Adhyaya 30
Purushamedha victim lists.
Mantras
Mantra 1
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑तु॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाजं॑ नः स्वदतु
হে দেব সৱিতা, যজ্ঞক আগবঢ়াই দিয়া; ভগাৰ উদ্দেশ্যে যজ্ঞপতিকো আগবঢ়াই দিয়া। দিৱ্য গন্ধৰ্ব—কেতুপূ (চিহ্ন-শোধক)—আমাৰ বাবে সেই কেতু (চিহ্ন) শুদ্ধ কৰক; আৰু বাকস্পতিয়ে আমাৰ বাবে বাজিক (বল/শক্তি) সুমধুৰ, ৰসাল কৰি দিওক।
Mantra 2
तत्स॑वि॒तुर्वरे॑ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दयात्
সেই দেব সৱিতাৰ বৰেণ্য ভৰ্গ (উত্তম দীপ্তি) আমি ধ্যান কৰোঁ; যিজনে আমাৰ ধী (বুদ্ধি/চিন্তা) আগবঢ়াই প্ৰচোদিত কৰে, তেওঁ আমাক প্ৰচোদিত কৰক।
Mantra 3
विश्वा॑नि देव सवितर्दुरि॒तानि॒ परा॑ सुव । यद्भ॒द्रं तन्न॒ आ सु॑व
হে দেব সৱিতা, সকলো দুঃখ-দুৰিত (অপশকুন/পাপ) দূৰলৈ ঠেলি দিয়া; যি ভদ্ৰ (মঙ্গল) সেইটো আমাৰ ওচৰলৈ আনিয়া।
Mantra 4
वि॒भ॒क्तार॑ᳪ हवामहे॒ वसो॑श्चि॒त्रस्य॒ राध॑सः । स॒वि॒तारं॑ नृ॒चक्ष॑सम्
আমি আহ্বান কৰোঁ—বসু আৰু বিচিত্ৰ দানৰ বিতৰকক; নৃচক্ষস্, মানুহৰ দ্ৰষ্টা সৱিতাৰক।
Mantra 5
ब्रह्म॑णे ब्राह्म॒णं क्ष॒त्राय॑ राज॒न्यं॒ म॒रुद्भ्यो॒ वैश्यं॒ तप॑से शू॒द्रं तम॑से॒ तस्क॑रं नार॒काय॑ वीर॒हणं॑ पा॒प्मने॑ क्ली॒बमा॑क्र॒याया॑ अयो॒गूं कामा॑य पुँश्च॒लूमति॑क्रुष्टाय माग॒धम्
ব্ৰহ্মণলৈ ব্ৰাহ্মণ; ক্ষত্ৰলৈ ৰাজন্য; মৰুদ্ভ্যলৈ বৈশ্য; তপসলৈ শূদ্ৰ; তমসলৈ চোৰ; নাৰকলৈ বীৰহন্তা; পাপ্মণলৈ ক্লীব; আক্রয়ায়লৈ অয়োগূ—বন্ধ্যা গাই; কামায়লৈ পুঁশ্চলূ—উচ্ছৃঙ্খল নাৰী; অতিক্ষুষ্টায়লৈ মাগধ।
Mantra 6
नृ॒त्ताय॑ सू॒तं गी॒ताय॑ शैलू॒षं धर्मा॑य सभाच॒रं न॒रिष्ठा॑यै भीम॒लं न॒र्माय॑ रे॒भᳪ हसा॑य॒ कारि॑मान॒न्दाय॑ स्त्रीष॒खं प्र॒मदे॑ कुमारीपु॒त्रं मे॒धायै॑ रथका॒रं धै॑र्याय॒ तक्षा॑णम्
