उपमन्युतपः-निवारणप्रसङ्गः / Śiva restrains Upamanyu’s tapas (Śiva disguised as Indra)

Verse 1

वायुरुवाच । अथ सर्वे प्रदीप्तांगा वैकुण्ठं प्रययुर्द्रुतम् । प्रणम्याहुश्च तत्सर्वं हरये देवसत्तमाः

বায়ুৱে ক’লে—তেতিয়া দিৱ্য তেজে দীপ্ত দেহধাৰী সকলো দেবশ্ৰেষ্ঠ দ্ৰুত বৈকুণ্ঠলৈ গ’ল। প্ৰণাম কৰি তেওঁলোকে হৰি (বিষ্ণু)ক সমগ্ৰ বৃত্তান্ত নিবেদন কৰিলে।

Verse 2

श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान्पुरुषोत्तमः । किमिदन्त्विति संचिन्त्य ज्ञात्वा तत्कारणं च सः

তেওঁলোকৰ কথা সেই সময়ত শুনি ভগৱান পুৰুষোত্তমে ‘এইটো কি?’ বুলি চিন্তা কৰি তাৰ কাৰণো জানিলে।

Verse 3

जगाम मन्दरं तूर्णं महेश्वरदिदृक्षया । दृष्ट्वा देवं प्रणम्यैवं प्रोवाच सुकृतांजलिः

মহেশ্বৰক দৰ্শন কৰাৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তেওঁ তৎক্ষণাৎ মন্দৰ পৰ্বতলৈ গ’ল। দেৱক দেখি প্ৰণাম কৰি, হাত জোৰি ক’লে।

Verse 4

विष्णुरुवाच । भगवन्ब्राह्मणः कश्चिदुपमन्युरिति श्रुतः । क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तन्निवारय

বিষ্ণুৱে ক’লে—হে ভগৱান! উপমন্যু নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণে ক্ষীৰৰ বাবে তপশক্তিৰে সকলো দহাই পেলাইছে বুলি শুনা যায়। কৃপা কৰি তাক (তপোঅগ্নিক) নিবাৰণ কৰক।

Verse 5

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोः प्राह देवो महेश्वरः । शिशुं निवारयिष्यामि तत्त्वं गच्छ स्वमाश्रमम्

বায়ুৱে ক’লে—বিষ্ণুৰ বাক্য শুনি দেৱ মহেশ্বৰে ক’লে—“মই সেই শিশুক নিবাৰণ কৰিম; হে তত্ত্বজ্ঞ, তুমি এতিয়া নিজৰ আশ্ৰমলৈ যোৱা।”

Verse 6

तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं स विष्णुर्देववल्लभः । जगामाश्वास्य तान्सर्वान्स्वलोकममरादिकान्

শম্ভুৰ বাক্য শুনি দেৱপ্ৰিয় বিষ্ণুৱে অমৰাদি সকলোকে আশ্বস্ত কৰিলে আৰু তাৰ পাছত নিজৰ লোকলৈ গ’ল।

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे देवः पिनाकी परमेश्वरः । शक्रस्य रूपमास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं ततः

এই অন্তৰত পিনাকধাৰী পৰমেশ্বৰে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি, তাৰ পিছত যাত্ৰা কৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে।

Verse 8

अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः । सह सुरासुरसिद्धमहोरगैरमरराजतनुं स्वयमास्थितः

তাৰ পিছত সদাশিৱ শুভ্ৰ শ্ৰেষ্ঠ গজৰাজত আৰূঢ় হৈ মুনিৰ তপোবনলৈ গ’ল। দেৱ-অসুৰ-সিদ্ধ আৰু মহোৰগসকলৰ সৈতে তেওঁ নিজেই অমৰরাজ (ইন্দ্ৰ)ৰ দীপ্ত ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 9

स वारणश्चारु तदा विभुं तं निवीज्य वालव्यजनेन दिव्यम् । दधार शच्या सहितं सुरेंद्रं करेण वामेन शितातपत्रम्

তেতিয়া সেই মনোহৰ ঐৰাৱতে দিব্য চামৰেৰে সৰ্বব্যাপী প্ৰভুক মৃদুভাৱে পাখা কৰিলে; আৰু শচীসহ দেৱৰাজ ইন্দ্ৰৰ ওপৰত বাওঁ হাতে শুভ্ৰ ছত্ৰ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 10

