঁ।

Verse 4

तानृषीन् समनुज्ञाप्य शिष्यैरनुगतस्ततः । निवृत्तः सुमहाभाग नर्मदाकूलमागतः

সেই ঋষিসকলৰ পৰা অনুমতি লৈ, তাৰ পিছত শিষ্যসকলৰ সৈতে, হে মহাভাগ, মই প্ৰস্থান কৰি নর্মদাৰ তীৰলৈ আহিলোঁ।

Verse 5

पुण्यं च रमणीयं च सर्वपापविनाशनम् । कृत्वाहमास्पदं तत्र द्विजसंघसमायुतः

তাত মই এক পুণ্যময় আৰু মনোৰম স্থানত—যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে—দ্বিজসমূহৰ সংঘৰ সৈতে নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলোঁ।

Verse 6

ब्रह्मचारिभिराकीर्णं गार्हस्थ्ये सुप्रतिष्ठितैः । वानप्रस्थैश्च यतिभिर्यताहारैर्यतात्मभिः

সেই পবিত্ৰ অঞ্চল ব্ৰহ্মচাৰীৰে ভৰি আছিল; গাৰ্হস্থ্যত সুপ্ৰতিষ্ঠিত গৃহস্থসকল, আৰু লগতে বনপ্ৰস্থ আৰু যতি—যিসকল আহাৰত সংযমী আৰু মনত আত্মসংযত।

Verse 7

तपस्विभिर्महाभागैः कामक्रोधविवर्जितैः । तत्राहं वर्षमयुतं तपः कृत्वा सुदारुणम्

তাত, কাম আৰু ক্ৰোধবিহীন সেই মহাভাগ তপস্বীসকলৰ মাজত, মই দহ হাজাৰ বছৰ ধৰি অতি কঠোৰ তপস্যা কৰিলোঁ।

Verse 8

आराधयं वासुदेवं प्रभुं कर्तारमीश्वरम् । जपंस्तपोभिर्नियमैर्नर्मदाकूलमाश्रितः

নর্মদাৰ তীৰ আশ্ৰয় কৰি, মই প্ৰভু কৰ্তা ঈশ্বৰ বাসুদেৱক আৰাধনা কৰিলোঁ; জপ, তপ আৰু নিয়ম-অনুষ্ঠানত নিমগ্ন হৈ।

Verse 9

ततस्तौ वरदौ देवौ समायातौ युधिष्ठिर । प्रत्यक्षौ भास्करौ राजन्नुमाश्रीभ्यां विभूषितौ

তেতিয়া সেই দুজন বৰদাতা দেৱ, হে যুধিষ্ঠিৰ, তাত উপস্থিত হ’ল; প্ৰত্যক্ষ সূৰ্যসম দীপ্তিমান, উমা আৰু শ্ৰীৰ অলংকাৰে বিভূষিত, হে ৰাজন।

Verse 10

प्रणम्याहं ततो देवौ भक्तियुक्तो वचोऽब्रुवम् । भवन्तौ प्रार्थयामि स्म वरार्हौ वरदौ शिवौ

তাৰ পাছত মই ভক্তিসহ সেই দুজন দেৱক প্ৰণাম কৰি ক’লোঁ: ‘হে শিৱস্বরূপ, বৰাৰ্হ আৰু বৰদাতা, মই আপোনালোক দুয়োকে প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।’

Verse 11

धर्मस्थितिं महाभागौ भक्तिं वानुत्तमां युवाम् । अजरो व्याधिरहितः पञ्चविंशतिवर्षवत् । अस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं सह देवैरसंशयम्

‘হে মহাভাগ, মোক ধৰ্মত স্থিতি আৰু সৰ্বোত্তম ভক্তি দান কৰক। মোক অজৰ আৰু ব্যাধিৰহিত কৰক, যেন সদায় পঁচিশ বছৰৰ। আৰু আপোনালোক দেৱসকলৰ সৈতে নিঃসন্দেহে এই স্থানতে সদায় নিবাস কৰক।’

Verse 12

एवमुक्तौ मया पार्थ तौ देवौ कृष्णशङ्करौ । मामूचतुः प्रहृष्टौ तौ निवासार्थं युधिष्ठिर

এইদৰে মই কোৱাৰ পাছত, হে পাৰ্থ, সেই দুজন দেৱ—কৃষ্ণ আৰু শংকৰ—আনন্দিত হৈ, হে যুধিষ্ঠিৰ, তেওঁলোকৰ নিবাস বিষয়ে মোক উত্তৰ দিলে।

