स्कन्दसरः (Skandasara) — तीर्थवर्णनम् / Description of the Skandasara Sacred Lake
অধ্যায় ৪১ত সূতৰ বৰ্ণনাৰে তীৰ্থকেন্দ্ৰিক বিৱৰণ দিয়া হৈছে। ‘স্কন্দসৰ’ নামৰ পবিত্ৰ সৰোবৰ সমুদ্ৰসদৃশ বিস্তৃত হলেও ইয়াৰ জল মধুৰ, শীতল, নিৰ্মল আৰু সহজলভ্য বুলি কোৱা হৈছে। স্ফটিকসদৃশ তীৰ, ঋতুপুষ্প, পদ্ম আৰু জলজ উদ্ভিদ, মেঘসদৃশ ঢৌ মিলি ‘পৃথিৱীত আকাশ’ যেন এক দিৱ্য দৃশ্য গঢ়ে। তাৰ পিছত মুনি আৰু মুনিকুমাৰসকলে স্নান আৰু তীৰ্থজল সংগ্ৰহৰ বিধি পালন কৰে; ভস্ম, ত্ৰিপুণ্ড্ৰ, শ্বেতবস্ত্ৰ আৰু নিয়ত আচাৰে শৈৱ তপস্বীৰ লক্ষণ প্ৰকাশ পায়। ঘট, কলশ, কমণ্ডলু, পাত্ৰ-পত্ৰ আদি জলবহন সঁজুলি উল্লেখ কৰি জল সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্য—নিজৰ বাবে, আনৰ বাবে, বিশেষকৈ দেৱতাসকলৰ বাবে—বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এইদৰে পবিত্ৰ স্থান → আচাৰনিয়ম → তীৰ্থজলৰ পুণ্য-ব্যৱস্থা—এই ক্ৰমে শিৱকেন্দ্ৰিত শুদ্ধি আৰু পুণ্যৰ ভাব সূচিত হয়।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम् । अमृतस्वादुशिशिरस्वच्छा गाधलघूदकम्
সূত ক’লে—তাত ‘স্কন্দসৰ’ নামৰ এটা সৰোবৰ আছিল, সাগৰৰ দৰে বিস্তৃত; তাৰ জল অমৃতসম মধুৰ, শীতল, স্বচ্ছ, গভীৰ আৰু তথাপি কোমল ধাৰাযুক্ত আছিল।
Verse 2
समंततः संघटितं स्फटिको पलसंचयैः । सर्वर्तुकुसुमैः फुल्लैश्छादिताखिलदिङ्मुखम्
চাৰিওফালে স্ফটিকসদৃশ পলাশপুঞ্জৰ ঢেঁৰাৰে সঘনভাৱে গঠিত আছিল; আৰু সকলো ঋতুৰ পূৰ্ণ বিকশিত কুসুমে সকলো দিশৰ মুখ আচ্ছাদিত কৰিছিল।
Verse 3
शैवलैरुत्पलैः पद्मैः कुमुदैस्तारकोपमैः । तरंगैरभ्रसंकाशैराकाशमिव भूमिगम्
সেই স্থান শৈৱাল, নীলউৎপল, পদ্ম আৰু তৰকাৰ দৰে দীপ্ত কুমুদে শোভিত আছিল; আৰু মেঘসদৃশ উজ্জ্বল তৰঙ্গে পৃথিৱীতেই আকাশ যেন দেখা দিছিল।
Verse 4
सुखावतरणारोहैः स्थलैर्नीलशिलामयैः । सोपानमार्गौ रुचिरैश्शोभमानाष्टदिङ्मुखम्
সহজে নামা-ওঠাৰ বাবে মনোৰম তটভূমি আছিল, যি নীলশিলাৰে গঢ়া। সুন্দৰ সোপান-পথে শোভিত হৈ সেয়া অষ্টদিশামুখে দীপ্তিমান আছিল।
Verse 5
तत्रावतीर्णैश्च यथा तत्रोत्तीर्णश्च भूयसा । स्नातैः सितोपवीतैश्च शुक्लाकौपीनवल्कलैः
তাত বহুতে যথাক্ৰমে পানীত নামি পুনৰ সেই ক্ৰমেই ওপৰলৈ উঠিল। স্নান কৰি তেওঁলোকে শ্বেত উপবীত ধাৰণ কৰিছিল আৰু পবিত্ৰ শ্বেত কৌপীন আৰু বল্কলবস্ত্ৰ পিন্ধিছিল।
Verse 6
जटाशिखायनैर्मुंडैस्त्रिपुंड्रकृतमंडनैः । विरागविवशस्मेरमुखैर्मुनिकुमारकैः