रराज भगवान्सोमः शक्ररूपी सदाशिवः । तेनातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः

শক্রৰূপে প্ৰকাশিত সদাশিৱ—ভগৱান সোম—উজ্জ্বল হৈ উঠিল। সেই ৰাজছত্ৰে তেওঁ তেনেকৈ শোভিত, যেন মন্দৰ পৰ্বত চন্দ্ৰবিম্বে দীপ্ত হয়।

Verse 11

आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः । जगामानुग्रहं कर्तुमुपमन्योस्तदाश्रमम्

এইদৰে শক্রৰ স্বৰূপ ধাৰণ কৰি পৰমেশ্বৰ উপমনুৰ সেই আশ্ৰমলৈ গ’ল, তেওঁৰ ওপৰত অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ।

Verse 12

तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् । प्रणम्य शिरसा प्राह महामुनिवरः स्वयम्

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) ৰূপ ধাৰণ কৰা পৰমেশান শিৱক দেখি, মহামুনিবৰে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিলে আৰু নিজেই ক’লে।

Verse 13

उपमन्युरुवाच । पावितश्चाश्रमस्सो ऽयं मम देवेश्वर स्वयम् । प्राप्तो यत्त्वं जगन्नाथ भगवन्देवसत्तम

উপমন্যুৱে ক’লে— হে দেৱেশ্বৰ, তুমি স্বয়ং ইয়ালৈ আহিলাৰ বাবে মোৰ এই আশ্ৰম পাৱন হ’ল। হে জগন্নাথ, হে ভগৱান, দেৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ!

Verse 14

वायुरुवाच । एवमुक्त्वा स्थितं प्रेक्ष्य कृतांजलिपुटं द्विजम् । प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः

বায়ুৱে ক’লে—এইদৰে কৈ, কৰজোড়ে থিয় হৈ থকা সেই দ্বিজক চাই, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰূপধাৰী হৰে গম্ভীৰ বাণীৰে তাক ক’লে।

Verse 15

शक्र उवाच । तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत । ददामि चेप्सितान्सर्वान्धौम्याग्रज महामुने

শক্ৰে ক’লে—মই তোমাত সন্তুষ্ট। হে সুৱ্ৰত, এই তপস্যাৰ ফলস্বৰূপে যি বৰ বিচাৰা, কোৱা। হে মহামুনি, ধৌম্যৰ অগ্ৰজ, তোমাৰ সকলো অভীষ্ট মই দিম।

Verse 16

वायुरुवाच । एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिपुंगवः । वारयामि शिवे भक्तिमित्युवाच कृताञ्जलिः

বায়ুৱে ক’লে—তেতিয়া শক্ৰে এনেদৰে কোৱাত, মুনিশ্ৰেষ্ঠে কৰজোড়ে ক’লে—“মই (অন্য কামনা) সংযত কৰোঁ; মোৰ ভক্তি শিৱতেই স্থিৰ।”

Verse 17

तन्निशम्य हरिः १ प्राह मां न जानासि लेखपम् । त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

সেয়া শুনি হৰি ক’লে—“হে লেখক! তুমি মোক চিনা নে? মই ত্ৰিলোকাধিপতি শক্ৰ, সকলো দেৱে নমস্কাৰ কৰা।”

Verse 18

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा । ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

“হে শ্ৰেষ্ঠ বিপ্ৰৰ্ষে! মোৰ ভক্ত হোৱা; সদায় কেৱল মোকেই পূজা কৰা। মই তোমাক সকলো মঙ্গল দিম; নিৰ্গুণ ৰুদ্ৰ-ধাৰণা ত্যাগ কৰা।”

Verse 19

रुद्रेण निर्गुणेनापि किं ते कार्यं भविष्यति । देवपङ्क्तिबहिर्भूतो यः पिशाचत्वमागतः

নিৰ্গুণ ৰুদ্ৰক উপাসনা কৰিলেও তোমাৰ কি লাভ হ’ব, যেতিয়া তুমি দেৱসমাজৰ বাহিৰত পৰি পিশাচত্বলৈ পতিত হৈছা?