Verse 13

देवावूचतुः । अस्मिन्स्थाने स्थितौ विद्धि सह देवैः सवासवैः । एवमुक्त्वा ततो देवौ तत्रैवान्तरधीयताम्

দেৱদ্বয়ে ক’লে: ‘জানি থোৱা, আমি এই স্থানতে দেৱসকলৰ সৈতে, ইন্দ্ৰসহ, স্থিত থাকিম।’ এইদৰে ক’ই দেৱদ্বয় তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 14

अहं च स्थापयित्वा तौ शङ्करं कृष्णमव्ययम् । कृतकृत्यस्ततो जातः सम्पूज्य सुसमाहितः

মই সেই দুজন—শংকৰ আৰু অবিনাশী কৃষ্ণ—স্থাপন কৰি কৃতকাৰ্য হ’লোঁ; তাৰ পাছত মন একাগ্ৰ কৰি তেওঁলোকক সম্পূৰ্ণভাৱে পূজা কৰিলোঁ।

Verse 15

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । मार्कण्डेश्वरनाम्ना वै विष्णुं त्रिभुवनेश्वरम्

সেই তীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে পৰমেশ্বৰক পূজা কৰিব লাগে—‘মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ’ নামে খ্যাত, ত্ৰিভুৱনৰ ঈশ্বৰ বিষ্ণুক।

Verse 16

स गच्छेत्परमं स्थानं वैष्णवं शैवमेव च । घृतेन पयसा वाथ दध्ना च मधुना तथा

এনে পূজা কৰিলে সি পৰম স্থান লাভ কৰে—বৈষ্ণৱো আৰু শৈৱো দুয়ো ধাম। (বিধি) ঘিউ, গাখীৰ, দধি আৰু মধুৰে কৰা উচিত।

Verse 17

नार्मदेनोदकेनाथ गन्धधूपैः सुशोभनैः । पुष्पोपहारैश्च तथा नैवेद्यैर्नियतात्मवान्

হে প্ৰভু! নৰ্মদাৰ জলেৰে, সুন্দৰ গন্ধ-ধূপেৰে, ফুলৰ উপহাৰেৰে আৰু নৈবেদ্যৰে—নিয়তচিত্ত ভক্তে পূজা কৰক।

Verse 18

एवं विष्णोः प्रकुर्वीत जागरं भक्तितत्परः । स्नानादीनि तथा राजन्प्रयतः शुचिमानसः

এইদৰে ভক্তিত তৎপৰ হৈ বিষ্ণুৰ বাবে জাগৰণ কৰিব লাগে; আৰু হে ৰাজন, যত্নসহ শুচি মন লৈ স্নান আদি অন্যান্য আচাৰো পালন কৰিব লাগে।

Verse 19

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । द्वादश्यां कारयेद्देवपूजनं वैष्णवो नरः

জ্যেষ্ঠ মাহৰ শুক্ল পক্ষত, চতুৰ্দশী তিথিত উপবাস কৰি, বৈষ্ণৱ নৰে দ্বাদশী তিথিত ভগৱান বিষ্ণুৰ পূজা আয়োজন কৰিব।

Verse 20

एवं कृत्वा चतुर्दश्यामेकादश्यां नरोत्तम । वैष्णवं लोकमाप्नोति विष्णुतुल्यो भवेन्नरः

এইদৰে চতুৰ্দশী আৰু একাদশী তিথিত বিধি সম্পন্ন কৰি, হে নৰোত্তম, সি বৈষ্ণৱ লোক লাভ কৰে আৰু সেই নৰ বিষ্ণুৰ সমান মহিমাময় হয়।

Verse 21

माहेश्वरे च राजेन्द्र गणवन्मोदते पुरे । श्राद्धं च कुरुते तत्र पितॄनुद्दिश्य सुस्थिरः

আৰু হে ৰাজেন্দ্ৰ, মাহেশ্বৰ নগৰত সি শিৱৰ গণসদৃশ হৈ আনন্দ কৰে। তাত দৃঢ় সংকল্পে পিতৃলোকক উদ্দেশ্য কৰি শ্ৰাদ্ধো সম্পন্ন কৰে।

Verse 22

तस्य ते ह्यक्षयां तृप्तिं प्राप्नुवन्ति न संशयः । नर्मदायां द्विजः स्नात्वा मौनी नियतमानसः