তাত মুনিকুমাৰসকল আছিল—কাৰোবাৰ জটা শিখাত বান্ধা, কাৰোবাৰ মস্তক মুণ্ডিত—আৰু ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ভস্মচিহ্নে অলংকৃত। বৈৰাগ্যজাত সৌম্য হাঁহি মুখত লৈ তেওঁলোকে ত্যাগভাবত বিচৰণ কৰিছিল।
Verse 7
घटैः कमलिनीपत्रपुटैश्च कलशैः शिवैः । कमण्डलुभिरन्यैश्च तादृशैः करकादिभिः
ঘট, কমলিনী পাতৰ পুট (ঢাকনি), শিৱাৰ্পিত মঙ্গল কলস, আৰু কমণ্ডলু, কৰক আদি তেনেধৰণৰ অন্য পাত্ৰসমূহেৰে (পূজাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল)।
Verse 8
आत्मार्थं च परार्थं च देवतार्थं विशेषतः । आनीयमानसलिलमात्तपुष्पं च नित्यशः
নিজৰ মঙ্গল, পৰৰ মঙ্গল আৰু বিশেষকৈ দেৱাধিদেৱ মহাদেৱৰ নিমিত্তে—পূজাৰ বাবে অনা জল আৰু সংগৃহীত পুষ্প নিত্য শিৱলৈ অৰ্পণ কৰা উচিত।
Verse 9
अंतर्जलशिलारूढैर्नीचानां स्पर्शशंकया । आचारवद्भिर्मुनिभिः कृतभस्मांगधूसरैः
নীচ লোকৰ স্পৰ্শৰ আশংকাত, আচাৰনিষ্ঠ মুনিসকল—যাঁৰ দেহ পবিত্ৰ ভস্মে ধূসৰ—জলৰ ভিতৰৰ শিলাৰ ওপৰত উঠি বহিছিল।
Verse 10
इतस्ततो ऽप्सु मज्जद्भिरिष्टशिष्टैः शिलागतैः । तिलैश्च साक्षतैः पुष्पैस्त्यक्तदर्भपवित्रकैः
ইয়াত-তাত পানীত নিমগ্ন পূজ্য আৰু শিষ্ট ভক্তসকলে নদীৰ পৰা অনা শিলাৰ ওপৰত তিল, অক্ষত আৰু পুষ্পেৰে—দৰ্ভ-পবিত্ৰক আঁতৰাই—পূজা কৰিছিল।
Verse 11
देवाद्यमृषिमध्यं च निर्वर्त्य पितृतर्पणम् । निवेदयेदभिज्ञेभ्यो नित्यस्नानगतान् द्विजान्
প্ৰথমে দেৱসকলক, তাৰপিছত ঋষিমধ্যত, আৰু পিতৃসকলকো বিধিপূৰ্বক তৰ্পণ সম্পন্ন কৰি, নিত্যস্নান শেষ কৰা জ্ঞানী দ্বিজসকলক সেই কথা জনাব লাগে।
Verse 12
स्थानेस्थाने कृतानेकबलिपुष्पसमीरणैः । सौरार्घ्यपूर्वं कुर्वद्भिःस्थंडलेभ्यर्चनादिकम्
স্থানে স্থানে বহু বলি, পুষ্প আৰু পাখা-সেৱা আদি সাজি, প্ৰথমে সূৰ্যলৈ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে; তাৰপিছত সেই পবিত্ৰ স্থণ্ডলসমূহৰ পৰা অৰ্চনা আদি কৰ্ম কৰিব লাগে।
Verse 13
क्वचिन्निमज्जदुन्मज्जत्प्रस्रस्तगजयूथपम् । क्वचिच्च तृषयायातमृगीमृगतुरंगमम्
ক’তিয়াবা হাতীৰ জাকৰ নেতা ডুবি আকৌ ওপঙি উঠি, শাৰী-শাৰী ভাঙি পৰি থকা দেখা গৈছিল; আৰু ক’তিয়াবা তৃষ্ণাই তাড়িত হৰিণী, হৰিণ আৰু দ্ৰুত ঘোঁৰাবোৰ গুচি গুচি আগবাঢ়ি আহিছিল।
Verse 14
क्वचित्पीतजनोत्तीर्णमयूरवरवारणम् । क्वचित्कृततटाघातवृषप्रतिवृषोज्ज्वलम्
কেতিয়াবা ঠাইত সেয়া পীতবস্ত্ৰধাৰী জনে আৰূঢ় কৰা শ্ৰেষ্ঠ ময়ূৰসদৃশ মহাগজৰ দৰে দেখা দিছিল; কেতিয়াবা ঠাইত সেয়া তটত আঘাত কৰা মহাবল বৃষভ-প্ৰতিবৃষভৰ তেজে দীপ্তিমান হৈছিল।
