Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 56

Rishi: Yājñavalkya-tradition (as transmitted in the Vājasaneyin corpus).
Devata: Vanaspati (for Indra; with Aśvins and Sarasvatī as supports).
Chandas: Yajus with ṛc-like cadence; not strictly metrical in the Saṁhitā form.

दे॒वो दे॒वैर्वन॒स्पति॒र्हिर॑ण्यपर्णो अ॒श्विभ्या॒ᳪ सर॑स्वत्या सुपिप्प॒ल इन्द्रा॑य पच्यते॒ मधु॑ । ओजो॒ न जू॒तिरृ॑ष॒भो न भामं॒ वन॒स्पति॑र्नो॒ दध॑दिन्द्रि॒याणि॑ वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑

de̱vó de̱váir vanaspátir híraṇyaparṇo aśvíbhyā̱ṁ sárasvatyā supippalá índrāya pacyate̱ mádhu | ójo̱ ná jū̱tír ṛṣabhó ná bhā́maṁ vanaspátir no̱ dádhad indriyā́ṇi vasuváne vasudhéyasya vyantu̱ yája

দেৱসমূহৰ সৈতে দেৱ বনস্পতিঃ—সুৱৰ্ণপৰ্ণ (সোনালী পাতযুক্ত), সুপিপ্পল (সু-ফলযুক্ত)—অশ্বিনদ্বয় আৰু সৰস্বতীৰ সৈতে ইন্দ্ৰৰ নিমিত্তে মধুৰূপে পকোৱা হয়। বলৰূপে, জূতি (উদ্যম/আঘাত) ৰূপে, ঋষভৰ বলৰূপে, দীপ্তিৰূপে—বনস্পতিয়ে আমালৈ ইন্দ্ৰিয়শক্তিসমূহ দান কৰক। ধন-অর্জনত, ধন-সঞ্চয়ৰ নিমিত্তে, সেই শক্তিসমূহ বিস্তৃত হওক—যজ।

दे॒वः । दे॒वैः । वन॒स्पतिः॑ । हिर॑ण्य-पर्णः । अ॒श्विभ्या॑म् । सर॑स्वत्या । सु-पिप्प॒लः । इन्द्रा॑य । पच्यते॑ । मधु॑ । ओजः॑ । न । जू॒तिः । ऋ॒ष॒भः । न । भाम॑म् । वन॒स्पतिः॑ । नः॒ । दध॑त् । इन्द्रि॒याणि॑ । वसु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । व्यन्तु॑ । यज॑

देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
देवैःby/with the gods
देवैः:
करण
TypeNoun
Rootदेव
वनस्पतिःthe lord of the forest (tree/plant)
वनस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति
हिरण्यपर्णःgolden-leaved
हिरण्यपर्णः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootहिरण्यपर्ण
अश्विभ्याम्for the Aśvins
अश्विभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअश्विन्
सरस्वत्यैfor Sarasvatī
सरस्वत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसरस्वती
सुपिप्पलःhaving good fruit/berries
सुपिप्पलः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसुपिप्पल
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र
पच्यतेis cooked / is ripened
पच्यते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपच्
मधुhoney; sweetness
मधु:
कर्म
TypeNoun
Rootमधु
ओजःvigor, strength
ओजः:
कर्म
TypeNoun
Rootओजस्
like, as
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Root
जूतिःspeed; impetuosity
जूतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजूतिः
ऋषभःbull; the excellent one
ऋषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषभ
like, as
:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Root
भामम्splendor, radiance
भामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभाम
वनस्पतिःthe वनस्पति (sacred plant/tree)
वनस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
दधत्placing; bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा
इन्द्रियाणिpowers; faculties
इन्द्रियाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
वसुवनेin the wealth-grove / in the place of riches
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन
वसुधेयस्यof the treasure/wealth-deposit
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसुधेय
व्यन्तुlet them spread apart / let them pervade
व्यन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-अन् (अन्/अञ्) अथवा वि-इ (व्यय/विय) — वैदिक प्रयोगः
यजsacrifice; worship
यज:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयज्
V
Vanaspati
I
Indra
A
Aśvins
S
Sarasvatī