নৃত্যৰ বাবে সূতক; গীতৰ বাবে শৈলূষ (অভিনেতা)ক; ধৰ্মৰ বাবে সভাচৰ (সভা-গামী)ক; নৰিষ্ঠাৰ বাবে ভীমল (ভয়ংকৰ) পুৰুষক; নৰ্মা (ঠাট্টা)-ৰ বাবে ৰেভ (নিন্দক)ক; হাস্যৰ বাবে কাৰিমান (উপায়-কৰ্তা)ক; আনন্দৰ বাবে স্ত্ৰীসখ (স্ত্ৰীৰ সঙ্গী)ক; প্ৰমদ (উচ্ছৃঙ্খলতা)-ৰ বাবে কুমাৰী-পুত্ৰক; মেধাৰ বাবে ৰথকাৰক; ধৈৰ্যৰ বাবে তক্ষাণ (কাৰ্পেণ্টাৰ)ক।
Mantra 7
तप॑से कौला॒लं मा॒यायै॑ क॒र्मार॑ᳪ रू॒पाय॑ मणिका॒रᳪ शु॒भे व॒पᳪ श॑र॒व्या॒या इषुका॒रᳪ हे॒त्यै ध॑नुष्का॒रं कर्म॑णे ज्याका॒रं दि॒ष्टाय॑ रज्जुस॒र्जं मृ॒त्यवे॑ मृग॒युमन्त॑काय श्व॒निन॑म्
তপসৰ বাবে কৌলাল (কুম্ভকাৰ)ক; মায়াৰ বাবে কৰ্মাৰ (লোহাৰ)ক; ৰূপৰ বাবে মণিকার (মণি-কাৰ)ক; শুভৰ বাবে ৱপ (নাপিত)ক; শৰব্যাৰ বাবে ইষুকাৰ (বাণ-কাৰ)ক; হেত্যৈ (অস্ত্ৰবিদ্যা)-ৰ বাবে ধনুষ্কাৰ (ধনুৰ্ম্মাণকাৰ)ক; কৰ্মণৰ বাবে জ্যাকার (ধনুৰ্জ্যা-কাৰ)ক; দিষ্টাৰ বাবে ৰজ্জুসৰ্জ (ৰজ্জু-কাৰ)ক; মৃত্যৱে বাবে মৃগয়ু (শিকারি)ক; অন্তকায় বাবে শ্বনিন (কুকুৰ-মানৱ/কুকুৰ-সহচৰ)ক।
Mantra 8
न॒दीभ्य॑: पौञ्जि॒ष्ठमृ॒क्षीका॑भ्यो॒ नैषादं पुरुषव्या॒घ्राय॑ दु॒र्मदं॑ गन्धर्वाप्स॒रोभ्यो॒ व्रात्यं॑ प्र॒युग्भ्य॒ उन्म॑त्तᳪ सर्पदेवज॒नेभ्योऽप्र॑तिपद॒मये॑भ्यः कित॒वमी॒र्यता॑या॒ अकि॑तवं पिशा॒चेभ्यो॑ बिदलका॒रीं या॑तु॒धाने॑भ्यः कण्टकीका॒रीम्
নদীসমূহৰ বাবে পৌঞ্জিষ্ঠ; ঋক্ষীকা (ভালুক)সমূহৰ বাবে নৈষাদ; পুরুষব্যাঘ্ৰ (মানৱ-বাঘ্ৰ)ৰ বাবে দুৰ্মদ (উন্মত্ত)ক; গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসসমূহৰ বাবে ব্ৰাত্যক; প্ৰয়ুগ (দল/যুগ)সমূহৰ বাবে উন্মত্তক; সৰ্পদেৱজনসমূহৰ বাবে অপ্ৰতিপদ (ভিত্তিহীন) পুৰুষক; ঈৰ্যতা (ভ্ৰমণ/চৰাই)-ৰ বাবে কিতৱ (জুৱাৰী) আৰু অকিতৱ (অজুৱাৰী)ক; পিশাচসমূহৰ বাবে বিদলকাৰীং; যাতুধানসমূহৰ বাবে কণ্টকীকাৰীং।
Mantra 9