Verse 20

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा प्राह स मुनिर्जपन्पञ्चाक्षरं मनुम् । मन्यमानो धर्मविघ्नं प्राह तं कर्तुमागतम्

বায়ুৱে ক’লে—সেয়া শুনি সেই মুনি পঞ্চাক্ষৰ মন্ত্র জপ কৰি কৰি ক’লে। ধৰ্মত বিঘ্ন ঘটাবলৈ আহিছে বুলি ভাবি মুনিয়ে তাক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

उपमन्युरुवाच । त्वयैवं कथितं सर्वं भवनिंदारतेन वै । प्रसंगादेव देवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः

উপমন্যু ক’লে—“হে ভৱানী-স্তুতিত ৰত! তুমি এইদৰে সকলো কথা কৈছা। আৰু প্ৰসঙ্গবশত সেই মহাত্মা দেৱৰ নিৰ্গুণ স্বভাৱো উল্লেখ কৰিছা।”

Verse 22

त्वं न जानामि वै रुद्रं सर्वदेवेश्वरेश्वरम् । ब्रह्मविष्णुमहेशानां जनक प्रकृतेः परम्

হে ৰুদ্ৰ! মই আপোনাক যথাৰ্থভাৱে নাজানো—আপুনি সকলো দেৱৰো ঈশ্বৰ-ঈশ্বৰ; ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশৰ জনক, আৰু প্ৰকৃতিৰ অতীত পৰম।

Verse 23

सदसद्व्यक्तमव्यक्तं यमाहुर्ब्रह्मवादिनः । नित्यमेकमनेकं च वरं तस्माद्वृणोम्यहम्

ব্ৰহ্মবাদীসকলে যাঁক সৎ-অসৎৰ অতীত, ব্যক্ত-অব্যক্ত স্বৰূপ, নিত্য, এক আৰু অনেক বুলি কয়—সেই পৰমকেই মই শ্ৰেষ্ঠ বৰ ৰূপে বৰণ কৰোঁ।

Verse 24

हेतुवादविनिर्मुक्तं सांख्ययोगार्थदम्परम् । उपासते यं तत्त्वज्ञा वरं तस्माद्वृणोम्यहम्

যি তৰ্ক-বিতৰ্কৰ আগ্ৰহৰ পৰা মুক্ত আৰু সাংখ্য-যোগৰ যথাৰ্থ ফল দান কৰে—তত্ত্বজ্ঞসকলে যাঁক উপাসনা কৰে, সেই পৰমেশ্বৰকেই মই বৰ ৰূপে বৰণ কৰোঁ।

Verse 25

नास्ति शंभोः परं तत्त्वं सर्वकारणकारणात् । ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां स्रष्टुर्गुणपराद्विभोः

সকলো কাৰণৰ কাৰণ, সৰ্বশক্তিমান শম্ভুৰ ওপৰত কোনো তত্ত্ব নাই। তেওঁ গুণাতীত বিভু; তেওঁৰ পৰাই ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আদি দেৱসকলৰ উৎপত্তি।

Verse 26

बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् । भवांतरे कृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य चेत्

ইয়াত অধিক ক’বলৈ কি আছে? মই এই মহাসত্য বুজিছোঁ—যদি কোনোবাই ভৱ (শিৱ)ৰ নিন্দা কেৱল শুনিও থাকে, তেন্তে সেয়া পূৰ্বজন্মত কৰা পাপৰ লক্ষণ।

Verse 27

श्रुत्वा निंदां भवस्याथ तत्क्षणादेव सन्त्यजेत् । स्वदेहं तन्निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

ভৱ (শ্ৰীশিৱ)ৰ নিন্দা শুনিলেই সেই ক্ষণতে সেই স্থান ত্যাগ কৰা উচিত। আৰু সেই অৱস্থাত যদি সি নিজৰ দেহো ত্যাগ কৰে, তেন্তে সি শীঘ্ৰে শিৱলোক প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 28

आस्तां तावन्ममेच्छेयं क्षीरं प्रति सुराधम । निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतं कलेवरम्

হে সুৰাধম! ক্ষীৰৰ প্ৰতি মোৰ ইচ্ছা এতিয়াৰ বাবে থাকক। শিৱাস্ত্ৰে তোমাক নিধন কৰি মই এই দেহ ত্যাগ কৰিম।