Verse 15
क्वचित्कारंडवरवैः क्वचित्सारसकूजितैः । क्वचिच्च कोकनिनदैः क्वचिद्भ्रमरगीतिभिः
কেতিয়াবা কাৰণ্ডৱ পখীৰ কলৰৱে, কেতিয়াবা সাৰসৰ কূজনত; কেতিয়াবা কোকিলৰ নিনাদে আৰু কেতিয়াবা ভ্ৰমৰৰ মধুৰ গীতে সেই স্থান প্ৰতিধ্বনিত হৈছিল।
Verse 16
स्नानपानादिकरणैः स्वसंपद्द्रुमजीविभिः । प्रणयात्प्राणिभिस्तैस्तैर्भाषमाणमिवासकृत्
স্নান, পান আদি সেবাকাৰ্যত নিয়োজিত সেই প্ৰাণীবোৰ—নিজ নিজ সমৃদ্ধিত কল্পবৃক্ষসম—প্ৰণয়বশত তেওঁক বাৰে বাৰে এনেদৰে সম্বোধন কৰিছিল, যেন ওচৰৰ পৰা অন্তৰঙ্গভাৱে কথা কৈছে।
Verse 17
कूलशाखिशिखालीनकोकिलाकुलकूजितैः । आतपोपहतान्सर्वान्नामंत्रयदिवानिशम्
কূলৰ শাখা আৰু শিখৰত বহি থকা কোকিলকুলৰ সমবেত কূজনত সেই উপবন মুখৰিত হৈছিল, যেন ৰৌদ্ৰতাপে ক্লান্ত সকলো প্ৰাণীক দিন-ৰাতি নাম ধৰি অবিৰাম আহ্বান কৰিছে।
Verse 18
उत्तरे तस्य सरसस्तीरे कल्पतरोरधः । वेद्यां वज्रशिलामय्यां मृदुले मृगचर्मणि
সেই সৰোবৰৰ উত্তৰ তীৰত, কল্পতৰুৰ তলত, বজ্ৰশিলাময় বেদীত, আৰু কোমল মৃগচর্মৰ আসনত (তেওঁ বহিব/বহা উচিত)।
Verse 19
सनत्कुमारमासीनं शश्वद्बालवपुर्धरम् । तत्कालमात्रोपरतं समाधेरचलात्मनः
তেওঁলোকে আসীন সনৎকুমাৰক দেখিলে—যি সদায় বালক-ৰূপ ধাৰণ কৰে—যি সেই ক্ষণমাত্ৰ সমাধিৰ পৰা বিরত হৈছিল; যাৰ অন্তঃসত্তা অচল আৰু দৃঢ়।
Verse 20
उपास्यमानं मुनिभिर्योगींद्रैरपि पूजितम् । ददृशुर्नैमिषेयास्ते प्रणताश्चोपतस्थिरे
নৈমিষাৰণ্যৰ ঋষিসকলে তেওঁক দেখিলে—যাক মুনিসকলে সদা উপাসনা কৰে আৰু যোগীন্দ্ৰসকলেও পূজা কৰে। তেওঁলোকে প্ৰণাম কৰি ওচৰত থিয় হৈ ভক্তিভাৱে সেবাত থাকিল।
Verse 21
यावत्पृष्टवते तस्मै प्रोचुः स्वागतकारणम् । तुमुलः शुश्रुवे तावद्दिवि दुंदुभिनिस्वनः
যিজনে সুধিছিল, তেওঁক তেওঁলোকে স্বাগতকাৰণ ক’বলৈ আৰম্ভ কৰোঁতেই, সেই মুহূর্ততে আকাশত দুন্দুভিৰ প্ৰচণ্ড ধ্বনি শুনা গ’ল।
Verse 22
ददृशे तत्क्षणे तस्मिन्विमानं भानुसन्निभम् । गणेश्वरैरसंख्येयैः संवृतं च समंततः
সেই ক্ষণতে সূৰ্যসদৃশ দীপ্তিমান এক বিমান দেখা দিলে, আৰু সেয়া চাৰিওফালে অসংখ্য গণেশ্বৰ—শিৱগণ—দ্বাৰা আৱৃত আছিল।
Verse 23
अप्सरोगणसंकीर्णं रुद्रकन्याभिरावृतम् । मृदंगमुरजोद्घुष्टं वेणुवीणारवान्वितम्
সেয়া অপ্সৰাৰ দলেদলে ভৰপূৰ আছিল আৰু ৰুদ্ৰ-কন্যাসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত আছিল। মৃদংগ-মুৰজৰ ধ্বনিয়ে প্ৰতিধ্বনিত, আৰু বেণু-বীণাৰ সুৰে সঙ্গীতময় আছিল।