स॒न्धये॑ जा॒रं गे॒हायो॑पप॒तिमार्त्यै॒ परि॑वित्तं॒ निरृ॑त्यै परिविविदा॒नमरा॑द्ध्या एदिधिषुः प॒तिं निष्कृ॑त्यै पेशस्का॒रीᳪ सं॒ज्ञाना॑य स्मरका॒रीं प्र॑का॒मोद्या॑योप॒सदं॒ वर्णा॑यानु॒रुधं॒ बला॑योप॒दाम्
সন্ধিৰ বাবে জাৰ (পৰস্ত্ৰী-সঙ্গী)ক; গৃহৰ বাবে উপপতি (গৃহত ৰখা পুৰুষ)ক; আৰ্ত্যৰ বাবে পৰিৱিত্ত (জ্যেষ্ঠক অতিক্ৰম কৰি বিবাহ কৰা)ক; নিৰৃতিৰ বাবে পৰিৱিৱিদান (অতিক্ৰম-জয়ী)ক; অরাদ্ধ্যাৰ বাবে এদিধিষু (উৎসুক প্ৰণয়ী)ক; নিষ্কৃত্যৈৰ বাবে পতি (স্বামী)ক; সংজ্ঞানাৰ বাবে পেশস্কাৰী (বেশ্যা/বিলাসিনী)ক; স্মৰণাৰ বাবে স্মরকাৰী (প্ৰেম-উদ্দীপিকা)ক; প্ৰকামোদ্যায়ৰ বাবে উপসদ (কাম-উপস্থিতি)ক; বৰ্ণায়ৰ বাবে অনুৰুধ (অনুৰক্ত)ক; বলায়ৰ বাবে উপদা (সহায়িনী)ক (নিযুক্ত কৰোঁ)।
Mantra 10
उ॒त्सा॒देभ्य॑: कु॒ब्जं प्र॒मुदे॑ वाम॒नं द्वा॒र्भ्यः स्रा॒मᳪ स्वप्ना॑या॒न्धमध॑र्माय बधि॒रं प॒वित्रा॑य भि॒षजं॑ प्र॒ज्ञाना॑य नक्षत्रद॒र्शमा॑शि॒क्षायै॑ प्र॒श्निन॑मुपशि॒क्षाया॑ अभिप्र॒श्निनं॑ म॒र्यादा॑यै प्रश्नविवा॒कम्
উৎসাদৰ বাবে কুব্জ (কুঁজো)ক; প্ৰমুদৰ বাবে বামন (বামন)ক; দ্বাৰভ্যঃৰ বাবে স্ৰাম (লেঙেৰা)ক; স্বপ্নৰ বাবে অন্ধ (অন্ধ)ক; অধর্মৰ বাবে বধির (বধিৰ)ক; পবিত্ৰৰ বাবে ভিষজ (চিকিৎসক)ক; প্ৰজ্ঞানাৰ বাবে নক্ষত্রদৰ্শ (নক্ষত্র-দৰ্শক)ক; আশিক্ষায়ৈৰ বাবে প্রশ্নিন (প্ৰশ্নকাৰী)ক; উপশিক্ষায়ৈৰ বাবে অভিপ্রশ্নিন (প্ৰতিপ্ৰশ্নকাৰী)ক; মર્યাদাৰ বাবে প্রশ্নবিবাক (প্ৰশ্ন-বিচাৰক)ক (নিযুক্ত কৰোঁ)।
Mantra 11
अर्मे॑भ्यो हस्ति॒पं ज॒वाया॑श्व॒पं पुष्ट्यै॑ गोपा॒लं वी॒र्या॒याविपा॒लं तेज॑सेऽजपा॒लमिरा॑यै की॒नाशं॑ की॒लाला॑य सुराका॒रं भ॒द्राय॑ गृह॒पᳪ श्रेय॑से वित्त॒धमाध्य॑क्ष्यायानुक्ष॒तार॑म्