Verse 29

वायुरुवाच । एवमुक्त्वोपमन्युस्तं मर्तुं व्यवसितस्स्वयम् । क्षीरे वाञ्छामपि त्यक्त्वा निहन्तुं शक्रमुद्यतः

বায়ুৱে ক’লে—এনেদৰে কৈ উপমন্যুৱে নিজেই মৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে। ক্ষীৰৰ আকাঙ্ক্ষাও ত্যাগ কৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক নিধন কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 30

भस्मादाय तदा घोरमघोरास्त्राभिमंत्रितम् । विसृज्य शक्रमुद्दिश्य ननाद स मुनिस्तदा

তেতিয়া মুনিয়ে পবিত্ৰ ভস্ম লৈ ভয়ংকৰ ‘অঘোৰাস্ত্ৰ’ মন্ত্ৰে অভিমন্ত্ৰিত কৰিলে। শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক লক্ষ্য কৰি তাক নিক্ষেপ কৰি সেই মুহূর্ততে গর্জন কৰিলে।

Verse 31

स्मृत्वा शंभुपदद्वंद्वं स्वदेहं दुग्धुमुद्यतः । आग्नेयीं धारणां बिभ्रदुपमन्युरवस्थितः

শম্ভুৰ পদযুগল স্মৰণ কৰি উপমন্যু নিজৰ দেহৰ পৰা দুধ দোহিবলৈ উদ্যত হ’ল। অগ্নেয়ী ধাৰণাত প্রতিষ্ঠিত হৈ তেওঁ স্থিৰ আৰু সমাহিত হৈ ৰ’ল।

Verse 32

एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा । वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः

হে বিপ্ৰ! এনেদৰে সিদ্ধান্ত স্থিৰ হ’লে, ভগ-নেত্ৰহাৰী ভগৱান শিৱে সেই যোগীৰ ধাৰণাক সৌম্যভাৱে নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 33

तद्विसृष्टमघोरास्त्रं नंदीश्वरनियोगतः । जगृहे मध्यतः क्षिप्तं नन्दी शंकरवल्लभः

নন্দীশ্বৰৰ নিয়োগত মুক্ত কৰা সেই অঘোৰাস্ত্ৰ, মধ্যৰ পৰা নিক্ষিপ্ত হোৱাৰ লগে লগে, শংকৰপ্ৰিয় নন্দীয়ে ধৰি পেলালে।

Verse 34

स्वं रूपमेव भगवानास्थाय परमेश्वरः । दर्शयामास शिप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्

তেতিয়া পৰমেশ্বৰ ভগৱানে নিজৰেই দিব্য ৰূপ ধাৰণ কৰি শিপ্ৰাক দৰ্শন দিলে—মস্তকত কোমল বালচন্দ্ৰ-শেখৰ ধাৰণ কৰি।

Verse 35

क्षीरार्णवसहस्रं च पीयूषार्णवमेव वा । दध्यादेरर्णवांश्चैव घृतोदार्णवमेव च

দুধৰ সহস্ৰ সাগৰ হওক, বা অমৃতৰ সাগৰেই হওক; দই আদি বস্তুৰো সাগৰ হওক, আৰু ঘিঁউৰো বিশাল সাগৰ হওক।

Verse 36

फलार्णवं च बालस्य भक्ष्य भोज्यार्णवं तथा । अपूपानां गिरिं चैव दर्शयामास स प्रभुः

সেই প্ৰভুৱে শিশুটিক আনন্দ দিবলৈ ফলৰ সাগৰ, ভক্ষ্য-ভোজ্য নানা আহাৰৰ সাগৰ, আৰু অপূপ (মিঠা পিঠা)-ৰ এক পৰ্বতো দেখুৱালে।

Verse 37

एवं स ददृशे देवो देव्या सार्धं वृषोपरि । गणेश्वरैस्त्रिशूलाद्यैर्दिव्यास्त्रैरपि संवृतः

এইদৰে সি দেৱীৰ সৈতে বৃষৰ ওপৰত আসীন দেৱক দৰ্শন কৰিলে; ত্ৰিশূল আদি দিব্য অস্ত্ৰধাৰী গণেশ্বৰসকলে তেওঁক ঘেৰি আছিল।

