दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই বৃত্তান্ত শুনি সি নিজৰ পূৰ্ব আচৰণক নিন্দা কৰিলে। তাৰপিছত এটা দিশলৈ চাই দীক্ষিতৰ পুত্ৰ (দক্ষ) প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

কিছু সময় আগবাঢ়ি গৈ যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰ গুণনিধি—দুষ্ট হ’লেও—থমকি ৰ’ল; তাৰ উৎসাহ নিভি গ’ল আৰু শক্তিও প্ৰায় এৰি গ’ল।

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

সেয়া মহা চিন্তাত পৰিল—“মই ক’লৈ যাম? কি কৰিম? মই বিদ্যাত অভ্যস্ত নহয়, আৰু মই অতিধনীও নহয়।”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

যাৰ ধন দূৰ দেশত থাকে, সি তৎক্ষণাৎ সুখত বৃদ্ধি পোৱা যেন লাগে; কিন্তু সেই ধনত চোৰৰ ভয় থাকে, আৰু তাৰ পৰা সকলোফালে বিঘ্ন জন্মে।

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“যাজকৰ কুলত জন্ম হ’লেও মোৰ ওপৰত এই মহা বিপদ কেনেকৈ আহিল? আহা! বিধিয়েই বলবান; সি ভাৱী কৰ্ম অনুসৰি তাক অৱশ্যম্ভাৱীভাৱে ফলিত কৰে।”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

ভিক্ষা মাগিবলৈও ক’লৈ যাম মই নাজানো; ক’তো মোৰ কোনো পৰিচিতি নাই। কাষতে অলপো ধন নাই—তেন্তে এই অৱস্থাত মোৰ শৰণ কি?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

সূৰ্য উদয় হোৱাৰ আগতেই মোৰ জননী—প্ৰসূতা অৱস্থাত—মোক মিঠা আহাৰ দিছিল। আজি ইয়াত মই কাক প্ৰাৰ্থনা কৰিম? কিয়নো মোৰ মা ইয়াত নাই।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে নাৰদ, সি সেই ঠাইতে বাৰে বাৰে এনেদৰে চিন্তা কৰি গছৰ গুৰিত অতি দীন হৈ পৰিল; আৰু সূৰ্যও পশ্চিম পৰ্বতত অস্ত গ’ল।

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

সেই সময়তে মহাদেৱভক্ত এজন মানুহ পূজাৰ উপহাৰ লৈ নগৰৰ বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

সি নিজৰ লোকসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হৈ, নানাবিধ মহাদিব্য উপহাৰ লৈ, শিৱৰাত্ৰিত উপবাস পালন কৰি, পূৰ্ণ ভক্তিৰে ঈশান—পৰমেশ্বৰ শিৱ—ক আৰাধনা কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

তাৰ পাছত শিৱত আসক্ত বুদ্ধিযুক্ত সেই ভক্তে শিৱালয়ত প্ৰৱেশ কৰি, শুদ্ধচিত্তে বিধিমতে শংকৰক পূজা কৰিলে।

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

পকা অন্নৰ সুগন্ধ পাই, যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰ সেই দ্বিজ যুৱক—পিতৃত্যক্ত, মাতৃহীন আৰু ক্ষুধাতুৰ—তেওঁৰ পিছে পিছে গ’ল।

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

এই অন্ন মই গ্ৰহণ কৰিবই লাগিব—ৰাতিতে শিৱৰ উদ্দেশ্যে নৈবেদ্যৰূপে প্ৰস্তুত। দৈৱবিধানে শৈৱজন নিদ্ৰিত হ’লে সৰ্বত্ৰ মহৎ আৰু বিবিধ অন্ন উপস্থিত আছিল।

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

এইদৰে আশাক অৱলম্বন কৰি সি শম্ভুৰ দুৱাৰত গৈ বহিল। আৰু সেই ভক্তে নিৰ্মিত মহাপূজাক সি দৰ্শন কৰিলে।