সেনাসকলৰ বাবে হস্তিপালক; জৱ (দ্ৰুততা)ৰ বাবে অশ্বপালক; পুষ্টিৰ বাবে গোপাল; বীৰ্যৰ বাবে অৱিপাল (মেষপালক); তেজৰ বাবে অজপাল; ইৰা (পোষণ)ৰ বাবে কীনাশ (হালোৱা/কৃষক); কীলাল (মধুৰ মদ)ৰ বাবে সুৰাকাৰ; ভদ্ৰতাৰ বাবে গৃহপতি; শ্ৰেয়সৰ বাবে বিত্তধ (ধন-ধাৰক/ভঁৰালৰক্ষক); আধিপত্যৰ বাবে অনুক্ষতাৰ (সহ-ক্ষত্তা/উপ-অধিকাৰী)।
Mantra 12
भायै॑ दार्वा॒हारं॑ प्र॒भाया॑ अग्न्ये॒धं ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपा॑याभिषे॒क्तारं॒ वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टारं॑ देवलो॒काय॑ पेशि॒तारं॑ मनुष्यलो॒काय॑ प्रकरि॒तार॒ᳪ सर्वे॑भ्यो लो॒केभ्य॑ उपसे॒क्तार॒मव॑ ऋत्यै व॒धायो॑पमन्थि॒तारं॒ मेधा॑य वासः पल्पू॒लीं प्र॑का॒माय॑ रजयि॒त्रीम्
ভয়ৰ বাবে দাৰ্বাহাৰ (কাঠ-বহনকাৰী); প্ৰভাৰ বাবে অগ্ন্যেধ (অগ্নি-জ্বালক); ব্ৰধ্ন (তাম্ৰবৰ্ণ)ৰ বিষ্টপ (আকাশ-মণ্ডল)ৰ বাবে অভিষেক্তাৰ (অভিষেককাৰী); বৰ্ষিষ্ঠ নাক (সৰ্বোচ্চ স্বৰ্গ)ৰ বাবে পৰিৱেষ্টাৰ (আবৰণকাৰী); দেৱলোকৰ বাবে পেশিতাৰ (গঢ়নকাৰী); মনুষ্যলোকৰ বাবে প্ৰকৰিতাৰ (বিন্যাসকাৰী); সকলো লোকৰ বাবে উপসেক্তাৰ (ছিটাকাৰী/সিঞ্চক); অৱঋতি (অপঘাত-নিবাৰণ)ৰ বাবে বধায় উপমন্থিতাৰ (মথনী-চালক); মেধাৰ বাবে বাসঃ পল্পূলী (বস্ত্ৰ-পল্পূলী); প্ৰকামৰ বাবে ৰজয়িত্ৰী (ৰঞ্জনকাৰিণী)।
Mantra 13
ऋ॒तये॑ स्ते॒नहृ॑दयं वैर॑हत्याय॒ पिशु॑नं॒ विवि॑क्त्यै क्ष॒त्तार॒मौप॑द्रष्ट्र्यायानुक्ष॒त्तारं॒ बला॑यानुच॒रं भू॒म्ने प॑रिष्क॒न्दं प्रि॒याय॑ प्रियवा॒दिन॒ मरि॑ष्ट्या अश्वसा॒दᳪ स्व॒र्गा॑य लो॒काय॑ भागदु॒घं वर्षि॑ष्ठाय॒ नाका॑य परिवे॒ष्टार॑म्
ঋতৰ বাবে স্তেনহৃদয় (চোৰ-হৃদয়); বৈৰহত্যাৰ বাবে পিশুন (নিন্দুক/চুগলখোৰ); বিবিক্তিৰ বাবে ক্ষত্তা (ব্যৱস্থাপক/স্তেৱাৰ্ড); ঔপদ্ৰষ্ট্ৰ্যৰ বাবে অনুক্ষত্তা (উপ-ক্ষত্তা); বলৰ বাবে অনুচৰ (সহচৰ/অনুচৰ); ভূম্নে (মহত্ত্ব)ৰ বাবে পৰিষ্কন্দ (ভ্ৰমণকাৰী/চৰ); প্ৰিয়ৰ বাবে প্ৰিয়বাদিন (মধুৰভাষী); মৰিষ্ট্যাৰ বাবে অশ্বসাদ (অশ্ব-দমনকাৰী); স্বৰ্গলোকৰ বাবে ভাগদুঘ (ভাগ-বিতৰণকাৰী); বৰ্ষিষ্ঠ নাকৰ বাবে পৰিৱেষ্টাৰ (আবৰণকাৰী)।
