
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় সাঁৱাউৰা নামৰ ‘উত্তম’ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে, য’ত ভানু (সূৰ্য)ৰ বিশেষ সান্নিধ্য আছে আৰু দেৱ-অসুৰ সকলোৱে সূৰ্যক আৰাধনা কৰে। এই তীৰ্থক গভীৰ দুখত নিমজ্জিত লোকৰ আশ্ৰয় বুলি কোৱা হৈছে—শাৰীৰিক অক্ষমতা, ৰোগসদৃশ যন্ত্ৰণা, পৰিত্যাগ আৰু সামাজিক একাকিত্বত পীড়িতসকলৰ বাবে। নর্মদা তীৰত অৱস্থিত সাঁৱাউৰনাথ তেওঁলোকৰ ৰক্ষক, আৰ্তিহৰ আৰু দুখনাশক বুলি প্ৰশংসিত। বিধান অনুসাৰে এক মাহ ধৰি নিৰন্তৰ তীৰ্থস্নান কৰি ভাস্কৰ (সূৰ্য)ৰ পূজা কৰিব লাগে। ইয়াৰ ফল দিশাদিশৰ সাগৰত স্নানৰ সমান বুলি কোৱা হৈছে, আৰু যৌৱন, প্ৰৌঢ় আৰু বাৰ্ধক্যত সঞ্চিত পাপ স্নানমাত্ৰে নাশ হয় বুলি ঘোষণা কৰে। ৰোগ, দাৰিদ্ৰ্য আৰু ইষ্টবিয়োগ দূৰ হয়; সাত জন্মলৈকে শুভফল বিস্তাৰিত হয়। সপ্তমী তিথিত উপবাস আৰু ৰক্তচন্দনসহ অৰ্ঘ্যদান বিশেষ পুণ্যদায়ক। নর্মদাজল সৰ্বপাপনাশিনী বুলি স্তৱ কৰা হৈছে; স্নান কৰি সাঁৱাউৰেশ্বৰ দৰ্শন কৰা ভক্ত ধন্য, আৰু প্ৰলয় পৰ্যন্ত সূৰ্যলোকবাস লাভ কৰে বুলি উপসংহাৰ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सांवौरं तीर्थमुत्तमम् । यत्र संनिहितो भानुः पूज्यमानः सुरासुरैः
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পিছত, হে মহাৰাজ, উত্তম সাঁৱৌৰ তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; য’ত ভানু (সূৰ্যদেৱ) প্ৰত্যক্ষভাবে সংনিহিত, আৰু দেৱ-অসুৰ সকলোৱে পূজা কৰে।
Verse 2
तत्र ये पङ्गुतां प्राप्ताः शीर्णघ्राणनखा नराः । दद्रुमण्डलभिन्नाङ्गा मक्षिकाकृमिसंकुलाः
তাত এনে মানুহো আছে যিসকল লেঙেৰা হৈছে—যিসকলৰ নাক আৰু নখ ক্ষয়প্ৰাপ্ত, দাদ-মণ্ডল সদৃশ ফোঁহাৰে অঙ্গ বিদীৰ্ণ, আৰু মাখি-কিড়াৰ দলেৰে পীড়িত—(উপশম বিচাৰি আহে)।
Verse 3
मातापितृभ्यां रहिता भ्रातृभार्याविवर्जिताः । अनाथा विकला व्यङ्गा मग्ना ये दुःखसागरे
মাতৃ-পিতৃহীন, ভ্ৰাতা আৰু পত্নীবিহীন—অনাথ, দুর্বল আৰু বিকলাঙ্গ—যিসকল দুঃখ-সাগৰত নিমজ্জিত, তেওঁলোকেও (সেই ঠাইত আশ্ৰয় পায়)।
Verse 4
तेषां नाथो जगद्योनिर्नर्मदातटमाश्रितः । सांवौरनाथो लोकानामार्तिहा दुःखनाशनः
তেওঁলোকৰ নাথ হৈছে জগতৰ উৎস, নর্মদাৰ তীৰত আশ্ৰিত—সাঁৱৌৰনাথ; লোকসকলৰ আৰ্তিহৰ, দুঃখনাশক।
