
অধ্যায় ১৩ত কাহিনী অন্তৰ্নিহিত পৰম্পৰাৰে আগবাঢ়ে—ব্যাসে শিৱৰ কৰ্ম আৰু নিৰ্মল কীৰ্তিৰ বিস্তাৰ বিচাৰে; সূতে সনৎকুমাৰৰ উত্তৰ জনায়। তাৰ পাছত জীৱ আৰু ইন্দ্ৰ (শক্ৰ/পুৰন্দৰ) তীব্ৰ ভক্তিৰে কৈলাসলৈ শিৱদৰ্শনৰ উদ্দেশ্যে যাত্ৰা কৰে। তেওঁলোকৰ আগমন জানি শিৱে তেওঁলোকৰ জ্ঞান আৰু অন্তৰ্ভাৱ পৰীক্ষা কৰিবলৈ স্থিৰ কৰে আৰু পথৰ মাজভাগত দিগম্বৰ, জটাধাৰী, তপস্বী-তেজস্বী তথা অদ্ভুত-ভয়ংকৰ ৰূপে থিয় হৈ পথ ৰোধ কৰে। শিৱক চিনিব নোৱাৰি অধিকাৰ-গৰ্বত ইন্দ্ৰে সোধে—তুমি কোন, ক’ৰ পৰা আহিলা, আৰু শম্ভু ঘৰত আছেনে নে আন ঠাইলৈ গ’ল? এই ঘটনাই চিনাক্তকৰণ-ভুলচিনাক্তকৰণ, পদগৰ্বৰ বিপদ আৰু বিনয়-ৱিবেকেৰে দেৱদৰ্শনৰ শিষ্টাচাৰ প্ৰকাশ কৰে।
Verse 1
व्यास उवाच । भो ब्रह्मन्भगवन्पूर्वं श्रुतं मे ब्रह्मपुत्रक । जलंधरं महादैत्यमवधीच्छंकरः प्रभुः
ব্যাসে ক’লে—হে ব্রাহ্মণ, হে ভগৱান, হে ব্ৰহ্মপুত্ৰ! পূৰ্বে মই শুনিছিলোঁ যে প্ৰভু শংকৰে মহাদৈত্য জলন্ধৰক বধ কৰিছিল।
Verse 2
तत्त्वं वद महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । विस्तारपूर्वकं शृण्वन्कस्तृप्येत्तद्यशोऽमलम्
হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! শশিমৌলি ভগৱান শিৱৰ সত্য তত্ত্ব আৰু পবিত্ৰ চৰিত্ৰ বিস্তাৰে কওক। তেওঁৰ নিৰ্মল যশ সম্পূৰ্ণ শুনি কোনে তৃপ্ত হ’ব পাৰে?
