देवदैत्यसामान्ययुद्धवर्णनम् — Description of the General Battle Between Devas and Daityas
এই অধ্যায়ত দেৱ-দৈত্য/অসুৰৰ মাজত ভয়ংকৰ সাধাৰণ যুদ্ধৰ বৰ্ণনা আছে। ব্ৰহ্মাই নাৰদক কয়—দৈত্যসকলৰ প্ৰবল তেজ আৰু বলৰ আগত দেৱগণ বিপৰ্যস্ত হয়; বজ্ৰধৰ ইন্দ্ৰ আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ দুঃখত পৰে, আন লোকপাল আৰু দেৱতাসকলেও শত্রুৰ তেজ সহ্য কৰিব নোৱাৰি পৰাজিত হৈ পলাই যায়। অসুৰসকলে সিংহনাদ সদৃশ জয়ধ্বনি দি ৰণকোলাহল তোলে। ঠিক তেতিয়া শিৱকোপোদ্ভৱ বীৰভদ্ৰ নিজৰ বীৰ গণসহ প্ৰৱেশ কৰি তাৰকক সোজাসুজি মোকাবিলা কৰে আৰু যুদ্ধৰ বাবে অৱস্থান লয়; ফলত দেৱ-পরাজয়ৰ ধাৰা শিৱপক্ষীয় প্ৰতিআক্রমণলৈ ঘূৰে। অধ্যায়টো সংক্রমণধর্মী—অসুৰ-প্ৰাধান্য, মুখ্য প্ৰতিদ্বন্দ্বী তাৰক, আৰু শৈৱ সংশোধক বীৰভদ্ৰৰ আগমন স্থাপন কৰে।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः । संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद
ব্ৰহ্মাই ক’লে—হে তাত, দেৱ আৰু দানৱ-সেনাৰ মাজত হোৱা অতিশয় ঘোৰ আৰু তুমুল সংগ্ৰাম মই তোক এইদৰে বৰ্ণনা কৰিলোঁ। এতিয়া, হে নাৰদ, তাৰ পৰিণাম আৰু তাত প্ৰকাশিত প্ৰভুত্বৰ কথা শুন।
Verse 2
एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये । तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह
এইদৰে দেৱতা আৰু দানৱৰ বিনাশকাৰী অত্যন্ত ভীষণ যুদ্ধত, দেৱৰাজ ইন্দ্ৰই নিজৰ ৰমা নামৰ শক্তিৰ সৈতে তাৰকাসুৰৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিলে।
Verse 3
सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् । परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः
লগে লগে সেই হাতীটো (ঐৰাৱত) পৃথিৱীত পৰি মূৰ্ছিত হ’ল। বজ্ৰধাৰী সুৰেশ্বৰ ইন্দ্ৰও অত্যন্ত ব্যাকুলতা আৰু কষ্টৰ সন্মুখীন হ’ল।
Verse 4
तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः । पराजिता रणे तात महारणविशारदैः
সেইদৰে, হে তাত, সকলো লোকপালও অধিক বলৱান আৰু মহাযুদ্ধত নিপুণ অসুৰসকলৰ দ্বাৰা ৰণত পৰাজিত হ’ল।
Verse 5
अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः । असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः
আন আন অমৰ দেৱতাসকলেও দৈত্যসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰি পৰাজিত হ’ল। সেই প্ৰচণ্ড তেজ সহিব নোৱাৰি তেওঁলোকে পলায়নতহে মন দিল।
Verse 6
जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः । सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः
তাত অসুৰসকল জয়ত নিশ্চিত হৈ, উত্তম উদ্যোমে গর্জি উঠিল। সিংহনাদ কৰি তেওঁলোকে কোলাহলতেই লীন হ’ল।
Verse 7
एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः । आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्
সেই মুহূর্ততে তাত ধৰ্মোচিত ক্ৰোধে পৰিপূৰ্ণ বীৰভদ্ৰ, বীৰ গণসকলৰ সৈতে আগবাঢ়ি গৈ, বীৰত্বৰ গৰ্ব কৰা তাৰকক সন্মুখীন হ’ল।
Verse 8
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ দ্বিতীয় ৰুদ্ৰসংহিতাৰ চতুৰ্থ কুমাৰখণ্ডত ‘দেৱ-দৈত্য সাধাৰণ যুদ্ধবৰ্ণন’ নামক অষ্টম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 9
तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः । युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे
তেতিয়া সকলো প্ৰমথ আৰু দৈত্য, যুদ্ধোন্মাদৰ পৰম উৎসাহত, সেই মহাৰণত পৰস্পৰৰ সৈতে লেগি নিকট সংঘৰ্ষত যুঁজিবলৈ ধৰিলে।
Verse 10
त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः
ত্রিশূল, বৰ্শা, পাশ, খড়্গ, পৰশু আৰু পট্টিশ—এই শস্ত্ৰে ৰণবিশাৰদ যোদ্ধাসকলে সমৰত পৰস্পৰৰ ওপৰত পুনঃপুনঃ প্ৰহাৰ কৰিলে।
Verse 11
तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् । पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः
বীৰভদ্ৰৰ ত্ৰিশূলৰ প্ৰবল আঘাতত তাৰক হঠাৎ মাটিত পৰিল আৰু ক্ষণকাল মূৰ্ছাত আচ্ছন্ন হ’ল।
Verse 12
उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः । लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह
তাৰ পিছত দৈত্যশ্ৰেষ্ঠ বীৰ তাৰক দ্ৰুত উঠিল; সংজ্ঞা ঘূৰি আহি ব’লেই শক্তি-অস্ত্ৰেৰে বলেৰে বীৰভদ্ৰক আঘাত কৰিলে।
Verse 13
वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् । जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्
তাৰ পিছত মহাতেজস্বী বীৰভদ্ৰেও বীৰসন্মত তাৰকক ভয়ংকৰ আৰু তীক্ষ্ণ ত্ৰিশিখ অস্ত্ৰেৰে তৎক্ষণাৎ আঘাত কৰিলে।
Verse 14
सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः । तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः
তাৰ পিছত সমৰত তাৰকেও শক্তি-অস্ত্ৰেৰে বীৰভদ্ৰক আঘাত কৰিলে; সেই দিতিজাধিপতি অতি প্ৰবল আৰু বীৰসকলৰ মাজত মান্য আছিল।
Verse 15
एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ
এইদৰে যুদ্ধ কৰি থকা সেই দুয়ো সমৰত পালাক্ৰমে পৰস্পৰক আঘাত কৰিবলৈ ধৰিলে। নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ প্ৰয়োগ কৰি, দুয়ো ৰণবিদ্যাত পাৰদৰ্শী আছিল।
Verse 16
तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा । सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्
তেতিয়া তাত সেই দুজন মহাত্মাৰ মাজত ভয়ংকৰ দ্বন্দ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল; সকলোয়ে চাই থাকোঁতেই সেয়া তুমুল আৰু ৰোমাঞ্চকৰ আছিল।
Verse 17
ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः । विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः
তাৰ পিছত ভেৰী, মৃদংগ, পটহ, আনক আৰু গোমুখ শিঙা—বীৰসকলৰ আঘাতে গর্জি উঠিল; শুনোঁতাসকলৰ কাণত সেয়া একেলগে মঙ্গলময়ো আৰু ভয়ংকৰো লাগিল।
Verse 18
युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ । अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव
“যুদ্ধ কৰা, যুদ্ধ কৰা” বুলি হাঁক দি দুয়ো সন্নদ্ধ হ’ল; প্ৰহাৰে প্ৰহাৰে একে-অন্যক জৰ্জৰিত কৰিলে। পৰস্পৰ উগ্ৰ ক্ৰোধে তেওঁলোক বুধ-অংগাৰকৰ দৰে জ্বলি উঠিল।
Verse 19
एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च । तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः
এইদৰে তেতিয়া তেওঁৰ সৈতে বীৰভদ্ৰৰ যুদ্ধ দেখি, হে শিৱপ্ৰিয়, তুমি তাত গৈ বীৰভদ্ৰক এইদৰে ক’লা।
Verse 20
नारद उवाच । वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् । निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया
নাৰদে ক’লে— হে মহাবীৰ বীৰভদ্ৰ, তুমি শিৱগণৰ অগ্ৰণী নেতা। এই ৰণৰ পৰা উভতি আহা; তোমাৰ দ্বাৰা বধ কৰা শোভন নহয়।
Verse 21
एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः । अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः
এইদৰে তোমাৰ বাক্য শুনি, শিৱগণৰ অগ্ৰণী বীৰভদ্ৰই তেতিয়া তোমাক সম্বোধন কৰিলে। ক্ৰোধাৱিষ্ট হ’লেও তেওঁ কৃতাঞ্জলি হৈ ক’লে।
Verse 22
वीरभद्र उवाच । मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः । तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्
বীৰভদ্ৰ ক’লে— হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, হে মহাপ্ৰাজ্ঞ! মোৰ পৰম বাক্য শুনা। আজি মই তাৰকক বধ কৰিম; মোৰ পৰাক্ৰম চোৱা।
Verse 23
आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः
যিসকল বীৰে ৰণসভাত নিজৰ স্বামীক শত্রুৰ আগত আগবঢ়াই দিয়ে, সিহঁত পাপী, মহাক্লীব আৰু নীচ; ৰণলৈ গৈ বিনষ্ট হয়।
Verse 24
असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् । वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन
সিহঁতে দুৰ্গতি লাভ কৰে আৰু সিহঁতৰ বাবে নৰক ধ্ৰুৱ। জানি থোৱা, ইয়াত কাৰ্যকৰী শক্তি বীৰভদ্ৰই; সেয়ে তেওঁক কেতিয়াও তুচ্ছকৈ ক’ব নালাগে।
Verse 25
शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः । इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्
যিসকলৰ অংগ শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰে বিদীৰ্ণ হলেও যিসকলে নিৰ্ভয়ে ৰণ কৰে—সিহঁত ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে প্ৰশংসিত হয় আৰু অদ্ভুত সুখ লাভ কৰে।
Verse 26
शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः । अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्
