Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 7, Mantra 15

Rishi: Vājasaneyin Soma-mantra tradition.
Devata: Indra (primary); Bṛhaspati (as ‘first’ priestly power).
Chandas: Mixed: yajus-style imperatives with triṣṭubh-like cadence in parts.

स प्र॑थ॒मो बृह॒स्पति॑श्चिकि॒त्वाँस्तस्मा॒ इन्द्रा॑य सु॒तमा जु॑होत॒ स्वाहा॑ । तृ॒म्पन्तु॒ होत्रा॒ मध्वो॒ याः स्वि॑ष्टा॒ याः सुप्री॑ता॒: सुहु॑ता॒ यत्स्वाहा ऽया॑ड॒ग्नीत्

sá prathamó bṛ́haspátiś cikitvā́ṃs tásmai índrāya sutám ā́ juhota svā́hā | tṛ́mpantu hótrā mádhvo yā́ḥ svíṣṭā yā́ḥ suprī́tāḥ súhutā yát svā́hā ’yā́ḍ agnī́t

সেয়াই প্ৰথম—বৃহস্পতিঃ, জ্ঞানী। তেঁওক, ইন্দ্ৰৰ বাবে, সুত (চাপা) সোম ‘স্বাহা’ বুলি জুহোতা (আহুতি) দিয়া। মধুৰ পানীয়ৰ হোত্ৰাসমূহ তৃপ্ত হওক—যিবোৰ স্বিষ্ট (ভালদৰে আহুত), যিবোৰ সুপ্ৰীত (অতি প্ৰসন্নকাৰী), যিবোৰ সুহুত (সু-আহুত); ‘স্বাহা’ৰে যি আহুত হয়। ‘অয়াড্!’—এনে কৈ অগ্নীধ উচ্চাৰে।

सः । प्रथमः । बृहस्पतिः । चिकित्वान् । तस्मै । इन्द्राय । सुतम् । आ । जुहोत । स्वाहा । तृम्पन्तु । होत्राः । मध्वः । याः । स्विष्टाः । याः । सुप्रीताः । सुहुताः । यत् । स्वाहा । अयाट् । अग्नीत् ।

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
चिकित्वान्knowing, wise
चिकित्वान्:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootचित् (धातु) → चिकित्वस्/चिकित्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक, परिपूर्ण/परिपक्व-ज्ञानार्थ)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुतम्pressed (Soma)
सुतम्:
Karma
TypeNoun (PPP used substantively)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
जुहोतlet him offer
जुहोत:
TypeVerb
Rootहु (धातु)
स्वाहाsvāhā (offering-call)
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
तृम्पन्तुlet (them) be satisfied
तृम्पन्तु:
TypeVerb
Rootतृप्/तृम्प् (धातु)
होत्राःHotṛ-priests
होत्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
मध्वःof sweetness / of honey (i.e., Soma)
मध्वः:
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
याःwhich (offerings)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्विष्टाःwell-offered
स्विष्टाः:
Kartā
TypeAdjective (PPP)
Rootसु-इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; इष्/यज्-सम्बद्ध ‘इष्ट’)
याःwhich
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुप्रीताःwell-pleased, well-satisfied
सुप्रीताः:
Kartā
TypeAdjective (PPP)
Rootसु-प्रि (धातु) → प्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त) with सु-
सुहुताःwell-offered (into fire)
सुहुताः:
Kartā
TypeAdjective (PPP)
Rootसु-हु (धातु) → हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त) with सु-
यत्that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
अयाड्he offered / he performed worship
अयाड्:
TypeVerb
Rootयज् (धातु) → अयाट्/अयाड् (वैदिक-लुङ्/आगमयुक्त-रूप; ‘he worshipped/offered’)
अग्नीत्from Agni / than Agni
अग्नीत्:
Apādāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
I
Indra
B
Bṛhaspati
A
Agni (Agnīdh as function)