Verse 3
सूत उवाच । इत्येवं व्याससंपृष्टो ब्रह्मपुत्रो महामुनिः । उवाचार्थवदव्यग्रं वाक्यं वाक्यविशारदः
সূত ক’লে—ব্যাসে এনেদৰে সুধিলে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ সেই মহামুনি, বাক্যত নিপুণ, অব্যগ্ৰচিত্তে অৰ্থবহ বাক্য ক’লে।
Verse 4
सनत्कुमार उवाच । एकदा जीवशक्रौ च भक्त्या परमया मुने । दर्शनं कर्तुमीशस्य कैलासं जग्मतुर्भृशम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—হে মুনি! এবাৰ জীৱ আৰু শক্ৰ পৰম ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, ঈশৰ দৰ্শন লাভৰ কামনাৰে অতি উৎসাহে কৈলাসলৈ গ’ল।
Verse 5
अथ गुर्विन्द्रयोर्ज्ञात्वागमनं शंकरः प्रभुः । परीक्षितुं तयोर्ज्ञानं स्वदर्शनरतात्मनोः
তাৰ পিছত প্ৰভু শংকৰে গুৰু আৰু ইন্দ্ৰৰ আগমন জানি, নিজৰ দৰ্শনত ৰত সেই দুজনৰ জ্ঞান পৰীক্ষা কৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে।
Verse 6
महातेजस्विनं शांतं जटासंबद्धमस्तकम् । महाबाहुं महोरस्कं गौरं नयनभीषणम्
সিয়ে দেখিলে এক মহাতেজস্বী অথচ পৰম শান্ত পুৰুষক; যাৰ মস্তক জটাৰে আবদ্ধ; মহাবাহু, বিস্তৃত বক্ষ, গৌৰবৰ্ণ আৰু দৃষ্টিত ভয়-ভক্তি জগোৱা।
Verse 7
अथ तौ गुरुशक्रौ च कुर्वंतौ गमनं मुदा । आलोक्य पुरुषं भीमं मार्गमध्येऽद्भुताकृतिम्
তাৰপাছত গুৰু বৃহস্পতি আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) আনন্দেৰে আগবাঢ়ি গৈ আছিল। পথৰ মাজতে তেওঁলোকে অদ্ভুত আকৃতিৰ এক ভীম পুৰুষক দেখিলে।
Verse 9
अथो पुरंदरोऽपृच्छत्स्वाधिकारेण दुर्मदः । पुरुषं तं स्वमार्गांतस्थितमज्ञाय शंकरम्
তেতিয়া পুরন্দৰ (ইন্দ্ৰ) নিজৰ অধিকাৰৰ গৰ্ব-মদত দুৰ্মদ হৈ, নিজৰ পথৰ অন্তত থিয় হৈ থকা সেই পুৰুষক প্ৰশ্ন কৰিলে—তেওঁ শংকৰ বুলি নাজানি।
Verse 10
पुरन्दर उवाच । कस्त्वं भोः कुत आयातः किं नाम वद तत्त्वतः । स्वस्थानेसंस्थितश्शंभु किं वान्यत्र गतः प्रभुः
পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) ক’লে— হে মহাশয়, আপুনি কোন? ক’ৰ পৰা আহিছে? সত্যকৈ আপোনাৰ নাম কওক। প্ৰভু শম্ভু নিজ ধামতে স্থিত নে, নে সেই পৰম অধিপতি অন্যত্ৰ গমন কৰিছে?
Verse 11
सनत्कुमार उवाच । शक्रेणेत्थं स पृष्टस्तु किंचिन्नोवाच तापसः । शक्रः पुनरपृच्छद्वै नोवाच स दिगंबरः
সনৎকুমাৰ ক’লে— শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এনেদৰে সুধিলেও সেই তপস্বীয়ে একো নক’লে। শক্ৰে পুনৰ সুধিলে, কিন্তু দিগম্বৰ বৈৰাগীয়ে তেতিয়াও কথা নক’লে।
Verse 12
पुनः पुरंदरोऽपृच्छ्ल्लोकानामधिपेश्वरः । तूष्णीमास महायोगी लीलारूपधरः प्रभुः
লোকসমূহৰ অধিপতি ইন্দ্ৰই পুনৰ তেওঁক প্ৰশ্ন কৰিলে; কিন্তু দিব্য লীলাৰ বাবে ৰূপধাৰী সেই মহাযোগী প্ৰভু মৌন হৈ থাকিল।
Verse 13
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पंचमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने शक्रजीवनं नाम त्रयोदशोऽ ध्यायः
এইদৰে শ্ৰী শিৱ মহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰ সংহিতাৰ পঞ্চম যুদ্ধ খণ্ডত জলন্ধৰ বধৰ উপাখ্যানত 'শক্ৰজীৱন' নামৰ ত্ৰয়োদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 14
अथ चुक्रोध देवेशस्त्रैलोक्यैश्वर्यगर्वितः । उवाच वचनं चैव तं निर्भर्त्स्य जटाधरम्
তেতিয়া ত্ৰিলোকৰ ঐশ্বৰ্যৰ গৰ্বত গৰ্বিত দেৱৰাজ ইন্দ্ৰ ক্ৰুদ্ধ হ’ল; আৰু সেই জটাধাৰী তপস্বীক তিৰস্কাৰ কৰি এই কথা ক’লে।
Verse 15
इन्द्र उवाच । रे मया पृच्छ्यमानोऽपि नोत्तरं दत्तवानसि । अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते
ইন্দ্ৰই ক’লে: আৰে! মই সোধা সত্ত্বেও তুমি কোনো উত্তৰ নিদিলা। গতিকে মই তোমাক বজ্ৰৰে আঘাত কৰিম—হে দুৰ্মতি, এতিয়া তোমাক কোনে ৰক্ষা কৰিব?
