शिवस्य सैन्यप्रयाणम् तथा गणपतिनामावलिः (Śiva’s Mobilization for War and the Catalogue of Gaṇa Commanders)
এই অধ্যায়ত উপদেশ-শ্ৰৱণৰ পাছতে তৎক্ষণাৎ যুদ্ধৰ বাবে শিৱসেনাৰ প্ৰস্থান বৰ্ণিত হৈছে। সনৎকুমাৰ ক’লে—উত্তেজক বাক্য শুনি গিৰীশ ৰুদ্ৰ সংযত ক্ৰোধে বীৰভদ্ৰ, নন্দী, ক্ষেত্ৰপাল আৰু অষ্টভৈৰৱসকলক আহ্বান কৰি সকলো গণক অস্ত্ৰসজ্জিত হৈ যুদ্ধলৈ সাজু হ’বলৈ আদেশ দিয়ে। তেওঁ স্কন্দ আৰু গণেশ—দুজন কুমাৰক নিজৰ অধীনত আগবাঢ়িবলৈ কয়, ভদ্ৰকালীক নিজৰ বাহিনীসহ অগ্ৰসৰ হ’বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু নিজে শঙ্খচূড়-বধাৰ্থে ত্বৰিত প্ৰস্থান ঘোষণা কৰে। তাৰ পাছত মহেশানৰ সেনাসহ যাত্ৰা আৰু বীৰগণৰ উল্লাসপূৰ্ণ অনুসৰণ বৰ্ণিত। শেষত বীৰভদ্ৰ, নন্দী, মহাকাল, বিশালাক্ষ, বাণ, পিঙ্গলাক্ষ, বিকম্পন, বিৰূপ, বিকৃতি, মণিভদ্ৰ আদি গণনায়কৰ নামাৱলী আৰু কোটিগণ আদি সংখ্যাসহ সেনাৰ আনুষ্ঠানিক তালিকা দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् ततः । सक्रोधः प्राह गिरिशो वीरभद्रादिकान्गणान्
সনৎকুমাৰ ক’লে—সেই বাক্য শুনি দেৱৰ অধিপতি গিৰীশ (শিৱ) ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত হৈ বীৰভদ্ৰ আদি গণসকলক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 2
रुद्र उवाच । हे वीरभद्र हे नंदिन्क्षेत्रपालष्टभैरवाः । सर्वे गणाश्च सन्नद्धास्सायुधा बलशालिनः
ৰুদ্ৰ ক’লে—হে বীৰভদ্ৰ! হে নন্দী! হে ক্ষেত্ৰপাল আৰু অষ্টভৈৰৱসকল! সকলো গণ অস্ত্ৰসহ সন্নদ্ধ হৈ, বলশালী হৈ সাজু থাকক।
Verse 3
कुमाराभ्यां सहैवाद्य निर्गच्छंतु ममाज्ञया । स्वसेनया भद्रकाली निर्गच्छतु रणाय च । शंखचूडवधार्थाय निर्गच्छाम्यद्य सत्वरम्
মোৰ আজ্ঞাৰে তেওঁলোকে আজি দুজন কুমাৰৰ সৈতে একেলগে ওলাই যাওক। ভদ্ৰকালীও নিজৰ সেনাসহ ৰণলৈ আগবাঢ়ক। শঙ্খচূড় বধৰ উদ্দেশ্যে মইও আজি তৎক্ষণাৎ ওলাই যাম।
Verse 4
सनत्कुमार उवाच । इत्याज्ञाप्य महेशानो निर्ययौ सैन्यसंयुतः । सर्वे वीरगणास्तस्यानु ययुस्संप्रहर्षिताः
সনৎকুমাৰে ক’লে—এইদৰে আজ্ঞা দি মহেশ্বৰ সেনাসহ বাহিৰ হ’ল। তেওঁৰ পিছত সকলো বীৰগণ পৰম হর্ষে অনুসৰণ কৰিলে।
Verse 5
एतस्मिन्नंतरे स्कंदगणेशौ सर्वसैन्यपौ । यततुर्मुदितौ नद्धौ सायुधौ च शिवांतिके
এই সময়তে, সমগ্ৰ সেনাৰ সেনাপতি স্কন্দ আৰু গণেশ আনন্দিত হৈ কবচ পিন্ধি, অস্ত্ৰ ধৰি, শিৱৰ সন্নিধিত থিয় হ’ল।
Verse 6
वीरभद्रश्च नन्दी च महाकालस्सुभद्रकः । विशालाक्षश्च बाणश्च पिंगलाक्षो विकंपनः