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

নৃত্য-গীত আদি ব্যৱস্থা কৰি, ভক্তসকল ক্ষণমাত্ৰ নিদ্ৰিত হ’লে, নৈবেদ্য ল’বলৈ সি ভৰ্গৰ পৱিত্ৰ গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

দীপৰ মৃদু পোহৰ দেখি, পক্ব অন্ন চাবলৈ ইচ্ছা কৰি, সি নিজৰ বস্ত্ৰৰ আঁচলৰ পৰা সলতে বনাই দীপ উজ্জ্বল কৰিলে।

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

তেতিয়া যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰই শ্ৰদ্ধাৰে শিৱৰ নৈবেদ্য সহসাই গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু আনন্দ-ভক্তিত পূৰ্ণ হৈ পাছত পক্ব অন্ন বাৰে বাৰে ভক্ষণ কৰিলে।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় গ্ৰন্থ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ প্ৰথম খণ্ডত, সৃষ্টিউপাখ্যান আৰু কৈলাসগমন-উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত ‘গুণনিধিৰ সদ্গতি-প্ৰাপ্তিৰ বৰ্ণনা’ নামৰ অষ্টাদশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“এইজন কোন—এইজন কোন—ইমান তড়িঘড়ি কৰি দৌৰি আহিছে? ধৰা তাক! ধৰা তাক!”—মহাভয়ত ভৰা উচ্চ স্বৰে লোকসকলে এইদৰে চিঞৰি উঠিল।

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

ভয়তে ওচৰলৈ আহোঁতেই নগৰৰ ৰক্ষকসকলে তৎক্ষণাৎ তাক আঘাত কৰি পেলালে; আৰু পলাই যাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতেই সি ক্ষণমাত্ৰতে অন্ধ হৈ পৰিল।

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

হে মুনি, যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰে নৈবেদ্য ভক্ষণ নকৰিলে। নিশ্চয় ই ভগৱান শিৱৰ অনুগ্ৰহে ঘটিল, যাতে ভৱিষ্যতে উদ্ভৱ হ’বলগীয়া পুণ্যবলে তাক ধাৰণ কৰে।

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

তাৰ পাছত সি বাঁধা অৱস্থাত, পাষ আৰু মুদ্গৰ হাতত ধৰা যমৰ ভয়ংকৰ ভটসকলে ধৰি পেলালে; তেওঁলোকে তাক সংযমনী (যমপুৰী)লৈ নিবলৈ উদ্যত আছিল।

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

ঠিক তেতিয়াই শূলধাৰী শিৱৰ পাৰিষদসকল আহি উপস্থিত হ’ল; ঝংকাৰ কৰা কিঙ্কিণীৰ জালেৰে অলংকৃত। তেওঁলোকে দিব্য বিমান লৈ তাক নিবলৈ আহিছিল।

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

শিৱগণে ক’লে—হে যমগণসকল, এই পৰম ধৰ্মাত্মা দ্বিজক মুক্ত কৰক। এই ব্ৰাহ্মণ দণ্ডৰ যোগ্য নহয়, কিয়নো তাৰ সকলো পাপসঞ্চয় দগ্ধ হৈ গৈছে।

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

সেই বাক্য শুনি যমৰাজৰ গণসকলে তেতিয়া মহাদেৱৰ গণসকলক ক’লে, আৰু তেওঁলোক অত্যন্ত ভীত হৈ পৰিল।

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

শম্ভুৰ গণসকলক দেখি ভীত যমৰ কিঙ্কৰসকলে প্ৰণাম কৰি ক’লে— “হে গণসকল! এই দ্বিজ নিশ্চয়েই দুৰ্বৃত্ত।”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

যমৰ গণসকলে ক’লে—“এই মানুহে কুলাচাৰ ত্যাগ কৰি পিতৃ-মাতৃৰ বাক্যৰ পৰা বিমুখ হৈছে। সি সত্য আৰু শৌচৰ পৰা ভ্ৰষ্ট, আৰু সন্ধ্যা-উপাসনা আৰু নিত্যস্নান ত্যাগ কৰিছে।”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