Verse 16
सनत्कुमार उवाच । इत्युदीर्य ततो वज्री संनिरीक्ष्य क्रुधा हि तम् । हंतुं दिगंबरं वज्रमुद्यतं स चकार ह
সনৎকুমাৰ ক’লে—এনেদৰে কৈ, তাৰ পিছত বজ্ৰী ক্ৰোধেৰে তাক তীক্ষ্ণ দৃষ্টিৰে চাই, দিগম্বৰক বধ কৰিবলৈ বজ্ৰ উঠাই উদ্যত হ’ল।
Verse 17
पुरंदरं वज्रहस्तं दृष्ट्वा देवस्सदाशिवः । चकार स्तंभनं तस्य वज्रपातस्य शंकरः
হাতত বজ্ৰ ধৰি থকা পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক দেখি দেৱ সদাশিৱ—শংকৰ—সেই বজ্ৰপাতৰ বেগ স্তম্ভিত কৰি তাক নিষ্ফল কৰিলে।
Verse 18
ततो रुद्रः क्रुधाविष्टः करालाक्षो भयंकरः । द्रुतमेव प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव
তাৰ পাছত ৰুদ্ৰ ক্ৰোধাৱিষ্ট, বিকৰাল নয়ন আৰু ভয়ংকৰ হৈ, তৎক্ষণাৎ প্ৰজ্বলিত হ’ল—যেন নিজৰ তেজে সকলো দহি পেলাইছে।
Verse 19
बाहुप्रतिष्टंभभुवामन्युनांतश्शचीपतिः । समदह्यत भोगीव मंत्ररुद्धपराक्रमः
তেতিয়া শচীপতি (ইন্দ্ৰ), যাৰ বাহুবল আৰু পৰাক্ৰম মন্ত্ৰশক্তিয়ে ৰুদ্ধ কৰিছিল, ৰুদ্ধ ক্ৰোধৰ অগ্নিত দগ্ধ হ’ল—যেন সাপ নিজৰ ভিতৰতে জ্বলি আছে।
Verse 20
दृष्ट्वा बृहस्पतिस्तूर्णं प्रज्वलंतं स्वतेजसा । पुरुषं तं धिया ज्ञात्वा प्रणनाम हरं प्रभुम्
বৃহস্পতিয়ে নিজৰ স্বতেজে তৎক্ষণাৎ প্ৰজ্বলিত সেই দিব্য পুৰুষক দেখি, ধী-বোধে চিনে পৰম প্ৰভু হৰক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 21
कृतांजलिपुटो भूत्वा ततो गुरुरुदारधीः । नत्वा च दंडवद्भूमौ प्रभुं स्तोतुं प्रचक्रमे
তাৰ পিছত উদাৰবুদ্ধি গুৰুৱে অঞ্জলি বেঁধে; ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি প্ৰভুৰ স্তৱ আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 22
गुरुरुवाच । नमो देवाधिदेवाय महादेवाय चात्मने । महेश्वराय प्रभवे त्र्यम्बकाय कपर्दिने
গুৰুৱে ক’লে—দেৱাধিদেৱ মহাদেৱক, অন্তৰ্যামী আত্মস্বৰূপক নমস্কাৰ; মহেশ্বৰ প্ৰভুক, আদিমূল প্ৰভৱক, ত্ৰ্যম্বক আৰু কপৰ্দীক প্ৰণাম।