বীৰভদ্ৰ আৰু নন্দী, মহাকাল আৰু শুভদ্ৰক; বিশালাক্ষ আৰু বাণ; পিঙ্গলাক্ষ আৰু বিকম্পন—এরা শিৱগণৰ পৰাক্ৰমী সহচৰ আছিল।
Verse 7
विरूपो विकृतिश्चैव मणिभद्रश्च बाष्कलः । कपिलाख्यो दीर्घदंष्द्रो विकरस्ताम्रलोचनः
বিৰূপ, বিকৃতি, মণিভদ্ৰ আৰু বাষ্কল; লগতে কপিল, দীৰ্ঘদংষ্ট্ৰ, বিকৰ আৰু তাম্ৰলোচন—এইবোৰ শিৱগণৰ নাম।
Verse 8
कालंकरो बलीभद्रः कालजिह्वः कुटीचरः । बलोन्मत्तो रणश्लाघ्यो दुर्जयो दुर्गमस्तथा
কালংকৰ, বলীভদ্ৰ, কালজিহ্ব আৰু কুটীচৰ; বলোন্মত্ত, ৰণশ্লাঘ্য; দুর্জয় আৰু দুর্গম—এৰাও শিৱগণৰ অন্তৰ্গত আছিল।
Verse 9
इत्यादयो गणेशानास्सैन्यानां पतयो वराः । तेषां च गणनां वच्मि सावधानतया शृणु
এইদৰে আৰু আন প্ৰকাৰেও এইসকলেই শ্ৰেষ্ঠ গণেশ—সেনাবাহিনীৰ অধিপতি আৰু নায়ক। এতিয়া মই তেওঁলোকৰ গণনা ক’ম; সাৱধান হৈ শুনা।
Verse 10
शंखकर्णः कोटिगणैर्युतः परविमर्दकः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च
শঙ্খকৰ্ণ কোটি গণসহ, শত্রুসেনা মর্দনকাৰী; আৰু কেকৰাক্ষ দহ দলে, বিকৃত আঠ দলে—এইদৰে সেই সেনাপতিসকল যুঁজলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 11
चतुष्षष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रिकः । षड्भिस्सर्वान्तकः श्रीमांस्त थैव विकृताननः
বিশাখ চৌষট্টি সহচৰসহ থিয় হ’ল; পাৰিয়াত্ৰিক নজনসহ। শ্ৰীমান সৰ্বান্তক ছজনসহ, আৰু তদ্ৰূপ বিকৃতানন—এইদৰে শিৱগণ যুদ্ধলৈ সাজু হ’ল।
Verse 12
जालको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च
গণপুঙ্গৱ জালক দ্বাদশ কোটি সহ আছিল। শ্ৰীমান সমদ সপ্ত কোটি সহ, আৰু দুন্দুভ অষ্ট কোটি সহ আছিল।
Verse 13
पंचभिश्च करालाक्षः षड्भिस्संदारको वरः । कोटिकोटिभिरेवेह कंदुकः कुंडकस्तथा
কৰালাক্ষ ইয়াত পাঁচ দলেৰে আগবাঢ়িল। শ্ৰেষ্ঠ সংদাৰক ছয় দলেৰে আহিল। আৰু কন্দুক আৰু কুণ্ডকো ইয়াত কোটি-কোটি গণসহ উপস্থিত হ’ল।
Verse 14
विष्टंभोऽष्टाभिरेवेह गणपस्सर्वस त्तमः । पिप्पलश्च सहस्रेण संनादश्च तथाविधः
ইয়াত সৰ্বোত্তম গণপ বিষ্টম্ভ আঠ সহচৰসহ থিয় হ’ল। পিপ্পল হাজাৰসহ, আৰু সংনাদো তদ্ৰূপ—নিজ নিজ মহাগণসহ উপস্থিত আছিল।
Verse 15
आवेशनस्तथाष्टाभिस्त्वष्टभिश्चन्द्रतापनः । महाकेशः सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः
তদ্ৰূপ আৱেশন নিজৰ আঠ (গণ)সহ আৰু চন্দ্ৰতাপনো আন আঠ (গণ)সহ আহিল; আৰু শিৱগণৰ অধিপতি মহাকেশ কোটি-কোটি গণৰ মাজত সহস্ৰ সহস্ৰে পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 16
कुंडी द्वादशभिर्वीरस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै
কুণ্ডী বাৰজন বীৰসহ আহিল; তেনেদৰে শুভ পৰ্বতকো আহিল। কাল আৰু কালকো উপস্থিত হ’ল, আৰু মহাকাল নিশ্চয় শত (যোদ্ধা)সহ আহিল।
Verse 17
अग्निकश्शत कोट्या च कोट्याग्निमुख एव च । आदित्यो ह्यर्द्धकोट्या च तथा चैवं घनावहः
অগ্নিগণ শতকোটি আছিল, আৰু কোটিখন অগ্নিমুখবিশিষ্ট দলো আছিল। আদিত্য অর্ধকোটি আছিল; তেনেদৰে ঘনাবহ (মেঘবাহক)সকলো অপাৰ সংখ্যাত আছিল।
Verse 18
सनाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या सुमंत्रकः
সনাহ শত (বাহিনী)সহ আহিল, আৰু কুমুদ কোটি কোটি সহ আহিল। অমোঘ আৰু কোকিলো আহিল; সুমন্ত্রক শতকোটি সহ আহিল—এইদৰে যুদ্ধৰ বাবে গণসমূহ সমবেত হ’ল।
Verse 19
काकपादः कोटिषष्ट्या षष्ट्या संतानकस्तथा । महाबलश्च नवभिः पञ्चभिर्मधुपिंगल
সেনাপতি কাকপাদে ষাঠি কোটি সৈন্য আগবঢ়ালে; সন্তাণকেও তেনেদৰে ষাঠি কোটিৰ অধিপতি। মহাবল নৱ কোটিৰ, আৰু মধুপিঙ্গল পাঁচ কোটিৰ দলে নেতৃত্ব দিলে।
Verse 20
नीलो नवत्या देवेशः पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः
নীল—দেৱেশ্বৰ—নব্বই কোটিৰ সেনাৰ ওপৰত অধিষ্ঠিত; পূৰ্ণভদ্ৰও তেনেদৰে। আৰু মহাবলী চতুৰ্বক্ত্ৰ সাত কোটিৰ অধিপতি আছিল।
Verse 21
कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिस्तथा । तत्राजग्मुस्तथा वीरास्ते सर्वे संगरोत्सवे
কোটি কোটি, সহস্ৰ সহস্ৰ—আৰু শত আৰু বিশৰ দলে দলে—সেই সকলো বীৰ যোদ্ধা সংগ্ৰাম-উৎসৱৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তাত আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 22
भूतकोटिसहस्रेण प्रमथैर्कोटिभि स्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या लोमजानां त्रिकोटिभिः
বীৰভদ্ৰে এক হাজাৰ কোটি ভূত, তিন কোটি প্ৰমথ, আৰু তিন কোটি উগ্ৰ লোমজৰ সৈতে আগবঢ়ালে—যাৰ মুখ্য নেতা আছিল চৌষট্টি জন।
Verse 23
काष्ठारूढश्चतुःषष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । विरूपाक्षश्च भगवांश्चतुष्षष्ट्या सनातनः
চৌষট্টি গণৰ সৈতে কাষ্ঠাৰূঢ়ো তাত আহিল; তেনেদৰে সুকেশ আৰু বৃষভ। আৰু পুনৰ অন্য চৌষট্টি গণসহ বিরূপাক্ষ—ভগৱান, সনাতন—উপস্থিত হ’ল।
Verse 24
तालकेतुः षडास्यश्च पंचास्यश्च प्रतापवान् । संवर्तकस्तथा चैत्रो लंकुलीशस्स्वयं प्रभुः
তাত তালকেতু, ষড়াস্য আৰু প্ৰতাপৱান পঞ্চাস্য আছিল; লগতে সংৱৰ্তক আৰু চৈত্ৰো; আৰু স্বয়ং প্ৰভু লঙ্কুলীশো উপস্থিত আছিল।
Verse 25
लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृङ्गीरिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
