Adhyaya 137
এই অধ্যায়ত মাৰ্কণ্ডেয় মুনিয়ে ৰজাক তীৰ্থ-উপদেশ দি নৰ্মদাৰ উত্তৰ তীৰত অৱস্থিত পৰম শৈৱ তীৰ্থ ‘কর্কটেশ্বৰ’ৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিছে। এই স্থান পাপ-নাশক বুলি খ্যাত। বিধি মতে স্নান কৰি যি শিৱপূজা কৰে, সি মৃত্যুৰ পাছত ৰুদ্ৰলোকলৈ অপ্রত্যাৱর্তনীয়, স্থিৰ গতি লাভ কৰে। মুনিয়ে কয় যে এই তীৰ্থৰ মহিমা সম্পূৰ্ণভাৱে সংক্ষিপ্ত কৰি ক’ব নোৱাৰি; তথাপি মূল তত্ত্ব প্ৰকাশ কৰে—ইয়াত কৰা শুভ বা অশুভ যিকোনো কৰ্ম ‘অক্ষয়’ হয়, অৰ্থাৎ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত কৰ্মফলৰ স্থায়িত্ব বিশেষভাৱে বৃদ্ধি পায়। বালখিল্য ঋষি আৰু মৰীচি-সম্পৰ্কীয় তপস্বীসকল স্বেচ্ছায় ইয়াত বাস কৰি আনন্দ পায়; দেৱী নাৰায়ণীও ইয়াত ঘোৰ তপস্যা অবিৰত কৰি থাকে। শেষত পিতৃতৰ্পণৰ বিধান—যি ইয়াত স্নান কৰি তৰ্পণ কৰে, সি বাৰ বছৰলৈ পিতৃসকলক তৃপ্ত কৰে। এইদৰে ব্যক্তিগত মুক্তি, ধৰ্মাচৰণ আৰু বংশধৰ্ম একে তীৰ্থকেন্দ্ৰিক আচাৰত একত্ৰিত হয়।
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र ततो गच्छेत्कर्कटेश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्
মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ধৰ্মপুত্ৰ, তাৰ পাছত উত্তম কৰ্কটেশ্বৰলৈ যাবা—নর্মদাৰ উত্তৰ তীৰত, য’ত সকলো পাপ ক্ষয় হয়।
Verse 2
तत्र स्नात्वा विधानेन यस्तु पूजयते शिवम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम्
তাত বিধি মতে স্নান কৰি যিয়ে শিৱক পূজা কৰে, তাৰ গতি অনিবর্ত্য হয়; নিঃসন্দেহে সি ৰুদ্ৰলোক লাভ কৰে।
Verse 3
तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तद्वर्णयितुं शक्यं संक्षेपेण वदाम्यतः
সেই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য, পুৰাণসমূহত যি মই শুনিছোঁ, সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্ণনা কৰা সম্ভৱ নহয়; সেয়ে মই ইয়াক সংক্ষেপে ক’ম।
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्किंचित्कर्म शुभाशुभम् । हर्षान्मदान्महाराज तत्सर्वं जायतेऽक्षयम्
সেই তীৰ্থত যি মানুহে যিকোনো কৰ্ম কৰে—শুভ হওক বা অশুভ—হে মহাৰাজ, আনন্দত বা প্ৰমাদত কৰা সকলো কৰ্মৰ ফল অক্ষয়, অব্যর্থ হৈ পৰে।
Verse 5
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा वालखिल्या मरीचयः । रमन्तेऽद्यापि लोकेषु स्वेच्छया कुरुनन्दन
সেই তীৰ্থত তপস্যা কৰি বালখিল্য আৰু মৰীচিগণ আজিও লোকসমূহত আনন্দে বিচৰণ কৰে; হে কুৰুনন্দন, স্বেচ্ছায় জগতসমূহত গমনাগমন কৰে।
Verse 6
तत्रस्थास्तन्न जानन्ति नराज्ञानबहिष्कृताः । शरीरस्थमिवात्मानमक्षयं ज्योतिरव्ययम्
সেখানে বাস কৰা লোকসকলে সেই সত্য নাজানে, কিয়নো অজ্ঞানতাই তেওঁলোকক বহিষ্কৃত কৰে; যেনেকৈ দেহৰ ভিতৰত অৱস্থিত আত্মা—অক্ষয়, অব্যয় জ্যোতি—ক মানুহে চিনিব নোৱাৰে।
Verse 7
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ देवी नारायणी पुरा । अद्यापि तपते घोरं तपो यावत्किलार्बुदम्
সেই তীৰ্থত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, দেবী নাৰায়ণীয়ে পূৰ্বে ঘোৰ তপস্যা কৰিছিল; আৰু আজিও কিল আৰ্বুদ পৰ্যন্ত সময় ধৰি উগ্ৰ তপ কৰি আছে।
Verse 8
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति पितामहाः
সেই তীৰ্থত যি স্নান কৰি পিতৃ-দেৱতাসকলক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে, তাৰ পিতামহ আদি পূৰ্বপুৰুষসকল বাৰ বছৰ ধৰি তৃপ্ত থাকে।
Verse 137
। अध्याय
অধ্যায় — ইয়াতে অধ্যায়ৰ সমাপ্তি সূচক।