Mantra 14
म॒न्यवे॑ऽयस्ता॒पं क्रोधा॑य निस॒रं योगा॑य यो॒क्तार॒ᳪ शोका॑याभिस॒र्तारं॒ क्षेमा॑य विमो॒क्तार॑मुत्कूलनिकू॒लेभ्य॑स्त्रि॒ष्ठिनं॒ वपु॑षे मानस्कृ॒तᳪ शीला॑याञ्जनीका॒रीं निरृ॑त्यै कोशका॒रीं य॒माया॒सूम्
মন্যু (ক্ৰোধ)ৰ বাবে লৌহ-তাপকৰক নিযুক্ত কৰোঁ; ক্ৰোধৰ বাবে নিৰ্গমকৰক; যোগ (সংযম)ৰ বাবে যোজকক; শোকৰ বাবে আক্রমণকাৰীক; ক্ষেম (নিরাপত্তা)ৰ বাবে বিমোচকক; কূল আৰু প্ৰতিকূলৰ পৰা ত্ৰিষ্ঠিনক; ৰূপৰ বাবে মানস-কৰ্ত (মন-নির্মিত)ক; শীল (অভ্যাস)ৰ বাবে অঞ্জনীকাৰিণী (অন্ধকাৰ-কৰ্ত্ৰী)ক; নিৰৃতিৰ বাবে কোষকাৰিণী (আবৰণ-কৰ্ত্ৰী)ক; যমৰ বাবে যমাসূ (যমৰ জীৱ/সত্তা)ক নিযুক্ত কৰোঁ।
Mantra 15
य॒माय॑ यम॒सूमथ॑र्व॒भ्योऽव॑तोकाᳪ संवत्स॒राय॑ पर्या॒यिणीं॑ परिवत्स॒रायावि॑जातामिदावत्स॒राया॒तीत्व॑रीमिद्वत्स॒राया॑ति॒ष्कद्व॑रीं वत्स॒राय॒ विज॑र्जराᳪ संवत्स॒राय॒ पलि॑क्नीमृ॒भुभ्यो॑ऽजिनस॒न्धᳪ सा॒ध्येभ्य॑श्चर्म॒म्नम्
যমৰ বাবে যমৰ নিজ সত্তা (যমাসূ)ক; অথৰ্বণসকলৰ বাবে সন্তানহীন নাৰীকে; সংৱৎসৰৰ বাবে পৰ্যায়িণী (পৰ্যায়ে গমনকাৰিণী)ক; পৰিৱৎসৰৰ বাবে অৱিজাতা (অজন্মা)ক; ইদাৱৎসৰৰ বাবে অতীত্বৰী (অতি-তাড়াহুড়া কৰা)ক; ইদ্বৎসৰৰ বাবে অতিষ্কদ্বৰী (অতি-লম্ফনকাৰিণী)ক; বৎসৰৰ বাবে বিজৰ্জৰা (সম্পূৰ্ণ জীৰ্ণ)ক; সংৱৎসৰৰ বাবে পলিক্নী (ধূসৰ-কেশী)ক; ঋভুসকলৰ বাবে অজিনসন্ধ (চর্ম-সেলাইকাৰ)ক; সাধ্যসকলৰ বাবে চর্মম্ন (চর্ম-কাৰ্যকৰ)ক নিযুক্ত কৰোঁ।
Mantra 16
सरो॑भ्यो धैव॒रमु॑प॒स्थाव॑राभ्यो॒ दाशं॑ वैश॒न्ताभ्यो॑ बै॒न्दं न॑ड्व॒लाभ्यः शौष्क॑लं पा॒राय॑ मार्गा॒रम॑वा॒राय॑ कै॒वर्तं॑ ती॒र्थेभ्य॑ आ॒न्दं विष॑मेभ्यो मैना॒लᳪ स्वने॑भ्य॒: पर्ण॑कं॒ गुहा॑भ्य॒: किरा॑त॒ᳪ सानु॑भ्यो॒ जम्भ॑कं॒ पर्व॑तेभ्यः किम्पूरु॒षम्