তাত লোকান্তকো আছিল—দীপ্ত আত্মতেজে উজ্জ্বল; আৰু প্ৰভু দৈত্যান্তক, দৈত্যনাশক। লগতে শ্ৰীমান দেৱ ভৃঙ্গীৰিটিও আছিল, যি দেৱদেৱ মহাদেৱৰ অতি প্ৰিয়।
Verse 26
अशनिर्भानुकश्चैव चतुः षष्ट्या सहस्रशः । कंकालः कालकः कालो नन्दी सर्वान्तकस्तथा
আৰু অশনিৰ্ভানুকো আছিল—যি চৌষট্টি হাজাৰ ৰূপে প্ৰকাশ পায়। কঙ্কাল, কালক, কাল; লগতে নন্দী আৰু সৰ্বান্তকো আছিল—শিৱৰ সেই ভয়ংকৰ শক্তিসমূহ, যিয়ে সকলোকে নিয়ত অন্তলৈ লৈ যায়।
Verse 27
एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलाः । युद्धार्थं निर्ययुः प्रीत्या शंखचूडेन निर्भयाः
এওঁ আৰু আন আন অসংখ্য মহাবলী গণ যুদ্ধাৰ্থে আনন্দেৰে ওলাই গ’ল; শঙ্খচূড়ৰ সন্মুখতো নিৰ্ভয় আছিল।
Verse 28
सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकंठास्त्रिलोचनाः
তেওঁলোক সকলোৱে সহস্ৰহস্ত, জটামুকুটধাৰী; চন্দ্ৰৰেখাক অলংকাৰৰূপে ধৰি নীলকণ্ঠ আৰু ত্ৰিলোচন আছিল।
Verse 29
रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुंडलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
তেওঁলোক সকলোৱে ৰুদ্ৰাক্ষৰ অলংকাৰ পিন্ধিছিল আৰু পৱিত্ৰ ভস্ম ধাৰণ কৰিছিল; হাৰ, কুণ্ডল, কেয়ূৰ, মুকুট আদি অলংকাৰৰে সুশোভিত আছিল।
Verse 30
ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादिगुणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशाः प्रवीणा युद्धकर्मणि
তেওঁলোক ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ আৰু বিষ্ণুৰ সদৃশ তেজস্বী ৰূপে প্ৰকাশ পালে। অণিমা আদি যোগসিদ্ধিৰে সমন্বিত হৈ কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান হৈ যুদ্ধকৰ্মত পৰম নিপুণ আছিল।
Verse 31
वायुश्च वरुणश्चैव बुधश्च मंगलश्च वै । ग्रहाश्चान्ये महेशेन कामदेवश्च वीर्यवान्
বায়ু আৰু বৰুণ, বুধ আৰু মঙ্গল, আৰু আন সকলো গ্ৰহশক্তিও—পৰাক্ৰমী কামদেৱসহ—এই সকলোকে মহেশ (শিৱ) দ্বাৰাই (সজ্জিত/সমর্থিত) কৰা হৈছিল।
Verse 32
किं बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । ययुश्शिवगणास्सर्वे युद्धार्थं दानवैस्सह
হে দেবর্ষি, অধিক ক’বলৈ কি আছে? সকলো লোকত বাস কৰা সকলো শিৱগণ দানৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধাৰ্থে যাত্ৰা কৰিলে।
Verse 33
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शङ्खचूडवधे महादेवयुद्धयात्रावर्णनं नाम त्रय स्त्रिंशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় গ্ৰন্থ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধখণ্ডত শঙ্খচূড়-বধ প্ৰসঙ্গৰ অন্তৰ্গত “মহাদেৱৰ যুদ্ধযাত্ৰাৰ বৰ্ণনা” নামৰ তেত্ৰিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 34