Verse 23
दीननाथाय विभवे नमोंऽधकनिषूदिने । त्रिपुरघ्नाय शर्वाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने
দীনৰ নাথ, সৰ্বশক্তিমান বিভৱক নমস্কাৰ; অন্ধকনিষূদনক প্ৰণাম। ত্ৰিপুৰঘ্ন শৰ্বক, পৰমেষ্ঠী—পৰব্ৰহ্মস্বৰূপ প্ৰভুক নমো নমঃ।
Verse 24
विरूपाक्षाय रुद्राय बहुरूपाय शंभवे । विरूपायातिरूपाय रूपातीताय ते नमः
বিৰূপাক্ষ ৰুদ্ৰক, বহুৰূপ শম্ভুক নমস্কাৰ; ৰূপাতীত প্ৰভু! সাধাৰণ ৰূপৰো ওপৰে, অতিৰূপৰো অতীত—আপোনাক প্ৰণাম।
Verse 25
यज्ञविध्वंसकर्त्रे च यज्ञानां फलदायिने । नमस्ते मखरूपाय परकर्मप्रवर्तिने
যজ্ঞ ধ্বংসকাৰী আৰু যজ্ঞসমূহৰ সত্য ফলদাতা তোমাক নমস্কাৰ। মখৰূপ তোমাক প্ৰণাম, যিয়ে জীৱসমূহক তেওঁলোকৰ পৰকৰ্মত প্ৰবৃত্ত কৰে।
Verse 26
कालांतकाय कालाय कालभोगिधराय च । नमस्ते परमेशाय सर्वत्र व्यापिने नमः
মৃত্যুনাশক, স্বয়ং কাল, আৰু কালৰূপী সৰ্পধাৰী তোমাক নমস্কাৰ। হে পৰমেশ্বৰ, সৰ্বত্র ব্যাপি থকা প্ৰভু, তোমাক পুনঃপুনঃ প্ৰণাম।
Verse 27
नमो ब्रह्मशिरोहंत्रे ब्रह्मचंद्र स्तुताय च । ब्रह्मण्याय नमस्तेऽस्तु नमस्ते परमात्मने
ব্ৰহ্মাৰ শিৰ সংহাৰকৰ্তা, আৰু ব্ৰহ্মা তথা চন্দ্ৰে স্তৱ কৰা, আপোনাক নমস্কাৰ। ভক্তৰক্ষক ব্ৰাহ্মণ্য, আপোনাক নমস্কাৰ; পৰমাত্মা, আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 28
त्वमग्निरनिलो व्योम त्वमेवापो वसुंधरा । त्वं सूर्यश्चन्द्रमा भानि ज्योतिश्चक्रं त्वमेव हि
আপুনিই অগ্নি, বায়ু আৰু আকাশ; আপুনিই জল আৰু বসুধৰা। আপুনিই সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু সকলো দীপ্ত জ্যোতি—এই জ্যোতিচক্ৰও আপুনিই।
Verse 29
त्वमेव विष्णुस्त्वं ब्रह्मा तत्स्तुतस्त्वं परेश्वरः । मुनयः सनकाद्यास्त्वं नारदस्त्वं तपोधनः
আপুনিই বিষ্ণু, আপুনিই ব্ৰহ্মা; তেওঁলোকৰ দ্বাৰাও স্তৱিত পৰেশ্বৰ আপুনিই। আপুনিই সনকাদি মুনি; আপুনিই তপোধন নাৰদ।
Verse 30