Verse 38

दिवि दुंदुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात च । विष्णुब्रह्मेन्द्रप्रमुखैर्देवैश्छन्ना दिशो दश

দেৱলোকে দিৱ্য দুন্দুভি বাজিল, আৰু পুষ্পবৃষ্টি পৰিল। বিষ্ণু-ব্ৰহ্মা-ইন্দ্ৰপ্ৰমুখ দেৱগণে দশ দিশা ভৰি আচ্ছন্ন কৰিলে।

Verse 39

अथोपमन्युरानन्दसमुद्रोर्मिभिरावृतः । पपात दण्डवद्भूमौ भक्तिनम्रेण चेतसा

তেতিয়া আনন্দ-সমুদ্ৰৰ ঢৌত আচ্ছন্ন উপমন্যু, ভক্তিত নম্ৰচিত্ত হৈ দণ্ডৱৎ ভূমিত পৰি গ’ল।

Verse 40

एतस्मिन्समये तत्र सस्मितो भगवान्भवः । एह्येहीति तमाहूय मूर्ध्न्याघ्राय ददौ वरान्

সেই সময়তে তাত ভগৱান ভৱ (শিৱ) মৃদু হাস্যে—“আহা, আহা” বুলি মাতি, ওচৰলৈ আনি স্নেহে মূৰ ঘ্ৰাণ কৰি বৰ দিলে।

Verse 41

शिव उवाच । भक्ष्यभोज्यान्यथाकामं बान्धवैर्भुक्ष्व सर्वदा । सुखी भव सदा दुःखान्निर्मुक्ता भक्तिमान्मम

শিৱে ক’লে—বান্ধৱসকলৰ সৈতে ইচ্ছামতে সদায় ভক্ষ্য-ভোজ্য ভোগ কৰা। সদা সুখী হোৱা, দুখমুক্ত হোৱা, আৰু মোৰ ভক্ত হৈ থাকা।

Verse 42

उपमन्यो महाभाग तवाम्बैषा हि पार्वती । मया पुत्रीकृतो ह्यद्य दत्तः क्षीरोदकार्णवः

হে মহাভাগ উপমন্যু, এই পাৰ্বতী নিশ্চয় তোমাৰ মাতৃ; আজি মই তেওঁক কন্যাৰূপে গ্ৰহণ কৰি তেওঁলৈ ক্ষীৰসাগৰ দান কৰিলোঁ।

Verse 43

मधुनश्चार्णवश्चैव दध्यन्नार्णव एव च । आज्यौदनार्णवश्चैव फलाद्यर्णव एव च

মধুৰো এক সাগৰ আছে, দধি-অন্নৰো এক সাগৰ আছে, আজ্য-অন্নৰো এক সাগৰ আছে, আৰু তদ্ৰূপ ফল আদি বস্তুৰো এক সাগৰ আছে।

Verse 44

अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवस्तथा । एते दत्ता मया ते हि त्वं गृह्णीष्व महामुने

মিঠাইৰ পৰ্বত আৰু ভক্ষ্য-ভোজ্যৰ সাগৰ—এই সকলো মই তোমাক দান কৰিলোঁ; হে মহামুনি, গ্ৰহণ কৰা।

Verse 45

पिता तव महादेवो माता वै जगदम्बिका । अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम्

মহাদেৱ তোমাৰ পিতা আৰু জগদম্বিকা তোমাৰ মাতা। মই তোমাক অমৰত্ব আৰু শাশ্বত গাণপত্য-অধিপত্য দান কৰিলোঁ।

Verse 46

वरान्वरय सुप्रीत्या मनो ऽभिलषितान्परान् । प्रसन्नो ऽहं प्रदास्यामि नात्र कार्या विचारणा

অতি প্ৰীতিতে মনৰ অভিলাষিত শ্ৰেষ্ঠ বৰসমূহ বাছি লোৱা। মই প্ৰসন্ন; মই দিম—ইয়াত অধিক বিচাৰ নালাগে।

Verse 47

वायुरुवाच । एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्यतम् । मूर्ध्न्याघ्राय सुतस्ते ऽयमिति देव्यै न्यवेदयत्

