दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival
অধ্যায় ৪৭ত পাৰ্বতী (শিৱা)ৰ শুভকর্ম আৰু উৎসৱৰ প্ৰস্তুতিৰ বিধি বৰ্ণিত। ব্ৰহ্মাই ক’লে—পৰ্বতৰাজ হিমালয়ে আনন্দেৰে বৈদিক মন্ত্ৰ আৰু শিৱমন্ত্ৰসহ ‘দুৰ্গোপবীত’ নিৰ্মাণ কৰোৱায়, যাৰ দ্বাৰা বৈদিক আচাৰ আৰু শৈৱ বিধিৰ সমন্বয় প্ৰকাশ পায়। হিমালয়ৰ অনুৰোধত বিষ্ণু আদি দেৱতা আৰু ঋষিসকল অন্তঃপুৰত সাক্ষী হৈ প্ৰৱেশ কৰে; শ্ৰুতি আৰু ভাব-আচাৰ অনুসাৰে শুদ্ধিক্ৰিয়া আৰু যথোচিত আচৰণ সম্পন্ন হয়। তাৰ পাছত শিৱদত্ত বুলি কোৱা অলংকাৰৰে পাৰ্বতীক সজোৱা হয়; স্নান, সখী আৰু ব্ৰাহ্মণীসকলৰ দ্বাৰা দীপ-নীৰাজন, আৰু নতুন, অপৰিহৃত বস্ত্ৰ, কঞ্চুকী, হাৰ, সোণৰ কংকণ আদি পৰিধান কৰোৱা হয়। বাহ্য বৈভৱৰ মাজতো পাৰ্বতী অন্তৰে শিৱধ্যানত স্থিৰ থাকে। শেষত দান, গীত-বাদ্য আৰু সমবেত আনন্দেৰে উৎসৱ বিস্তাৰিত হৈ সৰ্বত্ৰ মঙ্গল বৃদ্ধি পায়।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তাৰ পাছত সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতেও প্ৰীতিভৰা আনন্দে উৎসাহসহ দুঃৰ্গাদেৱীৰ উপবীত-সংস্কাৰ বেদমন্ত্ৰ আৰু শিৱমন্ত্ৰসহ কৰালে।
Verse 2
अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः
তাৰ পিছত বিষ্ণু আদি দেৱতা আৰু মুনিসকল কৌতূহলে ভৰপূৰ হৈ, হিমাচলৰ বিনীত প্ৰাৰ্থনাত গিৰিৰাজৰ অন্তৰ্গৃহত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 3
श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः
শ্ৰুতি-বিধিত আচাৰ আৰু লোকাচাৰ যথাযথভাৱে সম্পন্ন কৰি, শিৱে দিয়া ভূষণেৰে শিৱা (পাৰ্বতী)ক উপযুক্তভাৱে অলংকৃত কৰিলে।
Verse 4
प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च
প্ৰথমে তেওঁলোকে তেওঁক স্নান কৰালে, তাৰ পিছত সকলো ধৰণে অলংকৃত কৰিলে। তাৰপিছত সখীসকল আৰু ব্ৰাহ্মণ-পত্নীসকলে তেওঁৰ শুভ নীৰাজন (আৰতি) কৰিলে।
Verse 5
अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया
নির্মল বস্ত্ৰযুগলে সুসজ্জিতা সেই শ্ৰেষ্ঠবৰ্ণা, মহাপৰ্বতৰ কন্যা, শংকৰপ্ৰিয়া দেৱী দীপ্তিময় হৈ বিরাজ কৰিলে।
Verse 6
कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने
হে মুনি, সেই দেৱীয়ে পৰম দিব্য কঞ্চুকী ধাৰণ কৰিলে—নানাৰত্নে অলংকৃত সেই আশ্চৰ্য বস্ত্ৰ; ধাৰণ কৰাত তেওঁ আৰু অধিক শোভিত হ’ল।
Verse 7
सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च
তাৰ পিছত তাই দিৱ্য ৰত্নখচিত হাৰ পিন্ধিলে; আৰু শুদ্ধ সোণৰ নিৰ্মিত অতি মূল্যবান বালা/কঙ্কণো ধাৰণ কৰিলে।
Verse 8
स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः
সেই ঠাইতেই স্থিৰ হৈ থকা সেই সুভাগা মহাশৈলকন্যা—যি ত্ৰিজগতৰ জননী হ’ব—মনতে ভগৱান শিৱক ধ্যান কৰি বিশেষ তেজে উজ্জ্বল হৈ উঠিল।
Verse 9
तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्
সেই উৎসৱ অতি মহান হ’ল; দুয়োফালে আনন্দৰ ধাৰা বৈ গ’ল। তাৰ পিছত শাস্ত্ৰোক্ত পৰম্পৰা অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক নানাবিধ দান বিধিপূৰ্বক বিতৰণ কৰা হ’ল।
