Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 57

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Agni (as the integrative principle); seasonal powers (ṛtavaḥ); cosmic dyāvāpṛthivī; waters; plants; fires collectively

Chandas: Mixed (extended ritual verse with prose-like expansions)

Samhita Patha (Devanagari)

तप॑श्च तप॒स्य॒श्च शैशि॒रावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्तः श्ले॒षो॒ऽसि॒ कल्पे॑तां॒ द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धय॒: कल्प॑न्ताम॒ग्नय॒: पृथ॒ङ्मम॒ ज्यैष्ठ्या॑य॒ सव्र॑ताः। ये अ॒ग्नय॒: सम॑नसोऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी इ॒मे| शै॒शि॒रावृ॒तू अ॑भि॒कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॑भि॒संवि॑शन्तु॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वे सी॑दतम्

Transliteration

tápaś ca tapasyáś ca śaiśiráu ṛtū́ agnér antaḥ śléṣo ’si kálpetāṃ dyā́vā-pṛthivī́ kálpantām ā́pa óṣadhayaḥ kálpantām agnáyaḥ pṛtháṅ mama jyáiṣṭhyāya savrátāḥ | yé agnáyaḥ sámanaso ’ntarā́ dyā́vā-pṛthivī́ imé | śaiśiráu ṛtū́ abhikálpamānā indrám iva devā́ abhisaṃvíśantu táyā devátayā ’ṅgirasvád dhrúve sī́datam

Translation

তপস্ আৰু তপস্যা—শৈশিৰ ঋতুদ্বয়; তুমি অগ্নিৰ অন্তঃস্থিত সংলগ্নতা (শ্লেষ)। দ্যাৱা-পৃথিৱী সুসংস্থিত হওক; আপঃ (জল) সুসংস্থিত হওক; ওষধয়ঃ (ঔষধি-উদ্ভিদ) সুসংস্থিত হওক; অগ্নয়ঃ পৃথক পৃথক, একব্রত, মোৰ জ্যৈষ্ঠ্য (শ্ৰেষ্ঠত্ব)-ৰ বাবে সুসংস্থিত হওক। যি অগ্নয়ঃ একমনস্ক, দ্যাৱা-পৃথিৱীৰ অন্তৰালে ইহঁতে অৱস্থিত—সেই শৈশিৰ ঋতুদ্বয় অভিকল্পমান হৈ, দেৱাসকল যেন ইন্দ্ৰক অভিসংবিশন্তি, তেনেদৰে প্ৰবেশ কৰক। সেই দেৱতাৰে সৈতে, অঙ্গিরস্-সদৃশ, ধ্ৰুৱা—তুমি দৃঢ় আসনত উপবিষ্ট হওক।

Padapatha (Word Analysis)

तपः॑ । च॒ । तप॒स्यः॑ । च॒ । शै॒शि॒रौ । ऋ॒तू इति॑ । अ॒ग्नेः । अ॒न्तः । श्ले॒षः । अ॒सि॒ । कल्पे॑ताम् । द्यावा॑-पृथि॒वी इति॑ । कल्प॑न्ताम् । आपः॑ । ओष॑धयः । कल्प॑न्ताम् । अ॒ग्नयः॑ । पृथ॑क् । मम॑ । ज्यैष्ठ्या॑य । स-व्र॑ताः । ये । अ॒ग्नयः॑ । सम॑नसः । अ॒न्त॒रा । द्यावा॑-पृथि॒वी इति॑ । इ॒मे । शै॒शि॒रौ । ऋ॒तू इति॑ । अ॒भि॒-कल्प॑मानाः । इन्द्र॑म्-इव । दे॒वाः । अ॒भि॒-सम्-वि॑शन्तु । तया॑ । दे॒वत॑या । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । ध्रु॒वे । सी॑दतम्

Entities Mentioned

• Agni
• Ṛtavaḥ (Tapas & Tapasya; the two cold seasons, Śaiśira)
• Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
• Āpaḥ (Waters)
• Oṣadhayaḥ (Plants)
• Agnayaḥ (the Fires, collectively)
• Indra
• Aṅgirasaḥ (Angiras-like powers)