বায়ুৱে ক’লে—এইদৰে কৈ মহাদেৱে তেওঁক দুহাতে তুলি ল’লে, স্নেহভাৱে তেওঁৰ মূৰ্ধনি ঘ্ৰাণ কৰি দেৱীক জনালে—“এয়াই তোমাৰ পুত্ৰ।”

Verse 48

देवी च गुहवत्प्रीत्या मूर्ध्नि तस्य कराम्बुजम् । विन्यस्य प्रददौ तस्मै कुमारपदमव्ययम्

আৰু দেৱীয়ে গুহ (স্কন্দ)ৰ দৰে স্নেহে নিজৰ পদ্মহস্ত তেওঁৰ মূৰ্ধনত স্থাপন কৰি, তেওঁক ‘কুমাৰ’ নামৰ অব্যয় পদ দান কৰিলে।

Verse 49

क्षीराब्धिरपि साकारः क्षीरं स्वादु करे दधत् । उपस्थाय ददौ पिण्डीभूतं क्षीरमनश्वरम्

ক্ষীৰসাগৰো সাকাৰ হৈ, হাতত মিঠা গাখীৰ লৈ আগবাঢ়ি আহি, পিণ্ডীভূত—অনশ্বৰ—ক্ষীৰ নিবেদন কৰিলে।

Verse 50

योगैश्वर्यं सदा तुष्टिं ब्रह्मविद्यामनश्वराम् । समृद्धिं परमान्तस्मै ददौ संतुष्टमानसः

সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট মনে তেওঁ তেওঁক যোগৈশ্বৰ্য, সদা তৃপ্তি, অনশ্বৰ ব্ৰহ্মবিদ্যা আৰু পৰম সমৃদ্ধি দান কৰিলে।

Verse 51

अथ शंभुः प्रसन्नात्मा दृष्ट्वा तस्य तपोमहः । पुनर्ददौ वरं दिव्यं मुनये ह्युपमन्यवे

তাৰ পাছত প্ৰসন্নচিত্ত শম্ভুৱে সেই মুনিৰ তপস্যাৰ মহিমা দেখি, উপমন্যু মুনিক পুনৰ এক দিব্য বৰ দান কৰিলে।

Verse 52

व्रतं पाशुपतं ज्ञानं व्रतयोगं च तत्त्वतः । ददौ तस्मै प्रवक्तृत्वपाटवं सुचिरं परम्

তেওঁ তাক পাশুপত-ব্ৰত, মোক্ষদায়ক জ্ঞান আৰু তত্ত্বতঃ ব্ৰত-যোগ দান কৰিলে; লগতে উপদেশ-ব্যাখ্যাত সুদীৰ্ঘকাল স্থায়ী পৰম পাটৱতাও প্ৰদান কৰিলে।

Verse 53

सो ऽपि लब्ध्वा वरान्दिव्यान्कुमारत्वं च सर्वदा । तस्माच्छिवाच्च तस्याश्च शिवाया मुदितो ऽभवत्

সেয়ো দিব্য বৰসমূহ—চিৰযৌৱনসহ—লাভ কৰি, সেই শিৱ আৰু সেই শিৱা (দেৱী)ৰ কৃপাৰে আনন্দিত হ’ল।

Verse 54

ततः प्रसन्नचेतस्कः सुप्रणम्य कृतांजलिः । ययाचे स वरं विप्रो देवदेवान्महेश्वरात्

তাৰ পাছত প্ৰসন্নচিত্ত হৈ সেই ব্ৰাহ্মণে গভীৰ প্ৰণাম কৰি, কৰযোৰে দেৱদেৱ মহেশ্বৰক এটা বৰ যাচিলে।

Verse 55

उपमन्युरुवाच । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद परमेश्वर । स्वभक्तिन्देहि परमान्दिव्यामव्यभिचारिणीम्

উপমন্যুৱে ক’লে: হে দেৱদেৱেশ, প্ৰসন্ন হওক; হে পৰমেশ্বৰ, প্ৰসন্ন হওক। মোক আপোনাৰেই ভক্তি দান কৰক—পৰম, দিব্য আৰু অবিচল।

Verse 56

श्रद्धान्देहि महादेव द्वसम्बन्धिषु मे सदा । स्वदास्यं परमं स्नेहं सान्निध्यं चैव सर्वदा