তাৰ অন্য কৰ্ম দূৰতে থাকক; এইজন শিৱ-নিৰ্মাল্য লংঘনকাৰী। ইয়াত প্ৰত্যক্ষকৈ চাওক—তোমালোকৰ দৰে লোকৰ বাবে ই অস্পৃশ্য।

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

যিসকলে শিৱ-নিৰ্মাল্য ভক্ষণ কৰে, যিসকলে শিৱ-নিৰ্মাল্যৰ পবিত্ৰতা লংঘন কৰে, আৰু যিসকলে শিৱ-নিৰ্মাল্য দান কৰে—তেওঁলোকৰ স্পৰ্শ নিশ্চয়েই অপুণ্যকৰ।

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

বিষ চাবলগীয়া হওক বা পান কৰিবলগীয়া হওক, আৰু কেৱল স্পৰ্শতেই যদি পৰম শ্ৰেয় মিলে—তথাপি শিৱৰ স্বত্ব কেতিয়াও গ্ৰহণ কৰি ভোগ কৰিব নালাগে; প্ৰাণ কণ্ঠগত হ’লেও।

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

ধৰ্মৰ বিষয়ত তোমালোকেই প্ৰমাণ; আমি তেনেকুৱা নহয়। হে গণসকল, যদি ইয়াত ধৰ্মৰ লেশমাত্ৰও থাকে, তেন্তে আমি সেয়া তোমালোকৰ পৰা শুনিব বিচাৰোঁ।

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

এইদৰে সেই বাক্য শুনি যামসকলৰ ৰক্ষক শিৱকিঙ্কৰসকলে শিৱৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰি সন্মুখস্থ সেই পাৰিষদসকলক ক’লে।

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

শিৱকিঙ্কৰসকলে ক’লে—“আমি শিৱৰ সেৱক, স্বভাৱতে সূক্ষ্ম; তোমালোকৰ দৰে সূক্ষ্মদৰ্শীয়ে আমাক চিনিব পাৰে। যিসকলৰ দৃষ্টি স্থূল বাহ্য লক্ষণত আবদ্ধ, তেওঁলোকে আমাক কেনেকৈ চিনিব? আমি কেৱল সূক্ষ্মদৃষ্টিসম্পন্নৰেই বোধগম্য।”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“এতিয়া শুনা, এইজনেই ইয়াত যি কৰ্ম কৰিছে। হে গণসকল, যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰই যি কৰিলে, সাৱধান হৈ শুনা।”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

“তাত আনকি আন (গৌণ) কৰ্মও পৰম ধৰ্ম হৈ তাৰ কিঙ্কৰৰ দৰে হয়—যেতিয়া কোনোবাই শিৱনাম শুনে, যদিও প্ৰসঙ্গবশত, আৰু অনায়াসে তাক গ্ৰহণ কৰে।”

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

ভক্তে বিধিমতে কৰি থকা পূজাখন সিয়ে লক্ষ্য কৰিছিল—সিয়ে উপবাস কৰিছিল, ৰাতি জাগৰণ কৰিছিল, আৰু তাৰ চিত্ত স্থিৰ আৰু একাগ্ৰ আছিল।

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“নিশ্চয় আজ সি আমাৰ সৈতে শিৱলোকলৈ যাব। কিছু কাল শিৱানুগ সেই ভক্তে মহাদিব্য ভোগ উপভোগ কৰিব।”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

তাৰ পিছত সি সকলো পাপ ধুই নিৰ্মল হৈ কলিঙ্গৰ ৰজা হ’ব। নিশ্চয় এই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ শিৱৰ অতি প্ৰিয়, কিয়নো তাৰ ভক্তি আৰু পুণ্য তেনেকুৱাই।