হৰিক আগত ৰাখি দেৱগণে মোৰ বাক্য শুনক। আজি মই এই অতাৰকা পৃথিৱীক তাৰ স্বামী আৰু ৰক্ষকবিহীন কৰি দিম।
Verse 27
इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् । विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि
এইদৰে কৈ, ত্ৰিশূলধাৰী বীৰভদ্ৰ প্ৰমথসকলৰ সৈতে, মনে শম্ভুক ধ্যান কৰি, তাৰকৰে সৈতে যুদ্ধত নামিল।
Verse 28
वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः । महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः
বহু বৃষভাৰূঢ়, ত্ৰিশূল আৰু বৰধাৰী, ত্ৰিনেত্ৰ মহাবীৰে ঘেৰি ধৰাত, সি ৰণভূমিত নামি দীপ্তিময় হৈ উঠিল।
Verse 29
कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह
মহা কোলাহল কৰি, নিৰ্ভয় শত শত গণে বীৰভদ্ৰক আগত ৰাখি দানৱসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে।
Verse 30
असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः । बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा
তাৰকাসুৰৰ শক্তিত জীৱিত সেই অসুৰসকলেও যুদ্ধ কৰিলে। বলত প্ৰচণ্ড মহাবীৰসকলে ক্ৰোধে গণসকলক দমন কৰি পীড়া দিলে।
Verse 31
पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् । प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः
পুনঃ পুনঃ শিৱৰ গণসকল আৰু দানৱশ্ৰেষ্ঠসকলৰ মাজত অতি ভয়ংকৰ যুদ্ধ হ’ল। পৰমাস্ত্ৰ প্ৰয়োগত নিপুণ সেই গণসকল আনন্দিত হৈ তেতিয়া বিজয়ী হ’ল।
Verse 32
गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे । पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः
শিৱৰ প্ৰবল গণসকলৰ দ্বাৰা পৰাভূত হৈ সেই অসুৰসকল ৰণত বিমুখ হ’ল। পলায়নতহে মন দি, তেওঁলোক ব্যথিত আৰু ব্যগ্ৰচিত্ত হৈ উঠিল।
Verse 33
एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ
নিজ সেনা এইদৰে ভাঙি পৰাৰ দৃশ্য দেখি তাৰ ৰক্ষক অসুৰ তাৰক ক্ৰোধাৱিষ্ট হৈ দেৱগণক বধ কৰিবলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 34
भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः । पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि
দহ হাজাৰ বাহু ধৰি, সিংহত আৰোহণ কৰি মহাবেগে ধাৱমান হৈ, ৰণমধ্যত সেই দেৱসকল আৰু গণসকলক পতিত কৰিলে।
Verse 36
स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् । जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा
শিৱপদপদ্ম স্মৰণ কৰি তেওঁ পৰম ত্ৰিশিখ অস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে। তাৰ তেজে সকলো দিশ আৰু আকাশো জ্বলি উঠিল।
Verse 37
एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् । वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः
এই অন্তৰত স্বামীয়ে সেই ৰণ থমকাই দিলে। মহাকৌতুক প্ৰকাশ কৰা প্ৰভুৱে বীৰবাহু আদি সকলক তৎক্ষণাৎ সম্বোধন কৰিলে।
Verse 38
तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा । कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः
সেই আজ্ঞাত বীৰভদ্ৰ তেতিয়া ৰণক্ষেত্ৰৰ পৰা নিবৃত্ত হ’ল। সেই মুহূৰ্ততে মহাবীৰ অসুৰনায়ক তাৰক ক্ৰোধে জ্বলি উঠিল।
Verse 39
चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः । तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः
তেতিয়া সেই অসুৰে দেৱসকলৰ ওপৰত বাণবৃষ্টি বৰ্ষণ কৰিলে। নানাবিধ অস্ত্ৰযুদ্ধত নিপুণ সি ক্ৰোধে তপ্ত হৈ তৎক্ষণাৎ সুৰসকলক যুদ্ধলৈ আহ্বান কৰিলে।
Verse 40
एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः । सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः
এইদৰে মহৎ কৰ্ম সাধন কৰি অসুৰপালক তাৰক, বলৱানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হৈ, সকলো দেৱতাৰ বাবেও অজেয় হৈ উঠিল।
Verse 41
एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् । कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः
দেৱসকলক এইদৰে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ ভয়াকুল হোৱা দেখি, অচ্যুত (বিষ্ণু) ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত হৈ বিলম্ব নকৰাকৈ ৰণলৈ সন্নদ্ধ হ’ল।