त्वमेव सर्व लोकेशस्त्वमेव जगदात्मकः । सर्वान्वयस्सर्वभिन्नस्त्वमेव प्रकृतेः परः
আপুনিই সকলো লোকৰ ঈশ্বৰ; আপুনিই জগতৰ আত্মস্বৰূপ। আপুনি সকলোত অন্তঃসম্পৰ্কৰূপে ব্যাপ্ত, তথাপি সকলোৰ পৰা ভিন্ন; আপুনিই প্ৰকৃতিৰ অতীত।
Verse 31
त्वं वै सृजसि लोकांश्च रजसा विधिनामभाक् । सत्त्वेन हरिरूपस्त्वं सकलं यासि वै जगत्
আপুনি ৰজোগুণে বিধাতাৰ (ব্ৰহ্মাৰ) পদ আশ্ৰয় কৰি লোকসমূহ সৃষ্টি কৰে। আৰু সত্ত্বগুণে হৰি-ৰূপ হৈ সমগ্ৰ জগতত ব্যাপ্ত হয়।
Verse 32
त्वमेवासि महादेव तमसा हररूपधृक् । लीलया भुवनं सर्वं निखिलं पांचभौतिकम्
আপুনিয়েই মহাদেৱ। তমোগুণে আপুনি হৰ-ৰূপ ধাৰণ কৰে; আৰু আপোনাৰ লীলাৰে পঞ্চভূতাত্মক এই সমগ্ৰ ভুৱনক ব্যাপ্ত কৰি ধাৰে।
Verse 33
त्वद्ध्यानबलतस्सूर्यस्तपते विश्वभावन । अमृतं च्यवते लोके शशी वाति समरिणः
হে বিশ্বভাবন! আপোনাৰ ধ্যানবলে সূৰ্য তাপে; চন্দ্ৰই লোকত অমৃতধাৰা স্ৰৱায়; আৰু সমীৰণ বয়—সকলো আপোনাৰ অন্তঃস্থিত অধিপত্যে চলি থাকে।
Verse 34
त्वद्ध्यानबलतो मेघाश्चांबु वर्षंति शंकर । त्वद्ध्यानबलतश्शक्रस्त्रिलोकीं पाति पुत्रवत्
হে শংকৰ! তোমাৰ ধ্যানবলত মেঘে জলবৃষ্টি কৰে; তোমাৰ ধ্যানবলত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) ত্ৰিলোকক পুত্ৰবৎ ৰক্ষা কৰে।
Verse 35
त्वद्ध्यानबलतो मेघाः सर्वे देवा मुनीश्वराः । स्वाधिकारं च कुर्वंति चकिता भवतो भयात्
তোমাৰ ধ্যানবলত মেঘ, সকলো দেৱতা আৰু মুনীশ্বৰ নিজ নিজ নিয়ত কৰ্তব্য সম্পাদন কৰে; কিন্তু তোমাৰ ভয়ত চকিত হৈ কঁপে।
Verse 36
त्वत्पादकमलस्यैव सेवनाद्भुवि मानवाः । नाद्रियन्ते सुरान्रुद लोकैश्वर्यं च भुंजते
হে ৰুদ্ৰ! কেৱল তোমাৰ পদ্মচৰণৰ সেৱাৰে পৃথিৱীৰ মানুহে দেৱতাসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; তেওঁলোকে লোকসমূহত ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধি ভোগ কৰে।
Verse 37
त्वत्पादकमलस्यैव सेवनादगमन्पराम् । गतिं योगधना नामप्यगम्यां सर्वदुर्लभाम्