Verse 10
अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्
তাত অন্যসকলেও নানা বিধে মহৎ দ্ৰব্যদান কৰিলে। গীত-বাদ্যৰ বিনোদনো চলিল, আৰু মহোৎসৱেই সকলো আয়োজনৰ আগভাগত আছিল।
Verse 11
अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा
তেতিয়া বিষ্ণু, মই ধাতা ব্ৰহ্মা, শক্ৰ আদি দেৱগণ আৰু মুনিসকল—সকলোৱে মহাপ্ৰীতিৰে পূৰ্ণ হৈ আনন্দে উৎসৱ কৰিলে।
Verse 12
सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः
ভক্তিৰে শিৱা (পাৰ্বতী)ক গভীৰ প্ৰণাম কৰি আৰু শিৱৰ পদপদ্ম স্মৰণ কৰি, তেওঁলোকে হিমগিৰিৰ আজ্ঞা পাই নিজ নিজ স্থানত আশ্ৰয় ল’লে।
Verse 13
एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत
সেই মুহূৰ্ততে তাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী গৰ্গে গিৰিৰাজ হিমৱানক সম্বোধন কৰি কথা ক’লে।
Verse 14
गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्
গৰ্গে ক’লে—হে হিমাচল, হে ধৰাধীশ স্বামীন! হে প্ৰভো, কালীদেৱীৰ নিয়ত পতি! পাণিগ্ৰহণৰ বাবে শম্ভুক তোমাৰ নিজ মন্দিৰলৈ (প্ৰাসাদলৈ) আন।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि
ব্ৰহ্মাই ক’লে—তেতিয়া কন্যাদানৰ উপযুক্ত সময় আহিছে বুলি জানি, গৰ্গমুনিয়ে নিবেদন কৰা বাৰ্তা শুনি গিৰিৰাজ গিৰিৰ মন অতি গভীৰভাৱে আন্দোলিত হ’ল।
Verse 16
महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया
তেতিয়া গিৰিৰাজ হিমালয়ে, ভগৱান শিৱক নিজৰ সান্নিধ্যলৈ আনিবৰ স্নেহময় আকাঙ্ক্ষাৰে, আনন্দে মহাপৰ্বতসকল, দ্বিজ ব্ৰাহ্মণসকল আৰু আন শ্ৰেষ্ঠজনকো প্ৰেৰণ কৰিলে।
Verse 17
ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः
সেই পৰ্বতসমূহ আৰু দ্বিজ ঋষিসকলেও—হাতত সকলো মঙ্গল অৰ্ঘ্য লৈ—উৎসৱসহ প্ৰীতিভাৱে সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত দেৱ মহেশ্বৰ উপস্থিত আছিল।
Verse 18
तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि
তেতিয়া বাদ্যযন্ত্ৰৰ ধ্বনি আৰু তাতকৈও অধিক উচ্চ বেদমন্ত্ৰৰ ব্ৰহ্মঘোষৰ মাজত, তাত গীত-নৃত্যসহ মহা হৰ্ষোৎসাহ জাগি উঠিল।
Verse 19
श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा
বাদ্যযন্ত্ৰৰ ঘন নিৰ্ঘোষ শুনি, শংকৰৰ সকলো সেৱক—দেৱৰ্ষি-মুনিগণসহ—আনন্দে একেলগে একে চৰণতে উঠি দাঁড়াল।
Verse 20
परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया
হৰ্ষে ভৰপূৰ মনৰে তেওঁলোকে পৰস্পৰে ক’লে—“ইয়ালৈ পৰ্বতসমূহ আহি আছে, শিৱদৰ্শনৰ কামনাৰে।”
Verse 21
पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे
নিশ্চয় এতিয়া পাণিগ্ৰহণৰ সময় আহি পৰিছে। এই শুভক্ষণ লাভ হোৱাত সকলোৰে মহা সৌভাগ্য প্ৰাপ্ত হৈছে বুলি আমি ভাবোঁ।
Verse 22
धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्
আমি বিশেষভাৱে ধন্য; নিশ্চয়েই পৰম আনন্দ-প্ৰীতিত শিৱ-পাৰ্বতীৰ বিবাহ দৰ্শন কৰিম—যি সমগ্ৰ জগতৰ মঙ্গলধাম।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः
ব্ৰহ্মাই ক’লে—সেই ঠাইত তেওঁলোকৰ আদৰভৰা সংলাপ চলি থাকোঁতেই, সেই সময়তে পৰ্বতৰাজৰ সকলো মন্ত্ৰী একেলগে আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 24
ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति
তেওঁলোকে তাত গৈ শিৱ, বিষ্ণু আদি দেৱসকলকো প্ৰাৰ্থনা কৰিলে—“কন্যাদানৰ উপযুক্ত সময় উপস্থিত; সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি আগবাঢ়ক।”
Verse 25
ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्
হে মুনি, সেই কথা শুনি বিষ্ণু আদি সকলো দেৱ অন্তৰত অতিশয় আনন্দিত হ’ল। “জয়!” বুলি কৈ তেওঁলোকে দ্ৰুতগতিতে পৰ্বতৰাজক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 26
शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः
শিৱো কালীপ্ৰাপ্তিৰ আকাঙ্ক্ষাৰে অতিশয় আনন্দিত হ’ল। অদ্ভুতাকৃতি প্ৰভুৱে সেই চিহ্ন যেন নিজৰ মনতেই গোপনে ৰাখিলে।
Verse 27
अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा
তাৰপিছত লোকানুগ্ৰহকাৰী, অতি প্ৰসন্ন ত্ৰিশূলধাৰী ভগৱান শিৱে মঙ্গলদ্ৰব্যসহ পবিত্ৰ স্নানবিধি সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 28
स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः
স্নান কৰি উত্তম বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা তেওঁ সকলোৰে দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত হ’ল; লোকপালসকলে ভক্তিভৰে সেৱা কৰি তেওঁক পবিত্ৰ বৃষভৰ পিঠিত আৰূঢ় কৰালে।
Verse 29
पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्
প্ৰভুক আগত ৰাখি তেওঁলোকে সকলোৱে হিমগিৰিৰ গৃহলৈ আগবাঢ়িল; বাদ্য বজাই বজাই উৎসৱময় কৌতূহল আৰু আনন্দৰ পৰিবেশ সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 30
हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः
হে বিপ্ৰসকল! হিমালয়ৰ প্ৰেৰণাত পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠ সেইসকল জন শম্ভুৰ আগত আগত গ’ল; কৌতূহলে পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 31
बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः
আমাৰ প্ৰভু মহেশ্বৰ সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিমান হ’ল—মূৰত মহাছত্ৰ ধৰা আছিল আৰু চামৰেৰে তেওঁক বীজিত কৰা হৈছিল।
Verse 32
अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः
“মই, বিষ্ণু, তদ্ৰূপ ইন্দ্ৰ, আৰু লোকপালসকল—আমি সকলোৱে অগ্ৰশাৰীত থিয় হৈ আছোঁ; পৰম শ্ৰীৰ আশ্ৰয় লৈ তাৰ দীপ্তিত অতিশয় শোভিত হৈছোঁ।”
Verse 33
ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे
তাৰ পাছত মহোৎসৱত শংখ, ভেৰী, পটহ, আনক আৰু গোমুখ আদি বাদ্য পুনঃ পুনঃ বাজি উঠিল।
Verse 34
तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः
তদ্ৰূপ সকলো গায়কে পৰম মঙ্গলময় স্তুতি গালে, আৰু সকলো নর্তকীয়ে নানাতাল-লয়ৰ সৈতে সঙ্গতি ৰাখি নৃত্য কৰিলে।
Verse 35
एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः
তেওঁলোকৰ সৈতে জগতৰ একমাত্ৰ বন্ধু তেতিয়া পৰমেশ্বৰ-তেজে দীপ্ত হৈ আগবাঢ়িল। সকলো দেৱাধিপতিয়ে ভক্তিভাৱে সেৱা কৰিলে, আৰু হৰ্ষে কুসুম ছটিয়াই পুষ্পবৃষ্টি কৰিলে।
Verse 36
सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः
তেতিয়া বিধিপূৰ্বক পূজিত শম্ভু যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিলে। পৰমেশ্বৰক বহু স্তুতিয়ে স্তুতি কৰা হৈছিল।
Verse 37
वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्
তেতিয়া শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতসকলে মহেশক বৃষভৰ পৰা নামাই, প্ৰীতিসহ মহোৎসৱক আগত ৰাখি, তাঁক অন্তঃপুৰলৈ নিলে।
Verse 38
हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्
হিমালয়েও দেৱগণসহ আগত ঈশ্বৰক ওচৰলৈ গৈ বিধিমতে ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰিলে, তাৰপিছত নীৰাজন (আৰতি) কৰিলে।
Verse 39
सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा
সকলো দেৱতা আৰু অন্য মুনিসকলক প্ৰণাম কৰি, মহোৎসৱৰ আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হৈ, তেওঁলোক সকলোকে সন্মান কৰিলে আৰু আনন্দে নিজৰ বিধি-আচাৰৰ প্ৰশংসা কৰিলে।
Verse 40
सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्
তেতিয়া অগস্ত্যই পাদ্য-অৰ্ঘ্য আদি উত্তম আতিথ্য-বিধি সম্পন্ন কৰি, অচ্যুত (বিষ্ণু) সহ ঈশান (ভগৱান শিৱ) আৰু দেৱমুখ্যগণক নিজৰ গৃহৰ অন্তঃভাগলৈ লৈ গ’ল।
Verse 41
प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः
তেওঁ প্ৰাঙ্গণত সকলোকে ৰত্নখচিত সিংহাসনত বহুৱালে; আৰু হে প্ৰভু, বিশিষ্টসকলৰ মাজত বিশেষকৈ বিষ্ণুক আৰু মোক বিশেষ সন্মানে আসীন কৰালে।
Verse 42
सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा
সখীসকল, মেনা, ব্ৰাহ্মণৰ পত্নীসকল আৰু অন্য কুলবধূসকলৰ সৈতে প্ৰীতিভৰে তাই আনন্দেৰে শুভ নীৰাজন (আৰতি) কৰিলে।
Verse 43
पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा
তাৰ পাছত কৃত্যবিদ্যাত নিপুণ পুৰোহিতে মহাত্মা শংকৰৰ বাবে মধুপৰ্ক আদি পৰা আৰম্ভ কৰি যি যি সৎকাৰ-কর্তব্য আছিল, সেয়া সকলো আনন্দেৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 44
मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने
হে মুনি, সেই সময় তাত মই তাতেই তেওঁক প্ৰেৰণা দিলোঁ; তাৰ পাছত পুৰোহিতে উপলক্ষ অনুসৰি যি সুমঙ্গল কৰ্ম আছিল, সেয়া যথাবিধি আনন্দেৰে সম্পন্ন কৰিলে।
Verse 45
अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता
মহা আনন্দে হিমালয়ে অন্তৰ্বেদীত প্ৰৱেশ কৰিলে, য’ত সৰ্ব অলংকাৰৰে ভূষিতা কন্যা পাৰ্বতী থিয় হৈ আছিল।
Verse 46
वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह
বেদিকাৰ ওপৰত সেই তন্বঙ্গী দেৱী মহা দীপ্তিৰে বিৰাজমান আছিল। তেতিয়া বিষ্ণুৱে মোৰ সৈতে দেৱাধিদেৱ শিৱক তাতেই লৈ আহিল।
Verse 47
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ভাগ ৰুদ্ৰসংহিতাৰ তৃতীয় পাৰ্বতীখণ্ডত ‘হিমগিৰিৰ গৃহান্তঃপুৰত শিৱৰ প্ৰৱেশোৎসৱৰ বৰ্ণনা’ নামৰ সাতচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 48
तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्
সেই ঠাইত য’ত ঘটিকালয় (জলঘড়ী) আছিল, তাত গৰ্গ ঋষি উপবিষ্ট হ’ল। যিমান সময় এক ঘটি অৱশিষ্ট আছিল, সিমান সময় তেওঁ প্ৰণৱ ‘ওঁ’ উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 49
पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि
‘পুণ্যাহ’ বুলি প্ৰবচন কৰি গৰ্গ ঋষিয়ে আনন্দে অঞ্জলি বদ্ধ কৰি, পাৰ্বতীয়ে পবিত্ৰ কৰা অক্ষত (অখণ্ড চাউল) শিৱৰ ওপৰত বৰষালে।
Verse 50
तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया
তাত ৰুচিৰমুখী, পৰম দৃঢ়নিষ্ঠাৱতী পাৰ্বতীয়ে দধি, অক্ষত, কুশ আৰু পবিত্ৰ জলেৰে ৰুদ্ৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে।
Verse 51
विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा
সেই শম্ভুক চাই—যাঁৰ বাবে পৰম তপস্বিনীয়ে পূৰ্বে ঘোৰ তপ কৰিছিল—তেওঁ মহাপ্ৰীতিত দীপ্ত হৈ উঠিল আৰু সঁচাকৈ ‘শিৱা’, শিৱৰ মঙ্গলময়ী সহধৰ্মিণী হৈ বিৰাজিল।
Verse 52
मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः
হে মুনি, এই কথা মই কৈছিলোঁ, আৰু গৰ্গ আদি মুনিসকলেও তাক সমৰ্থন কৰিছিল। তাৰ পাছত লোকাচাৰত নিষ্ঠ শম্ভুৱে ভক্তি-আদৰে শিৱাক সম্যক্ পূজা কৰিলে।
Verse 53
एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ
এইদৰে সেই সময়ত পাৰ্বতী আৰু পৰমেশ্বৰ পৰস্পৰ শ্ৰদ্ধাৰে একে-আনক পূজা কৰি, জগন্ময় হোৱাৰ বাবে মহা দীপ্তিত শোভিত হ’ল।
Verse 54
त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः
ত্রিলোকৰ লক্ষ্মী-সমৃদ্ধিৰ দীপ্তিত আৱৃত হৈ তেওঁলোকে পৰস্পৰক নিৰীক্ষণ কৰিলে। তেতিয়া লক্ষ্মী আদি দিৱ্য নাৰীসকলে বিশেষভাৱে তেওঁলোকৰ নীৰাজন (আৰতি) কৰিলে।
Verse 55
तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्
সেইদৰে দ্বিজসকলৰ স্ত্ৰীসকল আৰু নগৰৰ নাৰীসকলেও আৰতি কৰিলে। শিৱা আৰু শম্ভুক দৰ্শন কৰি সকলোৱে আনন্দিত হৈ সেই মহোৎসৱৰ পূৰ্ণতা লাভ কৰিলে।
Frequently Asked Questions
The chapter centers on the formal ceremonial preparation of Pārvatī—construction/commissioning of a Durgopavīta with Vedic and Śaiva mantras, her ritual bathing and adornment, nīrājana by women attendants, and the public utsava marked by gifts and music.
Adornment functions as ritual sacralization: Śiva-given ornaments signify divine authorization, while nīrājana publicly seals auspiciousness and protection; together they externalize inner śakti while the text insists on sustained dhyāna on Śiva as the true center.
The ideal is the union of inner devotion and outer rite: Pārvatī remains mentally absorbed in Śiva amid ceremonial splendor, while dharma is completed through communal celebration—dāna to Brahmins/others and musical festivities as sanctioned expressions of joy.