हुताशनश्च चन्द्रश्च विश्वकर्माश्विनौ च तौ । कुबेरश्च यमश्चैव निरृतिर्नलकूबरः
অগ্নিদেৱ আৰু চন্দ্ৰদেৱ, বিশ্বকৰ্মা আৰু সেই দুজন অশ্বিনীকুমাৰ; কুবেৰ আৰু যম, লগতে নিৰৃতি আৰু নলকূবৰ—এঁৰাও সেই মহাযুদ্ধত উপস্থিত/সজ্জিত আছিল।
Verse 36
उग्रदंष्ट्रश्चोग्रदण्डः कोरटः कोटभस्तथा । स्वयं शतभुजा देवी भद्रकाली महेश्वरी
তেওঁ উগ্ৰদংষ্ট্ৰা নামে খ্যাত আৰু উগ্ৰদণ্ড (ভয়ংকৰ দণ্ড) ধাৰণ কৰে; তেওঁ কোৰটা আৰু কোটভা বুলিও পৰিচিতা। স্বয়ং শতভুজা দেৱী—ভদ্ৰকালী, মহেশ্বৰী—প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 37
रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानोपरि संस्थिता । रक्तवस्त्रपरीधाना रक्तमाल्यानुलेपना
ৰত্নাধিপতিৰ সাৰেৰে নিৰ্মিত দিব্য বিমানৰ ওপৰত তেওঁ অধিষ্ঠিতা আছিল; ৰঙা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, ৰঙা মালাৰে ভূষিতা আৰু ৰঙা অনুলেপনে অলংকৃত আছিল।
Verse 38
नृत्यंती च हसंती च गायंती सुस्वरं मुदा । अभयं ददती स्वेभ्यो भयं चारिभ्य एव सा
তেওঁ আনন্দে নৃত্য কৰিছিল, হাঁহিছিল আৰু মধুৰ স্বৰত গাইছিল; নিজৰ ভক্তসকলক অভয় দিছিল, আৰু শত্রুসকলক কেৱল ভয়েই দান কৰিছিল।
Verse 39
बिभ्रती विकटां जिह्वां सुलोलां योजनायताम् । शंखचक्रगदापद्मखङ्गचर्मधनुश्शरान्
তাই ভয়ংকৰ জিহ্বা ধাৰণ কৰিছিল—দোলায়মান আৰু এক যোজনলৈ বিস্তৃত; আৰু তাৰ হাতত আছিল শঙ্খ, চক্ৰ, গদা, পদ্ম, খড়্গ, ঢাল, ধনু আৰু শৰ।
Verse 40
खर्परं वर्तुलाकारं गंभीरं योजनायतम् । त्रिशूलं गगनस्पर्शिं शक्तिं च योजनायताम्
সিয়ে এক বিশাল খৰ্পৰ দেখিলে—বৃত্তাকাৰ, গম্ভীৰ আৰু এক যোজনলৈ বিস্তৃত; লগতে আকাশস্পৰ্শী ত্ৰিশূল আৰু এক যোজন দীঘল শক্তিও।
Verse 41
मुद्गरं मुसलं वक्त्रं खङ्गं फलकमुल्बणम् । वैष्णवास्त्रं वारुणास्त्रं वायव्यं नागपाशकम्
সিয়ে মুদ্গৰ, মুসল, প্ৰহাৰৰ বাবে ভয়ংকৰ আয়ুধ, খড়্গ আৰু প্ৰচণ্ড ঢাল ধাৰণ কৰিলে; লগতে বৈষ্ণবাস্ত্ৰ, বাৰুণাস্ত্ৰ, বায়ব্যাস্ত্ৰ আৰু নাগপাশো।
Verse 42
नारायणास्त्रं गांधर्वं ब्रह्मास्त्रं गारुडं तथा । पार्जन्यं च पाशुपतं जृंभणास्त्रं च पार्वतम्
তেতিয়া নাৰায়ণাস্ত্ৰ, গান্ধৰ্বাস্ত্ৰ, ব্ৰহ্মাস্ত্ৰ আৰু গাৰুড়াস্ত্ৰ প্ৰয়োগ হ’ল; লগতে পাৰ্জন্যাস্ত্ৰ, পাশুপতাস্ত্ৰ, জৃম্ভণাস্ত্ৰ আৰু পাৰ্বতাস্ত্ৰও।
Verse 43
महावीरं च सौरं च कालकालं महानलम् । महेश्वरास्त्रं याम्यं च दंडं संमोहनं तथा
