
মাৰ্কণ্ডেয় লিঙ্গেশ্বৰ নামৰ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে; তাত ‘দেৱদেৱ’ৰ দৰ্শনে পাপক্ষয় হয় বুলি কোৱা হৈছে। অধ্যায়টো বিষ্ণু-কেন্দ্ৰিত ভাবধাৰাত ভগৱানৰ ৰক্ষাশক্তি আৰু বৰাহ অৱতাৰ-স্মৰণ উত্থাপন কৰি, তীৰ্থযাত্ৰাৰ আচাৰ নিৰ্দেশ কৰে—তীৰ্থস্নান, দেৱতালৈ প্ৰণাম-পূজা, আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক দান, সন্মান, ভোজনৰ দ্বাৰা সৎকাৰ। তাৰ পিছত দ্বাদশীৰ ব্ৰত-নিয়ম: উপবাস/সংযমসহ সুগন্ধি দ্ৰব্য আৰু পুষ্পমালাৰে প্ৰভুৰ পূজা, পিতৃ আৰু দেৱতাসকললৈ তৰ্পণ, আৰু বাৰটা দিব্য নামৰ কীৰ্তন। চন্দ্ৰমাস অনুসাৰে কেশৱৰ পৰা দামোদৰলৈ বিষ্ণুনাম নিৰ্দিষ্ট কৰি, নামস্মৰণক বাক্-মন-কায়াৰ দোষ শোধন কৰা পবিত্ৰ সাধনা বুলি কোৱা হৈছে। শেষত ভক্তৰ সৌভাগ্য আৰু ভক্তিহীন জীৱনৰ আধ্যাত্মিক ক্ষতি উল্লেখ কৰা হয়। গ্ৰহণ আৰু অষ্টকা কালত তিল-মিশ্ৰিত জলে পিতৃতৰ্পণৰ উপদেশ দি, শান্তিদায়ক বৰাহ-ৰূপ হৰিৰ স্তৱেৰে অধ্যায় সমাপ্ত হয়।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तीर्थं लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम् । दर्शनाद्देवदेवस्य यत्र पापं प्रणश्यति
শ্ৰী মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: “তাৰ পিছত লিঙ্গেশ্বৰ নামে খ্যাত এক তীৰ্থ আছে। য’ত দেৱদেৱৰ কেৱল দৰ্শনতেই পাপ বিনাশ হয়।”
Verse 2
कृत्वा तु कदनं घोरं दानवानां युधिष्ठिर । वाराहं रूपमास्थाय नर्मदायां व्यवस्थितः
হে যুধিষ্ঠিৰ, দানৱসকলক ভয়ংকৰভাৱে পৰাভূত কৰি, সি বৰাহ ৰূপ ধৰি নর্মদাত অৱস্থান কৰিলে।
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नानं कृत्वा देवं नमस्यति । स मुच्यते नृपश्रेष्ठ महापापैः पुराकृतैः
সেই তীৰ্থত যি কোনোবাই স্নান কৰি দেৱতাক নমস্কাৰ কৰে, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, সি পূৰ্বে কৰা মহাপাপসমূহৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 4
द्वादश्यां कृष्णपक्षस्य शुक्ले च समुपोषितः । गन्धमाल्यैर्जगन्नाथं पूजयेत्पाण्डुनन्दन
হে পাণ্ডুনন্দন, কৃষ্ণপক্ষ আৰু শুক্লপক্ষ—উভয়ৰ দ্বাদশী তিথিত উপবাস পালন কৰি, সুগন্ধি আৰু মালাৰে জগন্নাথক পূজা কৰিব লাগে।
Verse 5
ब्राह्मणांश्च महाभाग दानसंमानभोजनैः । पूजयेत्परया भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु
হে মহাভাগ, দান, সন্মানজনক আদৰণি আৰু ভোজনৰ দ্বাৰা ব্ৰাহ্মণসকলক সন্মান কৰিব লাগে; পৰম ভক্তিৰে তেওঁলোকক পূজা কৰিব লাগে। এতিয়া তাৰ পুণ্যফল শুনা।
