Adhyaya 156

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर । शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते

শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে নৰেশ্বৰ, লোকসমূহত বা পৃথিৱীত এনে কোনো তীৰ্থ নাই, যাক কোনো উপমাৰে শুক্লতীৰ্থৰ সমান বুলি গোৱা হয়।

Verse 2

शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्

শুক্লতীৰ্থ নর্মদাত অৱস্থিত এক মহাতীৰ্থ; পূব আৰু উত্তৰমুখী ঢাল থকা দেশত, মুনিসংঘৰ দ্বাৰা নিত্য সেৱিত।

Verse 3

वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः

বৈশাখ মাহত, কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, উমাৰ সৈতে শংকৰ স্বয়ং কৈলাসৰ পৰা আহে।

Verse 4

मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः

মধ্যাহ্নত স্নান কৰি, আত্মাই আত্মাক দৰ্শন কৰে; ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-ইন্দ্ৰসহ শ্বেত তীৰ্থত সমাধিস্থ থাকে।

Verse 5

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम । ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने

হে নৰোত্তম! বিশেষকৈ কাৰ্ত্তিকত আৰু বৈশাখতো, সেই তীৰ্থত স্নান কৰি, সেই দিনাই ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-মহাদেৱক দৰ্শন কৰে।

Verse 6

देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्

দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ, দেৱসকলৰ সৈতে বায়ুমাৰ্গত অৱস্থিত হৈ, কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত স্নান কৰি শংকৰক দৰ্শন কৰে।

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः । तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्

গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা, যক্ষ, সিদ্ধ, বিদ্যাধৰ আৰু নাগসকলেও—সেই দিনা দেৱেশ্বৰক দৰ্শন কৰি পাপমল ত্যাগ কৰে।

Verse 8

अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्

শুক্ল তীৰ্থ অর্ধ যোজন বিস্তৃত আৰু তাৰ অর্ধেক দীঘল; ই মহাপুণ্যদায়ক আৰু মহাপাতক নাশক।

Verse 9

यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः । तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः

হে নরোত্তম! য’ত স্থিত লোকৰ দৃষ্টিত গছৰ শীৰ্ষো দেখা যায়, তাত অৱস্থিত থাকিলে পূৰ্বসঞ্চিত মহাপাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 10

पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते । उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा

পাপ আৰু উপপাতকৰে যুক্ত নৰ স্নান কৰিলে মুক্ত হয়; নিজৰ কৰ্মে উপাৰ্জিত, ত্যাগ কৰাত কঠিন ভ্ৰূণহত্যাৰ পাপো নাশ হয়।

Verse 11

यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति । वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः

কাৰণ তাতেই দেৱেশ্বৰ উমাৰ সৈতে অৱস্থান কৰে; আৰু বিশেষকৈ বৈশাখ মাহত শংকৰ কৈলাসৰ পৰা তাত আহে।

Verse 12

तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप

সেয়ে এই তীৰ্থ মহাপুণ্যদায়ক আৰু সকলো পাতকনাশক। ই পূৰ্বে ব্ৰহ্মাই ঘোষণা কৰিছিল, আৰু হে নৃপ, মইও তেনেকৈ তোমাক ক’লোঁ।

Verse 13

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि

যেনেকৈ ৰজকে ধোৱা বস্ত্ৰ নিৰ্মল হয়, তেনেকৈ তাত দেহ-স্নান কৰিলে পুৰুষ শুচি-পবিত্ৰ হয়।

Verse 14

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः । अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति

যি মানুহে পূৰ্বৰ বয়সত পাপ কৰি তাক পুষ্ট কৰি ৰাখিছিল, সি শুক্লতীৰ্থত এদিন-এৰাতি বাস কৰিলে সেই পাপসমূহ দূৰ হয়।

Verse 15

शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् । कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः

হে মহাৰাজ, শুক্লতীৰ্থত পূৰ্ণিমাৰ ৰাতি ৰেৱা (নৰ্মদা) জলৰ এক অঞ্জলি অৰ্পণ কৰিলে, হাজাৰ হাজাৰ কোটি কল্পৰ দান লাভ কৰা পিতৃগণ তৃপ্ত হৈ শিৱসম মঙ্গলময় হয়।

Verse 16

न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे । उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर

হে নৰেশ্বৰ, নৰকৰ সাগৰত ডুবি যোৱা জনক ন মাতা, ন পিতা, ন কোনো আত্মীয় উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে; যিদৰে শুক্লতীৰ্থৰ পুণ্যই উদ্ধাৰ কৰে, তেনেদৰে আন একোৱে নোৱাৰে।