তাৰ বাবে সেই পিতৃগণে নিশ্চয়েই অক্ষয় তৃপ্তি লাভ কৰে—সন্দেহ নাই। নর্মদাত স্নান কৰি, দ্বিজে মৌন ব্ৰত ধৰি মন নিয়ন্ত্ৰিত কৰি (বিধি আগবঢ়ায়)।

Verse 23

उपास्य सन्ध्यां तत्रस्थो जपं कृत्वा सुशोभनम् । तर्पयित्वा पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाविधि

তাত অৱস্থান কৰি সন্ধ্যা উপাসনা কৰি আৰু সুন্দৰ জপ সম্পন্ন কৰি, বিধি অনুসাৰে পিতৃ, দেৱতা আৰু মানুহকো তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে।

Verse 24

कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा मार्कण्डेशस्य वा पुनः । ऋग्यजुःसाममन्त्रांश्च जपेदत्र प्रयत्नतः

কৃষ্ণৰ সন্মুখত থিয় হৈ—অথবা পুনৰ মাৰ্কণ্ডেয়ৰ আগত—ইয়াত যত্নসহ ঋগ্, যজুঃ আৰু সামবেদৰ মন্ত্ৰসমূহ জপ কৰিব লাগে।

Verse 25

ऋचमेकां जपेद्यस्तु ऋग्वेदस्य फलं लभेत् । यजुर्वेदस्य यजुषा साम्ना सामफलं लभेत्

যি কোনোবাই ঋগ্বেদৰ এটা মাত্ৰ ঋচাও জপ কৰে, সি ঋগ্বেদৰ ফল লাভ কৰে; যজুঃ মন্ত্ৰে যজুৰ্বেদৰ ফল, আৰু সামন গীতে সামবেদৰ ফল পায়।

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । मृतप्रजा तु या नारी वन्ध्या स्त्रीजननी तथा

এজন ব্ৰাহ্মণকো বিধিমতে ভোজন কৰালে যেন কোটিজনক ভোজন কৰোৱা হয়। আৰু যি নাৰীৰ সন্তান মৃত্যু হৈছে, লগতে যি বন্ধ্যা, সেয়াও সন্তান লাভৰ যোগ্যতা পায়।

Verse 27

रुद्रांस्तु विधिवज्जप्त्वा ब्राह्मणो वेदतत्त्ववित् । लिङ्गस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थापयेत्कलशं शिवम्

বিধিমতে ৰুদ্ৰ-মন্ত্ৰ জপ কৰি, বেদ-তত্ত্বজ্ঞানী ব্ৰাহ্মণে লিঙ্গৰ দক্ষিণ পাৰ্শ্বত শিৱ-কলশ স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 28

रुद्रैकादशभिर्मन्त्रैः स्नापयेत्कलशाम्भसा । पुत्रमाप्नोति राजेन्द्र दीर्घायुषमकल्मषम्

এগাৰটা ৰুদ্ৰ-মন্ত্ৰে কলশৰ জলেৰে স্নান কৰাব লাগে। হে ৰাজেন্দ্ৰ, তেনে কৰিলে দীৰ্ঘায়ু আৰু নিৰ্মল পুত্ৰ লাভ হয়।

Verse 29

मार्कण्डेश्वरवृक्षान्यो दूरस्थानपि पश्यति । ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते शङ्करोऽब्रवीत्

মাৰ্কণ্ডেশ্বৰ বৃক্ষৰ কৃপাৰে মানুহে দূৰত থকা বস্তুবোৰো দেখা পায়; আৰু ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—এইদৰে শংকৰে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 30

य इदं शृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा नृपसत्तम । सर्वपापविशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! যি কোনো ভক্তিভাৱে এই কথা শুনে বা পাঠ কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা শুদ্ধচিত্ত হয়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 31

इदं यशस्यमायुष्यं धन्यं दुःखप्रणाशनम् । पठतां शृण्वतां वापि सर्वपापप्रमोचनम्

এই বৃত্তান্ত যশ আৰু দীঘল আয়ু দান কৰে; ই ধন্য আৰু দুঃখনাশক। যিসকলে পাঠ কৰে বা কেৱল শুনেও, তেওঁলোকে সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি পায়।

Verse 167

। अध्याय

ইয়াতে অধ্যায় সমাপ্ত।