সৰোবিলাকৰ বাবে ধৈৱৰ (মাছধৰা)ক; উপস্থাৱৰ (জল-কাষৰ) ভূমিসমূহৰ বাবে দাশ (জলমানৱ)ক; বৈশন্তা (নদী-প্ৰসাৰ)সমূহৰ বাবে বেন্দ (বৈন্দ)ক; নড্বলা (নল-ঝোপ)সমূহৰ বাবে শৌষ্কল (শুকান-মাছৰ)মানৱক; পাৰ (দূৰ-কূল)ৰ বাবে মাৰ্গাৰ (পথ-অন্বেষক)ক; অৱাৰ (নিকট-কূল)ৰ বাবে কৈৱৰ্ত (নৌকাৰ)ক; তীৰ্থসমূহৰ বাবে আन्द (তৰোৱা/ফেৰীৱালা)ক; বিষম স্থানসমূহৰ বাবে মৈনালক; স্বন (প্ৰতিধ্বনি)সমূহৰ বাবে পৰ্ণক (পাত-আবৃত)ক; গুহাসমূহৰ বাবে কিৰাতক; সানু (ঢাল/উচ্চভূমি)সমূহৰ বাবে জম্ভক; পৰ্বতসমূহৰ বাবে কিম্পুৰুষক নিযুক্ত কৰোঁ।
Mantra 17
बी॒भ॒त्सायै॑ पौल्क॒सं वर्णा॑य हिरण्यका॒रं तु॒लायै॑ वाणि॒जं प॑श्चादो॒षाय॑ ग्ला॒विनं॒ विश्वे॑भ्यो भू॒तेभ्य॑: सिध्म॒लं भूत्यै॑ जागर॒णमभू॑त्यै स्वप॒नमार्त्यै॑ जनवा॒दिनं॒ व्यृ॒र्द्ध्या अपग॒ल्भᳪ स॑ᳪश॒राय॑ प्र॒च्छिद॑म्
বীভৎসাৰ বাবে পুল্কসক নিযুক্ত কৰোঁ; বৰ্ণৰ বাবে স্বৰ্ণকাৰক; তুলাৰ বাবে বণিকক; পশ্চাদোষৰ বাবে ক্লান্তজনক; সকলো ভূতসমূহৰ বাবে সিধ্মল (ক্ষয়িষ্ণু) জনক। ভূত্যৈ (সমৃদ্ধিৰ) বাবে জাগৰণ; অভূত্যৈ (অসমৃদ্ধিৰ) বাবে স্বপন; আৰ্ত্যৈ (দুঃখ-কষ্টৰ) বাবে জনবাদী (লোকৰ মাজত বেছি কথা কোৱা) জনক; ব্যৃদ্ধ্যৈ (অতিবৃদ্ধিৰ) বাবে অপগল্ভ (অসাৱধান/উদ্ধত) জনক; সংশৰায় (বিনাশৰ) বাবে প্রচ্ছিদ (কঠোৰ-ছেদনকাৰী) জনক।
Mantra 18
अ॒क्ष॒रा॒जाय॑ कित॒वं कृ॒ताया॑दिनवद॒र्शं त्रेता॑यै क॒ल्पिनं॑ द्वा॒परा॑याधिक॒ल्पिन॑मास्क॒न्दाय॑ सभास्था॒णुं मृ॒त्यवे॑ गोव्य॒च्छमन्त॑काय गोघा॒तं क्षु॒धे यो गां वि॑कृ॒न्तन्तं॒ भिक्ष॑माण उप॒तिष्ठ॑ति दुष्कृ॒ताय॒ चर॑काचार्यं पा॒प्मने॑ सैल॒गम्
অক্ষরাজ (পাশাৰ ৰজা)ৰ বাবে কিতৱ (জুৱাৰী)ক; কৃতাৰ বাবে দিন-জাগৰণকাৰী (দিনৱদৰ্শ)ক; ত্ৰেতাৰ বাবে কল্পিন (যোজক/কৌশলী)ক; দ্বাপৰৰ বাবে অধিকল্পিন (অতি-যোজক)ক; আস্কন্দ (আকস্মিক আক্রমণ/ধাৱন)ৰ বাবে সভাস্থাণু (সভাৰ স্তম্ভ-সদৃশ)ক; মৃত্যুৰ বাবে গোব্যচ্ছ (গৰু লুটকাৰী)ক; অন্তকৰ বাবে গোহাত (গৰু-হন্তা)ক; ক্ষুধাৰ বাবে—যি ভিক্ষা কৰি গৰু কাটি টুকুৰা কৰা জনৰ ওচৰত উপতিষ্ঠ (সেৱা/অপেক্ষা) কৰে তাক; দুষ্কৃতৰ বাবে চরকাচার্য (ভ্ৰমণশীল আচার্য)ক; পাপ্মনৰ বাবে সাইলগ (শৈলগ)ক।