Verse 6
सत्रयाजिफलं जन्तुर्लभते द्वादशाब्दकैः । ब्राह्मणान्भोजयंस्तत्र तदेव लभते फलम्
সত্রযাগৰ ফল জীৱে বাৰ বছৰৰ পাছত লাভ কৰে; কিন্তু তাত ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰালে সেই একেই ফল লাভ হয়।
Verse 7
तर्पयित्वा पितॄन् देवान् स्नात्वा तद्गतमानसः । जपेद्द्वादशनामानि देवस्य पुरतः स्थितः
পিতৃলোক আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ কৰি, স্নান কৰি আৰু মনক সেই ভক্তিত নিমগ্ন কৰি, দেৱতাৰ সন্মুখত থিয় হৈ দেৱৰ দ্বাদশ নাম জপ কৰিব লাগে।
Verse 8
मासि मासि निराहारो द्वादश्यां कुरुनन्दन । केशवं पूजयेन्नित्यं मासि मार्गशिरे बुधः
হে কুৰুনন্দন! মাহে মাহে দ্বাদশীত নিৰাহাৰ থাকি, মাৰ্গশীৰ্ষ মাহত বুধিমান জনে নিত্য কেশৱক পূজা কৰিব।
Verse 9
पौषे नारायणं देवं माघमासे तु माधवम् । गोविन्दं फाल्गुने मासि विष्णुं चैत्रे समर्चयेत्
পৌষ মাহত নাৰায়ণ দেৱক পূজা কৰিব; মাঘ মাহত মাধৱক; ফাল্গুন মাহত গোবিন্দক; আৰু চৈত্ৰত বিষ্ণুক যথাবিধি সমৰ্চনা কৰিব।
Verse 10
वैशाखे मधुहन्तारं ज्येष्ठे देवं त्रिविक्रमम् । वामनं तु तथाषाढे श्रावणे श्रीधरं स्मरेत्
বৈশাখত মধুহন্তাক স্মৰণ কৰিব; জ্যৈষ্ঠত প্ৰভু ত্ৰিৱিক্ৰমক; আষাঢ়ত বামনক; আৰু শ্রাৱণত শ্ৰীধৰক স্মৰে।
Verse 11
हृषीकेशं भाद्रपदे पद्मनाभं तथाश्विने । दामोदरं कार्त्तिके तु कीर्तयन्नावसीदति
ভাদ্ৰপদত হৃষীকেশ নাম জপ কৰিব; আশ্বিনত পদ্মনাভক; আৰু কাৰ্ত্তিকত দামোদৰক কীৰ্তন কৰিব। এইদৰে নাম গোৱা জন দুঃখত নপৰে।
Verse 12
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । तन्नश्यति न सन्देहो मासनामानुकीर्तनात्
বাক্যৰে, মনেৰে, বা কৰ্মজনিত যি পাপ পূৰ্বতে কৰা হৈছিল—মাস-নামসমূহৰ অনুকীৰ্তনে তেনেবোৰ নিঃসন্দেহে নাশ হয়।
Verse 13
स्वयं विनुद्धः सततमुन्मिषन्निमिषंस्तथा । शीघ्रं प्रपश्य भुञ्जानो मन्त्रहीनं समुद्गिरेत्
যদিও মানুহ নিজে বাধাগ্ৰস্ত আৰু অস্থিৰ হৈ থাকে—চকু পলকাই পলকাই ইফালে-সিফালে চাই থাকে—তথাপি আহাৰ গ্ৰহণ কৰোঁতে সোনকালে ভগৱানৰ নাম উচ্চাৰণ কৰিব লাগে, মন্ত্র নাথাকিলেও।
Verse 14
परमापद्गतस्यापि जन्तोरेषा प्रतिक्रिया । यन्मासाधिपतेर्विष्णोर्मासनामानुकीर्तनम्
অতি ভয়ংকৰ বিপদত পতিত জীৱৰ বাবেও এইয়েই প্ৰতিকাৰ—মাসসমূহৰ অধিপতি বিষ্ণুৰ মাস-নামসমূহৰ পুনঃপুনঃ কীৰ্তন।
Verse 15
ता निशास्ते च दिवसास्ते मासास्ते च वत्सराः । नराणां सफला येषु चिन्तितो भगवान्हरिः
মানুহৰ বাবে সেই নিশা আৰু সেই দিন, সেই মাস আৰু সেই বছৰেই সঁচাকৈ ফলপ্ৰদ—যিসকলত ভগৱান হৰিৰ স্মৰণ আৰু চিন্তন হয়।