Verse 24
चित्ररत्नवितानाढ्यं मुक्तादामविराजितम् । मुनिभिस्सिद्धगंधर्वैर्यक्षचारणकिन्नरैः
সেয়া বিচিত্ৰ ৰত্নখচিত ভব্য বিতানে সমৃদ্ধ, মুক্তাৰ মালাৰে দীপ্ত, আৰু মুনি, সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ, চাৰণ আৰু কিন্নৰসকলে পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 25
नृत्यद्भिश्चैव गायद्भिर्वादयद्भिश्च संवृतम् । वीरगोवृषचिह्नेन विद्रमद्रुमयष्टिना
সেয়া নৃত্য কৰা, গোৱা আৰু বাদ্য বজোৱা লোকসকলৰ দ্বাৰা ঘেৰাও আছিল; আৰু প্ৰবালবৃক্ষৰ দণ্ডত ধাৰিত বীৰ বৃষভ-চিহ্নে চিহ্নিত আছিল।
Verse 26
कृतगोपुरसत्कारं केतुना मान्यहेतुना । तस्य मध्ये विमानस्य चामरद्वितयांतरे
মান্যতাৰ চিহ্ন হিচাপে কেতু ধৰি গোপুরৰ বিধিপূৰ্বক সৎকাৰ কৰা হ’ল; আৰু সেই বিমানৰ মধ্যভাগত, দুটা চামৰৰ মাজত (তেওঁ অৱস্থিত/দৰ্শিত হ’ল)।
Verse 27
छत्त्रस्य मणिदंडस्य चंद्रस्येव शुचेरधः । दिव्यसिंहासनारूढं देव्या सुयशया सह
নিৰ্মল ছত্ৰৰ তলত, যাৰ মণিময় দণ্ড চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্ত, তেওঁ সুয়শা দেৱীৰ সৈতে দিব্য সিংহাসনত আৰূঢ় হৈ দৰ্শন দিলে।
Verse 28
श्रिया च वपुषा चैव त्रिभिश्चापि विलोचनैः । प्राकारैरभिकृत्यानां प्रत्यभिज्ञापकं प्रभोः
শ্ৰী, দিব্য ৰূপ-সৌন্দর্য আৰু ত্ৰিনেত্ৰ—এই বিশেষ লক্ষণসমূহে প্ৰভুক চিনায়; দৰ্শনকাৰীয়ে এই চিহ্নে স্বামীক চিনে লয়।
Verse 29
अविलंघ्य जगत्कर्तुराज्ञापनमिवागतम् । सर्वानुग्रहणं शंभोः साक्षादिव पुरःस्थितम्
সেয়া জগতৰ স্ৰষ্টাৰ অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰা আজ্ঞাৰ দৰে আহি উপস্থিত হৈছিল। শম্ভুৰ সৰ্বজনৰ প্ৰতি অনুগ্ৰহ যেন সাক্ষাৎ আগত থিয় হৈ আছিল।
Verse 30
शिलादतनयं साक्षाच्छ्रीमच्छूलवरायुधम् । विश्वेश्वरगणाध्यक्षं विश्वेश्वरमिवापरम्
তেওঁ শিলাদৰ পুত্ৰক সাক্ষাৎ দেখিলে—শ্ৰীমন্ত, শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ ত্ৰিশূলধাৰী; বিশ্বেশ্বৰৰ গণসমূহৰ অধিপতি, যেন অন্য এক বিশ্বেশ্বৰ স্বয়ং।
Verse 31
विश्वस्यापि विधात्ःणां निग्रहानुग्रहक्षमम् । चतुर्बाहुमुदारांगं चन्द्ररेखाविभूषितम्
তেওঁ এনে এক সত্তা, যিয়ে বিশ্বৰ বিধাতাসকলৰ ওপৰতো নিগ্ৰহ আৰু অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম—দমন আৰু আশীৰ্বাদ দুয়োটাতে সমর্থ। চাৰিবাহুযুক্ত, উদাৰ দীপ্তিময় দেহ, চন্দ্ৰৰেখাৰে বিভূষিত।
Verse 32
कंठे नागेन मौलौ च शशांकेनाप्यलंकृतम् । सविग्रहमिवैश्वर्यं सामर्थ्यमिव सक्रियम्