Mantra 19
प्र॒ति॒श्रुत्का॑या अर्त॒नं घोषा॑य भ॒षमन्ता॑य बहुवा॒दिन॑मन॒न्ताय॒ मूक॒ᳪ शब्दा॑याडम्बराघा॒तं मह॑से वीणावा॒दं क्रोशा॑य तूणव॒ध्मम॑वरस्प॒राय॑ शङ्ख॒ध्मं वना॑य वन॒पम॒न्यतो॑रण्याय दाव॒पम्
প্ৰতিশ্ৰুত্কা (প্ৰতিধ্বনি)-লৈ গুৰ্গুৰণি ধ্বনি; ঘোষা-লৈ কোলাহল; ভষমন্তা-লৈ বকবকনি; বহুবাদিন-লৈ বহুকথা বাক্; অনন্ত-লৈ অনন্ততা; মূক-লৈ মৌনতা; শব্দ-লৈ ধ্বনি; মহাডম্বৰৰ আঘাত-লৈ; তাৰ মহিমা-লৈ; বীণা-বাদন-লৈ; ক্রোশ-লৈ চিঞৰ; তূণ-ধ্ম-লৈ তূৰ্যৰ ফুঁ; অৱরস্পৰ-লৈ গভীৰ অনুৰণন; শঙ্খ-ধ্ম-লৈ শঙ্খধ্বনি; বন-লৈ; বনপ-লৈ; অন্যতো-ৰণ্য-লৈ; দাৱপ-লৈ।
Mantra 20
न॒र्माय॑ पुँश्च॒लूᳪ हसा॑य॒ कारिं॒ याद॑से शाब॒ल्यां ग्रा॑म॒ण्यं गण॑कमभि॒क्रोश॑कं॒ तान्मह॑से वीणावा॒दं पा॑णि॒घ्नं तू॑णव॒ध्मं तान्नृ॒त्ताया॑न॒न्दाय॑ तल॒वम्
নর্মা (ঠাট্টা)-লৈ পুংশ্চলী (বেশ্যা); হাসা (হাঁহি)-লৈ; কাৰিণ (কৰ্মকাৰী)-লৈ; যাদস (যাদুকৰ)-লৈ; শাবল্যা (বৰ্ণবিচিত্ৰা নাৰী)-লৈ; গ্ৰামণ্য (গাঁও-মুখিয়া)-লৈ; গণক (জুৱাৰী)-লৈ; অভিক্ৰোশক (গালি-দাতা/নিন্দক)—এইসকলক মহস্ (মহিমা)-লৈ; বীণাবাদ (বীণা-বাজোৱা)-লৈ; পাণিঘ্ন (হাত-তালি দিয়া)-লৈ; তূণবধ্ম (তূণ/তূৰ্য ফুঁকোৱা)—এইসকলক নৃত্য-লৈ, আনন্দ-লৈ, আৰু তালৱ (তাল-তালি/লয়যুক্ত তালি)-লৈ।
Mantra 21
अ॒ग्नये॒ पीवा॑नं पृथि॒व्यै पी॑ठस॒र्पिणं॑ वा॒यवे॑ चाण्डा॒लम॒न्तरि॑क्षाय वᳪशन॒र्तिनं॑ दि॒वे ख॑ल॒तिᳪ सूर्या॑य हर्य॒क्षं नक्ष॑त्रेभ्यः किर्मि॒रं च॒न्द्रम॑से कि॒लास॒मह्ने॑ शु॒क्लं पि॑ङ्गा॒क्षᳪ रात्र्यै॑ कृ॒ष्णं पि॑ङ्गा॒क्षम्