Verse 16
परमापद्गतस्यापि यस्य देवो जनार्दनः । नावसर्पति हृत्पद्मात्स योगी नात्र संशयः
অতি মহাবিপদত পৰিলেও যাৰ হৃদয়-পদ্মৰ পৰা দেব জনাৰ্দন সৰি নাযায়, সি নিঃসন্দেহে যোগী—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 17
ते भाग्यहीना मनुजाः सुशोच्यास्ते भूमिभाराय कृतावताराः । अचेतनास्ते पशुभिः समाना ये भक्तिहीना भगवत्यनन्ते
ভাগ্যহীন সেই মানুহসকল, অতি শোকযোগ্য—যিসকল পৃথিৱীৰ ওপৰত কেৱল ভাৰ হৈ জন্ম লয়। ভগৱান অনন্তৰ প্ৰতি ভক্তিহীনসকল অচেতন, পশুৰ সমান।
Verse 18
ते पूर्णकार्याः पुरुषाः पृथिव्यां ते स्वाङ्गपाताद्भुवनं पुनन्ति । विचक्षणा विश्वविभूषणास्ते ये भक्तियुक्ता भगवत्यनन्ते
পৃথিৱীত সেই পুৰুষসকলেই পূৰ্ণকাৰ্য; নিজৰ দেহ-পতনেৰে সিহঁতে জগত পবিত্ৰ কৰে। ভগৱান অনন্তত ভক্তিযুক্ত যিসকল, সিহঁতেই বিচক্ষণ আৰু বিশ্বৰ ভূষণ।
Verse 19
स एव सुकृती तेन लब्धं जन्मतरोः फलम् । चित्ते वचसि काये च यस्य देवो जनार्दनः
সেইজনেই সত্য সুকৃতী; তেওঁৰ ভিতৰত মানৱ-জন্মৰ বৃক্ষৰ ফল লাভ হয়—যাৰ চিত্তে, বাক্যে আৰু কায়াত দেব জনাৰ্দন নিবাস কৰে।
Verse 20
एतत्तीर्थवरं पुण्यं लिङ्गो यत्र जनार्दनः । वञ्चयित्वा रिपून्संख्ये क्रोधो भूत्वा सनातनः
এইটো অতি উত্তম পুণ্য তীৰ্থ, য’ত জনাৰ্দন লিঙ্গৰূপে উপস্থিত। যুদ্ধত শত্রুসকলক পৰাভূত কৰি, সনাতন প্ৰভু ক্ৰোধস্বৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 21
उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च यो ह्यष्टकानामयनद्वये च । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः
চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যৰ গ্ৰহণত, অষ্টকা দিনসমূহত আৰু দুয়োটা অয়ন-সংক্রান্তিত, সংযমী মানুহে ইয়াত তিল মিহলি পানীও পিতৃসকললৈ অৰ্ঘ্য ৰূপে দান কৰিব।
Verse 22
घोणोन्मीलितमेरुरन्ध्रनिवहो दुःखाब्धिमज्जत्प्लवः प्रादुर्भूतरसातलोदरबृहत्पङ्कार्धमग्नक्षुरः । फूत्कारोत्करनुन्नवातविदलद्दिग्दन्तिनादश्रुतिन्यस्तस्तब्धवपुः श्रुतिर्भवतु वः क्रोडो हरिः शान्तये
তোমালোকৰ শান্তিৰ বাবে ক্ৰোড-অৱতাৰ হৰি হওক—যাৰ ঘোঁণে মেরুৰ ৰন্ধ্ৰসমূহ উন্মোচন কৰিলে, যি দুঃখ-সমুদ্ৰত ডুবি থকা জীৱসকলৰ বাবে নাও; যি প্ৰকাশিত হওঁতে ৰসাতলৰ বিশাল কাদাত তেওঁৰ দন্ত অর্ধেক ডুবি আছিল; আৰু যাৰ মহা ফুঁৎকাৰত উঠা বতাহ আৰু দিগ্দন্তী হাতীৰ গর্জনৰ মাজতো, স্থিৰ দেহধাৰণ শ্ৰুতিত খ্যাত।
Verse 149
अध्याय
এইটো এটা পৱিত্ৰ অধ্যায়।