Verse 17

तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् । शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्

তপস্যা আৰু ব্ৰহ্মচৰ্য্যৰ দ্বাৰাও সেই একে সদ্গতি লাভ নহয়; যি শুক্লতীৰ্থত দেহত্যাগ (মৃত্যু) কৰিলে জীৱে লাভ কৰে।

Verse 18

कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः

কাৰ্ত্তিক মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত, সংযমী নৰে উপবাস কৰি, যত্নসহ ভক্তিভাৱে ঘিউৰে দেৱতাক স্নান কৰাব।

Verse 19

स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् । सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं

প্ৰভাতে ৰেৱাত স্নান কৰি, যথাশক্তি ঘিউৰা কম্বল আৰু সোণ দান কৰিব, শংকৰ দেৱক উদ্দেশ্য কৰি।

Verse 20

देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् । स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः

দেৱৰ বাবে ঘিউৰে ঘৃতকম্বল দানৰ বিধি সম্পূৰ্ণ কৰিব। সেই মহাতেজস্বী নৰ মৃত্যুৰ পিছত শিৱলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 21

एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् । शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्

শুক্লতীৰ্থত স্নান কৰি যি উমা আৰু ৰুদ্ৰৰ অৰ্চনা কৰে, সি একবিংশ কুল উদ্ধাৰ কৰা পুণ্য লাভ কৰে, যি ভূতসম্প্লৱ (প্ৰলয়) পৰ্যন্ত স্থায়ী।

Verse 22

गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् । मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर

গন্ধ, পুষ্প আৰু ধূপ আদিৰে সি অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। হে নৰেশ্বৰ! যি তাত সেই তীৰ্থত মাহজোৰা উপবাস কৰে, সিও তেনে পুণ্য পায়।

Verse 23

मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः । उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्

সাত জন্মত সঞ্চিত মহাপাপৰ পৰা সি মুক্ত হয়—যেনে উষ্ট্ৰী (উটনী)ৰ গাখীৰ, অৱি (ভেড়া)ৰ গাখীৰ, আৰু ‘নৱ-শ্ৰাদ্ধ’ত ভোজন (অশুদ্ধ অন্ত্যক্ৰিয়া)।

Verse 24

वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् । अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके

বৃষলী-গমন, অভক্ষ্য (নিষিদ্ধ) ভক্ষণ, অসৎ বাণিজ্য আৰু মিছাৰ পৰা উদ্ভৱ পাপ, আৰু মহিষ-যজ্ঞ তথা অযাজ্যৰ বাবে যাজকতা কৰাৰ দোষ—এই সকলোৰ পৰা সি শুদ্ধ হয়।

Verse 25

वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके । एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत

হে ভাৰত (যুধিষ্ঠিৰ), জীৱিকা আৰু সমৃদ্ধিৰ বিষয়ত ক্ষতি সাধন, পংক্তি-গৰদে (পবিত্ৰ ভোজন-পংক্তি ভ্ৰষ্ট কৰা), আৰু দেৱ-ব্ৰাহ্মণক দোষাৰোপ/নিন্দা কৰা—এইদৰে আৰু বহু পাপো ইয়াত উল্লিখিত।

Verse 26

चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः । शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

চান্দ্ৰায়ণ-ব্ৰতে সেই (পাপ) শুক্লতীৰ্থত নাশ পায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু যি কোনোবাই শুক্লতীৰ্থত স্নান কৰি পিতৃ আৰু দেৱতাক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে—

Verse 27

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च

তাৰ বাবে সেই (পিতৃসকল) সু-তৰ্পিত হৈ বাৰ বছৰৰ বাবে তৃপ্তি লাভ কৰে। (দানস্বৰূপে) পাদুকা, জোতা, ছত্ৰ, শয্যা আৰু আসনো দিব পাৰে—

Verse 28

सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा । अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये

যিসকলে সেই তীৰ্থত সোণ, ধন আৰু ধান্য দান কৰে, শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰে, সাজ-সঁজুলিসহ হাল দান কৰে, আৰু অন্নৰ সৈতে পানীয় জল অৰ্পণ কৰে—

Verse 29

हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत

তেওঁলোকে আনন্দিত আৰু পুষ্ট হৈ এই লোক ত্যাগ কৰে; মৃত্যুৰ পাছত নিঃসন্দেহে শিৱলোকলৈ যায়। আৰু হে ভাৰত! যি কোনো সেই তীৰ্থত ভক্তিভাৱে শিৱক উদ্দেশ্য কৰি—