হে মহাদেৱ! আপোনাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত—আপোনাৰ ভক্ত আৰু পবিত্ৰ সঙ্গ—তেওঁলোকৰ প্ৰতি মোৰ শ্ৰদ্ধা সদায় অচল কৰি দিয়া। মোক আপোনাৰ দাস্যভাব, পৰম স্নেহ আৰু সৰ্বদা আপোনাৰ নিত্য সান্নিধ্য দান কৰা।

Verse 57

एवमुक्त्वा प्रसन्नात्माहर्षगद्गदया गिरा । सतुष्टाव महादेवमुपमन्युर्द्विजोत्तमः

এনেদৰে কৈ, দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ উপমনু প্ৰসন্নচিত্ত হৈ, হৰ্ষত গদ্গদ কণ্ঠে মহাদেৱৰ স্তৱ কৰিলে।

Verse 58

उपमन्युरुवाच । देवदेव महादेव शरणागतवत्सल । प्रसीद करुणासिंधो साम्ब शंकर सर्वदा

উপমনু ক’লে—হে দেবদেব মহাদেৱ! শৰণাগতবৎসল! প্ৰসন্ন হওক। হে কৰুণাসিন্ধু, হে সাম্ব শংকৰ! সদায় কৃপা কৰা।

Verse 59

वायुरुवाच । एवमुक्तो महादेवः सर्वेषां च वरप्रदः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मोपमन्युं मुनिसत्तमम्

বায়ু ক’লে—এনেদৰে সম্বোধিত হৈ, সকলোকে বৰদান কৰা মহাদেৱে প্ৰসন্নহৃদয়ে মুনিশ্ৰেষ্ঠ উপমনুক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 60

शिव उवाच । वत्सोपमन्यो तुष्टो ऽस्मि सर्वं दत्तं मया हि ते । दृढभक्तो ऽसि विप्रर्षे मया विज्ञासितो ह्यसि

শিৱ ক’লে—বৎস উপমনু! মই তুষ্ট; মই তোমাক সকলো দান কৰিছোঁ। হে বিপ্ৰঋষে! তুমি দৃঢ়ভক্ত, আৰু তুমি মোৰ দ্বাৰা সত্যই পৰিচিত।

Verse 61

अजरश्चामरश्चैव भव त्वन्दुःखवर्जितः । यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः

তুমি অজৰ আৰু অমৰ হোৱা, দুখৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হোৱা। যশস্বী হোৱা, আধ্যাত্মিক তেজেৰে যুক্ত আৰু দিব্য জ্ঞানৰে সমন্বিত হোৱা।

Verse 62

अक्षया बान्धवाश्चैव कुलं गोत्रं च ते सदा । भविष्यति द्विजश्रेष्ठ मयि भक्तिश्च शाश्वती

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ! তোমাৰ বান্ধৱসকল, তোমাৰ কুল আৰু গোত্ৰ সদায় অক্ষয় থাকিব; আৰু মোৰ প্ৰতি তোমাৰ ভক্তিও শাশ্বত হ’ব।

Verse 63

सान्निध्यं चाश्रमे नित्यं करिष्यामि द्विजोत्तम । उपकंठं मम त्वं वै सानन्दं विहरिष्यसि

হে দ্বিজোত্তম! এই আশ্ৰমত মই নিত্য মোৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰি ৰাখিম; আৰু তুমি মোৰ ওচৰত থাকি ইয়াত আনন্দেৰে বিচৰণ কৰিবা।

Verse 64

एवमुक्त्वा स भगवान्सूर्यकोटिसमप्रभः । ईशानस्स वरान्दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधे हरः

এইদৰে কৈ সূৰ্যকোটিসম দীপ্তিমান ভগৱান ঈশান-স্বৰূপ হৰে বৰ দান কৰি সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান কৰিলে।

Verse 65

उपमन्युः प्रसन्नात्मा प्राप्य तस्माद्वराद्वरान् । जगाम जननीस्थानं सुखं प्रापाधिकं च सः

উপমন্যু প্ৰসন্নচিত্ত হৈ তেওঁৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ বৰসমূহ পাই মাতৃস্থানলৈ গ’ল; আৰু আগৰ তুলনাত অধিক সুখ লাভ কৰিলে।