অগ্নিয়ে পীৱান (স্থূল/পুষ্ট জন); পৃথিৱীয়ে পীঠসৰ্পিণ (পিঠে ভৰ দি সৰ্পণকাৰী); বায়ৱে চাণ্ডাল; অন্তৰিক্ষায় বংশনর্তিন (বাঁহ-নৃত্যকাৰ); দিবে খলতি (টাক-মাথা); সূৰ্যায় হর্যক্ষ (হলদে/তামাটে-চকু); নক্ষত্রে ভ্যঃ কির্মির (ছোপ-ছোপ/বিচিত্ৰ); চন্দ্ৰমসে কিলাস (শ্বেত-কুষ্ঠ/ধবল-কুষ্ঠযুক্ত); অহ্নে শুক্ল (শ্বেত), পিঙ্গাক্ষ (তামাটে-চকু); ৰাত্র্যৈ কৃষ্ণ (ক’লা), পিঙ্গাক্ষ (তামাটে-চকু)।
Mantra 22
अथै॒तान॒ष्टौ विरू॑पा॒ना ल॑भ॒तेऽति॑दीर्घं॒ चाति॑ह्रस्वं॒ चाति॑स्थूलं॒ चाति॑कृशं॒ चाति॑शुक्लं॒ चाति॑कृष्णं॒ चाति॑कुल्वं॒ चाति॑लोमशं च । अशू॑द्रा॒ अब्रा॑ह्मणा॒स्ते प्रा॑जाप॒त्याः । मा॒ग॒धः पुँ॑श्च॒ली कि॑त॒वः क्ली॒बोऽशू॑द्रा॒ अब्रा॑ह्मणा॒स्ते प्रा॑जाप॒त्याः
এতিয়া তেওঁ এই আঠজন বিকৃত-ৰূপধাৰী লাভ কৰে—অতি দীঘল আৰু অতি হ্ৰস্ব, অতি স্থূল আৰু অতি কৃশ, অতি শ্বেত আৰু অতি কৃষ্ণ, অতি কুল্ব (অতি টাক/অতি কেশহীন) আৰু অতি লোমশ। তেওঁলোক শূদ্ৰো নহয়, ব্ৰাহ্মণো নহয়; তেওঁলোক প্ৰজাপত্য (প্ৰজাপতি-সম্বন্ধীয়)। মাগধ, পুংশ্চলী, কিতৱ (জুৱাৰী), ক্লীব (নপুংসক)—শূদ্ৰো নহয়, ব্ৰাহ্মণো নহয়; তেওঁলোক প্ৰজাপত্য।
Frequently Asked Questions
Its core is Pravargya, especially the Gharma (heated milk) offering, presented as a consecratory act that concentrates tapas/tejas and propels the sacrifice toward success.
These are niyoga (ritual assignment) formulas: by naming and assigning diverse human types and functions to deities/abstract powers, the rite converts social plurality—including marginality—into a stable cosmic order (ṛta).
Kandikā 30.19 treats sound itself—speech, music, conch-blast, clamour, echo, and forest-roar—as sacrificially nameable offerings, extending yajña’s scope to the auditory universe.