কেৱল তোমাৰ পদ্মচৰণৰ সেৱাৰে তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰিলে—‘যোগধন’ নামে খ্যাত সেই অনুপম অৱস্থা, যি অভক্তৰ বাবে অগম্য আৰু সকলোৰে বাবে অতি দুৰ্লভ।
Verse 38
सनत्कुमार उवाच । बृहस्पतिरिति स्तुत्वा शंकरं लोकशंकरम् । पादयो पातयामास तस्येशस्य पुरंदरम्
সনৎকুমাৰ ক’লে—লোকমঙ্গলকাৰী শংকৰক স্তৱ কৰি (ইন্দ্ৰে) ‘বৃহস্পতি’ক স্মৰণ কৰিলে; তাৰপিছত পুৰন্দৰ ইন্দ্ৰ সেই পৰম ঈশ্বৰাৰ পাদযুগলত নিজকে নত কৰি পেলালে।
Verse 39
पातयित्वा च देवेशमिंद्रं नत शिरोधरम् । बृहस्पतिरुवाचेदं प्रश्रयावनतश्शिवम्
দেৱৰ অধিপতি ইন্দ্ৰ—বিনয়ে নতশিৰ—তাক পতিত কৰাই, বৃহস্পতিয়ে শ্ৰদ্ধা আৰু নম্ৰতাৰে অবনত হৈ শিৱলৈ এই বাক্য ক’লে।
Verse 40
बृहस्पतिरुवाच । दीननाथ महादेव प्रणतं तव पादयोः । समुद्धर च शांतं स्वं क्रोधं नयनजं कुरु
বৃহস্পতি ক’লে—হে দীননাথ মহাদেৱ! মই তোমাৰ পদযুগলত প্ৰণত। নিজৰ ভক্তক উদ্ধাৰ কৰি ৰক্ষা কৰা; আৰু নয়নজাত তোমাৰ ক্ৰোধ শমাই শান্ত কৰা।
Verse 41
तुष्टो भव महादेव पाहीद्र शरणागतम् । अग्निरेव शमं यातु भालनेत्रसमुद्भवः
হে মহাদেৱ, প্ৰসন্ন হওক; শৰণাগত ইন্দ্ৰক ৰক্ষা কৰক। আপোনাৰ ভালনেত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই অগ্নি শমি শান্ত হওক।
Verse 42
सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य गुरोर्वाक्यं देवदेवो महेश्वरः । उवाच करुणासिन्धुर्मेघनिर्ह्रादया गिरा
সনৎকুমাৰ ক’লে—গুৰুৰ বাক্য শুনি দেৱদেৱ মহেশ্বৰ, কৰুণাসিন্ধু, মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ কণ্ঠে ক’লে।
Verse 43
महेश्वर उवाच । क्रोधं च निस्सृते नेत्राद्धारयामि बृहस्पतेः । कथं हि कञ्चुकीं सर्पस्संधत्ते नोज्झितां पुनः
মহেশ্বৰ ক’লে—হে বৃহস্পতী! মোৰ নয়নৰ পৰা ক্ৰোধ ওলাই আহিলেও মই তাক সংযম কৰি ধাৰণ কৰোঁ। ত্যাগ কৰা কঞ্চুক সাপ পুনৰ কেনেকৈ ধাৰণ কৰিব?