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“আৰু একো ক’বলগীয়া নাই। তোমালোক যিদৰে আহিছিলা তিদৰে উভতি যোৱা। হে যমদূতসকল, সম্পূৰ্ণ প্ৰসন্ন চিত্তে নিজৰ লোকলৈ যোৱা।”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে— হে মুনীশ্বৰ! তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি সকলো যমদূত মুখ ঘূৰাই, যিদৰে আহিছিল তিদৰে উভতি গৈ যমলোকলৈ গ’ল।

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

হে মুনি, গণসকলে শমনলৈ সকলো কথা নিবেদন কৰিলে। তাৰ পাছত শম্ভুৰ দূতসকলে ধৰ্ম অনুসাৰে আদিৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বৃত্তান্ত ক’লে।

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

ধৰ্মৰাজ ক’লে—“হে গণসকল, সাৱধানতাৰে মোৰ বাক্য শুনা। তাৰ পাছত প্ৰীতিসহ সেই একে আদেশ পালন কৰা; মোৰ শাসনক আগত ৰাখা।”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

এই জগতত যিসকলে শ্বেত বিভূতিৰে ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰে, তেওঁলোক সকলো পৰিত্যাজ্য; কেতিয়াও সঙ্গত নল’ব।

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

যিসকল গণে শ্বেত বিভূতিৰে দেহত উদ্ধূলন (ঘঁহা-পোহা) কৰে, তেওঁলোক সকলো পৰিত্যাজ্য; কেতিয়াও সঙ্গত নল’ব।

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

এই জগতত যিসকলে যিকোনো কাৰণত শিৱবেশ ধাৰণ কৰে, তেওঁলোক সকলো পৰিত্যাজ্য; কেতিয়াও সঙ্গত নল’ব।

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

যিসকলে জগতত কেৱল ৰুদ্ৰাক্ষ ধাৰে আৰু যিসকলে কেৱল জটা ধাৰে—তেনে সকলোকে পৰিহাৰ কৰা উচিত; কেতিয়াও নিজৰ সঙ্গতিত নানিব।

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

যিসকলে উপজীৱনৰ হেতুতে কেৱল শিৱবেশ আৰু বাহ্যচিহ্ন ধাৰে—তেনে সকলোকে পৰিহাৰ কৰা উচিত; কেতিয়াও নিজৰ সঙ্গতিত নানিব।

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

যিসকলে দম্ভ বা ছল কৰি কেৱল শিৱভক্তৰ বেশ ধাৰে, তেওঁলোক সকলো পৰিত্যাজ্য; কেতিয়াও নিজৰ সঙ্গত নল’ব।

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

এইদৰে যমে নিজৰ দাস-দূতসকলক আদেশ দিলে। তেওঁলোকে ‘তথাস্তु’ বুলি ভাবি সকলোৱে নীৰৱ থাকিল; মুখত পবিত্ৰ মৃদু হাঁহি আছিল।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

ব্ৰহ্মাই ক’লে—প্ৰভুৰ পাৰ্ষদসকলে যমদূতসকলৰ পৰা মুক্ত কৰা সেই দ্বিজ, মন শুদ্ধ কৰি, সেই গণসকলৰ সৈতে শীঘ্ৰে শিৱলোকলৈ গ’ল।

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

তাত তেওঁ সকলো ভোগ উপভোগ কৰি আৰু শিৱ-শিৱা (পাৰ্বতী)ৰ বিধিপূৰ্বক সেৱা কৰি, অৰিন্দমৰ পুত্ৰ কলিঙ্গৰ অধিপতি হ’ল।

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

দম নামে এজন আছিল, যি শিৱসেৱাত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ আছিল। সি শিশু হ’লেও অন্য শিশুসকলৰ সৈতে শিৱভক্তি কৰিছিল।

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

ক্ৰমে পিতৃৰ পৰলোকগমনৰ পাছত সেই যুৱকে ৰাজ্য লাভ কৰিলে; আৰু প্ৰীতিভক্তিৰে সৰ্বত্ৰ শিৱধৰ্মৰ আচৰণ প্ৰৱৰ্তন কৰিলে।