Verse 42
चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः । अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः
সুদৰ্শন চক্ৰ আৰু শাৰ্ঙ্গ ধনু ধৰি, সম্পূৰ্ণ সায়ুধ হৈ, ভগৱান হৰি সেই মহাদৈত্যৰ সৈতে যুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল।
Verse 43
ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् । लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने
তাৰ পিছত, হে মুনি, সকলোৱে চাই থকা অৱস্থাত হৰিতা আৰু তাৰকৰ মাজত অতি উগ্ৰ, ৰোমাঞ্চকৰ মহাযুদ্ধ সংঘটিত হ’ল।
Verse 44
गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा । द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली
গদা উঠাই হৰিয়ে মহাবলেৰে অসুৰক আঘাত কৰিলে; কিন্তু মহাবলী দৈত্য ত্ৰিশিখে সেই গদা দু’ভাগ কৰি পেলালে।
Verse 46
सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा । चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्
সেই মহাবীৰ দৈত্য তাৰক, পৰশত্ৰুৰ বীৰ-নাশক, নিজৰ তীক্ষ্ণ শৰদ্বাৰে দ্ৰুতগতিতে সকলো বাণ ছিন্ন কৰিলে।
Verse 47
अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः । भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः
তাৰ পিছত তাৰকাসুৰে তৎক্ষণাৎ শক্তিৰে মুৰাৰি (বিষ্ণু)ক আঘাত কৰিলে। সেই আঘাতত মূৰ্ছিত হৈ হৰি ভূমিত পৰি গ’ল।
Verse 48
जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः । सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्
তেতিয়া অচ্যুত (বিষ্ণু) ক্ষণতে উঠি ক্ৰোধে চক্ৰ ধাৰণ কৰিলে। মহা সিংহনাদ কৰি তেওঁ জ্বলি উঠা জ্বালাৰে আৱৃত হৈ ৰ’ল।
Verse 49
तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः । तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि
সেই অস্ত্ৰেই হৰি (বিষ্ণু) দানৱসকলৰ অধিপতিক নিপাত কৰিলে। সেই মহাপ্ৰহাৰত ব্যথিত হৈ সি ভূমিত পৰি গ’ল।
Verse 50
पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः । चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः
পুনৰায় উঠি দানৱেন্দ্ৰ তাৰক, অসুৰনায়ক, নিজৰ শক্তিৰ অতিবল লৈ, তৎক্ষণাৎ চক্ৰখন ছেদ কৰিলে।
Verse 51
पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् । अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्
পুনৰায় সেই মহাশক্তিয়ে দেৱসকলৰ প্ৰিয়জনক আঘাত কৰিলে। আৰু মহাবীৰ অচ্যুত (বিষ্ণু)য়ে নন্দক খড়্গেৰে তাক প্ৰহাৰ কৰিলে।
Verse 52
एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ । युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने
এইদৰে অসুৰ আৰু বিষ্ণু—দুয়ো বলবান—সেই মহাৰণত বাৰে বাৰে পৰস্পৰে যুদ্ধ কৰিলে। হে মুনি, তাত তেওঁলোকৰ বল অক্ষত আছিল আৰু দীঘলীয়া সময় ঘোৰ সমৰ চলিল।
Verse 358
स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः । चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली
তাৰ সেই কৰ্ম দেখি শিৱগণৰ অগ্ৰণী মহাবলী বীৰভদ্ৰ প্ৰচণ্ড ক্ৰোধত উদ্দীপ্ত হৈ তাক বধ কৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে।
Frequently Asked Questions
A ‘general’ deva–daitya battle episode in which the devas (including Indra and other lokapālas) are overpowered, followed by the entry of Vīrabhadra with Śiva’s gaṇas to confront Tāraka, marking a narrative pivot toward Śaiva counteraction.
It signals the insufficiency of conventional celestial sovereignty and weapon-power when detached from Śiva’s decisive agency; the episode frames victory as dependent on Śiva-śakti and legitimizes the rise of Śiva’s manifestations/agents as the restorers of order.
Vīrabhadra is explicitly highlighted as ‘śivakopodbhava’ (born of Śiva’s wrath), acting with gaṇas/pramathas; together they function as Śiva’s immediate martial and metaphysical intervention against Tāraka.