Verse 44
सनत्कुमार उवाचु । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य बृहस्पतिः । उवाच क्लिष्टरूपश्च भयव्याकुलमानसः
সনৎকুমাৰ ক’লে—শংকৰৰ এই বাক্য শুনি বৃহস্পতিৰ ৰূপ ক্লিষ্ট হ’ল, মন ভয়ত ব্যাকুল হ’ল; তেতিয়া তেওঁ ক’লে।
Verse 45
बृहस्पतिरुवाच । हे देव भगवन्भक्ता अनुकंप्याः सदैव हि । भक्तवत्सलनामेति त्वं सत्यं कुरु शंकर
বৃহস্পতি ক’লে—হে দেৱ, হে ভগৱান! আপোনাৰ ভক্তসকল সদায় অনুকম্পাৰ যোগ্য। সেয়ে হে শংকৰ, ‘ভক্তৱৎসল’ নামটো কৰ্মে সত্য কৰক।
Verse 46
क्षेप्तुमन्यत्र देवेश स्वतेजोऽत्युग्रमर्हसि । उद्धर्तस्सर्वभक्तानां समुद्धर पुरंदरम्
হে দেৱেশ! আপোনাৰ অতি উগ্ৰ স্বতেজ অন্যত্ৰ নিক্ষেপ কৰক। আপুনি সকলো ভক্তৰ উদ্ধাৰক; সেয়ে পুরন্দর (ইন্দ্ৰ)ক উদ্ধাৰ কৰক।
Verse 47
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो गुरुणा रुद्रो भक्तवत्सलनामभाक् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सुरेज्यं प्रणतार्त्तिहा
সনৎকুমাৰ ক’লে—গুৰুৱে এনেদৰে কোৱাত ভক্তৱৎসল নামে খ্যাত ৰুদ্ৰে প্ৰসন্নচিত্তে প্ৰত্যুত্তৰ দিলে। দেৱপূজ্য, প্ৰণতজনৰ আৰ্তি হৰণকাৰীয়ে উত্তৰ ক’লে।
Verse 48
शिव उवाच । प्रीतः स्तुत्यानया तात ददामि वरमुत्तमम् । इन्द्रस्य जीवदानेन जीवेति त्वं प्रथां व्रज
শিৱে ক’লে—হে বৎস! এই স্তুতিত মই প্ৰীত; মই তোমাক উত্তম বৰ দিছোঁ। ইন্দ্ৰক জীৱদান কৰাৰ বাবে তুমি ‘জীৱ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হোৱা।
Verse 49
समुद्भूतोऽनलो योऽयं भालनेत्रात्सुरेशहा । एनं त्यक्ष्याम्यहं दूरं यथेन्द्रं नैव पीडयेत्
মোৰ ভালনেত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই অগ্নি দেৱাধিপতিসকলৰ সংহাৰক। ইন্দ্ৰক পীড়া নকৰিবলৈ মই একে দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিম।
Verse 50
सनत्कुमार उवाच् । इत्युक्त्वा तं करे धृत्वा स्वतेजोऽनलमद्भुतम् । भालनेत्रात्समुद्भूतं प्राक्षिपल्लवणांभसि
সনৎকুমাৰ ক’লে—এইদৰে কৈ তেওঁ ভ্ৰূমধ্য-নেত্ৰৰ পৰা উদ্ভূত নিজৰ তেজোময় সেই আশ্চৰ্য অগ্নিখন হাতত ধৰি, লৱণাক্ত সাগৰৰ পানীত নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 51
ततश्चांतर्दधे रुद्रो महालीलाकरः प्रभुः । गुरुशक्रौ भयान्मुक्तौ जग्मतुः सुखमुत्तमम्
তাৰ পাছত মহালীলাকাৰ প্ৰভু ৰুদ্ৰ অন্তৰ্ধান হ’ল। ভয়মুক্ত হৈ গুরু (বৃহস্পতি) আৰু শক্র (ইন্দ্ৰ) দুয়ো পৰম সুখ-শান্তি লাভ কৰি গ’ল।
Verse 52
यदर्थं गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य वै । कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा
যাৰ বাবে তেওঁলোকে গমনলৈ উদ্যত হৈছিল, সেই প্ৰভুৰ দৰ্শন লাভ কৰি গুরু আৰু শক্র কৃতাৰ্থ হ’ল; আৰু আনন্দেৰে নিজৰ নিজৰ স্থানলৈ উভতি গ’ল।
Jīva and Indra journey to Kailāsa for Śiva’s darśana; Śiva appears as a formidable digambara figure blocking the path, initiating a test as Indra questions him without recognizing him.
The ‘blocked path’ symbolizes epistemic obstruction: pride and entitlement prevent recognition of Śiva; the test converts external authority into inner humility and discernment.
Śiva’s liminal, boundary-guarding manifestation as a digambara ascetic with jaṭā (matted locks), simultaneously serene and terrifying—an instructive form that conceals and reveals.