
অধ্যায় ১৬১ত মাৰ্কণ্ডেয় ঋষিয়ে ৰজা যুধিষ্ঠিৰক সৰ্পতীৰ্থ দৰ্শনৰ বিধি বুজাই দিয়ে। এই তীৰ্থ অতি বিশিষ্ট বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াত মহান নাগসকলে ঘোৰ তপস্যাৰে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল। বাসুকি, তক্ষক, ঐৰাৱত, কালিয়, কৰ্কোটক, ধনঞ্জয়, শঙ্খচূড়, ধৃতৰাষ্ট্ৰ, কুলিক, বামন আদি নাগ আৰু তেওঁলোকৰ বংশ-পরম্পৰা উল্লেখ কৰি, তপস্যাৰ ফলত সন্মান আৰু ভোগ দুয়োটাই লাভ হয় বুলি তীৰ্থ-মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰা হৈছে। তাৰ পিছত আচাৰ-ধৰ্মৰ উপদেশ: সৰ্পতীৰ্থত স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেৱতালৈ তৰ্পণ দিলে, শংকৰৰ পূৰ্বঘোষণা অনুসাৰে, বাজপেয় যজ্ঞসম পুণ্য লাভ হয়। লগতে কোৱা হৈছে—ইয়াত স্নান কৰা তীৰ্থযাত্ৰী সাপ-বিছা আদি ভয়ৰ পৰা ৰক্ষিত থাকে। মাৰ্গশীৰ্ষ কৃষ্ণ অষ্টমীত বিশেষ ব্ৰত: উপবাস, শুচিতা পালন কৰি তিলৰে লিঙ্গ পূৰণ কৰি গন্ধ-পুষ্পে পূজা, তাৰ পাছত প্ৰণাম আৰু ক্ষমা/প্ৰায়শ্চিত্ত। ফলশ্ৰুতিত তিল আৰু অৰ্পণ অনুসাৰে স্বৰ্গভোগ, আৰু পিছত শুদ্ধ কুলত জন্ম, সৌন্দৰ্য, শ্ৰী আৰু মহাধনৰ প্ৰাপ্তি প্ৰতিশ্ৰুত।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सर्पतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महासर्पास्तपस्तप्त्वा युधिष्ठिर
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাৰাজ, তুমি সৰ্পতীৰ্থ নামৰ অনুত্তম তীৰ্থলৈ যোৱা; য’ত মহাসৰ্পসকল তপস্যা কৰি সিদ্ধি লাভ কৰিছিল, হে যুধিষ্ঠিৰ।
Verse 2
वासुकिस्तक्षको घोरः सार्प ऐरावतस्तथा । कालियश्च महाभागः कर्कोटकधनंजयौ
বাসুকি, ভয়ংকৰ তক্ষক, সাৰ্প, আৰু তদুপৰি ঐৰাৱত; আৰু মহাভাগ কালিয়, লগতে কৰ্কোটক আৰু ধনঞ্জয়—
Verse 3
शङ्खचूडो महातेजा धृतराष्ट्रो वृकोदरः । कुलिको वामनश्चैव तेषां ये पुत्रपौत्रिणः
মহাতেজস্বী শঙ্খচূড়, ধৃতৰাষ্ট্ৰ, বৃকোদৰ, কুলিক আৰু বামন—আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰসকল।
Verse 4
तत्र तीर्थे महापुण्ये तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । भुञ्जन्ति विविधान्भोगान्क्रीडन्ति च यथासुखम्
সেই মহাপুণ্য তীৰ্থত অতি দুঃসাধ্য তপস্যা কৰি, তেওঁলোকে নানাবিধ ভোগ উপভোগ কৰে আৰু ইচ্ছামতে সুখে ক্ৰীড়া কৰে।
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পিতৃসকল আৰু দেবতাসকলক তৰ্পণ কৰে, শংকৰে প্ৰাচীনকালত কৈছিল—তাৰ ফল বাজপেয় যজ্ঞৰ ফলৰ সমান।
Verse 6
स्नातानां सर्पतीर्थे तु नराणां भुवि भारत । सर्पवृश्चिकजातिभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
হে ভাৰত! সৰ্প-তীৰ্থত স্নান কৰা মানুহৰ বাবে পৃথিৱীত ক’তাও সাপ আৰু বিচ্ছুৰ জাতিৰ পৰা কোনো ভয় নাথাকে।
Verse 7
मृतो भोगवतीं गत्वा पूज्यमानो महोरगैः । नागकन्यापरिवृतो महाभोगपतिर्भवेत्
মৃত্যুৰ পিছত সি ভোগৱতীলৈ গৈ মহোৰগসকলৰ দ্বাৰা পূজিত হয়; নাগকন্যাসকলৰ পৰিবেষ্টিত হৈ মহাভোগৰ অধিপতি হয়।
Verse 8
मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्
মাৰ্গশীৰ্ষ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ অষ্টমী তিথিত উপবাস কৰি শুচি হৈ শিৱলিঙ্গত তিল অৰ্পণ কৰিব; আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে গন্ধ-সুগন্ধি আৰু পুষ্পেৰে যথাবিধি সমাৰ্চনা কৰিব।
Verse 9
एवं विधाय विधिवत्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नरेश्वर
এইদৰে বিধিপূৰ্বক কৰ্ম সম্পন্ন কৰি প্ৰণিপাত কৰি ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিব। হে নৰেশ্বৰ, সেই ব্ৰতৰ যি ফল নিৰ্দেশিত, সেয়া এতিয়া শুনা।
Verse 10
तिलास्तत्र च यत्संख्याः पत्रपुष्पफलानि च । तावत्स्वर्गपुरे राजन्मोदते कालमीप्सितम्
হে ৰাজন, তাত যিমান তিল আছে আৰু যিমান পাতা, পুষ্প আৰু ফল অৰ্পিত হয়, সিমানেই সময়লৈ সি স্বৰ্গপুৰীত আনন্দেৰে বাস কৰি ইচ্ছিত কাল ভোগ কৰে।
Verse 11
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले । सुरूपः सुभगश्चैव धनकोटिपतिर्भवेत्
তাৰ পিছত স্বৰ্গৰ পৰা পুণ্য ক্ষয় হোৱাত সি পতিত হৈ নিৰ্মল কুলত জন্ম লয়। সুৰূপ আৰু সৌভাগ্যবান হৈ, সি কোটি ধনৰ অধিপতি হয়।
Verse 161
। अध्याय
অধ্যায় সমাপ্ত।