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा मासमेकं निरन्तरम् । पूजयेद्भास्करं देवं तस्य पुण्यफलं शृणु
সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই স্নান কৰি এক সম্পূৰ্ণ মাহ নিৰন্তৰ ভাস্কৰ দেৱৰ পূজা কৰে—তেওঁ লাভ কৰা পুণ্যফল শুনা।
Verse 6
यत्फलं चोत्तरे पार्थ तथा वै पूर्वसागरे । दक्षिणे पश्चिमे स्नात्वा तत्र तीर्थे तु तत्फलम्
উত্তৰৰ পবিত্ৰ জলে আৰু পূৰ্ব সাগৰত স্নান কৰিলে যি ফল লাভ হয়—দক্ষিণ আৰু পশ্চিম সাগৰত স্নান কৰিলেও—সেই একে ফল সেই তীৰ্থত স্নান কৰিলেই পোৱা যায়।
Verse 7
कौमारे यौवने पापं वार्द्धके यच्च संचितम् । तत्प्रणश्यति सांवौरे स्नानमात्रान्न संशयः
শৈশৱ, যৌৱন আৰু বাৰ্ধক্যত সঞ্চিত যি পাপ, সেয়া সাঁৱৌৰত কেৱল স্নান মাত্ৰেই নাশ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 8
न व्याधिर्नैव दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् । सप्तजन्मानि राजेन्द्र सांवौरपरिसेवनात्
হে ৰাজেন্দ্ৰ, সাঁৱৌৰৰ আশ্ৰয় লৈ সেৱা কৰিলে সাত জন্মলৈকে ন ৰোগ থাকে, ন দাৰিদ্ৰ্য, ন প্ৰিয়জনৰ বিচ্ছেদ।
Verse 9
सप्तम्यामुपवासेन तद्दिने चाप्युपोषिते । स तत्फलमवाप्नोति तत्र स्नात्वा न संशयः
সপ্তমীত উপবাস কৰি, আৰু সেই দিনটো উপোষিত হৈ, যিয়ে তাত স্নান কৰে সি নিশ্চয়েই তাৰ ফল লাভ কৰে—সন্দেহ নাই।
Verse 10
रक्तचन्दनमिश्रेण यदर्घ्येण फलं स्मृतम् । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! ৰক্তচন্দন-মিশ্ৰিত অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিলে যি ফল শাস্ত্ৰে কোৱা হৈছে, সেই তীৰ্থত স্নান কৰিলে মানুহে একে ফলেই লাভ কৰে।
Verse 11
नर्मदासलिलं रम्यं सर्वपातकनाशनम् । निरीक्षितं विशेषेण सांवौरेण महात्मना
নর্মদাৰ মনোৰম জল সকলো পাপ নাশ কৰে; মহাত্মাই সাঁৱৌৰাত বিশেষ ভক্তি-শ্ৰদ্ধাৰে তাক দৰ্শন কৰিলে।
Verse 12
ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा पश्यन्ति देवेशं सांवौरेश्वरमुत्तमम्
ধন্য সেই মহাত্মাসকল; তেওঁলোকৰ জন্ম সঁচাকৈ সুজীৱিত। স্নান কৰি তেওঁলোকে দেৱেশ—উত্তম সাঁৱৌৰেশ্বৰক দৰ্শন কৰে।
Verse 13
सूर्यलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्
সেইজন ভূত-সম্প্লৱ (মহাপ্ৰলয়) পৰ্যন্ত সূৰ্যলোকত বাস কৰে।
Verse 164
। अध्याय
অধ্যায় (অধ্যায়-শিৰোনাম/সমাপ্তি-চিহ্ন)।