তেওঁৰ কণ্ঠত নাগ আৰু মূৰত চন্দ্ৰ শোভিত আছিল। যেন তেওঁৰ ঐশ্বৰ্য দেহধাৰী হৈছে, আৰু তেওঁৰ অপাৰ সামৰ্থ্য সক্ৰিয় হৈ প্ৰকাশ পাইছে—এনে অনুভৱ হৈছিল।
Verse 33
समाप्तमिव निर्वाणं सर्वज्ञमिव संगतम् । दृष्ट्वा प्रहृष्टवदनो ब्रह्मपुत्रः सहर्षिभिः
সেই অৱস্থাক—যেন নিৰ্বাণৰ পৰিপূৰ্ণ সমাপ্তি, আৰু যেন সৰ্বজ্ঞতা এক সন্নিধিত একত্ৰিত—দেখি ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ ঋষিসকলৰ সৈতে হৰ্ষে উজ্জ্বল মুখে প্ৰফুল্ল হ’ল।
Verse 34
तस्थौ प्राञ्जलिरुत्थाय तस्यात्मानमिवार्पयन् । अथ तत्रांतरे तस्मिन्विमाने चावनिं गते
সি উঠি কৰযোৰে থিয় হ’ল, যেন নিজৰ আত্মাকেই তেওঁৰ ওচৰত অৰ্পণ কৰিছে। তাৰপাছত সেই অন্তৰাল সময়তে, যেতিয়া সেই দিব্য বিমান ভূমিত নামিল,
Verse 35
आगता ब्रह्मणादिष्टाः पूर्वमेवाभिकांक्षया । श्रुत्वा वाक्यं ब्रह्मपुत्रस्य नंदीछित्त्वा पाशान्दृष्टिपातेन सद्यः
তেওঁলোক আগতেই আকাঙ্ক্ষাৰে আহি ব্ৰহ্মাৰ আদেশত উপস্থিত আছিল। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বাক্য শুনামাত্ৰ নন্দীয়ে কেৱল দৃষ্টিপাতে তৎক্ষণাৎ পাষসমূহ ছিন্ন কৰিলে।
Verse 36
शैवं धर्मं चैश्वरं ज्ञानयोगं दत्त्वा भूयो देवपार्श्वं जगाम । सनत्कुमारेण च तत्समस्तं व्यासाय साक्षाद्गुरवे ममोक्तम्
শৈৱ ধৰ্ম আৰু ঐশ্বৰ্যসম্পন্ন জ্ঞানযোগ দান কৰি তেওঁ পুনৰ দেৱৰ সান্নিধ্যলৈ গ’ল। আৰু এই সকলো কথা সনৎকুমাৰে মোৰ সাক্ষাত্ গুৰু ব্যাসক যথাৰ্থভাৱে কৈছিল।
Verse 37
व्यासेन चोक्तं महितेन मह्यं मया च तद्वः कथितं समासात् । नावेदविद्भ्यः कथनीयमेतत्पुराणरत्नं पुरशासनस्य
মহামুনি ব্যাসে মোক যি কৈছিল, সেই কথাই মই তোমালোকক সংক্ষেপে ক’লোঁ। নগৰসমূহৰ শাসক ভগৱান শিৱৰ এই পুৰাণ-ৰত্ন বেদজ্ঞসকলকেই ক’ব লাগে; বেদ নজনাসকলৰ আগত ইয়াক ব্যাখ্যা কৰা উচিত নহয়।
Verse 38
नाभक्तशिष्याय च नास्तिकेभ्यो दत्तं हि मोहान्निरयं ददाति । मार्गेण सेवानुगतेन यैस्तद्दत्तं गृहीतं पठितं श्रुतं वा
এই উপদেশ ভক্তিহীন শিষ্যক বা নাস্তিকক দিব নালাগে; মোহবশত দিলে ই নৰকৰ কাৰণ হয়। কিন্তু যিসকলে সঠিক পথ অনুসৰি সেৱাভাৱে ইয়াক গ্ৰহণ কৰে—গ্ৰহণ কৰি, পঢ়ি বা শুনি—তেওঁলোকেই পাত্ৰ।
Verse 39
तेभ्यः सुखं धर्ममुखं त्रिवर्गं निर्वाणमंते नियतं ददाति । परस्परस्योपकृतं भवद्भिर्मया च पौराणिकमार्गयोगात्