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

হে দ্বিজ! সেই দুৰ্দম ৰজা দমা অন্য কোনো ধৰ্ম নাজানিছিল; সি সকলো শিৱালয়ত দীপদান কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিছিল।

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

তেওঁ গাঁওপ্ৰধানসকলক আৰু বিষয়সমূহত নিযুক্ত সকলোকে মাতি এইদৰে আজ্ঞা দিলে—“শিৱালয়ত দীপ অৰ্পণ কৰিব লাগিব।”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

নচেৎ এইটো নিশ্চিত সত্য—সেইজন মোৰ দণ্ডৰ যোগ্য হ’ব। কিয়নো শ্রুতিত কোৱা হৈছে, দীপদান কৰিলে ভগৱান শিৱ প্ৰসন্ন হয়।

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

যি যি গাঁৱত আৰু চাৰিওফালে যিমান শিৱালয় আছে, তাত তাত সদায় দীপ জ্বলাই ৰাখিব লাগে—কোনো দ্বিধা নকৰাকৈ।

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

‘মোৰ আজ্ঞা ভংগৰ দোষে নিঃসন্দেহে মোৰ শিৰচ্ছেদ হ’ব’—এই ভয়তে প্ৰতিটো শিৱালয়ৰ ফালে দীপ জ্বলি উঠিল।

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

হে নৃপ! এই ধৰ্মেই দমা জীৱনভৰ স্থিত আছিল। ধৰ্মজন্য মহা সমৃদ্ধি লাভ কৰি, শেষত সি কালধৰ্মৰ অধীনলৈ গ’ল।

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

দীপদানজনিত পুণ্য-সংস্কাৰৰ প্ৰভাৱত সি নিশ্চয় বহু প্ৰদীপ প্ৰজ্বলিত কৰিলে; আৰু ৰত্নদীপৰ দীপ্ত শিখাৰ আশ্ৰয়ত বাস কৰি সি অলকাৰ অধিপতি হ’ল।

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

এইদৰে কালক্ৰমে শিৱৰ বাবে কৰা অলপ কামো ফল দিয়ে। সেয়েহে জানি যিসকলে সত্য মঙ্গল বিচাৰে, তেওঁলোকে ভক্তিভাৱে শিৱভজন-আৰাধনা কৰক।

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

সদায় সকলো ধৰ্মৰ পৰা বিমুখ থকা সেই দীক্ষিত বংশৰ উত্তৰাধিকাৰী এতিয়া ক’ত? দৈৱযোগে সি শিৱালয়ত ধন চুৰ কৰিবলৈ গৈছিল; কিন্তু নিজৰ স্বাৰ্থত জ্বলাই থোৱা দহটা দীপৰ দীপ্তিৰে মুকুটিত লিঙ্গে তাক মোহিত কৰি বিমূঢ় কৰিলে।

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

কলিঙ্গ দেশত ৰাজ্য লাভ কৰি সি সদায় ধৰ্মত ৰত থাকিল; আৰু পূৰ্ববাসনা জাগ্ৰত হোৱাত শিৱালয়ত দীপসমূহ উজ্জ্বলকৈ জ্বলাই দিলে।

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“হে মুনীশ্বৰ, চাওক—ই কি দিকপালৰ পদৱী! ইয়াত এতিয়া এই পদ এজন সাধাৰণ মানুহধৰ্মীয়ে ভোগ কৰি আছে।”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

এইদৰে যজ্ঞদত্তৰ পুত্ৰ গুণনিধিৰ শিৱসন্তোষকাৰী চৰিত্ৰ কোৱা হ’ল। যিসকলে ভক্তিভাৱে ইয়াক শ্ৰৱণ কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে ই সকলো কামনা পূৰণকাৰী হয়।

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

সেও সৰ্বদেৱ-শিৱৰ সৈতে যিদৰে সখ্য লাভ কৰিছিল, সেয়াও শুনা, তাত। মন একাগ্ৰ কৰি শুনা; মই তোমাক ক'ম।