Verse 30

भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः । यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्

যিসকলে কেৱল ভিক্ষামাত্ৰ আৰু অন্ন দান কৰে, সেই নৰসকলেও নিশ্চয় স্বৰ্গলৈ যায়—বিশেষকৈ যজ্ঞকাৰী আৰু ব্ৰতধাৰী, যিসকলে সেই তীৰ্থত নিবাস কৰে, তেওঁলোকক দান কৰিলে—

Verse 31

अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् । अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः

চুলৰ আগমাত্ৰ দান কৰিলেও সেয়া অক্ষয় ফলদায়ক হয়। আৰু যি জনে মন একাগ্ৰ কৰি শুক্লতীৰ্থত অগ্নিপ্ৰৱেশ কৰে—

Verse 32

रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्

ৰাগ-দ্বেষৰ পৰা মুক্ত হৈ, হৃদয়ত জনাৰ্দনক ধ্যান কৰি, সকলো কামনাত সম্পূৰ্ণ হৈ, সি বৰুণৰ নগৰলৈ গমন কৰে।

Verse 33

न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर

য’ত জলৰ অধিপতি দেৱ বৰুণ বাস কৰে, ত’ত ন ৰোগ আছে ন জৰা। হে যুধিষ্ঠিৰ, যি কোনো সেই তীৰ্থত অনাশক ব্ৰত পালন কৰে—

Verse 34

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

তাঁৰ গতি অনিবর্তনীয় হয়—নিঃসন্দেহে—ৰুদ্ৰলোকৰ পৰা। সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰমণ্ডলৰ পৰিসৰত, অসহায় হওক বা আত্মসংযমী হওক, যিকোনো প্ৰাণী—

Verse 35

मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्

মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—ৰুদ্ৰৰ অনুচৰ হয়। আৰু শুক্ল তীৰ্থত, যি কোনো নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে অলংকাৰে সজ্জিত কন্যাৰ দান কৰে, তেওঁ এই উত্তম গতি লাভ কৰে।

Verse 36

विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, যি কোনো বিধি অনুসাৰে বৃষমোক্ষণ (বৃষভ মুক্তি) ক্ৰিয়া কৰে, পুৰাণত ৰুদ্ৰে যি ফল ঘোষণা কৰিছে, সেই ফল তেওঁ নিশ্চয় লাভ কৰে।

Verse 37

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप । यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्

সেই কথা মই এতিয়া বিস্তাৰে ক’ম; হে নৃপ, একাগ্ৰচিত্তে শুনা। দেহৰ সকলো অঙ্গত পৃথক পৃথক যিমান ৰোমকূপ আছে—

Verse 38

तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

সিমান সংখ্যক সহস্ৰ বছৰৰ বাবে তেওঁ ৰুদ্ৰলোকত সন্মানিত হয়। আৰু শুক্ল তীৰ্থত চন্দ্ৰ বা সূৰ্য গ্ৰহণৰ সময়ত যি দান দিয়া হয়…

Verse 39

वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च । शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्

তাৰ পুণ্য সেই একে মাপে—পন্ধৰ দিনলৈকে—বৃদ্ধি পায়। আৰু শুক্ল তীৰ্থত শুচি হৈ যি প্ৰদক্ষিণা কৰে…

Verse 40

पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् । शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्

তেওঁ লাভ কৰা ফল তেনেকুৱাই, যেন তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিছে। আৰু যি জনে ৰুদ্ৰক উদ্দেশ্য কৰি শোভন যুগলৰ পূজা কৰে…

Verse 41

सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् । एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्

তাৰ বাবে সাত জন্মলৈকে কেতিয়াও বিচ্ছেদ নহয়। হে ৰাজন, এই মহৎ ফল তোমাক সংক্ষেপে কোৱা হ’ল।

Verse 42

शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्

শুক্ল তীৰ্থৰ যি পুণ্য, যিদৰে মই দেৱতাৰ পৰা শুনিছোঁ। যি জনে ভক্তিভাৱে এইটো শুনে—পুৰাণত বিধান কৰা এই ফল…

Verse 43

स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः । पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्

সেয়া নিশ্চয়েই লাভ কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই; সত্য, সত্য, পুনঃ পুনঃ। পুত্ৰাৰ্থী পুত্ৰ লাভ কৰে, ধনাৰ্থী ধন লাভ কৰে।

Verse 44

मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्

মোক্ষাৰ্থী মোক্ষ লাভ কৰে; তাত স্নান আৰু দানৰ ফল অতি মহান।

Verse 156

। अध्याय

অধ্যায় (শিৰোনামা-চিহ্ন)।