এনেকুৱা ভক্তসকলক তেওঁ নিশ্চিতভাৱে সুখ, ধৰ্মৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ত্ৰিবৰ্গ (ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম) আৰু অন্তত অৱশ্যম্ভাৱী নিৰ্বাণ-শান্তি দান কৰে। এই পৌৰাণিক মাৰ্গ-যোগে তোমালোকৰ আৰু মোৰ—উভয়ৰেই পৰস্পৰ উপকাৰ হয়।
Verse 40
अतो गमिष्ये ऽहमवाप्तकामः समस्तमेवास्तु शिवं सदा नः । सूते कृताशिषि गते मुनयः सुवृत्ता यागे च पर्यवसिते महति प्रयोगे
সেয়ে মই কৃতকাৰ্য হৈ এতিয়া প্ৰস্থান কৰোঁ; আমাৰ সকলোৰে বাবে সদায় সমস্ত মঙ্গল হওক—শিৱৰ কৃপা নিত্য থাকক। সূতে আশীৰ্বাদ দি গুচি যোৱাৰ পাছত আৰু সেই মহাযাগ-প্ৰয়োগ সমাপ্ত হ’লে, সুৱৃত্ত মুনিসকলেও নিজ নিজ ঠাইলৈ ছিটকি গ’ল।
Verse 41
काले कलौ च विषयैः कलुषायमाणे वाराणसीपरिसरे वसतिं विनेतुः । अथ च ते पशुपाशमुमुक्षयाखिलतया कृतपाशुपतव्रताः
কলিযুগৰ সময়ত, বিষয়বস্তুৰ প্ৰভাৱত জীৱসকল কলুষিত হ’বলৈ ধৰাত, তেওঁলোকে বাৰাণসীৰ পৰিসৰত বাসস্থান বাছি ল’লে। তাৰ পাছত পশু (জীৱ)ক বাঁধি থোৱা পাশৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্তি বিচাৰি তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণ ৰূপে পাশুপত-ব্ৰত পালন কৰিলে।
Verse 42
अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः । व्यास उवाच । एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात्
যিসকলে অখিল-বোধৰ সমাধি লাভ কৰিছিল, হে নিৰ্দোষজন, তেওঁলোকে পৰম নিৰ্বৃত্তি লাভ কৰিলে। ব্যাসে ক’লে—এই হিতকাৰী শিৱপুৰাণ আদৰেৰে সমাপ্ত হ’ল।
Verse 43
पठितव्यं प्रयत्नेन श्रोतव्यं च तथैव हि । नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च
ইয়াক যত্নসহ পঢ়িব লাগে আৰু তেনেদৰে শ্ৰদ্ধাৰে শুনিব লাগে। কিন্তু নাস্তিকক, অশ্ৰদ্ধালুক আৰু শঠ-কপট লোকক ইয়াক ক’ব নালাগে।
Verse 44
अभक्ताय महेशस्य तथा धर्मध्वजाय च । एतच्छ्रुत्या ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात्
মহেশৰ অভক্তৰ বাবেও, আৰু কেৱল ধৰ্মধ্বজ ধাৰণ কৰা লোকৰ বাবেও—ইয়াক একবাৰ শুনিলেই পাপ ভস্মীভূত হয়।
Verse 45
अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तो भक्तिसमृद्धिभाक् । पुनः श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुतेः पुनः
অভক্তও (ইয়াক শুনি) ভক্তি লাভ কৰে; ভক্ত ভক্তি-সমৃদ্ধিৰ অধিকাৰী হয়। পুনৰ শুনিলে সদ্ভক্তি দৃঢ় হয়, আৰু বাৰে বাৰে শুনিলে মুক্তিও লাভ হয়।
Verse 46
तस्मात्पुनःपुनश्चैव श्रोतव्यं हि मुमुक्षुभिः । पञ्चावृत्तिः प्रकर्तव्या पुराणस्यास्य सद्धिया