তেতিয়া সি মহাবীৰ আৰু সৌৰ (সূৰ্য) অস্ত্ৰ, কালকাল (মৃত্যুৰো মৃত্যু) আৰু জ্বলন্ত মহানল; লগতে মহেশ্বৰাস্ত্ৰ, যাম্য, দণ্ড আৰু সম্মোহন অস্ত্ৰো প্ৰয়োগ কৰিলে।
Verse 44
समर्थमस्त्रकं दिव्यं दिव्यास्त्रं शतकं परम् । बिभ्रती च करैस्सर्वैरन्यान्यपि च सा तदा
তেতিয়া তেওঁ সম্পূৰ্ণ সমৰ্থ আৰু যুদ্ধসজ্জ হৈ, নিজৰ সকলো হাতে দিব্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধাৰণ কৰিলে—শ্ৰেষ্ঠ শতসংখ্যক দিব্যাস্ত্ৰ আৰু আন আয়ুধো।
Verse 45
आगत्य तस्थौ सा तत्र योगिनीनां त्रिकोटिभिः । सार्द्धं च डाकिनीनां वै विकटानां त्रिकोटिभिः
তাত আহি তেওঁ থিয় হ’ল—তিন কোটি যোগিনীৰ সৈতে, আৰু নিশ্চয়েই ভয়ংকৰ বিকট ডাকিনীৰো তিন কোটি সৈতে।
Verse 46
भूतप्रेतपिशाचाश्च कूष्माण्डा ब्रह्मराक्षसाः । वेताला राक्षसाश्चैव यक्षाश्चैव सकिन्नराः
তাত ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচ; কূষ্মাণ্ড আৰু ব্ৰহ্মৰাক্ষস; লগতে বেতাল, ৰাক্ষস, যক্ষ আৰু কিন্নৰো আছিল।
Verse 47
तश्चैवाभिवृतः स्कंदः प्रणम्य चन्द्रशेखरम् । पितुः पार्श्वे सहायो यः समुवास तदाज्ञया
তেতিয়া স্কন্দো দেৱগণৰ দ্বাৰা আৱৃত হৈ, চন্দ্ৰশেখৰ শিৱক প্ৰণাম কৰিলে; পিতাৰ কাষত সহায়ক হৈ, শিৱাজ্ঞা অনুসাৰে তাতেই অৱস্থান কৰিলে।
Verse 48
अथ शम्भुस्समानीय स्वसैन्यं सकलं तदा । युद्धार्थमगमद्रुद्रश्शंङ्खचूडेन निर्भयः
তেতিয়া শম্ভুৱে নিজৰ সমগ্ৰ সৈন্যবাহিনী একত্ৰ কৰি যুদ্ধাৰ্থে প্ৰস্থান কৰিলে। নিৰ্ভয় ৰুদ্ৰ শঙ্খচূড়ক সন্মুখীন কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 49
चन्द्रभागानदीतीरे वटमूले मनोहरे । तत्र तस्थौ महादेवो देवनिस्ता रहेतवे
চন্দ্ৰভাগা নদীৰ তীৰত, মনোহৰ বটগছৰ মূলতলত, মহাদেৱ তাতেই স্থিৰ ৰ’ল—দেৱসকলৰ মুক্তিৰ হেতু হৈ।
Frequently Asked Questions
Śiva orders a full martial mobilization—Vīrabhadra, Nandin, Kṣetrapāla, the Aṣṭabhairavas, Skanda, Gaṇeśa, and Bhadrakālī—for the campaign explicitly aimed at the destruction of Śaṅkhacūḍa.
The chapter presents Rudra’s ‘wrath’ as a disciplined cosmic function: an executive energy that activates a structured retinue to restore order, with Śakti (Bhadrakālī) operating as inseparable power in action.
The text highlights Śiva’s gaṇa-manifestations through named commanders (notably Vīrabhadra and Nandin) and the Aṣṭabhairavas, alongside Bhadrakālī as the martial Śakti leading her own force.