Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 28

गणेश-षण्मुखयोः विवाहविचारः / Deliberation on the Marriages of Gaṇeśa and Ṣaṇmukha

गणेश उवाच । भो मातर्भो पितस्त्वं च शृणु मे परमं वचः । शीघ्रं चैवात्र कर्तव्यो विवाहश्शोभनो मम

gaṇeśa uvāca | bho mātarbho pitastvaṃ ca śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | śīghraṃ caivātra kartavyo vivāhaśśobhano mama

গণেশে ক’লে—হে মাতা, হে পিতা, আপোনালোক দুয়ো মোৰ পৰম কথা শুনক। ইয়াতেই, বিলম্ব নকৰাকৈ, মোৰ শুভ বিবাহ সম্পন্ন কৰা হওক।

गणेशःGaṇeśa
गणेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगणेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (वक्ता-निर्देश)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भोO!
भो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle)
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भोO!
भो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात
पितःO father
पितः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th) / चतुर्थी (4th) एकवचन रूप; अत्र षष्ठी-सम्बन्धे (my)
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘वचः’ विशेषण
वचःword, statement
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
कर्तव्यःmust be done
कर्तव्यः:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्) कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done)
विवाहःmarriage
विवाहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शोभनःauspicious, splendid
शोभनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोभन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘विवाहः’ विशेषण
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन

Gaṇeśa

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

G
Ganesha
P
Parvati
S
Shiva

FAQs

The verse shows Gaṇeśa approaching Śiva and Pārvatī with humility and clarity, affirming that even divine beings uphold dharma through timely saṃskāras; auspicious action done with right intention supports order (ṛta) and harmony in life.

By addressing Śiva as Father within a living divine household, the text highlights Saguna Śiva—God with attributes—who guides devotees through worldly duties and sacred rites; such leelas complement Linga worship by teaching dharma alongside devotion.

The immediate takeaway is to perform auspicious rites promptly with purity and devotion—beginning with Śiva-smaraṇa and simple japa of the Pañcākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”) to sanctify intentions before undertaking major life-saṃskāras.