Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र या दुर्भगा नारी नरो वा नृपसत्तम । स्नात्वार्चयेदुमारुद्रौ सौभाग्यं तस्य जायते

Transliteration

tatra yā durbhagā nārī naro vā nṛpasattama | snātvārcayedumārudrau saubhāgyaṃ tasya jāyate

Translation

তাত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! যি দুৰ্ভাগ্যা নাৰী হওক বা কোনো নৰ—স্নান কৰি উমা-ৰুদ্ৰৰ পূজা-অৰ্চনা কৰিলে, তাৰ সৌভাগ্য উদয় হয়।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• या: who (she)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• दुर्भगा: unfortunate
• दुर्भगा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्भग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नरः: man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• उमारुद्रौ: Uma and Rudra
• उमारुद्रौ: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उमा + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (द्वन्द्वे एकवचनवत्/युगलार्थे द्विवचन), द्वितीया (2nd), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him/her
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Characters & Entities

• Umā
• Rudra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Misfortune is countered through tīrtha-snān and devotion to Umā-Rudra, emphasizing grace gained through pilgrimage and worship.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The tīrtha is referenced as “there” (tatra) from the prior verse; the specific name is not stated in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe at the tīrtha (snātvā) and worship Umā and Rudra (arcayet).