সেয়ে মুক্তিকামীসকলে ইয়াক পুনঃপুনঃ নিশ্চয় শুনিব লাগে। সৎবুদ্ধিৰে এই পুৰাণৰ পাঁচবাৰ আবৃত্তি (পাঠ/শ্ৰৱণ) কৰা উচিত।
Verse 47
परं फलं समुद्दिश्य तत्प्राप्नोति न संशयः । पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः
পৰম ফলক লক্ষ্য কৰি যি সাধনা কৰে, সি নিঃসন্দেহে সেই ফলেই লাভ কৰে। প্ৰাচীন কালত ৰজা, ব্ৰাহ্মণ আৰু সৎ বৈশ্যসকলেও তেনেকৈয়ে কৰিছিল।
Verse 48
सप्तकृत्वस्तदावृत्त्यालभन्त शिवदर्शनम् । श्रोष्यत्यथापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः
ইয়াক সাতবাৰ আবৃত্তি কৰিলে শিৱদৰ্শন লাভ হয়; আৰু যি মানুহ একাগ্ৰ ভক্তিৰে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে, সিও কৃপাফল লাভ কৰে।
Verse 49
इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मुक्तिं लभेच्च सः । एतच्छिवपुराणं हि शिवस्यातिप्रियं परम्
ইয়াত এই লোকত সকলো ভোগ উপভোগ কৰি সি শেষত মোক্ষ লাভ কৰে; কিয়নো এই শিৱপুৰাণ ভগৱান শিৱৰ পৰম প্ৰিয়।
Verse 50
भुक्तिमुक्तिप्रदं ब्रह्मसंमितं भक्तिवर्धनम् । एतच्छिवपुराणस्य वक्तुः श्रोतुश्च सर्वदा
এই শিৱপুৰাণ ভোগ আৰু মোক্ষ প্ৰদানকাৰী, বেদসম প্ৰামাণ্য আৰু ভক্তিবৰ্ধক। এই শিৱপুৰাণৰ বক্তা আৰু শ্ৰোতাই সদায় ইয়াৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 51
सगणस्ससुतस्सांबश्शं करोतु स शंकरः
গণ, নিজৰ পুত্ৰ আৰু অম্বাসহ সেই শংকৰেই আমাৰ সকলোৰে নিত্য মঙ্গল কৰক।
Frequently Asked Questions
The chapter’s immediate focus is tīrtha-centered: it introduces and describes the sacred lake Skandasara and depicts the ritual community (munis/muni-kumāras) engaged in bathing and sacred-water collection rather than a single dramatic mythic episode in the sampled verses.
The hyper-pure sensory imagery (amṛta-like sweetness, clarity, coolness, crystalline banks) functions as a symbolic register for inner purification—presenting tīrtha-water as an outward medium that mirrors and supports inward Śaiva purification and merit.
Śaiva identifiers and disciplines are foregrounded: tripuṇḍra markings, bhasma-smeared bodies, ascetic hairstyles (jaṭā/muṇḍa), white ritual clothing, and regulated ācāra, alongside implements like kamaṇḍalu, kalaśa, and ghaṭa used for sacred-water rites.